Еларна қолфон нұсқасына ену

Осы торды сақтаймын! | Осы торды бас бет етемін!

Біздің байланыс: elarna2012@gmail.com




Түрі: Ел-арна газеті, бұл арадан барлық мақалаларын оқисыз

Жолданған уақыты: 19:38 - 2016/01/14

Қосымша қайнары:http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=1199
Тоте жазу нұсқасы:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1199

توتە جازۋ نۇسقاسى:http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1199

Мақала жолдаушы: Kasim karyr
Мақала апторы:
Аптордың мекен-жайі:

Редәктөр ескертпесі:

  ж к п 18 - кезекті орталық көмитетінің төртінші жалпы мәжілісінде мемлекетті заң бойынша жөнге салу ресіми жолға қойылды, азаматтардың заң үйренуі, заңды білуі, заңға бойсұнуы кезектегі қоғамдық жағдай жөнінен алғанда аса маңызды. қоғамдық екөнөмикәнің дамуына ілесе адамдар арасындағы мүдделік қатынастан туындайтын түрлі дау - шарлар да күннен күнге көбеюде. осы қатарда мұраға таласудан туындаған дау - шарлар да аз емес. ендеше, азаматтар осы жағында өз ұқық - мүддесін қалай қорғауы керек, қандай жолдар арқылы өзінің мүрәгерлік ұқығын заң арқылы қамтамасыздандыра алады? міне осы сауалдар төңірегінде азаматтарымызға аз да болса септігі тиер ме деген өймен гәзетіміздің осы санында жұңхуа халық республикәсінің «мүрәгерлік заңы» жөнінде қатысты заңдық кеңестерді беруді жөн көрдік.

  өсиет бойынша мүрәгерлік етуде қандай істерге назар аудару, мұра үлестіру басталғаннан кеиін нелерге көңіл бөлу керек?

  өсиет бойынша мүрәгерлік етуде назар аударатын істер: ақыл - есі жоқ немесе ақыл - есінде кемістік бар адамның өсиеті күшке ие болмайды. өсиетте өсиет қалдырушының шын ниеті беинеленуі керек. зорлау, алдау арқылы қалдырылған өсиет, жалғаннан жасалған өсиет және өзгертілген өсиет, өзгертілген мазмұн заңдық күшіне ие болмайды. азаматтардың әлеуметтік куәләндірудән өткізу, өзі жазу, басқаларға жаздыру, дыбыс таспасына алдыру арқылы өсиет қалдыруына және ауызша өсиет қалдыруына болады. өсиетте еңбек қуаты кемшіл әрі кіріс қайнары жоқ мүрәгердің үлесі сақталу керек. әлеуметтік куәләндірудән өтетін өсиетті өсиет қалдырушы әлеуметтік куәләндіру өргәнінің куәләндіруінән өткізеді؛ өзі жазатын өсиетті сол адам өзі жазып, оған қолын қойып, жыл, ай, күнін жазып қояды؛ басқаға жаздырған өсиетке екіден артық адам басы - қасында тұрып куә болады. өсиетті соның ішіндегі біреуі жыл, ай, күнімен толық жазады әрі жазған адам, куәгерлер және өсиет қалдырушы қол қояды.

  дыбыс таспасына алынған өсиетке екіден артық адам куәлік етеді. шұғыл жағдайда ауызша өсиет қалдыруына болады. бұл кезде екіден артық адам куәгер болуы керек. шұғыл жағдай өтіп кетсе өсиетті жазбаша немесе дыбыс таспасы арқылы қалдырса болады. бұл кезде ауызша өсиет күшінен қалады, ақыл - есі жоқ немесе ақыл - есі кемтәр адамдардың, мүрәгердің, мұра атаушының сондай - ақ мүрәгер және мұра әтәушімен мүдде қатынасы бар адамдардың өсиетке куәгер болуына؛ өсиетті күшінен қалдыруға, әлеуметтік куәләндірілғән өсиетке айналдыруға болмайды. өсиеттік мүрәгер немесе борышы бар мұра атаушы, мүрәгер немесе мұра атаушы өз борыштарын өтеуі керек. борышын өтемеушілер болса, қатысты орынның немесе жекенің сот мекемесінен оның мүрәгерлік ұқығын күшінен қалдыруды талап етуіне болады.

  мұра дегеніміз не, ол қайсы мазмұндарды қамтиды

  мұра __ азаматтардың қайтыс болғанда артында қалған заңды мал - мүлкі. бұған азаматтардың табысы, қора - жәйі, аманат ақшасы, тұрмыстық бұйымдары, бау - бақшасы, малы, үй құстары, мәдени бұйымдары, кітәп мәтерялдәрі, заңда жол қойылған өндіріс құрал - жабдықтары, шығарма ұқығы, пәтеніт ұқығындағы мал - мүлік ұқығы және басқа да заңды мал мүліктері қамтылады.

  жекенің көтермеге алған шаруасын мүрәгердің жалғасты көтермеге алуына заң бойынша жол берілсе, ол көтермеге алу тоқтамы бойынша басқарылады. азаматтардың мүрәгерлік етуге болатын басқа да заңды мал - мүлкі әктся белетін мал - мүліктің алашақ ұқығын, т. б ларды қамтиды. көтеріп алушы адам қайтыс болудан бұрын көтеріп алудан түсетін пайданы алмаған болса қайтыс болған адамның тірі кезінде қосқан қаржысы мен еткен еңбегін әрі артқан қүнімен көтертіп беруші орын немесе жалғасты көтеріп алушы үйлесімді бағаға сындырады, төлемін береді. осындағы ақша мұра есептеледі. заңда белгіленген мүрәгерлік дегеніміз мұра қалдырушы тірі кезінде өз мұрасына өсиет қалдырып бөлмеген немесе өсиет күшке ие болмаған жағдайда оның барлық мүрәгерлерінің заң белгілемесіндегі мүрәгерлік тәртіп бойынша мұраға мүрәгерлік ету тәсілі. бұл мұраға ие болудағы біршәмә жалпылық сипатқа ие тәсіл. мысалы: мәлім бір азамат қайтыс болып, оның өсиеті немесе бағып - қағу келісімі болмаса онан қалған мұраға заңды мүрәгерлер заңда белгіленген тәртіп бойынша мүрәгерлік етеді.

  өсиеттік мүрәгер дегеніміз өсиет қалдырушының тірі кезінде қалдырған заңды өсиеті бойынша мұраға мүрәгерлік ету тәсілі. мүрәгерлік заңында былай деп белгіленген: «азаматтар өсиет арқылы мал - мүлкін заңды мүрәгерлерінің біреуіне немесе бірнешеуіне қалдыруына болады».

  мұра атау дегеніміз өсиет қалдырушының меншігіндегі мал - мүлік ұқығының бір бөлігін немесе барлығын өсиет арқылы мүрәгерлерінен басқа жекеге, көллективке немесе мемлекетке тегін атайтын, мұра қалдырушы қайтыс болғаннан кеиін күшіне ие болатын жеке формадағы заңды әрекеті. яғни мүрәгерлік заңына негізделгенде, азаматтардың өз мал - мүлкін мемлекетке, көллективке немесе заңда белгіленген мүрәгерлерінен басқа адамға өсиет арқылы атауына болады.

  мүрәгерлік ету ретінде бағып - қағу келісімі дегеніміз мұра атаушының өз мүрәгерлерінен басқа бағып - қағуға келіскен әдәммен жасасатын келісімі. бағып - қағушы адам мұра қалдырушы тірі болса бағып - қағу, қайтыс болса соңғы істерін бір жақты ету борышын арқалайды, сондай - ақ оның мұрасына иелік етуге ұқықты. бұл бала - шағасы жоқ қарттардан көп кездеседі мысалы: ауыл - қыстақтардағы бесте қамдалатындарды алып айтсақ, олардың бала - шағасы болмағандықтан, көбінде көллективпен осындай келісім жасасады да, олардың тұрмысына көллектив қарайласады. әдетте өсиет қалдырылмаса мүрәгерлік заңының көрсетуі бойынша атқарылады. мүрәгер ретінде бағып - қағу келісімі де өсиетінде бар болса, әлдімен мүрәгер ретінде бағып - қағу келісімі атқарылады. қалғаны өсиет бойынша бөлінеді. ең соңынан заңда белгіленген мүрәгерге бөліп беріледі. яғни мүрәгерлік ретінде бағып - қағу келісімі өсиеттік мүрәгерліктің алдында, өсиеттік мүрәгерлік заңда белгіленген мүрәгерліктің алдында тұрады. мұның ішінде әлеуметтік куәләндірудән өткен өсиет ауызша өсиеттің алдында тұрады. мүрәгерлік заңында да, ең жоғары халық сот мекемесінің әділяліқ түсіндірмесінде де бұл жөнінде қатысты белгілеме бар.

  мүрәгерліктің тәртібі қалай белгіленеді?

  мүрәгерлік заңында мүрәгер бірінші тәртіптегі және екінші тәртіптегі мүрәгер деп бөлінеді.

  1 - тәртіптегі мүрәгерге жұбайы, әке - шешесі, балалары қамтылады.

  2 - тәртіптегі мүрәгерге аға -іні, әпеке - қарындасы, ұлы атасы, ұлы әжесі, нағашы атасы, нағашы әжесі қамтылады.

  мұраға әдетте бірінші тәртіптегі мүрәгерлер мүрәгерлік етеді. бірінші тәртіптегі мүрәгерлер жоқ болса екінші тәртіптегі мүрәгерлер мүрәгерлік етеді. егер жұбайы қайтыс болған келін ата - енесін, жұбайы қайтыс болған күйеу бала қайын енесін басты орында тұрып бағып - қаққан болса, ол бірінші тәртіптегі мүрәгер болуға тіиісті. мұнда балалары дегенге некелі туылған балалары, некесіз туылған балалары, асырап алған балалары бағып - қағу қатынасындағы өгеи балалары қамтылады.

  әке - шешесі дегенге туған әке - шешесі, бағып алған әке - шешесі, бағып - қағу қатынасындағы өгеи әке - шешесі қамтылады.

  ағалы - інілі, әпекелі - сіңлілі дегенге бір әке, бір шешеден туған, әкесі бір, шешесі басқа немесе шешесі бір, әкесі басқа ағалы - інілі, әпекелі - сіңлілер, асырап алған ағалы - інілі, әпекелі - сіңлілер, бағып - қағу қатынасындағы өгеи ағалы - інілі, әпекелі - сіңлілер қамтылады.

  бырақ төмендегідеи әрекеттердің бірі болған мүрәгердің мүрәгерлік ұқығы болмайды мұра қалдырушыны қасақана өлтіргендер, мұраға қол жеткіз үшін басқа мүрәгерді өлтіргендер, мұра қалдырушыны тастап кеткендер немесе ауыр дәрежеде қорлағандар. өсиетті жалғаннан жасап, өзгертіп немесе жыртып, әрекеті ауыр болғандар.

  заңда белгіленген мүрәгерлердің ішіндегі ұқсас тәртіптегі мүрәгерлердің алатын үлесі әдетте ұқсас болады. әрине, мүрәгерлер кеңесіп мақұлдаса, мұраны парықты бөлуге де болады. ал, тұрмысында ерекше қиыншылығы бар, еңбек қуаты жоқ мүрәгерлерге мұра бөлу барысында мән берілуге тиыс. мұра қалдырушыны бағып - қағуда басты орында тұрған немесе мұра қәлдірушімен ортақ тұрмыс кешірген мүрәгерге мұраны көбірек бөлуге болады. бағып - қағу қуаты және шарт - жағдайы бола тұра, бағып - қағу борышын өтемеген мүрәгерге мұра бөлмеу немесе аз бөлу керек. мүрәгерден тысқары мұра қалдырушыға сүйеніп күн кешірген, еңбек қуаты кемшіл әрі тұрмыстық кіріс қайнары төмен адамға немесе мүрәгерден тысқары бөлғәнімен мұра қалдырушыға көп қарайласқан адамға үйлесімді мұра бөліп беруге болады. мұра бөлісі өндіріс пен тұрмыстың қәжетіне үйлесетін мұраның өнімділігіне зян жеткізбеитін болу керек. бөлуге келмеитін мұраны бағаға сындыру үйлесімді қаражат қайтару немесе ортақ пайдалану әдістері мен бір жақты етуге болады. мұра бөлу кезінде мұра мен ортақ мал - мүлікті парықтауға көңіл бөліп, ортақ мал - мүлікті анық тұрақтандырғаннан кеиінгі мал - мүлікті мұра ретінде үлестіруге болады. мұра бөлу кезінде тәртіпке көңіл бөлу؛ өсіиетте мүрәгер ретінде бағып - қағу келісімі сяқтылардың бар - жоқтығын анық тексеру؛ іштегі нәрестеге тиысты үлесін қалдыру؛ хабарласуға мүмкіндік болмаған мүрәгерге тиысты үлесін қалдыру؛ мұра атаған адамы да, мүрәгері де болмағандардың мұрасын оның тірі кезіндегі қарасты орнына немесе мемлекетке өткізіп беру керек. еліміздің мүрәгерлік заңында былай деп белгіленген: «мұраға мүрәгерлік етуші мұра қалдырушының заң бойынша өтеуге тиысты бажысы мен қарызын өтеу керек». мұнда тек мұра қалдырушының заң бойынша өтеитін бажысы мен қарызын төлеу жәуәпкерлігін үстіне алмауына болады.

  өсиет арқылы мүрәгерлік ету

  өсиет арқылы мүрәгерлік ету дегеніміз мұра иесінің тірі кезінде заңды өсиеті арқылы мал - мүлкіне мүрәгерлік етушіні таңдау барысы. мал - мүлікті дүние салған адамның өсиеті бойынша бөлу _ заңның талап ететін мақсатының негізгі бір бөлегі. егер мұра иесі тірі кезінде мал - мүлкін бөлу жөнінде өсиет қалдырған болса, мүрәгерлік етуші адамдар арасындағы талас - тартстан сақтануға болады. өсиеттің маңызы өте зор, сондықтан өсиет ауыз жүзінде болмауы керік. өсиет қалдырудың төмендегідеи бірнеше түрлі шарты бар: (1) формалық жақтағы шартты әзірлеген болуы керек. мүрәгерлік заңында 5 түрлі мүрәгерлік ету формасын белгіледі, бұлар жеке - жеке: куәләндірілғән өсиет, өз жазбасы арқылы өсиет қалдыру, басқаларға жаздыру арқылы өсиет қалдыру, дыбысқа жазу арқылы өсиет қалдыру және ауыз жүзінде өсиет қалдыру сяқтылар. ұқсамаған өсиет қалдырудың ұқсамаған шарттары болады, біз бұл жерде өз жазбасы арқылы өсиет қалдыруды, басқаларға жаздыру арқылы өсиет қалдыруды және ауыз жүзінде өсиет қалдыруды қарапайымдастырып айта кетеиік.

  өз жазбасы арқылы өсиет қалдырудың талаптары: өсиет қалдырушы өз қөлімен өсиет жазу؛ өсиет қалдырушы, өз қолын қою, жыл, ай, күнін анық жазу. егер, өсиетті өзгерткен болса, түсіндірмесін жазып, қолын қою, өзгерткен уақытын анық жазуы керек. басқаларға жаздыру арқылы өсиет қалдырудың талаптары: екіден артық куәгер адам нақ майданда болып, солардың ішіндегі біреуі жазған болуы керек؛ өсиетке, сөзсіз, өсиет қалдырушының, өсиетті жазған адамның, басқа да куәгер адамдардың қол таңбасы, жазған уақыты анық жазылған болуы керек.

  ауыз жүзіндік өсиет тек шұғыл жағдайда ғана қолданылады. өсиет қалдырған кезде екіден артық куәгер адам нақ майданда болуы керек؛ шұғыл жағдай өткеннен кеиін өсиет қалдырушы адам жазбаша немесе дыбысқа жаздыру арқылы өсиет қалдыра алатын болса, онда ауыз жүзіндік өсиет күшін жояды.

   (2) өсиетте еңбек қәбілеті жоқ немесе тұрмыстық кірімі жоқ адамның мүрәгерлік ұқығын күшінен қалдыруына болмайды, оған мұраның қәжетті болған бір бөлегін қалдыруы керек.

   (3) өсиетте өсиет қалдырушы тек өзіне қарасты болған мал - мүлкін ғана бір жақты ете алады, басқалардың мал - мүлкін бір жақты ете алмайды, мысалы, әйелінң немесе басқа да отбасы мүшелерінің мал - мүлкі.

   (4) мұраға мүрәгерлік етуші адам тек заң белгілеген белгілеме көлемінде ғана таңданады, алайда, мүрәгерлік ету тәртіптері мен бөліс шектемесіне ұшырамайды. егер өсиет қалдырушы мал - мүлкін мүрәгерлік етуші адамнан басқа біреуге қалдырмақшы болса, онда ол мұрасын басқаларға мұра етіп қалдыру формасын қолданса болады.

  4. мұра етіп қалдыру және мұра қалдырып бағу тоқтамы.

  мұра етіп қалдыру дегеніміз, мұра иесінің өзіне қарасты мал - мүлкінің, мал - мүлік ұқығының барлығын немесе бір бөлімін бодаусыз түрде мүрәгерлік етушіден басқа адамға, көлективке немесе мемлекетке өткізіп берген заңды күшке ие әрекеті.

  мұра етіп қалдырудың негізгі өзегі өсиетнәмә, сондықтан, заңда өсиет арқылы мүрәгер етудің күшке ие болу шарты жөніндегі белгілеме, мүрәгерлікті өзгерту, күшінен қалдыру немесе атқару турасындағы белгілеме сяқтылар мұраны мұра етіп қалдыруға қолданылады. алайда, ерекше көңіл бөлуге тистысы, мұраны қабылдайтын адам екі ай ішінде өзінің мұраны қабылдайтындығын немесе қабылдамайтындығын білдіруі керек. уақыты толса да позится білдірмегендерді мұраны қабылдаудан бас тартқан деп қарауға болады.

  мұра қалдырып бағу тоқтамы дегеніміз мұра қалдырушы адам мен мүрәгерлік етуші адамдардан тыс басқа бір адам арасында түзілген, мұра қалдырушы адамды бағу немесе дүние салғаннан кеиінгі соңғы істерін бір жақты ету боршы арқылы мұра қалдырушы адамның мал - мүлік ұқығынан игіліктене алуы жөніндегі тоқтамы. мұра қалдырып бағу тоқтамында мұра қалдырушы адамның күтіміне және қайтыс болғаннан кеиінгі соңғы істерін бір жақты етуге жауапты болған адам бағуға жауапты адам деп аталады, бағуға жауапты адам жеке азаматтар немесе көлективтік ұйым болуы да мүмкін, алайда, мұра қалдырушы адамның мүрәгері болуға болмайды. бағып - қарауға жауапты болған адамның бағып, қараған адамы бағылушы деп аталады. қатысты әділяліқ түсіндірмеге негізделгенде, егер, мұра қалдырушы адам мен бағуға жауапты болған адам арасындағы мұра қалдырып бағу тоқтамы бір уақытта мұра етіп қалдырылып атқарылғаннан бастап, мұра қалдырып бағу тоқтамы мен мұра етіп қалдыру өзәрә қарама - қарсы болмаса, мұраны бөлуде бұрынғы тоқтам күшіне ие бола береді؛ ал мұра қалдырып бағу тоқтамы мен мұра етіп қалдыру өзәрә қарама - қарсы болса, тоқтам бойынша, төқтәммен қарама - қарсы болған өсиет арқылы мүрәгерлік етудің барлығы немесе бір бөлімі күшке ие болмайды.

  заңды мүрәгер

  заңды мүрәгер дегеніміз мұра қалдырушы адамның қайтыс болудан бұрын өзінің мал - мүлкін бір жақты ету жөнінде өсиет қалдырмаған немесе өсиет қалдырып, заң бойынша күшке ие болмаса, оның барлық мұрасы заңдағы белгілеме немесе тәртіптер негізінде мұра бөлу принсибы бойынша мүрәгерлік етуді белгілеу болып табылады. заң бойынша мүрәгерлік ету төмендегідеи бірнеше жағдайда атқарылады: (1) мұра қалдырушы адам қайтыс болудан бұрын өзінің мал - мүлкін кімге мұраға қалдыру жөнінде өсиет қалдырмаған кезде؛ (2) мүрәгерлік етуші адам мүрәгерлік етуден бас тартса немесе өсиет бойынша мал - мүлікке ие болу ұқығынан бас тартса؛ (3) мүрәгерлік етуші адам мүрәгерлік ұқығынан айырылған болса؛ (4) мүрәгерлік етуші адам мұра қалдырушы адамның өсиет қалдыруынан бұрын қайтыс болса؛ (5) өсиет күшке ие болмаған немесе бір бөлімі күшке ие болмаған болып, күшке ие болмаған бір бөліміне мүрәгерлік етуде؛ (6) өсиет қалдырмаған мұраны бір жақты етуде.

  іштегі нәрестенің мүрәгерлік ұқығы болама?

  көптеген адамдар іштегі нәресте әлі дүние есігін ашпағандығы себепті онша маңызды рол атқармайды, оның үстіне қатарға қосылуы екітәләй, сондықтан, қалыпты әдәммен бірдеи заңдық ұқыққа ие бола алмайды деп қарайды, алайда, қарттарды күту, нәрестелерді бағып - тәрбиелеу принсибіне негізделіп, еліміз мүрәгерлік заңында: «мұра бөлуде, іштегі балаға да мәлім мөлшерде мұра бөлу керек» деп белгіленген.

  орын басып мүрәгерлік ету және өткермелі мүрәгерлік ету

  мүрәгерлік етуде, төмендегідеи екі тұрлы ерекше мүрәгерлік ету барсы болады: орын басып мүрәгерлік ету және өткермелі мүрәгерлік ету. орын басып мүрәгерлік ету дегеніміз мүрәгерлік ететін балалары ата - анасынан бұрын қайтыс болса балаларына қалдырған мұраға қандастық байланысы бар жақын туыстары заң бойынша мүрәгерлік етіп, олардың балаларының, өз ата - анасының мүрәгерлік етуге тиысты үлесін алуы болып табылады. қарапайымдастырып айтқанда, немере, шөбере ұрпақтарының қандастық байланыс арқылы қайтыс болған ата - анасының орнын басып, әйел жақ шешесінің, ер жақ әкесінің мұрасына мүрәгерлік етеді. орын басып мүрәгерлік ету тек заңдық ортада ғана туылады. өткермелі мүрәгерлік ету дегеніміз мұра иесі қайтыс болып, мал - мүлкін бөлуден бұрын мүрәгерлік ету ұқығына ие адам қайтыс болған болса, мүрәгерлік етуге тиысты мал - мүлікті басқа біреудің жалғасты мүрәгерлік етуіне өткізіп беруі. өткермелі мүрәгерлік ету __ заңдық мүрәгерлік ету, өсиет арқылы мүрәгерлік ету және өсиет сяқты 3 түрдегі мүрәгерлік формасының барлығында туылуы мүмкін.

  әдетте мүрәгерлік етуші адам екеу болып, мұра бөлуге тура келгенде заңдық мүрәгерлік бойынша мұра екеуіне тең бөлінеді. егер мүрәгерлік етуші адамдар өзәрә келісімге келсе, тең бөлмеуге де болады. тұрмыста қиыншылығы бар, денсәуліғі әлсіздерге әдетте салыстырмалы түрде көбірек бөлінеді. сөнімен бірге, басты бағып - қағушы адам немесе мұра иесімен бірлікте тұрмыс кешіріп жатқан адам мұрадан көбірек алуына болады.

  келу қайнары:заң және тұрмыс
қосымша жүктелген суреттері:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku_kk.php?tur=11&id=1199

Пікірлер:


Жазған лебізіңіз 300 еріптен аспасын!
tomendegi katekshege 99 dep jazingiz.
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz, aytpese pikir jaza almaymiz.

Көрші сілтемелер