نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 12:51 - 2021/01/09

ماقالا جولداۋشى: nurhalyk
ماقالا اپتورى: Нұрхалық Абдырақын
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: Алматы обл
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз


دۇنيە ۇلكەن كول، زامانا سوققان جەل، الدىڭعى تولقىن- اعالار، ارتقى تولقىن- ىنىلەر كەزەكپەنەن ولىنەر، باياعىداي كورىنەر دەپ دانىشپان اباي ء37-شى قارا سوزىندە ايتىپ كەتكەندەي قازاق ەلىنىڭ ەكىنشى بۋىن پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىن جولداپ، قىزىل سوزدەن ناقتىلى ىسكە كوشۋدىڭ سەرپىندى باعىتتارىن اتاپ كورسەتتى. ء«بىز ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنداعى ماڭىزدى بەلەسكە جاقىنداپ كەلەمىز. مەن حالىققا بەرگەن ۋادەلەرىمدى مىندەتتى تۇردە ورىندايمىن» - دەدى. «ۋادە قۇداي ءسوزى» دەگەندى جاقسى بىلگەن حالىقپىز، ءىشىمىز جىلىپ قالدى. الدىمەن ەكونوميكا دەگەن ۇراننان بۇكىل ەل اقشا ءۇشىن نەدەن بولسادا تايىنباۋعا شاق قالعاندا، قالالار بازار الاڭى بولا باستاعاندا، ادامدار ساناسى وزگەرىپ، ەل بولاشاعى جاستاردىڭ بار ارمانى تەك كوك قاعازعا قۇل بولۋاعا كەتىپ بارا جاتقاندا، بۇكىل حالىق كرەديتكە بايلانعاندا بيىك مىنبەردەن قوعامدىق- ساياسي ءومىردى جاڭعىرتپاي، تابىستى ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ءمۇمىن ەمەس دەگەن ءۇن ەستىلدى. ساياسي ماسەلەرى شەشىلمەي، ەكونوميكالىق ماسەلە شەشىلمەيدى، ەكونوميكا دامىماي الەۋمەتتىك ماسەلە تاۋسىلمايدى. الايدا ادامدا تويىم بولماسا، قارسى جاقتان(تۋىسىنان، بيلىكتەن) شاماسى كەلمەيتىن نارسەنى دامەتۋ، بىردەن دامىعان ەلدەردەگى نارسەنى سۇراۋ ءبىزدىڭ ەلگە قازىرگە ءالى ەرتە، مىنە بۇل رەنىشتەرگە جول اشادى.
دامۋدى قىمبات ماشينا مىنۋمەن، بيىك ءۇي سالۋمەن ولشەدىك. ادامداردىڭ تىرشىلىك باعىتى سوعان بۇرىلدى، بۇل جولدا ەل قازىناسىن توناۋ قالىپتى تىرشىلىك كوزىنە اينالدى. ناعىز دامۋ ساناداعى ەرلىك، ادام ساناسى وزگەرمەي ەش باقىتتى بولا المايدى. بولماسا ادام قانشا جەردەن باي بولسادا باقىتسىز ارىپ-اشىپ كۇن كەشەدى، ءار ادامنىڭ باقىتى ءار ءتۇرلى، باقىت جان تىنىشتىعىندا. ادام باقىتتى ءساتىن باعامداي الۋدا... سانادا سىلىكىنىس بولىپ، اينالاسىنا ريزا ماقاممەن قاراي السا، دۇنيە تابىسىندا وزىنەن تومەنگە، ءبىلىم تابىسىندا وزىنەن جوعارىعا قاراسا ادام شىن باقىتقا جەتەدى.
جاڭا باسشى ەل باسقارۋ باعىتىن اشىق ايتتى. «ادامنىڭ ادامشىلىعى ونىڭ ءىستى قالاي باستاعانىنان بىلىنەدى» - دەپ اباي ايتىپ كەتكەن. حالىق ۇنىنە قۇلاق استان مەملەكەت بولۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرىپ جوداۋدان سوڭ اراعا ءۇش كۇن سالىپ اتالمىش كەڭەستىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىن ءوزى باس بولىپ، سالتاناتتى تۇردە وتكىزدى. ناعىز ەرلىك. ەل ءسۇيىندى. بارلىعى دا ەل قامىن جەگەن، ۇلتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۇيقىسى بولىنگەن، حالىق جاقسى كورەتىن جاس بورىلەر. جالىنداپ سويلەدى، ەلدىڭ بولاشاعى، ەرتەڭگى ۇرپاق قامى، بۇگىنگى شىندىق، ساقتالعان ماسەلە، شەشەۋدىڭ ناقتىلى جولدارى تۋرالى مەملەكەت باسشىسىمەن بەتپە-بەت وي ءبولىستى. حالىق بۇگىننەن باستاپ كوكەيىندەگى كوپ سۇراقتاردى وزدەرى سەنگەن كەڭەس مۇشەلەرىنە جەتكىزە باستادى. شىنمەن بيلىك پەن حالىقتىڭ اراسىنىڭ الىستاعانى ەلدىڭ بولاشاعىنا ءقاۋىپ ءتوندىرىتىن اسا ۇلكەن قاتەر. مىنە بۇل ءقاۋىپتىڭ الدى الىنا باستادى، ەل مەن بيلىكتىڭ ورتاسىنا ۇلتتىق كەڭەس مۇشەلەرى كوپىر بولىپ جۇرتتىڭ ءسوزىن ايتتى.
ساياسي پارتيامەن جانە قوزعالىستارمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس جاسايمىز، بارلىعىمىزدىڭ يلەيتىنىمىز ءبىر تەرىنىڭ پۇشپاعى دەگەن توقاەۆ «الداعى پارلامەت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار سايلاۋى ەلىمىزدىڭ كوپ پارتيالىق جۇيەسىنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتۋى ءتيىس»- دەپ تىنىستادى.
بار قازاقتىڭ مويىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىندىرىپ، قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت رەتىندەگى ءرولىن بەكەمدەۋدى ايتتى. قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولىن نىعايتىپ، ۇلت ارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلدى دەپ ەسەپتەيمىن، الايدا بىزدەر ۇرانداماي، ءوزىمىز الدىمەن قازاقشا سويلەيىك، قازاقشا جازايىق دەگەندى يشارالادى.
كەلەشەكتە بولاتىن ەلدىكتى نىعايتاتىن، وتان سۇيگىشتىككە باۋليتىن ءال-فارابيدىڭ 1150 جىلدىق، ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەي تويلارىن وتكىزۋ، تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىن باعامداۋ، التىن وردانىڭ تاق مۇراگەرى رەتىندە 750 جىلدىعىن اتاۋ شىنىمەن ءبىزدى ۇلت، ەل رەتىندە قالىپتاستىراتىن يگى شارا بولماق. ء
«بىزدىڭ الدىمىزدا جاڭا تۇجىرىمداما نەگىزىندە تەگەۋرىندى اسكەر قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر» - دەپ ءسوزىن جالعاعان پرەزيدەنت ارىستاعى جاعداي بىزگە قارۋلى كۇشتەردە تۇيتكىلدى ماسەلەنىڭ قوردالانىپ قالعانىن كورسەتتى دەپ توقتادى. وتانىنا ادال، كاسىبي تۇرعىدان بيىك، ەل قاۋپسىزدىگىنە ءقاۋىپ توندىرەتىن قاتەرلەرگە تويتارىس بەرۋگە دايىن بولۋ كەرەك دەپ ءسوزىن شەگەلەدى.
شيكىزاتقا بايلانعان مەنتاليتەتتەن باس تارتىپ، ەكونوميكانى ءار تاراپتاندىرۋ، ءبىلىم ەكونوميكاسىنا ەل باعىتىن بۇرۋدى ايتتى. «اقىلدى قالالار» زامان تالابى ەكەنىن ەسكە سالدى. سەنىڭ باقىتىڭ اينالاڭداعى ادامدارعا بايلانىستى بولادى. ءال-فارابي بابامىز: «كوپتىڭ ءبارى بىر-بىرىنە قايىرىمدى بولعاندا، باقىت ءوزى كەلەدى دەيدى، سولاي قايىرىمدى قالا تۇرعىندارى قالىپتاسادى، ودان اقىلدى ۇرپاق، اقىلدى ۇلت قالىپتاسادى» - دەپ وي تۇيگەن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى مۇتانوۆ عالىمقايىر مۇتانۇلىنىڭ «اينالاڭدى نۇرلاندىر» دەگەن باستاماسى باستادى. اينالامىزداعى ادامدار بىر-بىرىنە قايىرىمدى، مەيىرىمدى بولسا بىتپەيتىن جۇمىس قالمايدى، ەل كەلەشەگى نۇرلى بولادى. ء
بىلىمنىڭ ساپاسىزدىعىنان، قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ الشاقتىعىنان جىل سايىن 21 مىڭعا جۋىق مەكتەپ تۇلەگى كاسىبي جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسە الماي كەلەدى. ديپلوم ساتاتىن جوعارى وقۋ ورىندارى بار، ەڭ الدىمەن سولارعا تيىم سالۋ كەرەك. وقۋلىق ساپاسىنىڭ تومەندىگىن دە تىلگە الدى.
پرەزيدەنت 2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرىس جۇرگىزۋدى ءۇش جىلعا تىيىم سالۋ تۋرالى شەشىمدى كۇشىنە ەندىردى. بۇل ەل ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي ءوسىم بەرەتىنى انىق.
مۇعالىمدەر جالاقىسىن الداعى ءتورت جىلدا ەكى ەسەگە كوتەرۋ، دارىگەر، ارتيستەر ايلىعىن ءوسىرىپ، الەۋمەتتىك قولداۋ جاسايتىنىن ايتتى. ەلدىڭ بولاشاعىنا ۇزاق مەرزىمگە ينۆەستيتسيا سالۋعا بار كۇش جىگەرىن سارقا جۇمساپ وتىرعان وسى ءۇش توپتىڭ ءرولى قاي ەل ءۇشىن بولسادا وتە ماڭىزدى. جىلى قابىلدادىق.
بۇگىنى تاڭداعى ىدىراعان وتباسى جانە بالا ينستيتۋتىن قولداۋ، ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋ تۋرالى تاماشا باعىتتار بەردى. مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىن ايقىنداپ بەردى.
جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى. جەردى پايدالانباي ۇستاپ وتىرعانداردى قايتارىپ الاتىن كەز كەلدى دەپ نىق سەنىممەن ايتىپ، ۇلت مۇڭىن سەيىلتتى. جەرگىلىكتى بيلىك تۇرعىندار ءۇشىن ءاردايىم اشىق بولۋى ءتيىس، بۇل اكسيوما ءالى دە بۇگىندە شىندىققا اينالماي وتىر دەپ ءدوپ باسىپ شىندىقتى ايتتى. ەگەر حالىقتتىڭ 30 پايىزدان استامى اكىم جۇمىسىنا كوڭىلى تولماسا، وندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ارنايى كوميسيا قۇرىپ تەكسەرۋ جۇرگىزەدى دەدى.
بۇل جولعى جولداۋ جالپى ءبىر سارىندى جەتىستىكتەر ەمەس، قوردالانعان كەمىستىكتەردى اتاپ-اتاپ تىزبەلەدى. ولاردى شەشەتىن ورىن كوشە ەمەس، پارلامەت جانە ازامتتىق ديالوگ اياسىندا تالقىلانىپ، شەشىلۋى كەرەك دەپ ەسكەرتتى.
ونى شەشىدىڭ جولدارى رەتىندە ەلباسىننىڭ باستاماسى بويىنشا 2 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن مولشەرمەن پايىزدىق العاشقى جارناسى 10 پايىز بولاتىن جاڭا «باقىتتى وت باسى» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 6 مىڭ وتباسى ءۇيلى بولادى، الدمەن كوپ بالالى سوسىن مۇگەدەك بالالار تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار، سوسىن ءۇش جىل ىشىندە از قامتىلعان كەزەكتە تۇرعان وتباسىلار الادى دەپ الاڭ كوڭىل ەلدى جۋباتتى.
جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار وزدەرىنىڭ زەينەت اقى جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن ءبىر ماقساتقا سونىڭ ىشىندە ءبىلىم الۋ مەن باسپانا الۋعا ىستەتە الۋدى، جىل سوڭىنا دەيىن پىسىقتاۋدى ۇكىمەتكە تاپسىردى. قولدان جاسالعان تەمىر جول بيلەتتەرىنىڭ تاپشىلىعىن ءسوز ەتىپ، تەزدەن بۇل سالادا ءتارتىپ ورناتۋدى تاپسىردى. «اۋىل- التىن بەسىگىم»، «ديپلوممەن-اۋىلعا» باعدارلاماسىن جالعاستىرا بەرۋگە ۋادە ەتتى. اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتىپ، سالىق بازاسىن قۇرىپ، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى نىعايتۋدىڭ جولى شاعىن جانە ورتا بيزنەس دەپ اتاپ كورسەتتى. بۇل تىرلىككە اكىمشىلىك كەدەرگى جاساۋ، زاڭسىز تەكسەرىستەر، ونىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن ارەكەتتەر قىلمىس دەپ اشىنا ايتتى.
ەلدە اۋىر قىلمىس ازايماي وتىر، سول سەبەپتى شۇعىل تۇردە جازانى قاتايتۋدى پرالامەنتكە جانە ۇكىمەتكە تاپسىردى. ۇستەگى جىلى ەلباسى 5 قازانداعى جولداۋىندا: «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىنا تەرەڭ جانە ساپالى وزگەرىستەر قاجەت دەدى. قوعام قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ، ەڭ الدىمەن، پوليتسيا جۇمىسىنىڭ تۇبەگەيلى جاقسارۋىن كۇتىپ وتىر. حالىقتىڭ ساناسىندا پوليتسەيلەر جازالاۋشى ەمەس، كەرىسىنشە قيىن جاعدايدا كومەك كورسەتۋشى دەگەن تۇسىنىك ورناتۋ كەرەك دەسە، بيىلعى جولداۋدا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن تولىق رەفورمالاۋ. پوليتسيا مەملەكەتتىك كۇشتىك قۇرلىمداعى بەينەسىن بىرتە-بىرتە وزگەرتىپ، قاۋپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ازماتتارعا قىزمەت كورسەتەتىن ورگانعا اينالادى دەدى.
مەملەكتتىك ورگانداردان جۇمىستى جەدەل اتقارىپ، ناقتىلى ناتيجەگە قول جەتكىزۋدى تالاپ ەتەمىن دەپ تاپجىلماي جۇمىس ىستۋگە پارمەن بەردى. ەل تاعدىرىنا جانى اشيتىن ءاربىر ازاماتقا زور سەنىم ارتامىن دەپ حالىقپەن بىرگە ەكەنىن انىق اڭعارتتى. «ىنتماق، بىرلىك، ءبىلىم، بەرەكە ەل بولشاعىنىڭ كەپىلى» ەكەنىن تاعىدا ەسكە سالىپ ءسوزىن تامامدادى.
پرەزيدەنتتى قولداۋ – بىزگە مىندەت.
Nurhalyk. Abdurakyn
Al-Farabi Kazakh National University PhD doctor

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=2408

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


شۆەتسيادا بەلگىسىز زاتپ 1 مينوت
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ ج 3 مينوت
باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلار 4 مينوت
شەكتەۋلەر جەڭىلدەدى، ءب 7 مينوت
ساقتانۋدى قويىپ، سان سو 10 مينوت
جالپىۇلتتىق يدەياعا اين 13 مينوت
اسىعىس شەشىم قاتەلىككە 16 مينوت
بەيبىت كۇننىڭ باتىرلارى 19 مينوت
جەمقورلىق زاڭعا قۇرمەت 22 مينوت
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ م 23 مينوت
874 ادام كوروناۆيرۋس ين 25 مينوت
اشىقتىق العىشارتى 25 مينوت
اشارشىلىق: اقيقاتتى اس 28 مينوت
ەلباسى باستاماسى وڭىرلە 28 مينوت
4 ناۋرىز. تۋعان كۇن يەل 1 ساعات
ءسوز بەن ءىستىڭ الشاقتى 1 ساعات
قازاقستاندا وتكەن تاۋلى 1 ساعات
ورگانيكالىق ونىمدەر ەكو 1 ساعات
مەملەكەتتىك تىلدە ازىرل 1 ساعات
مەكتەپتەردە ساقتىق شارا 1 ساعات
داۋىرلەرمەن بىرگە جاساي 1 ساعات
اقمولا وبلىسىندا كولىك 1 ساعات
دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ، ء 1 ساعات
كوللەكتوردىڭ جوسىقسىز ا 1 ساعات
ساركوزي نەگە جازا تارتت 1 ساعات
گورباچەۆ – توقساننىڭ ت 1 ساعات
حالىقتىڭ سەنىمى مەن قول 1 ساعات
«وتباسى – ورتا مەكتەپ»: 1 ساعات
ارمەنياداعى ساياسي داعد 1 ساعات
پرەزيدەنت ەۋرازيالىق ەك 2 ساعات