ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-171646515737 %63 %
2019-09-181453485241 %59 %
2019-09-19982323146 %54 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 21:56 - 2013/04/05

ماقالا جولداۋشى: ەرشىم
ماقالا اپتورى: ەرشىم الى
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: قازاقستان، الماتى
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз



: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

نايمانداردان از بايان

شڭعىسقان جانە ونىڭ اكەلەرىنىڭ زامانىندا نايماندار ساحاراداعى ەڭ قۋاتتى تۇركى حاندىق-مەملەكەتى بولعان، ول زامانداردا قالىڭ ارعىنداردا نايمانعا تاۋەلدى بولىپ سولادىڭ بيلىگىنە قاراعان ەدى.
تاريحتا شىڭعىسقاننىڭ نايمانداردى جەڭۋى ونىڭ حاندىق تاققا جەتۋىنە جەتەلەگەن، نايماندى شىڭعسحان ارمياسى جەڭدى دەگەن قىسقا ءسوز بولعانىمەن نايماندى جەڭۋ ءۇشىن الدى-ارتى بولىپ شىڭعىسقان 40 جىلدان ارتىق ۋاقىت جۇمسايدى، شڭعىسقاننىڭ كوپ ءومىرى نايمانمەن الىسۋعا كەتىپ، ول اسا تاياق ۇستاپ جەر يەكتەپ قالعانعا دەيىن جالعاسقان، ارقىرىندا نايماندى جەڭگەن، وسى بارىستا نايماندى السا ساحارادا بىردەن ءبىر قۋاتتى ەلگە اينالىپ حاندىق قۇرۋعا بولاتىن-دى، قسقاسى نايماندار شىڭعىسقاننىڭ ۇلى ارمانىن 40 جىل ارتقا شەگەرسەدە، وسى نايماندارداي جاۋ جۇرەك دۇشپاندارىمەن السىپ كوك بولاتتاي شىڭدالعان ەدى.
نايماندارداي حالقتى قولعا تۇسىرۋ حان شىڭعىستىڭ ۇزاق ارمانى ەدى.
نايماندار سوڭىندا جەڭىلپ كۇشىلىك باستاپ قارا قىتاي يمەرياسىنا قاشىپ بارادى، كۇشىلكتەي تەكتىنى كورگەن جەردەن قارا قىتاي يمەراتورى ونىڭ اسا ايبىدى، باتىر تۇلعالى دەسىنە قايران قالىپ قىزىمدى بەرسەم ودان وتكەن باقىتتى بولماس دەپ ويلادى، قىزىن بەرەدى، جالعىز باسى بوسىپ جۇرسەدە نايمانداردان تاڭىرى دەستى-ابىرويدى ايىرماعان ەكەن، سوقا سوقىر باسىنادا پاتشا-يمپەراتورلىعىن بەرەدى، سوڭىندا قىتايعا كۇيەۋ بالا بولعاسىن نايمانداردىڭ مەمىلەكەت مۇددەسى جانە دۇشپانى شىڭعىستىڭ جولىن توسۋ ءۇشىن، قىتايدان يمەريانى تارتىپ الىپ، نايماندار يمپەرياسىن قۇرادى، قارا قىتاي يمەرياسى نايمانداردىڭ قولىنا وتەدى، شىڭعىسقاننىڭ كوزىنە شىققان سۇيەلگە اينالادى. اۋ دەسىمەن جەر جەردە بوسىپ جۇرگەن نايماندار جان جاقتان اعىلىپ كەلىپ كۇشىلككە توپتاسىپ شىڭعىسقا قارسى ۇيىمداسادى. وسى سەبەپتەردەن حان شىڭعىس التاي تاۋىنان اسا الماي جارتى عاسىر جاتادى، ۇلى ارمانىن نايماندى جەڭگەن سوڭ ۇرپاقتارىنا قالدىرادى. سولار جالعاستىرادى، نايماندى السا كۇللى ورتا ازيا، قپشاق، حورەزىمدى الۋعا بولاتىن ەدى.
قازاقتىڭ ۇستىرىتتەن تىسقى قىپشاق، حورەزىم دالاسىنداعى باسقا رۋلارىنا 40 جىل قورعان بولعان وسى نايماندار ەدى، نايماندى جەڭگەن سوڭ شىڭعىستىڭ جولى اشىلادى، سۋداي اعادى جانە سوڭ نايماننىڭ ورداداعى حانشا-ايەل-قىزدارىن وزىنەن باسقادا بالالارى مەن بەكتەرىنە ءبولىپ بەرەدى. ولار تەكتى ايەلدەن حاندىعىن جالعاستىراتىن جاۋجۇرەك پاراساتتى ۇلدىڭ تۋاتىنى ابدەن بىلەتىن ەدى. ولاردىڭ ايەلدەرىن ەشقاشان ءوز تۇقمى مەن بەكتەرىنەن تىس ەشكىمگە بەرمەيتىن ەدى.

نايمان جازۋى

شىڭعىسقاننىڭ سونداعى تاعى ءبىر ۇناتقانى ءتىرى قالعان مىقتىلارىنان نايمان تاتاتۇڭعا ەدى، ول شىڭعستىڭ عىلم-ءبىلىم جولىنداعى جولدارىن اشقان ەدى، قازىرگى مۇڭعۇلدار بىزدىڭ جازۋ دەپ جۇرگەنى ەشقاشان مۇڭعۇلدىكى ەمەس، سول تاتاتۇڭعالاردان قالعان نايمان جازۋىنىڭ ءبىر ۋاريانتى عانا بولادى، مانجۇلاردا سونى ىستەتكەن، قازىرگى سبەلەردىڭ دە يرەك جازۋلارى سول نايمانداردان قالعان جازۋدان باسقا ەشنارسە ەمەس، ءبارى نايمان جازۋلارىنىڭ وزگەرگەن ءتۇرى عانا. قازىرگى مۇڭعۇل-سىبەلەر ىستەتكەن جازۋدى تۇركى جۇرتىنداعى نايمانداردىڭ جازۋى دەسەڭ بولدى. چيىڭ پاتشالىعىنىڭ مانجۇلارى ىستەتكەن جازۋ سول نايمان جازۋىنىڭ ءبىر ءتۇرى بولعان.

نايمان قالالار

نايمان قالالار كوپ جەرلەردە كەزدەسەدى، نايمان قالاسى شىعىستا قازىرگى ىشكى مۇڭعۇلدا بار بەيجيڭگە جاقىن جەردە، رەسىمي مەمىلەكەتتىك ۇكىممەن كىرگەن رەسمي قولدانىلاتىن قالا اتى نايمان قالا، ال قازاقستاننىڭ ورتا بولەكتەرىندە دە نايمانقالا اتتى قالا ورىندارى بار، بارىدە ءبىر زاماندارداعى ىرگەلى نايمان يمەرياسىنان قالعان بەلگىلەر، ۇشقىندار.

نايماننىڭ تۇلعالارى

نايمان جازۋىنىڭ نەگىزگى اعارتۋشىسى نايمان تاتاتۇڭعادانى جوعارىدا قسقاشا ايتىپ وتتىك. ودان تىس نايماندا بۇككىل تۇركىگە تانىمال ەكى كەتبۇعا بولعان.

ءبىرى قورقىت كۇيلەرى سەكىلدى سان عاسىرلارمەن بىرگە جارىسىپ بۇل كۇنگە ولمەي قايتا جاندانىپ جەتكەن ايگىلى اقساق قۇلانىن دۇنيەگە كەلتىرگەن كۇيشى كەتبۇعا، اقساق قۇلان كۇي تاريحي كۇي، حان شىڭعستىڭ كەيدە جوشى بالاسىنىڭ دەپ كەلەدى، اڭشىلىقتا ولگەن بالاسىنىڭ ءولىمىن جەتكىزگەن ادامنىڭ كومەيىنە قورعاسىن قۇياتىندىعى جايلى ءامىر بەرەدى. بۇنى ەشكىم جەتكىزە المايدى، ونىڭ جەتكىزگەن تەك وسى كەتبۇعا عانا ەدى، ول دومبراسىمەن كۇي ارقىلى جەتكىزىپ بەرەدى، حان شىڭعىس جەڭىلەدى، كەتبۇعا امان قالادى، كەتبۇعانىڭ وسى جەڭىسىنەن سوڭ قازىرگى قازاقتار ىستەتىپ جۇرگەن دومبرا 4 ىشەك تەسىكسىز تۇردەن، 2 ىشەكتى تەسگى بار دومبىراعا اينالىپ قالعان ەكەن، سودان كەيىن باسقالار سول كەتبۇعادان قالعان دومبىراعا ۇقساتىپ دومبىرا جاسايتىن بولعان، بۇل كۇيشى نايمان كەتبۇعادان قالعان بەلگى ەدى، قازىر بار قازاقتىڭ اسبابى بولىپ قالدى. باسقا تۇركى جۇرتىندە دەرلىىگىندە ونداي تەسىك بولمايدى. قىرعىزدى كور ۇيعۇردى كور فورمى ۇقساعانمەن تەسىكسىز.

ەكىنشى كەتبۇعامىز بۇل حان شىڭعىستىڭ ۇرپاعى حۇلاگۋدىڭ ايگلى نوياننىڭ ءبىرى. موڭكە حان بۇيرىعىمەن بۇل كەتبۇعا حۇلاگۋمەن قوسىلىپ، قازىرگى ورتا-شىعىس يراننان تارتىپ مىسر، جەر ورتا تەڭىز-يزىرايىلدى الىپ ەۇروپاعا دەيىن باعىندىرعان، ونىڭ توككەن قان، كەسكەن باسى ەسەپسىز ەدى. حان بۇيرىعىنان سوڭ اسكەر شىعارىپ، جانسىزدارىن جىبەرىپ مۇسۇلمانداردىڭ ابباسيد حاليفاتى تۇرعان يراقتىڭ باعداتىنا شابۇلعا وتەدى، باعدات-يران پارىس-اراپتارىن جەڭگەن سوڭ ولاردىڭ حالقىنىڭ قاتتى قارسىلىقتارى سەبەپتى ولاردى اياۋسىز قىرعىنداپ، قاندارىن داريا ەتىپ اعزادى، ال كىتاپتارىن ەپىرات-تيگىر وزەندەرىنە تاستاپ، وزەندى كىتاپتان شىققان سياعا بويايدى. وسىدان سوڭ ءومىر سۇرگەنىنە 500 جىلدان ارتىق بولعان ابباسيد اراپ حاليفاتى جەر جۇزىنەن تۇگەلدەي جويىلادى، بۇل ەڭ سوڭعى كۇنى ەدى، ءومىرىن تامامدايدى. سودان باستاپ ەكىنشى ونداي قاليفات قازىرگە دەيىن جەر بەتىنە ورناماعان.
ارتىنشا سيريانى الىپ داماشىق قالاسىن قىرعىندايدى، سوندا الىپ يمەريانىڭ باتىسن كۇزەتىپ قالادى. يزاريىل-پالەستيىن اۋماعىن جاۋلاپ الادى. قازىرگى بىلىعىپ جاتقان ورتا شىعىس اراپ وڭىرىن بيلەپ، سولاردى باسقارۋ وسى كەتبۇعاعا مىندەتتەلىنەدى.
اراپ-پارسىنى جەڭىپ، داماشىققا ورنىققان سوڭ مىسىرعا ەلشى جىبەرىپ وزىمىزدىڭ قپشاقتان شىققان ايگىلى مامۇلكتەر باسشىسى بەيبارىس سۇلتانىمىزعا حان اتىنان حات جىبەرىپ باعىنۋىن تالاپ ەتەدى، ايتپەسە باعداتتا جەرمەن جەكسەن بولعان ابباديسد اراپ حاليفاتىنىڭ كۇنىن كەشىپ قالاتىندىعىن جەتكىزەدى. وعان بەيبارىس مويىنسال بولماي ونىڭ جىبەرگەن ەلشىلەرىن قىرىپ جىبەرەدى، سونىمەن بەيبارىس سۇلتان اللاسىنا تاۋەكەل ەتىپ، ءبىر شەتىنەن مۇسۇلماندىقتى جاقتايتىن جوشىنىڭ مۇسۇلمان ۇرپاعى بەركە حانمەن بايلانىس جاساپ كەتبۇعانى جەڭۋدىڭ جولىن ىزدەيدى. ول كەزدە حۇلاگۋ كوپ اسكەرىن ەرتىپ موڭكە حانعا كەتىپ قالعان ەدى، ءسويىتپ يزرايلدىڭ وڭتۇستىگى، جەر ورتا تەڭىز جاعاسى، اراپتىڭ قۇبا قۇمىنداعى اين-جالۇتتا تۇركىنىڭ ەكى ارىستانى نايمان كەتبۇعامەن قپشاق بەيبارىس سۇلتان شايقاسقا شىعادى، قاتتى شايقاستان سوڭ قاپىلىستا كەتبۇعا بەيبارىستىڭ قولىنا تۇسەدى، بەيبارىس وعان وزىنىڭ وڭ جاعىندا وتىرىپ ادال قادىرلىسى بولىپ قالۋدى سۇرايدى، الايدا كەتبۇعا ءوز حانىنا بەرگەن سەرىتتەن تايمايتىندىعىن، حانىنا بارىنشا ادالدىعىن ءبىلدىرىپ، كەسسە باس دايارلىعىن ايتادى، وسىلاي كەتبۇعانىڭ باسىن بەيبارىس سۇلتان كەسىپ، قۇرمەتتەپ اراپ ساحاراسىنا جەرلەپ قويعان ەكەن. وسى جەڭىلستەن سوڭ، بەيبارىس بەركەحانمەن تىپتىدە قويۋ بايلانىس ورناتىپ، حۇلاگۋحاندى جەڭۋدى ويلاستىرادى، ۋاقيعادان سوڭ ەكى تۋىس بەركە حانمەن حۇلاگۋ اراسى جاۋلىق بايلانىسقا اينالىپ، ۇلى يمەريانىڭ ەۋروپا-افىريكاعا كەڭەيۋ ۇردىسى توقتايدى، جىگى سوگىلەدى. ىنتىماعى جوعالادى. وسلاي كەتبۇعانىڭ باسى ۇلى حاندىقتى كەڭەيتۋ جولىندا قۇربان بولىپ، اراپتىڭ قۇبا شولىندە سۇيەگى قالادى.
بۇل ەكىنشى كەتبۇعانىڭ قىسقاشا جايى ەدى.

جانە ءبىر ايەل تۇلعاسى
نايماننىڭ قادىرلىسى يمپەرياعا حان بولعان حانشاسى - تورەگە حانشا

تورەگە نايماننىڭ ءبىر تەكتىسىنىڭ قىزى بولعان، ونى مەركىت-نايمان جەڭىلگەن سوڭ شىڭعىسحان بالاسى وگەدايعا الىپ بەرەدى. ول ادەتتەگى ايەل بولماستان وگەدايعا اقىل-تىزە قوسا وتىرىپ يمەريانىڭ ىرگەسىن قالاپ، كەڭەيۋىنە زور ۇلەس قوسقان حاتۇن بولادى، اسا ىقپالدى، ورداداعى ۇلى حانشا ەدى. وگەدەي ولگەن سوڭ بالاسى حان بولعانشا يمەريانىڭ تۇتقاسىن ۇستاعان حانشا، سولتۇستىك جۇڭگوعا كوپتەگەن رەفورمالار جۇرگىزىپ، بەكتەر تاعايىندايدى، كەيىنتىنەن سۇڭ پاتشالىعىنا ەلشى جىبەرىپ ولاردىڭ ۇلى حانعا باعىنۋىن تالاپ ەتەدى، سىچۋاننىڭ چىڭدۋ قالاسىندا حان اسكەرى مەن سۇڭ پاتشالعى اسكەرلەردى قاقتىعىسادى، سۇڭ پاتشالىعى تورەگەنىڭ جىبەرگەن ەلشىلەرىن تۇرمەگە توعىتادى، بۇعان اشۇلانىپ اسكەر شىعارىپ سۇڭ پاتشالىعىنا جورىققا شىعىپ ولاردىڭ سچۋان جانە حاڭجوۋ ولكەلەرىن جاۋلاپ الادى، سودان توقتاماستان ىشكەرلەي جۇرىپ سۇڭ پاتشالىنىڭ تەروتورياسىن جاۋلاي بەرەدى، جەڭىلگەن سۇڭ پاتشالعى قايتا وزدەرى ەلشى جىبەرىپ ولارعا باعىناتىندىعىن بىلدىرەدى، ءسويتىپ سۇڭ پاتشالعىن وتارلاپ، حاندىعىن كەڭەيتەدى، تورەگە كەزىندە وعان دۇنيەنىڭ ءار بۇرىشىنان اراپ-پارسى-ەۋروپادان بارلىعى سيلىقتارىن ۇسىنىپ ءتۇرلى ءتۇستى ادام ناسىلدەرى كەپ تۇراتىن ەدى. ول كەزدە اراپ ابباسيد حاليفاتى مەن ەۋروپا بولەك ءالى جاۋلانباعان زامان ەدى.
تورەگە كۇللى شىڭعىسحان قۇرعان يمپەريانىڭ ىشىندە تەك ەرلەردە عانا بولاتىن اسا جوعارى ۇقىتى ۇستاعان جانە ەرلەرمەن بىرگە يمەريانى كەڭەيتىپ شايقاسقا بۇيرىق جۇرگىزگەن اسا اقىلدى-پاراساتتى، دەپلومات بىردەن ءبىر ايەل بولادى. ونداي ءىس بۇرىن سوڭدى شىڭعىسحان يمەرياسىندا بولعان ەمەس. شىڭعىسحاننىڭ بارلىق يمەريا بيلەگەن تۇقىمىنىڭ اراسىنا ءامىرى جۇرگەن حانشا، يمپەريانى 5 جىل بيلەگەن، حان ۇرپاقتارىنىڭ اراسىنداعى باسەكەمەن تارتىستى ءبىر قالىپقا ءتۇسىرىپ تەڭگەرىپ وتىرعان، سوڭىندا ۇلى بۇيۇقتى حان ەتىپ قويىپ، ءوزى ەمىلگە كەتەدى، سوندا قايتىس بولادى.

وتكەندەگى نايماندار بايانى قىسقاشا وسىلاي بولىپ، نايماننان شىققان تۇلعالار تاڭىردىڭ قولداۋىنادا جاپون مەن جەرورتا تەڭىز اراسىنا دەسىن جۇرگىزىپ، ءامىرىن ورىنداتقان ەكەن، جاۋىنا نايزاسىن شانشىپ، كوسىلىپ ءوتىپتى. سودان بولار نايمان قالالار قالعانى، ءبىر كەزدەگى قازاقتاعى نايمانداردىڭ ۇرقى قازىر بولسا قازاقتىڭ ءبىر ىرگەلى بۇتاعى بولىپ جەتىسۋ-ىلە-التاي، سارارقا، قىزىل وردا، سىر، بۇحارا وڭىرىن جايلاپ ەركىن جاتىر. نايماندار 23 حالقتىڭ اراسىندا كەزدەسەدى، ەڭ ايشىقتى كوپ ءبولىم قازاقتا، از ءبولىمى كونە وزبەك حالقىنىڭ قۇرامىندا الىدە بار، سوندىقتاندا شاكەرىمنىڭ نايماندار ۇلكەن حالىق بار جۇرىتتىڭ اراسىندا بار دەپ قىسقا قايىرعانى بەكەر ەمەس ەدى.
كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=53

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


«حابار» ارناسىنان «بارى 3 مينوت
اقش اسكەري-تەڭىز كۇشتەر 5 مينوت
جاڭاوزەندە اكىمدىك قىزم 11 مينوت
مۇعالىمدەر ءبىرقاتار جە 13 مينوت
اقمولالىق سامبوشى ازيا 14 مينوت
ارقا تويى اجارلى | ادەب 23 مينوت
中国哈萨克语广播网 23 مينوت
سەنىمدى بەكەمدەپ، قاجىر 1 ساعات
قازاقستاندا تسيفرلىق كو 1 ساعات
اقمولالىق سامبوشى ازيا 1 ساعات
نۇر-سۇلتان بيزنەس قالاس 1 ساعات
مارات شيبۇتوۆ: سوڭعى 10 1 ساعات
قازاقستاندا 20 قىركۇيەك 1 ساعات
پرەزيدەنت بۇقتىرما سۋ ق 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ اق 1 ساعات
اقش اسكەري-تەڭىز كۇشتەر 1 ساعات
مەنىڭ جازعى دەمالىسىم. 1 ساعات
جامبىل وبلىسىندا پوليتس 1 ساعات
مامين «بايتەرەك» ۇبح» ا 1 ساعات
اسقار مامين قاراعاندى و 1 ساعات
جۇڭگو مەن سەربيا تۇڭعىش 1 ساعات
ەلىمىزدە تابىسى تومەن و 1 ساعات
اقتوبەدەگى «وق وتپەيتىن 1 ساعات
سەمەيدەگى سپورت كەشەنىن 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
الەۋمەتتىك نىسانداردى ج 1 ساعات
ەلوردادا مەكتەپكە اۆتوب 2 ساعات
جۇڭگو مەن پاكيستان بىرل 2 ساعات
مۇعالىمدەردى «بولاشاق» 2 ساعات