Еларна қолфон нұсқасына ену

Осы торды сақтаймын! | Осы торды бас бет етемін!

Біздің байланыс: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-134580823558 %42 %
2019-11-141757522045 %55 %
2019-11-1519654663 %37 %



Түрі: Ел-арна газеті, бұл арадан барлық мақалаларын оқисыз

Жолданған уақыты: 15:18 - 2015/05/06

Қосымша қайнары:http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=697
Тоте жазу нұсқасы:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=697

توتە جازۋ نۇسقاسى:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=697

Мақала жолдаушы: Walikan
Мақала апторы: Жүмәділ маман
Аптордың мекен-жайі: Шыңжаң , үрімжі

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ


Жүмәділ маман

шынын айытсам,шынашақтай кезімнен бәстәп,әкбәр батырдың есімі менің сәбилік ойыма ертек-хисалардағы ертәрғін мен алпамыстан,құбыланды мен арқалықтан да арман орнап қалғандай...сондықтан болар,соңғы шығармашылық өміріме үңілсем-‹‹мұзбалақ››, (толғау) ,‹‹әкбәр-сеиіт›› (өлеңмен жазылған роман) ,‹‹әкбәр батыр›› (балаларға арналған тізбекті сурет хикәясі) ,‹‹батырдың суреті›› (әңгіме) ,‹‹әкбәр батыр›› (тарихи естелік кітәп) жазылып үлгіріпті.бүл мен сяқты бір автор үшін аз дүние емес.бәлғін батырдың аруақты есімін осылай айналсоқтап жүруімнің түп себебі,кешегі бірде бетін,бірде шетін беріп,сәғәтінә сан құбылған сайтан заманға қарсы33жастағы әкбәрдің жасындай ойнап,жанар таудай атылған ерек ғұмырының естен кетпес сағынышының салдары шығар?!
тарих бетін ақтарар болсақ,1946-жылы10-маусымда соғыста ерен еңбек көрсеткен қізметіне қарай әкбәр есбөсін ұлына‹‹халық қаһарманы ››деген атақ беріліп,қүлжә қаласындағы нөвигөрт районының 4-көшесіне
‹‹әкбәр батыр дәңғілі››деп ат қойылыпты.1947-жылы қаңтарда қазақ тілінде басылған‹‹былым арнасы››журналының 1-санында генәрәл леитенәніт ісқәқбек мононов,халық қаһарманы патих,ғанилар айбынды арнау сөздер жазыпты.онан бері де талай-талай тәрихи,сәяси,әдеби шығармалар жазылды,жазылып та жатыр. бірәқ,бәтірдән қалған бір беине-анығырақ айтқанда,нақтылы өз сурты табылмай келген...
басқаларда солай шіғәр,өзім батырдың суретіне тәнті болып ізденгенім-1960-жылдардың басынан бері...сөнән бастап біртәләй әдәм:‹‹сурет әкбәрдің баласында бар екен››десе,бәләсі:‹‹әпәйіміздә бар екен››деп؛енді біреулер:‹‹нүсіпқәннің үйінде,әбілқәйірдің үлдәріндә,ісқәқбектің ордасында,патихтың жанұясында жатыр екен››...дегенді де төндіріп-төндіріп жүрді.бәріне бардым,1986-жылы қырғыз- істәндәғіісқәқбек отбасынан14тарихи сурет алдым,оның ішінде де әкбәрдің беинесі жоқ.алматыдағы патихـың өрен-жаранынан дасұрау салдым,онда да дерексіз.
1980-жылдан бері батырға болған ел сүйспеншілігі ерекше тасқындай түсті.сөндіқтән ең әлдімен нылқы ауданындағы белгілі бір суретшіге дәулеткелді әкбәр ұлы сыздырған‹‹айырқалпақты,орақ мұртты, өзгеше быр обыразды сурет››мәй баспаға бәсіліп,рәмкәғә салынды.онан кеиін әбдімәжит ертуғән ұлы мен өктем нәби үлінің‹‹әкбәр-сеиіт››өлең романы үшін сызылған мұқабалық суреттері мен кітәп ішіне арналған қыстырма суреттері шықты.осыдан соң қөжәй доқас ағамыздың тәпсіруімен әйгілі суретші аман әбзәлбек ұлы әкбәрғә арналған‹‹қаһарман››атты суретін тәпқірләді.енді бір оқымысты1950-жылдардың алды-артында алматыдан шығатын ‹‹қазақ елі››журнәліндә‹‹әкбәр батыр атты бір сурет-шың басында шығып келе жатқан күнмен тәләсіп,беліндегі бес қаруы сайма-сай,астындағы ақбоз атын шұлғытып түрғән,өз көзіммен көргем››деп төндірдеді.ләміне қәрәғәндә,әй,бүл көркем сурет болар,-деп әңкі-тәңкі мен жүрмін.әуелі,пәтихтің жиені ретінде нылқы әудәнінән‹‹кезіндегі патих әкімнің ежелгі мұралық қаржысын›› сұрап жүрген бір беибәқ ‹‹әкбәр батырдың суретін тауып келемін››деп талайдың көңілін төлқітіп,сүйегін балқытып кетіпті...
не болса,ол болсын,бары де сираттың қыл көпірінен өтіп,қімсінбәй тозақ қоғамының тозалаңын шығарған жетім де батырақ бала-әкбәрдің қанды қылшы астындағы төңкерістік жанқярлық рухының қүрметіне арналған асыл сиы.дал осыны ойлағанда аты аңызға айналған әлемге әйгілі батыр бауыржан момыш ұлының:
қолбасшы болсаң сондай бол,
жосылып жатқан жолдай бол!
қайрат берер мезгілде,
жүк көтерер нардай бол!
ақыл айтар мезгілде,
мың жасаған шалдай бол!-деп жырлағаны әкбәрдің іс-әрекеті мен атақ-даңқына,ақылы мен даналығына әбден сайма-сай келеді.
әкбәр әкеден17жәсқә жетпеи жетім қалған.оның әкесі есбөсін батыр (1928-1877) қәтігез қоғамның жасырын қәстәндіғімен көз жұмар алдында жеидесіне өз қәнімен жазған өлеңді өсиетінде:

артымда қалды тірі екі балам (әкбәр1944-1911,науан1996-1917)
жүріңдер қарайласып келсе шамаң.
тұқымы жақсы айғырдың ат ұстайды,
тапсырдым құдайдан соң елім саған.

мен кеттім қалдың тірі қасым,шалжан,
қылады кімге опа мына жалған?
тасқа шап жау кеткен соң қылышыңды,
несіне өткен іске қылам арман.

көрмедің әкбәр-сеиіт көсірінде,
жанымнан күдер ұздым осы күнде.
екеуің іздеп мені келеме деп,
зынданның екі көзім тесігінде.


парақор мәнсәптімен алысқаным,
ел үшін сауап шығар қарысқаным.
ержігіт елі үшін!деп айтушы ед,
салмақты шыбырайым-данышпаным!-деп айтқандай,ақыры әкбәр мен сеиіт әке арманын азат таңға ұластырған күрескер ұрпақтың өнегелі үздік үләнінә,күллі жұрттың ұранына айналды.

(1.қасым-інісі1929-1879) шалжан-құрдасы және үзеңгілес батыр серігі
сеиіт-есбөсіннің інісі көрпебәйдің ұлы1944-1917
1988-жылы науырыз,бижиың қаласындағы ұлыттар мәдәниет сәрәйіндә‹‹іле ойма суреттерінен тәңдәмәліләр››көргізбесі ашылу алдында түрғән.іле обылыстық пәртікөмнің орынбасар шужиы ыбырайым мәтірөзі екеуіміз мемілекеттік халық құрылтайы тұрақты көмитетінің орынбасар бастығы сәйпіден әзезиге әмәндәсә,енді бір жағынан көрменің ашылу салтына қүрметпен шақыра бәрдіқ.сәйпіден әпендім өте көңілді көрінді.бізді қызу қарсы алып,шай үстінде шалқыған әңгімемен отырды.соз арасында:
-тораға маузыдұңның 1949-жылы 12-қәзәндә‹‹үш аймақ төңкерісі-жүңгө халқының демөкірәтяліқ төңкерісінің ібр бөлегі››деп дер кезінде әділ баға беруі біздің кеиінгі жұмыстарымызға төтеніше жебеушілік рол атқарып,бағдарымызды барынша нұрландыра тұсты,-деді.өтәніміздің батысындағы көркем шекәрәқәлә-құлжа қаласы қазыр ашық қалаға айналып келеді.өғән сапарлай барған ішкі-сыртқы саяхатшылархалық бақшасындағы құрбандар зираты мен сұйдын күредегі ежелгі жяңжұн ордасының құлазыған көне жұртына бір соқпай өтпеиді екен,өсіні көрген сайын маған мынадай ой тұсып жүр (бұл ойын бұрын уаңынмау,лұй чяншұн жолдастарға да айтқан екен)
быз қазыр мәдениет пен екөнөмикәдә бірдеи өрлеуге ұмтылыс жасап отырған бір тамаша дәуірде тұрмыз.осындай кезде дәл сол жяңжұн ордасының өзінде 1912-жылы7-қаңтарда шинхай төңкерісінің құрамдас бөлегі-іле көтерілісін бұрық еткізіп,жәңә үкімет өрнәтқән,кеиін ерлікпен өз жандарын қиған яң заншұй,фың тимин, фухуаң қатарлы ханзу ұлытының әрдәгер азаматтарына не ұшын ескерткіш орнатып,олардың ерлік істерін елге көрсетпеиміз?үш аймақ төңкерісінің ең алғашқы қарулы көтерілісін ұйымдастырушылар,қыршын жасын азаттық үшін қиған төңкерістік құрбан,қазақ батырлары-әкбәр мен сеиіттің ескерткіш қабырын қәзірге деиін не үшін тұрғыза алмаймыз? олардың ескерткіші құлжа қаласына немесе алғаш рет атойшылардың базасы болған нылқы ауданының көрнекті бір жеріне орнатылса,қаншама отаншылдық рухты үгіттеу тұрғысынан тәбиелі орын болған болар еді?
қан майданда қәһәрмәндіқпен қаза тапқан аға-інілі батырлар-әкбәр,сеиітті үнемі сағына еске тұсырып тұруымыз әбден өрінді.төңкеріс кезіндегі олардың ролы төтнше жөғәрі.әсілі алғашқы алты батырдың (гөминдәңшә‹‹әлті ұрының››) ең алдында әкбәрдің есімі жазылуы керек.өл құралды көтеріліс жасау жолында белсенділікпен дәл кезінде құлжадағы ‹‹азаттық үйімді››тәпті,шекәрәдә гөминдәңнің қолға алуынан қашып жүрген пәтихпен кездесті.әкбәр бастаған көтерілісшілерге ғайни бір айдай кешігіп келіп қәтінәсті,кеиін ол керемет ерліктер көрсетті...-деп барып, сәл тыныстаған сәкең маған бұрылып:
-бәуірім,сен осы әкбәр-сеиіт жөнінде кітәп жазып па едің?-деді.
-жазғам.
-қашан,шықты ма?
-1985-жылы‹‹шиынжяң жастар-өрендер››бәспәсінән шіққән‹‹әкбәр-сеиіт››әтті өлеңмен жазылған роман. -
-жәрәйді,жәрәйді!өзім де солай естігем.өндә,өсі әкбәр-сеиіттен сурет қалып па, шырағым?
-сеиіттен қәзірге деиін сурет таба алмадық.ал әкбәрдән іле қазақ автономялы обылыстық архип мекемесінде бір көллектв (торт жарым адамдық өте күңгірт сурет бар.бұл суреттің астына‹‹хамиыт батырдың қабырының басында құран оқып отырғндардың алдындағы шәкпілі адам-әкбәр батыр››-деп татарша жазылып,1947-жылы деген сифыр қөйілғән,суретті тапсырушының аты-жоны жазылмаған.қазыр бұдан басқа сурет жоқ.
-ол суретті пайдаландың ба?
-жоқ.ол сурет күңгірт,әбден анықтауға тура келеді әрі басқа сурет табылып қалама деген ұмытым де үлкен...
-мен бір кітәп жазып жатыр едім,сөғән істетсем деген өйдәмін,әкбәрдің суреті табыла қәлсә,әйбәт-ақ болар еді.тәғі да хабарласа жатармыз,-деді әпендем.
_жарайды, аман-есен болыңыз!- деп аттандық.
астана көшесінде ағып келеміз. жол-жөнекеи есіме қасым аманжоловтың:
елестеп өтті алдымнан,
жаралы жылдар беинесі.
қаралы туын жамылған,
шіріген қәнмен жеидесі!-деген отты өлеңі түсіп,сөнәу есбөсін батырдан тәртіп,өртке оранған алып бәйтеректің бұтағынай қәсім,көрпебәй,әкбәр-сеиіт сынды қанды көйлек арыстар (шәйттер) быр-бірлеп көз алдыма елестді...
1989-жыл,қарашаның сөңі.телефөн қоңыраулата жөнелді.әлдім.сөл кездегі іле қазақ автономялы обылысының бастығы дяр құмаш ұлы екен.кеңсесінешәқірді,жетіп бардым.
-отыр,-деді дяр аға ашық-жарқын амандаса түріп,үкіметтің кеңсесінде істеитін сабыр жолдастар бар екен.
-ал, онда бұйымтайды айта береиік деп дікең үстелдегі күнпәрәғін ашты да,_ кеше астанадағы сәйпіден әзез ақсақалдан бір бұйымтайлы хабар келді.өл кісі әкбәр батырдың суретін сұрайды,қосымша патих пен ғайни батырдың суретін де жіберіп беруді әйтәді.елден ұғыссам,быр білсе сен біледі деиді,әкбәрдің суреті барма өсі?_деді маған күлімдеп көз жіберіп.
_бәр,_дедім баяғыдағы сәйпіденге айтқан сөзімді қайталап.
_онда ол өзі кітәпқә істетуге жарамды сурет пе?
_жоқтан жақсы,сонда да әкбәрді көре қалған көне көздермен туыс-туғандарынан бір анықтатып алғанымыз орынды болар ,_дедім.
_олай болса бұл міндетті сабыр екеуіңе тәпсірдім,тезірек құлжа қаласындағы қарттардан,нылқы ауданындағы туыс-туғандарынан әніқтәп,суретті бижиіңге жолдап жіберелік,бүл сұратып отырған сәкең ұшын де,әрдәгер батырының суретін сағына аңсап жүрген ел үшін де аса маңызды іс._деді саналы басшы терең ойын саралап_саралап.
құлжақаласында атағы мен абыройы,тарихи маңызды тіпті де батпан ауыр алақандай суретті арқалап,2-3 күн үдәйі‹‹біледі-әу,тәниді_әу››деген талай ағалардың алдына бардық. бәрінің де ой екірәні күңгірт тәртіп,өткен ұзақ жылдардың іңірқәрәңқісі жас батырдың жарқын беинесін жаба бастаған.оның үстіне әкбәр батырдың мына суретіндегі киім-кешегі олар көрген қазақы киім үлгісінен өзгешелеу.бәсіндә шәкпі,үстінде төн,ішінен мәузер асынып,қылыш тағынған,айналасындағылар ылғи тәнкистер немесе ұшқыштар мен сеңсең тұмақты қарулы жәндәр...бірден тану қиын_ақ.
әкбәр батыр қабыр топырағына көз тастап,алдыда жүгініп отыр.артындағылар қаруларына сүйеніп тік тұр.бұл жерде менің ойыма дәл сол тұста әкбәрдің айналасына жиылған құрбан бұрһандынов (ұрымжы әскери мектебінде оқыған) ,оспан,нұр,ошұр (бары де құлжа әуе жәйіндәғі гөминдәңнің ұшқыш тәрбиелеу мектебінде істеп жатқан сөвет одағы мамандарының жүмісші_қізіметшілері) сяқты сайыпқыран жас партизандар орала берді.өләр түгелдеи хамиыт мұсылымовтың қанды көйлек серіктері еді...
енді біз нылқы ауданына беттедік.қүлжәәқәләсінән шықпай жатып_ақ желсіз қалың қар жауа бәстәді.беине айнымаған алақандай_алақандай ақ көбелек.ілезде жол беті жосылған қалың ізге әйнәліп,әвтөкөліктер аяңдап қалды.машинаның ішінде қолымдағы луфа (үлкеиткіш әйнек) мен суретке ойлана ұңылып келемін.көз алдымда бала кезімнен бергі ел аузынан естіген әкбәр батырдың толық беинесі мен мінездемесі елестеи бәстәді.әкбәр_ (1944_1911) терең ойлы,қара торы өңіне қызыл шырайлы жүзі құп жарасқан, қыр мұрынды,қиылған сарғыш мұртты,жарқылдаған қой көзі жанарлы да шанақты,айтқанын өріндәйтін,желкесіне алғанын жер болсада көтеретін,әнші-күйші,өлеңші,жән бәләсімен жанасқыш,тылды,жақты жігіт болып ержетіпті.мүңғүл,үйғір,тәтәр тілдеріне де жатық екен.әкбәр бала кезінде көбінше әкесіне еркелеп,еліктеп,әрқәләніп,елеуреп өсіпті.есеие келе‹‹қәйрән әкем!есіл ерім!››деп ылғи өзегі өртеніп күңірене күй кешетін бөліпті.әкбәр бозбала кезінде жаз күндері басына ақ қалпақ,сыртына аппақ кендір кездемеден тігілген жалаң шапан киіп мырза жүреді екен.қістә басына базар тымақ (малақай) ,кеиде алты сайлы әдемі қара бөрік,үстіне жеңіл ішік киіп,бәләғі кестелі сары шәлбәрмен ішкі қонышына қанжар қыстырып жұруды әдетіне айналдырыпты.ол ат пен мылтыққа бала жастан_ақ құмарлана өсіпті.
әкбәр мен сеиіт бала кезінде нылқы ауданының жалынқол бастауыш мектебінде қылыш,сұлтан өскенбәй,қүсәйін,әділқән қатарлы өқімісті,көзі ашық оқтушылардан сабақ алып,толықсыз кіләстәрінә түскен.
біз сұбтай аулына жете бере қапалақтаған қалың қар басылды.жағаыластай ауылына жеткенімізде күн шайдай ашылды. көбік қар лезде көл болып еріп, жол бұйындағы ауылдың шағылсыз топырақ көшелері толарсақтан қара ботқа лай болып шыға келді.жөл шетінде тұрған бір жігіттен жөн сұрап едік:
_іздеген науан батырларыңыз дә,дәулеткелді дәулеріңіз де (әкбәр батырдан қалған жалғыз үл_дәулеткелді жардай кесек денелі,етті _жеңді адам) ,қысқасы қалың қабанбайдың (әкбәр батыр әтәсі_есенкелді қабанбай меңзеліп отыр) бары осында.ауыл бастығы той жасап,той тойлап жәтірміз,бүріліңіздәр!_деп қалжың шыны аралас қалбақтап қәлді.өзі көп-көрім той қізуімен шалқып тұрған сыяқты.тойға бұрылдық,топты жұрттың ішінен іздегеніміздің бәрін таптық.быздың талабымыз бойынша әңгімелесіп,суретті деректеитін адамдар салдан соң шеткерірек бір еңселі үйге жиналды.
алдыңғы кезек әкбәрдің жар дегенде жалғыз інісі,төңкеріс тұсындағы сенімді серігі науан (1996_1917) батырға келіп,әсіл суретті жәй көзімен жанталаса көп сығалады.онан луфа (үлкеиткіш) әйнекпен ары-бері аударып қарады-ай келіп.ең соңында өл:‹‹жәй қарасам жанары өшкір кәрі көзім жетпеді,әйнекпен қарасам суреттегі беине жәйіліп кетіп,ештемені парықтай алмадым.хамиыт батырдың қабырының басында құралды әдәмдәрмен бірге отырғаны анық жазылса,бұл созсыз әкбәр бөлғәні...››деп өкіріп жылап жіберді қысылғаннан. екінші болып суретті әкбәр батырдың ұлы дәулеткелді алды.ол әкеден 12 жасында қалған ғой.сондықтан оған бізде ентелеп тұрмыз.ол суретке жабысып жәй қәрәді,үндемеді.луфәмен қарап,_ой болмайды екен деп әйнекті тастай салды.соңында,ол да бет -аузын тер басып:‹‹отырған отырысы үқсәйді,бірәқ,үстіндегі киім_кешегі өзгешелеу,әмәл қанша әнтек жас қалдым_ ғой!›› деп көз жасын төгіп-төгіп жіберді.
басқаларда қарады,қарттар көрмеиді,жәстәр танымайды.ұлы сүйек енді біреулер ұмытқан...осындай дабыр_дұбыр әңгімеге кенет ағаш төсек үстінде ақ кимешектің сыртынан ауыр тұбыт салы жамылып отырған қартамыс әз ана араласты: 
_әй,бәтірді іздеген бәләләрім,сендергеде ,сендерді осы жұмысқа жұмсаған үкіметкеде рәхімет!бәғәнәдән бері айтқан сөздеріңді естіп,іштеи еңіреп өтірмін.мен тойға келіп отырған екі көзі зағиыпбыр жолаушымын.бырақ жас кезімде әкбәр мен сеиітті әбден көргемін.менің жанарым қазыр су қараңғы,ал мыналардың көзі сәу,көкірегі көр...әмәл қанша,қазыр ашынып айтқанға ауырсынатындар да шығар.бырақ,айтибай болмайды.
әкбәр_сеиіт түлек кезінде_әқ шыңға шығып,ширығып ширап кетті.әл осы отырған біз сол шыңға шықпақ түгіл, аспанымызда саңқылдаған киелі ақиық қырандарымызды тани алмай қиналып өтірміз.‹‹төбеде дана отырса_жарасады,бала отырса_адасады,ақымақ өтірсә_шәтәсәді.төбеде не ел басқарған ақылды дәнә,не ел қорғаған әйгілі батыр өтірәді,төбе_әділ төбе биге жәрәсәді.››деген қазақта аталы сөз бар.таңырым,бызды бүгін аруақты атасын үмітқәннән,ертең еңіреген әкесін танымағаннан сақтасын!-деп ақ жібек өрәмәлімен толқып тұрған көзін сүрітті.
біз сол күні кеште құлжа қаласына өрәліп,ертеңінде естіген-білгенімізді обылыс бастығына түгел жеткіздік.сөнімен біртәләй ақылдасу-кеңесуден кеиін әкбәр батырдың әлгі топтық суретінің бір көшірмесі астанаға жіберілді.бүл қып-қысқа әсерлі сапардан‹‹батырдың суреті››әтті әңгімемді жазып мен қалдым.
1990-жылы сәйпіден әзездің‹‹өмірбәяні››әтті ессе романы орталық ұлыттар баспасының ұйғыр редәксясі жағынан баспадан шықты.бағанағы әкбәр батырдың топтық суреті осы кітәптә алғаш жарық көріп еді,іле-шәлә‹‹үш аймақ төңкерісінің құрбандары››,‹‹шиынжяңда өткен әйгілі адамдар››,‹‹шинжяң төңкерістік қүрбәндәрдіңөмір баяны››,‹‹шинжяң үш аймақ төңкеріс тарихы››т.б кітәптәр мен басылымдарда арт-артынан басылып,жамырай бастады.
2001-жылдың қазан,қараша айларында ұлыттар баспасының‹‹қазақ тарихындағы әйгілі адамдар››атты көп томдық кітәптәрінің біреуі бөліп‹‹әкбәр бәтір››кітәбі құрманалы жұнысқанов екеуімізге жүктелді. менің ең әлдімен арқама аяздай батқаны-тағы да әкбәр батырдың анық,айбынды,дара,дана суретін тәуіп,кітәптің мұқабасы мен ішкі титолына тұсырып,ұзақтан келе жатқан тарихи бостықты толтырып, қалың халықтың сағыныш сарығын басып,тарихи парызды өтеу ісі бөлді.жүгіріп обылыстық архив мекемесінің қоймасына барып едім,бір білгір баяғы жалғыз суретті баттасқан желіммен қалың қағазды албом кітәпшәғә жапсырып тастапты.қозғап көріп едік,желім жерге тартып,быз өрге тартып,жыртыла бастады.сасқанымнан әлгі албомын жаптыра сәліп,өткендегі бижиіңге кеткен суреттің көшірме нұсқасынан екеуіміз екі нұсқа алып қалатын болған сабырыма жетсем,өл мен он бес күн тостыырып отырғызды да, ақыры таба алмады.сонан соңғы бір амалға басып,жоғардағы кітәп беттеріндегі суреттердің ашық анықтау басылғандарынан 2-3 нұсқаны жыртып әліп,хәткер,суретші,фөтөгірәф,көмпиөтерлік жаңа техіникәнің жұлын жүйкесін безбендеп,бәқәйшіғінің майын сорып жүрген жас ұйғыр маманы халмұрат бауырыма бәріп,көмек сұрадым. ол белсене қөлдәді.әлгі суреттердің анықтаау біреуін көмпютердің көзінен өткізіп жіберіп , ‹‹әй,әттеген-әй!менің мына аппаратым орта қолды арзандау аппарат,сыздың мынау суретіңіз өшкін,көне сурет,бүдән артыққа шама жетпеи түрғәні...әттең,өсі суретіңізді жапоняға жіберер бөлсәңіз,көмпютердә қаңқа сүйекке қарап түріп,ет пен терісін ,сақал мұрты тұрмақ қас пен кірпігін аудырмай жамап-жасап жүрген ол пәлекеттер әкбәр батырды қолма-қол тірілтіп,жәніңізғә отырғыза қояр еді››деп қолыма әжептәуір айқын беинелі суретті топтан бөліп ұстата салды.қарадым да ет бауырым елжіреп,қәбәғім жадырап сала бердім.әлдімдә қяқ мұртты , қырғыидай қазақ жігіті отыр...ойлана келіп,өнән да артық көмпютерлік техіникәмен шұғылданып жатқан әйгілі ханзу фөтөгірәф жу шоуфуға бардым.олда әлгі суреттің ашығырақ біреуін шығарып,-жүке,өсі да болады.-деп арқам ақағып жолға сәлді.сөнімен кітәптің соңғы өргинәлін жазып,салыстыру,толықтыру үшін әкбәр батырдың туған жері-нылқы ауданына бәріп,әкім мәжиіт пен мәулипәнің демеуімен саналы да сауатты серік хатшының көмегінде көп жұмыстарды дер кезінде тамамдап әлдім.әкбәрдің ұлы дәулеткелді ағай тәңертең-кеш дерліктеи жанымда бөліп,көп түйіншектерді бірге шештік.сөл орайда мен әкбәр батырдың көмпютердің көзінен өтпегенүш күңгірт суретін серік нұрмұқан үлі,меиіржән мүсілімбек ұлы,шырын (мүңғүл,әйел) деген үш суретшіге беріп,қәріндәшпен қайта сіздірдім.кеиін ол үшеуін де құлжаға әкеліп,көмпютерлік нүсқәмен бірге әйгілі орыс суретшісі поляның сараптауына салғанымда,жас таланыт суретші меиіржән мүсілімбек ұлының сызғаны едәуір толымды болып шіқті.сөнімен ол суретті көмпютерлік нұсқа бойынша поляға қайта өңдетіп (бояулық жақтан) ,өңделген нұсқаны фотоға алдырып, әкбәр батырдың жеке суретінің де,төптіқ суретінің де түсініктемесін толық жазып,батырдың бала -шағасы, бауыр-туыстарының 10нан астам суреті мен автономялы районның музеиінен зорға тәуіп,суретке түсірген әкбәр батырдың үш өрденінің беинелі белгісін түгел кітәппен бірге ұлыттар баспасына жөлдәдім.‹‹әкбәр батыр›› атты осы кітәп 2002-жылы шілде де баспадан шығып,оқырман қолына өтті.әлдіңізғә қараңыз,нағыз ақиық қырандай алғыр әрмәнмен алысқа көз салған батырдан қалған бір беине осы!

2003-жыл,маусым
автордың ‹‹жырақтан жеткен жыр дерек›› атты кітәбінән алынды
қосымша жүктелген суреттері:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=697

Пікірлер:


Жазған лебізіңіз 300 еріптен аспасын!
tomendegi katekshege 99 dep jazingiz.
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz, aytpese pikir jaza almaymiz.

Көрші сілтемелер

Ең жаңа мақалалар


Индонезия жағалауында қ 28 min
Келес ауданының тұрғынд 1 sagt
Ақтөбеде «Nur Otan» пар 1 sagt
СҚО-да медициналық қызм 2 sagt
Бүгін дүниежүзілік диаб 2 sagt
Бердібек Сапарбаев жамб 2 sagt
Венецияда төтенше жағда 3 sagt
ҚХЛ: «Барыс» ресейлік к 3 sagt
Ақтөбеде оқушы өлімінен 3 sagt
15 қарашада ел аумағыны 3 sagt
Қадір түнінде жасалатын 3 sagt
Түркістанда спорт ғимар 3 sagt
АҚШ-тың білікті маманда 4 sagt
БҚО-да қорықшыға шабуыл 4 sagt
Осы араны басып көріңіз 4 sagt
Алдағы екі жылда Қызыло 4 sagt
Үкіметтік жұмыс тобы Жа 4 sagt
Өскеменде Жамбыл Жабаев 5 sagt
Ақтауда 200-дей отбасы 5 sagt
Процветающие рынки, как 5 sagt
Нұр-Сұлтанда көмір баға 5 sagt
ӘЗ-ЗӘҺИР СҰЛТАН БЕЙБАРЫ 5 sagt
Трамп пен Ердоған ортақ 5 sagt
Қазақстанның 40% аума 5 sagt
Таяу Шығыстағы шырғалаң 5 sagt
Два хадиса про омовение 5 sagt
Словакияда жантүршігерл 5 sagt
Дәурен Абаев: Әлеуметті 5 sagt
Өскемендегі шағын аудан 5 sagt
Дариға Назарбаева Армен 6 sagt