ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-082923931263 %37 %
2019-12-092218827250 %50 %
2019-12-101298555049 %51 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 07:57 - 2015/07/14

ماقالا جولداۋشى: Jolawshy
ماقالا اپتورى: Жұмаш Көкбөрі
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: Қазақстан Алматы қаласы
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз



: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

جۇماش كوكبورى

تاۋەلسىزدىك تولعاۋلارى
1. تول اتىنان ايرىلعان قازاق تۋرالى
(بىرىنشى اڭگىمە)

قازاقتىڭ ءوزىنىڭ ءتول اتىنان ايرىلعانى ءبىر ءسارى عوي. ال ونىڭ قازاق اتىمەن قوسا مەملەكەتىنىڭ اتاۋىنان دا جۇرداي بولىپ تونالعانى - راس بولسا شە؟
جانە اي مەن كۇننىڭ امانىندا، ەگەر سونىڭ ءوزىن العانىمىز راس بولسا، مىنا تاۋەلسىزدىك زامانىندا قاساقانا اتىنان ايرىلىپ، جەر سيپاپ قالعان ۇلت جانە مەملەكەت - مىنا ءبىز بولساق شە؟
ەلىمىزدى سوڭعى جەتپىس جىلدان استام ۋاقىت ەزگىسىنىڭ استىندا ۇستاعان كەڭەستىك-توتاليتارلىق جۇيەنىڭ بوداندىق قامىتىن كيگەن تۇسىمىزدا ءبىزدىڭ – «قازاق ءسسر-ى» دەگەن مەملەكەت بولعانىمىز ەستەرىڭىزدە شىعار؟..
مەملەكەتىمىزدىڭ قازاق اتىنان قالاي ايرىلىپ قالعانىمىز ەستەرىڭىزدە بولار. ول تۋرالى ەكىنشى اڭگىمەدە جەكە توقتالامىز.
قازاق سسر جوعارعى كەڭەسىندە وتكەن سول مۇرات اۋەزوۆ باستاماشىل بولعان ءدال وسى وقيعادان باستاپ، ءبىزدىڭ قازاقتىڭ باسىنان باعى تايا باستادى.
ەڭ الدىمەن بارلىق مەملەكەتتىك رەسمي قۇجاتتار قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جۇرگىزىلەتىن بولدى. مەملەكەت باسشىسى ەكى تىلدە: قازاقشا، ورىسشا سويلەيتىن جاعىمپازدىق ادەت تاپتى. ول ونىسىمەن قويماي ء«بىز كوپ ۇلتتى ەلمىز، بىزدە 140 ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى» دەپ سوقتى. سول تۇستا ءتىپتى، 14 ميلليونعا دا جەتپەيتىن ەل حالقىنان ونىڭ 140 ۇلتتى قالاي جاساپ العانىن ەشكىم دە سەزبەي قالدى.
قازاق ولارعا وتار بولعان كەزدەن باستاپ، شامامەن ءۇش ءجۇز جىلداي، قازاقتى ورىستار - «كازاح» دەپ ايتىپ جانە سولاي جازىپ كەلەدى. ۇزاق جىلعا سوزىلعان سول بوداندىقتا، ورىستاردىڭ ءبىزدى الگىندەي «كازاح» دەپ ايتقانىنا، قويدان جۋاس قازاقتاردىڭ ەتى دە ۇيرەنىپ كەتكەن سياقتى ەدى.
بۇگىندە، اتاپ ايتقاندا، «تاۋەلسىز مەملەكەت بولدىق!» دەپ جۇرگەن كەزىمىزدە، بارلىق اعىلشىن تىلىندەگى حالىقارالىق مەملەكەتتىك قۇجاتتاردا، قاتىناس قاعازدارىندا، ەلىمىز ىشىندەگى اۆتوكولىكتەردەگى، حالىقارالىق اۋە، اۆتو، جانە تەمىرجول كولىكتەرى بيلەتتەرىندەگى جازۋلار، ءتىپتى، اعىلشىن تىلىندەگى جاعارافيالىق جانە ساياسي، فيزيكالىق، گەودەزيالىق كارتالاردا، قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءتول قۇجاتتارىندا، ت.ب. قاتىناس قاعازدارىندا ۇلتىمىزدىڭ جانە مەملەكەتىمىزدىڭ اتى مەن اتاۋى- تۋرا ورىسشاداعىداي: «kazakh»، «Kazakhstan» - دەپ بايدىرايتىپ تۇرىپ جازىلىپ، اۋىز-ەكى سوزدەردە دە ءدال سول ورىسشاداعىداي ايتىلىپ جۇرگەنىنە، مىنە، تابانى كۇرەكتەي جيىرما جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى.
راس، بۇگىندە لاتىن جازۋىنسىز ءومىر جوق. لاتىن قارىپتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنداعى پروگرەستىك قىزمەتىن دە جوققا شىعارا المايمىز. باسقاسىن ايتپاعاننىڭ وزىندە، بۇگىنگى تاڭدا تۇرىكتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ دەنى وسى لاتىن قارپىمەن جازادى. جيىرما جىلدان اسسا دا ورىس بوداندىعىنان قۇتىلا الماي، سولاردىڭ كيريلل جازۋىن تاستاماي كەلە جاتقان جالعىز ۇلت - ءبىز قازاقتار عانا ەكەنىمىز قانداي ايانىشتى ەدى دەسەڭىزشى!
...لاتىن جازۋىنا كوشىپ جاتساق، ءبىز نەگە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا دەيىن قازاقستاندا قولدانىلعان جانە كۇنى بۇگىنگە دەيىن شەتەلدەگى قانداستارىمىز پايدالانىپ جۇرگەن لاتىن جازۋىنىڭ زاڭدىلىقتارىن ساقتاي وتىرىپ، «qazaq»، «Qazaqstan» دەپ قاساقانا جازباي، ورىس ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا سايكەس «كازاح»، «كازاحستان» دەپ، ءوزىمىزدى ءوزىمىزدىڭ قالاي قورلاپ جۇرگەنىمىزگە تاڭمىن. وسىندايلاردى كۇندە كوزىمىزبەن كورىپ ءجۇرىپ، «اپىر-اۋ، ءبىز نە دەگەن نامىستان جۇرداي بولىپ تونالعان سورلى ۇلت ەدىك دەسەڭشى!»- دەگەن ويعا ەرىكسىز قالادى ەكەنسىڭ...
كۇل-بىلتەلەمەي، اشىعىن، انىعىن ايتاتىن بولساق، حالىقارالىق دارەجەدە بۇگىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ «قازاق»(qazaq) ەكەنىمىزدى دالەلدەي المايتىن كۇيگە جەتىپ وتىرمىز، قويدان جۋاس مومىن ۇلتىم!
بىر سۇمدىعى سول، ءبىز ەندى ءوزىمىزدىڭ «كازاح» ەمەس، «قازاق» ەكەنىمىزدى دالەلدەي المايتىن پۇشايمان قالگە جەتىپ وتىرعانىمىز، نەتكەن وكىنىشتى ەدى دەسەڭشى! ويتكەنى قازاق ۇلتى مەن ونىڭ مەملەكەتىنىڭ اتاۋى - بارلىق رەسمي قۇجاتتاردا قاساقانا ءدال جوعارىداعى ءبىز كورسەتكەندەي جاعدايدا زاڭداستىرىلىپ، جازىلىپ كەتكەن. سەنبەسەڭىز، جالعىز عانا قالتاڭىزداعى ءتولقۇجاتىڭىزدىڭ سىرتىنداعى اعىلشىن تىلىندەگى جازۋعا جانە ىشىندەگى «ۇلتىڭىزعا» قاراڭىزشى؟..
بۇل سوزىمىزگە دالەل، العاشقى جەلتوقسانداعى پرەزيدەنت كۇنىندە ەلباسى ءبىزدىڭ تۇپتىڭ-تۇبىندە «قازاق» ەمەس، «قازاقستاندىق ۇلت» بولاتىنىمىزدى تاعى دا ەرنىنىڭ ەمەۋرىنىمەن سەزدىرگەنى وتىرىك پە؟..
قازىر زاماناۋي جاڭا تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ العا دامىپ ، عالامتوردىڭ (ينتەرنەتتىڭ) ءبىز قولداناتىن كۇندەلىكتى تىرشىلىك كوزىنە اينالعالى قاشان! عالامتور دەمەكشى، وسى عالامتورداعى بارلىق بايلانىستاردىڭ نەگىزىنەن لاتىن قارپىمەن جۇرگىزىلەتىنى تاعى دا بەلگىلى.
عالامتورداعى قازاقستان بيلىگى جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان قازاق ءتىلىنىڭ بۇگىنگى ءقالى ءتىپتى مۇشكىل دەر ەدىم. قازاقتىڭ: ءا، ءو، ءى، ءۇ، ۇ، ق، ع، ڭ... سياقتى ءوزىنىڭ ءتول ارىپتەرى كۇندەلىكتى قولدانىستاعى لاتىن قارىپتەرىنەن مۇلدەم الىنىپ تاستالىپ جانە تۇتاسىمەن الاستالعان.
قازاقستانداعى عالامتورلارداعى لاتىن قارپىمەن جازىلعان: Kazakh، Kazakhstan، mail.ru، kz، ت.ب. اتاۋلاردان اياق الىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ءار قايسىمىز كۇندەلىكتى پايدالاناتىن ەلەكتروندى پوشتالارىمىزداعى mail.ru – ءبىزدىڭ قوجايىندارىمىزدان ەشقانداي سىر بۇكپەيتىندىگىمىزدى، كۇنى بۇگىنگە دەيىن ورىستاردىڭ قۇلى ەكەنىمىزدى ايعاقتاسا، ال، kz - qazaq-تىڭ ادەيى ورىسشالانعان نۇسقاسى. ەلىمىزدەگى سايتتاردىڭ بارلىعى وسىلايشا «پالەنشە.qz» ەمەس، ادەيى ورىسشالانىپ، «پالەنشە. Kz» بولىپ تاڭبالانىپ جۇرگەنى - باسقالاردان گورى ءبىزدىڭ قازاق وقىعاندارىن نەگە شىنداپ ويلانتپايتىنىنا تاڭىم بار. قازاقستانداعى بارلىق مەملەكەتتىك قۇپيا اتاۋلى ورىستاردىڭ الدىندا اشىق جاتىر...
كوشەلەردەگى، جول جيەكتەرىندەگى ، ماڭدايشالارداعى، تەلەارنالارداعى، سپورتتىقجانە جارنامالىق كيىم-كەشەكتەردەگى، راديوتولقىندارىنداعى، دۇكەندەردەگى، ءدامحانالارداعى، مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك مەكەمەلەردەگى، ت.ب. بۇكىل جارناما اتاۋلىلاردا ءبىر دە ءبىر قازاقتىڭ ءتول ءقارپى جازىلمايدى. ءبارى ورىسشا، نە اعىلشىنشا، قىتايشا، شۇرشىتشە بولىپ كەتە بەرەدى...
كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىر عانا مەملەكەتتىك تۋىمىزدىڭ ناقتى ءتۇسى انىقتالماي كەلەدى. قاراڭىزشى، ءىلىنىپ تۇرعان مەملەكەت بايراقتارىنا: ءبىرىنىڭ ءتۇسى جاسىل، ءبىرى كوگىلدىر، ءبىرى سارعىش، وسىلايشا كەتە بەرەدى...
تاپ ءبىر «قازاق» اتىمەن اتالاتىن بۇل مەملەكەتتە قازاق دەگەن ۇلت اتى، كوتىمەن جوق سياقتى. ءبىز قازاقتار بۇگىندە اقش-تاعى رەزەرۆاتسيالارعا كۇشتەپ قۋىلعان ءۇندىس قانداستارىمىزدىڭ اۋىر تاعدىرىن باسىمىزدان كەشىپ وتىرعانداي بولىپ ەلەستەيدى ماعان. ەگەر بىزدەگى قازاققا دەگەن ساياسات وسىلاي جالعاسا بەرسە، قازاقتىڭ ءتۇپتىڭ-تۇبى سول ۇندىستەردىڭ كەبىن كيەرى دە جانە داۋسىز...
بىر اۋىز قازاقشا سويلەمەيتىن قازاقستاننىڭ قازىرگى استاناسى - استانا قالاسى تۇرعىندارىن ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە، قاسيەتتى دە كيەلى ارقا توسىندەگى سول جاڭا قالاداعى بارشا ساۋلەت، قۇرلىس ونەرىنەن قازاقتىڭ ءيىسى دە شىقپايتىنى وتىرىك ەمەس. كەرىسىنشە، ورىستىڭ، قىتايدىڭ، بۋددانىڭ، ەۆرەيدىڭ، حريستيان الەمىنىڭ ساۋلەت ونەرىنەن اياق الىپ جۇرە المايسىز. وعان دالەل، انا ەۆرەيدىڭ ەلتاڭباسىنا ۇقساس پيراميدا، انا سىپىرتقى، ماسكەۋدەگى لومونوسوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ۇقساس تۇرعىن ءۇي كەشەنى، ت.ب. ايتۋعا بولادى. بۇكىل قالا يۋدا ءدىنىن ناسيحاتتاپ تۇرعان سياقتى اسەر ەتەدى.
يا، ايتپاقشى، الدا-جالدا ءبىز لاتىن قارپىنە كوشىپ جاتساق، سوندا ءوزىمىزدىڭ جانە مەملەكەتىمىزدىڭ اتىن لاتىنشا – qazaq، Qazaqstan-دەپ ەمەس، ورىسشاداعىداي – Kazakh، Kazakhstan - دەپ جازىپ، ماسقارامىز شىعارى تاعى دا داۋسىز. شالاقازاقتاردىڭ ول ورىسشىلدىقتارىن تىڭداماي، وزىمىزشە - Qazaq، Qazaqstan ،Qz، QU -دەپ، جازا قالعان كۇننىڭ وزىندە، انا بيلىكتەگى تەكسىزدەر كوسەمىن ارقالانىپ، ورىندارىنان ورە تۇرەگەلىپ، ءبورىنىڭ كوتىندەي شۋلاي جونەلىپ:
-كالبيتتەر، وتتاماڭدار، حالىقارالىق قۇجاتتاردا ءبىز - كازاح، كازاحستان (Kazakh، Kazakhstan) بولىپ جازىلىپ كەتكەنبىز. ونى ەندى ەشقاشان دا وزگەرتتىرمەيمىز. ويتكەنى ءبىز، ۇلى كوشباسشىمىز ەلباسىمىز ايتقانداي، ءتۇبى قازاق ەمەس، كازاح، ياعني، «قازاقستاندىق» ۇلت بولامىز.جانە دە ءبىز ءومىرباقي سولاي بولىپ قالا بەرەمىز. كىم دە كىم قارسى شىقسا، زاڭدى بۇزعان بولىپ سانالادى!-دەپ، قوقان-لوققى كورسەتۋلەرى ابدەن مۇمكىن. مۇمكىن عانا ەمەس، ولاردىڭ بۇل ۇسىنىستارى اششى دا بولسا، اقيقاتقا اينالعالى تۇر.
تاۋەلسىزدىكتى العان جيىرما ءتورت جىلدىڭ ىشىندە ءبىز تەك قانا ولشەۋسىز جەر استى جانە جەر ءۇستى بايلىقتارىمىزدان عانا ايىرىلىپ قويعامىز جوق، اسا قاستەرلى بۇكىل ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان، تىلىمىزدەن، دىنىمىزدەن ايرىلدىق دەپ جۇرسەك، ول دا بىزگە از ەكەن.
مىنە، قازاق دەگەن اتىمىزدان، قازاقستان (حالىقارالىق قۇجاتتاردا – qazaq، Qazaqstan ەمەس، قاساقانا ورىسشالانىپ – Kazakh، Kazakhstan)- دەگەن مەملەكەتىمىزدىڭ اتاۋىنان، باياعىدا-اق ايرىلىپ قالىپپىز عوي.
بىزدىڭ ۇلتىمىزدىڭ جانە راس بولسا، تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ لاتىنشا اتاۋلارىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە قاساقانا ورىسشا بۇرمالانۋلارىنىڭ ارتىندا - «كەدەندىك وداق»، «ەۋرازيالىق وداق» دەگەندەرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارقاسىندا ء«وز ەركىمەن» باس يگەن قازاق ەلىنىڭ قايتادان ورىس بودانىنا اينالىپ بارا جاتۋىنىڭ ايقىن دا انىق بەلگىسى تۇر دەر ەدىم.
سونىمەن، «توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى، قاساقانا ءتول اتىنان تونالعان قازاق ۇلتىنىڭ، اتاۋىنان ايرىلعان قازاقستان مەملەكەتىنىڭ بولاشاعى بۇلدىر دەپ اشىنا اشىق ايتا الامىن.
بىزدىڭ نە «بار»، نە «جوق» دەگەن ەكى تارام جول ايرىعىنىڭ تۇيىسەر جەرىندە، ەڭ سوڭعى تاڭداۋدىڭ الدىندا تۇرعانىمىز تاعى دا جالعان ەمەس!
بىزدە ەندى بۇرىلاتىنداي باسقاداي ءۇشىنشى جول جوق! ويلان، ويان، قازاق!

جۇماش كوكبورى،
اقىن

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=920

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ەلوردالىق اۆياتسيا بازا 5 مينوت
الماتىلىقتارعا اقىلى كو 8 مينوت
«قازاق گازەتتەرى» جشس-ن 9 مينوت
اسكەري قىزمەتشىلەر ارنا 10 مينوت
قازاقستاننىڭ ەلشىسى پور 14 مينوت
مەملەكەت باسشىسى «لۋكوي 17 مينوت
اناعۇرلىم كوركەيگەن شين 19 مينوت
قر پرەزيدەنتى جاستار سا 19 مينوت
گەننادي گولوۆكين قاراعا 19 مينوت
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبى 20 مينوت
9 جاسار جاپون بالاسى ما 23 مينوت
ك. توكاەۆ: ۆەرا ۆو ۆسەۆ 29 مينوت
9 جاسار جاپون بالاسى ما 29 مينوت
中国哈萨克语广播网 29 مينوت
جاس كاسىپكەرلىكتى دامىت 29 مينوت
ساعىنتاەۆ الماتىلىقتارد 29 مينوت
قازاقستاندا مەكتەپ ماڭى 29 مينوت
كوپبالالى وتباسىلارعا 29 مينوت
سەمەيدە قازاقستاندىق فۋ 1 ساعات
پرەزيدەنتتىڭ جاستار جىل 1 ساعات
شەتەلدىك تاۋارلاردى باج 1 ساعات
بۇكىل ەلىمىزدەگى جارنا 1 ساعات
جاس تەننيسشى يسپانيادا 1 ساعات
توقاەۆ: جاستارىمىزدىڭ ج 1 ساعات
سقو-دا ەكى اۆتوكولىك وت 1 ساعات
وزبەكستاندا شەتەلدىكتەر 1 ساعات
پايعامبارىمىز قايتىس بو 1 ساعات
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى د. 1 ساعات
قازاقستاندىق كىشكەنتاي 1 ساعات
قاراعاندىدا «جاس كاسىپك 1 ساعات