Еларна қолфон нұсқасына ену

Осы торды сақтаймын! | Осы торды бас бет етемін!

Біздің байланыс: elarna2012@gmail.com




Түрі: Ел-арна газеті, бұл арадан барлық мақалаларын оқисыз

Жолданған уақыты: 18:27 - 2016/02/15

Қосымша қайнары:http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=1290
Тоте жазу нұсқасы:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1290

توتە جازۋ نۇسقاسى:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1290

Мақала жолдаушы: Әскербәй
Мақала апторы:
Аптордың мекен-жайі:

Мақмұт қашқари еңбегінде (қаритаында қамтиды) жалпы 100 ден артық жер-су және халық аттары берілген, оның ішінде 20 дай түрік руларының есімін атаған. төменде әуелгі қарита суреті берілді.
тайпалар есімдері рум елінен машын еліне қарай былай тізбектеледі (қаритада мекендері берілді) :
1-қатар: пешенег, қыпшақ, оғыз, иемек (найман) , башқұрт, басмыл (арғын) , қай, ябағұ, татар, қырғыз.
2- қатар: шығыл, тұқши, яғма, оғырақ, шарұқ, шұмыл, ұйығыр, таңғұт, қидан (шын) , табығаш (машын) .
- шын және машындардың өз тілі бар, алайда олардың бір тобы түрік қанық тілін біледі.
- ұйғырлар таза түрік тілін сөйлеиді, 25 әріптен тұратын жазуы бар.
- қай, ябағу, татар, басмылдар өздерінің тілі бар, алайда олар түрік тілін қанық біледі.
- қырғыз, қыпшақ оғыз, түкші, яғма, шығыл, оқрақ, шарұқ олар таза түрік тілін сөйлеиді, жалғыз тілді. тілдері ямек пен башқыртқа жақын.
- бұлғар, суар, пешенек олар румға жақын мекенде тұрады, түркі тілінде сөйлеиді.
- ең жеңіл дялект өғіздәрдікі, атап айтсақ, яғмәләрмен түқшіләрдікі. және ертіс, ямар (об) , іле, еділ, ұйғыр өңірінде түртіндәрдікі де солай.
- қашқардың қыстақтарында қашқай дялектті түрік тілділер бар.
- түріктердің нгізгі мекені румнан машындарға деингі далалар. мекенінің ұзындығы 5000 парсақ, кеңдігі 3000 парсақ. жалпы 8000 парсақ.



мақмұт қашқаридың қаритасы (бұл дүниедегі ең ерте қарталардың бірі саналады, 11-ғасыр)
1. жапоня (жабарқа)
2. кәфу қаласы
3. әйелдер қаласы
4. басқада көптеген түріктер
5. бесбәліқ - бүгінгі санжы оңырының шығысы, жемсәрі аудандары.
6. жанбалық - 彰八里~ 柬(金)布鲁克
7. қатын қала - қәзіргі ішкі моңғұл жақтағы қала, ханзуша 可敦城.
8. ұйғыр өлкесі
9. күшө - бүгінгі тұрпандағы 高昌古城 ның көне аты.
10. сұлми - бүгінгі бәркөл ауданының ішіндегі бір қала аты, қанзушасы 唆里迷.
11. құмдық дала, сусыз жер
12. машын (қидандар+сұң патшалығы)
13. күшән
14. яжұж-мажұждың өлкесі
15. зұлқарнайынның қамалы
16. құмды өңір
17. адам атаның алғаш түскен жері (ізі)
18. сәрендеб (сіриләнкә)
19. сәрендеб тауы
20. инды өлкесі
21. сеихүн (сырдаря) өзені
22. синд өлкесі (пәкістән)
23. қәзенә
24. кәшмир
25. шанжу (гәнсуде)
26. күчәр
27. барман
28. үш (үчтүрпән ауданы)
29. қошқарбас
30. чәрчән
31. хотан
32. яркент
33. қашқар
34. өзкент
35. соунақ
36. ферғәнә
37. қашан
38. қожанд
39. самарқанд
40. баласағұн
41. барысқан
42. құми талас
43. екі-оғыз
44. яуанш
45. нәзіл
46. тараз (талас)
47. спинжаб (шімкент)
48. шәш (тәшкент)
49. оғыздардың өлкесі. оғыздар түрік тайпасы.
50. қарачұқ тауы - 喀拉丘克
51. оғыз-қыпшақ мекені
52. масақ және оғыз
53. татар даласы. татарлардың мекені.
54. іле өзені
55. башқұрыт даласы. башқұрыттардың мекені.
56. басмыл (арғын) даласы, басмылдар арғындардың арғы тегі саналады.
57. бұлғарлар
58. иемек (найман) даласы, иемектер наймандардың бұрынғы аты, қидан-шұршыт деректерінде жәнбәгі, жанбон деп келген.
59. өтекүн (көктүріктердің қәсиетті жері, алтай тауында)
60. ертіс өзені
61. қай (лардың) даласы. үлкен түрік тектес ру.
62. шұмыл (шымыл) мекені
63. ямар (об) өзені (鄂毕河) . рессеиде.
64. қатындар қаласы
65. құмды дала
66. айтылуынша алғашқы адамдар тұрған мекен
67. жабайы жануарлар
68. өте суық өңірлер
69. сұуар
70. қыпшақтардың мекені. қыпшақ тайпаларының мекені.
71. еділ (ۈөлгә) өзені. рессеиде.
72. қыпшақтыңбыр бөлегі
73. жанд
74. маңқышлақ (маңғыстауда) - 曼克什拉克
75. орыс. орыс тайпалары.
76. сақалиба (сылауяндар)
77. урәнк (фырансоздар)
78. әмж (имамш)
79. пешенек
80. хазарлар дербент. хазар тайпаларының мекені.
81. кәспи (хазар) теңізі
82. табарыстан
83. хөрезім
84. дилам
85. құмдық
86. құмдық
87. сеихүн (аму) дарясы. қазақстанда.
88. систан (сақтар) өлкесі
89. қырым өлкесі
90. парыстар
91. хорасан
92. әзербәйжән
93. бербер өлкесі
94. жад елі
95. хабаш (епөпя) өлкесі
96. құрзистан елі
97. иемен
98. ирақ елі
99. күрд елі
100. шам (дамашық) елі
101. негірлер елі
102. хижаз өлкесі
103. мыср (египет)
104. әлексәндіря
105. қаяруан және басқалар
106. өте ыстық жерлер
107. батыс және андалаұс елі
әзірлеген: рамыз асқар
еләрнә торбына ұсынылды.
қосымша жүктелген суреттері:





كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=1290

Пікірлер:


Жазған лебізіңіз 300 еріптен аспасын!
tomendegi katekshege 99 dep jazingiz.
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz, aytpese pikir jaza almaymiz.

Көрші сілтемелер