Нұрәлем Facebook-ке Жазыл Тәңіртау YouTube-ке Жазыл Қазақтың 1001 Ертегісі (PDF)

Осы торды сақтаймын! | Осы торды бас бет етемін!

Біздің байланыс: elarna2012@gmail.com



Нұрәлем Facebook-ке Жазыл Тәңіртау YouTube-ке Жазыл Қазақтың 1001 Ертегісі (PDF)

Түрі: Ел-арна газеті, бұл арадан барлық мақалаларын оқисыз

Жолданған уақыты: 09:39 - 2015/07/27

Қосымша қайнары:http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=938
Тоте жазу нұсқасы:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=938

توتە جازۋ نۇسقاسى:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=938

Мақала жолдаушы: Kazibeki
Мақала апторы: Бо айиұн
Аптордың мекен-жайі: Қытай

Сәбилерді електрөндіқ бұйымдарға жуытпаған оң

бо айиұн

қазыр зерделі қол телефөн, көмпютер, ipad сяқты електрөндіқ бұйымдар үй-үйге жалпыласып, қізмет пен тұрмыстың бір бөлегіне айналды. былдырлап тілі енді шыққан баланың өзі осы өнімдерге құмартып алды. мулт филм, електрөндіқ ойыншық түрлері балалардың түрлі екрәнғә қадалу уақытын ұзартып, осыдан туылған мәселелер қабаттаса жетті. ендеше, өсіп-жетіліп келе жатқан балаларды қәйткенде осы зяннан қорғауға, қандай тәсілдермен бұндай зянның алдын алуға болады?

електрөндіқ бұйымдардың балаларға зяны орасан

«2 жастан асқан балам телевизөрді аша алады, қол телефөнмен ойнағанды төтенше ұнатады, үйге қайтсам болғаны телефөн алам деиді, бермесең бақырып жылайды, сатып алып берген өзге ойыншыққа қызықпайды. балама еркін тұрмыс ортасын жаратып береиін деимін, бірәқ қол телефөн ойыншық емес қой, оның үстіне радятсясы да бар, баланың денсәуліғінә қәтерлі, оның заттарға деген әуестігін де жойып тастағымыз келмеиді. қәйтсек болады?»бұл бір ананың айтқаны.

бүгінгі тұрмыста електрөндіқ бұйымдар кез келген тұстан кезігеді. бөбектік кез _ балалардың әрқәндәй затқа қызығатын,таңданатын, шұқылап көруге аңсары ауатын мезгілі. ендеше, қәйткенде жоғарыдағы ата-ана айтқан мәселенің дағдарысынан құтылуға болады? мұның әдісі көп әрі өте қарапайым. үйге қайтқаннан кеиін ата-аналар, ең әуелі, қол телефөнді «құшақтап» алмауы, өте-мөте, бәләмен бірге отырғанда қол телефөнді қолға алмауы керек؛ баланың неге қол телефөнғә құмартатынын байқау керек, кеибірі мәлім кнөпкәні басқан кезде дыбыс шыққанына қызығады؛ кеибірі үлкендерге еліктеп екрәнді шұқылап, қандай өзгеріс шығатынын бәйқәйді؛кеибірі үлкендердің телефөн соққанына еліктеиді...

ең әуелі, електрөндіқ бұйымдардың екрәнін айтайық, екрән бірде жанып, бірде сөніп өзгеріп тұрады, осы нұр баланың көзін шаршатады, өте-мөте, 2 жастан төменгі бөбектердің нұр сындыру сяқты реттеу жүйелері әлі кемелді жетілмегендіктен, күшті сәуленің тікелеи тітіркендіруін реттеи алмайды және оған тез үйлесе алмайды, үнемі көмпютерге, телевизөрғә, қол телефөннің екрәнінә қадала қараған баланың көру қуатының жетілуі ықпалға ұшырайды. ата-аналар «телевизөр бағдарламары немесе ipad тың ақыл-парасатты ашуға бағыттаған ойындары бөбектің тілдік беинелеу қәбілетінің жетілуіне себі бар» деп қарауы мүмкін. іс жүзінде, бұлай емес. тілдің беинелеуі өзәрә қарым-қатынасты ортаға сүйенеді. орта тілдік беинелеуге әсер етуден тыс, бөбектің қимылы мен қарым-қатынас жасау қәбілетінің дамуына ықпал көрсетеді. өйткені, телевизөр бағдарламасына немесе електрөндіқ ойыншыққа қызыққан бөбек соған бар зеиінін салатындықтан, басқа қоғамдық қарым-қатынас орайы біртіндеп сиреп, осыдан барып қарым-қатынас жасау қәбілеті әлсіреп, мәселені шешу тәжірибесі төмендеиді.

мулт филмның оқиға желісі де баланы зақымдайды

балалар әуесқөй бөлумен бірге, еліктегіш те келеді, әсіресе, мулт филмның оқиға желісі балалардың еліктеитін өбиектісіне оңай айналады, қазыр кеибір мулт филмдердің оқиғасында зорлықты күш көріністері көбеиіп келеді. ересектер жөнінен алғанда, қызықты оқиғадай көрінгенімен, балалар еліктеп кетсе төтенше қәтерлі. жақынғы жылдардан мулт филмның оқиға желісіне еліктеиміз деп жараланған балалар аз емес.

бір жылы сәуірде жяңсудың дұңхайында 3 бала қошақан мен сұр шөненің оқиғасына еліктеп, «қой үйіту» ойынын ойнап жүргенде, екі бала ауыр дәрежеде күйіп қалған. араға ай салмай жатып, шынжындағы 5 жасар қыз бала белгілі мулт филмге еліктеп, қол шатырды ұстап алтыншы қабаттан секіріп жараланып, шипаханаға шұғыл жеткізіліп, әрең жаны қалған. 2010-жылы 4 жасар ұл аутманға еліктеп, сегізінші қабаттағы үйінен «ұшпақшы» болған, ауыр жараланған ол емдеудің күшімен аман қалған. шешесінің айтуынша, «ұлы үнемі қос қанатым болып, аутманша қалықтасам» деиді екен.

мулт филм көргенде ата-ананың балаға жақсы қарамауы да маңызды фәктөр. психөлөгя мамандары ата- аналарға, ең жақсысы, кинө көргенде бәләмен көбірек бірге болуды немесе мазмұнын түсіндіріп, дер кезінде сырласып және жетекшілік етуді ескертеді. яғни, баласы мулт филм көрген кезде ата-ана кеибір оқиға желісіне қарата ненің маңызды, ненің қәтерлі екендігін, неге көңіл бөлу қәжеттілігін, қәйткенде өмірге дұрыс қарауға болатындығын түсіндіруі керек. баланың тұрмыс кеңістігі үртіс тазаланып тұруы керек. мулт филм, електрөндіқ ойындар баланың екрәнғә қадалу уақытын ұзарта береді, одан туылатын мәселелер де қат-қабат болып жатады.

мамандардың кеңесіне құлақ түрелік: електрөндіқ бұйымдардан алыстау. тамақ ішкен кезде телевизөрғә телміру көп адамның әдетіне айналған. мамандар балаға тамаша тұрмыс әдетін жаратуды, бөбекті емізген және тамақтандырған кезде телевизөрді сөндіріп қоюды ұсыныс етеді. 2 жастан төменгі бөбектерді екрән алдына көп отырғызбау. екі жастағы баланы жарты сағат телевизөр көргеннен кеиін тынықтыру, 3 жастағы балалардың телевизөр көру уақытын бір сағаттан асырмау, бір бағдарламаны көріп болғаннан кеиін далаға шығарып ойнату, баланың жатын үйіне телевизөр қоймау керек. баланы екрәннән аулақтатудың тамаша әдістері жетерлік, мұнда ата-аналар баланы көбірек ойнату, сыртқа көбірек айналдыру қәжет. одан қалса, үйде бәләмен бірге ойыншық ойнау, кітәп, оқу, бәләмен бірге саяхатқа шығу керек. бұлардың барлығы әуре болған сяқтәнғәнімен, баланы түрлі екрәннән алыстатады әрі ата-ана мен балаға көңілділік, етенелік силайды. мұнан тыс, ата-аналар балаға топтық ойналатын ойыншықтарды дайындау керек. мәселен: жиналмалы ойыншық, қолданылмалы суретті кітәп дегендеи басқа балаларды да шақырып ойынға араластырып, балалардың ортақ игіліктену танымын жетілдірумен бірге, олардың ержеткеннен кеиінгі қоғамдық қарым-қатынасына негіз қалау қәжет. ата-аналар баланы үйден көбірек ертіп шығып, дала ләгеріне апару, алысқа жүру, сеиілдеу сяқты тәсілдер арқылы баланы тәбиғәтпен жанастыру керек. жасыл орман балалардың көзінің тынығуына әрі тұтас денсәуліғінә пайдалы.


«халық торабынан»
қосымша жүктелген суреттері:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=938

Пікірлер:


Жазған лебізіңіз 300 еріптен аспасын!
tomendegi katekshege 99 dep jazingiz.
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz, aytpese pikir jaza almaymiz.

Көрші сілтемелер