نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 22:58 - 2020/12/25

ماقالا جولداۋشى: nurhalyk
ماقالا اپتورى: Нұрхалық Абдырақын
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: Бейжің қаласы
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз


ءبيسميللااھير ءراھماانير راھيم.
اپتاپ ىستىق، اپشىنى قۋرادى. قاعىر دالا، ساعىم ويناپ بولىمسىز بوزامىق جەل ەسەدى. اۋىزدىقپەن الىسقان تەمىر تۇلپار قاقپانىڭ الدىنا كەلىپ، اۋىزدىعىن قارش-قارش شايناپ زورعا توقتادى. قالجان ايقارا اشىلعان قاقپانىڭ ىشىنە كىردى. كەڭ مول ءپىشىلىپ، تاماشا بەزەندىرىلگەن، كەشەندى قۇرىلىستارمەن الەمدىك دەڭگەيدەگى كۋرورتتىق ايماق. قاقپا ىشىنە كىرگەننەن جاپ-جاسىل، ادەمى ءسامبى تالدار توبەدە توگىلەدى، ساپ-سالقىن، تىنىسىڭ كەڭىپ، راحاتتاناسىڭ. اسفاليتتا جەڭىل ماشينالار جەڭىل جۇيتكيدى، كينودان كورەتىن ەۋروپالىق ادەمى كاتەجدەر، گۇل-زارلار، سۋ بۇرقاقتارى، سايراعان قۇستار ءبار ءبارى جاراسىمدى... قوناەۆ اتامىز سالدىرعان سارىاعاش شيپاجايى.
شيپاجايدىڭ دەمالىس كۇندەرى جۇمىس ىستەمەيتىنىن ەستىگەن قالجان «ساپراعا شىعىڭدار، اللانىڭ حيكمەتىن سەزىڭدەر» دەگەن حاديسكە المال جاساۋدى ويلادى.وزبەك جەرى ءتيىپ تۇر. «مەن بازار، تەلەمۇنارا، تاعى باسقا رۋحاني ءمانى جوق مەكەندەرگە بارمايمىن، تاشكەندە تولە بي، ارىستان بابتىڭ نەمەرەسى زانكي اتا، ياسساۋي اتانىڭ جيەنى سۇزىك اتا كەسەنەسىنە. ال سامرحاندا شاھي زيندا، ءامىر تەمىر، قوجا ۋبەيدۇللا احرار حز، يمام ماتۋريدي كەسەنەسىنە زيارات جاسايمىن». سوعان ماقۇل دەسەڭدەر بارام دەپ، تۋريستىك فەرماعا ءوز تالابىن قويدى.
كۇن ساجدەگە اسىعىپ ەڭىستەپ بارادى، الىستان تالىپ ازان داۋسى دا ەستىلدى. جۇما نامازدى قايدان وقيمىن «بازارى جوق، حالقى از جەردە جۇما وقۋ... ساراعاش الىستاۋ ...ساپردا ءجۇرمىن» دەپ، وزىمەن ءوزى سويلەسە، حالىق بانكىنىڭ بانكوماتىنا جەتىپ كارتچكاسىن سالعانى سول، جۇتىپ قويدى. ال ەندى سارعاشقا باراسىڭ دەيى ىشىندەگى ازعىرعانعا. ءتۇنى نۇرلى، كۇندىزى جارىق جۇمادا ازانمەن اياعىن ىستىق سۋعا سالىپ، ارقاسىن توك ماسجازعا توسەپ، تىزەسىنە ىستىق وتكىزدى. بارا جاتقاننىڭ بالتاسىن، كەلە جاتقاننىڭ كەتپەنىن بىلدىرمەي الاتىن قىزدار توق ىشكككە شىلانگى جۇگىرتىكىزدى. ۋانناعا ءبىر سۇڭگىپ، تۇسكە جاقىن اسىعا باسىپ سارعاشقا جۇما نامزىنا باردى، قايتاردا حالىق بانكىدەن اقشاسىن الدى.
ەل ورىنعا وتىرا قولفونى بەزەكتەپ قويا بەردى. ءسىزدىڭ ايتقانىڭىز بويىنشا تاشكەندەگى تاكسي جىگىتكە حابارلاستىق، ول كەلىستى.
***
پىسىق ايەلدىڭ وتباسىنداي تاپ-تازا وزبەك جەرى مۇنتازداي. ادامدارى وزىمەن ءوزى قاربالاس، جول بويىندا جەر ەمگەن حالىق، جەر تىرمالايدى. ءبىزىدى تومجنيادان تاشكەندىك قازاق جىگىتى كۇتىپ الدى. قىسقا شورتيك كيگەن جاس جىگىت ورىسشا قازاقشا ارالاستىرىپ سۇراعىن قويا باستادى.
-نەگە كولىگىڭىزدە تانيروپكى جوق.
-بىزدە تانيروپكى تەك ۇلكەن بايلاردىڭ ماشيناسىندا بولادى.
-نەگە؟
-نەگە دەيسىز بە، ول تۇنىپ تۇرعان اقشا.
-قانشا تۇرادى.
-مىڭ دوللاردان ارى باستالادى.
داڭعىراعان جول، كۇن قارسى بەتتەن شاقىرايا، كوز ۇيالتادى. قۇيىنداتىپ جانىمىزدان وتە شىققان كولىكتىڭ تەرەزەسىنەن ۇلكەن ورامال ۇشىپ جەرگە جەلبەرەي بارىپ جالىپ ەتتى.
مەزگىلسىز اجال بولىپ كەلەتىن كولىك جوق، ءۇش قاتار جولاقتا ماشينالار ءبىر قالىپتى جىلدامدىقپەن جۇيتكيدى. اسىققاندارعا ءبىر پالاسا بوس، بارلىعىدا جانارمايدى ۇنەمدەيتىن سۇيەگى جەڭىل، ءوز وتانىندا جاسالعان اۆتوكولىكتەر ارلى-بەرلى شاپقىلايدى.
شىرشىق وزەنىنىڭ بويىنداعى، گۇلستان تاۋلارىنىڭ ەتەگىندەگى اسەم قالا، قۇرىلىستارى رەتتى، اتموسفەراسى ۇلكەن. جاپىراعىن كەڭ جايعان ۇلكەن جاسىل تەرەكتەرى جولعا سايا تاس قالاعا كىردى. تولەبي اتا مازارىنا كەلدى. ۇلكەن اۋلا، تىپ-تىنىش، ورتا جاستاعى جۋان قارا كىسى ءبىزدى قارسى الىپ، بىزگە بەيمالىم ءبىرىنشى تۇرعان ۇلكەن كەسەنەگە كىرگىزدى، ساپ-سالقىن بولمە. توردە ۇلكەن كوكشىل قۇلىپتاس، اياق جاعىندا ءۇش كىشكەنە قۇلىپتاس جاتىر، وتىرىپ قۇران وقىدى. شارشاعانى باسىلىپ راحاتتانىپ قالدى. شىعاردا شىراقشى ءوزى باستاپ شەگىنىپ سىرتقاشىقتى. بۇلاردا سولاي ىستەدى. قىپ-قىسقا ىشتان كيگەن قازاق جىگىتى مەن سارى كويلەكتى ايەل قايدا كەلدىك، بۇل كىم دەپ اڭ-تاڭ. سولعا قاراي از ءجۇرىپ شاتىرشاسى ءۇش بۇرىشتى قىرداي باسقا كەسەنەگە كىردى «مىنە سىزدەردىڭ اتالارىڭىز قارىلعاش بي وسىندا جاتىر» دەپ، بەتتەرىنە قارادى. قالجان «ياسسين» سۇرەسىن ۇزاق وقىپ باعىشتادى. سىرقتا شىعىپ كەسەنە الدىندا سۋرەتكە ءتۇسىپ ەستەلىك قالدىردى.
-مىنا ءبىرىنشى كىرگەن ۇلكەن كەسەنە كىمدىكى؟
-بۇندا سىزدەردىڭ اتالارىڭزدىڭ ءپىرى شەححاۋا تاحير دەگەن ۇلكەن اۋليە جاتىر، سوندىقتان ادەپ بويىنشا ءبىرىنشى ۇستازىنا قۇران وقىپ، سودان كەيىن عانا تولەبي اتاعا قۇران باعىشتادىق. قارىلعاش بي «مەنى ءپىرىمنىڭ جانىنا جەرلەڭدەر دەپ وسيەت ەتكەن ەكەن».
- بابامىزعا جاقسى قاراپ جاتىپسىزدار راقمەت سىزدەرگە.
-قارىلعاش بي وسىنداعى ابدۋللا حاننىڭ بيلىك قۇرعان كەزىنە سالىنعان ماۋارانناحر مۇسىلماندارىنىڭ ورتالىق ءبىلىم جۇرتى بولعان كوكىلداش مەدرەسەسىندە وقىپ 13 جاسىندا قۇران قاريى بولعان.
قالانىڭ ورتاسى. ۇلكەن الاڭ، كەشەندى تاريحي اۋماق، ءدال ورتاسىندا ياسساۋي اتانىڭ جيەنى سۇزىك اتا كەسەنەسى وزبەك شەبەرلەرىنىڭ قولىمەن ادەمى ءورىلىپتى. ۇلتتىق ناقىش قۇرىلىستىڭ ىشكى ءسانىن اسىرىپ تۇر. قۇران باعىشتادىق. وڭجاقتاعى حاۋىستان دارەت جاڭالاپ، ۇلكەن مەشىتتە ەكىنتى ناماز وقىپ، زەنكي اتا كەسەنەسىنە تارتتى...زەنكي اتا قوجا الماس ياسساۋي اتانىڭ ءتورتىنشى حالپەسى حاكىم اتانىڭ نەگىزگى حالپەسى.
زەكني اتا تاس قالا ماڭىندا بالا-شاعاسىن اسىراپ اۋىلدىڭ سيىرىن باقتى. نامازىن وقىپ بولعان سوڭ داۋىستاپ زىكىر سالاتىن، سول كەزدە سيىرلار اتانىڭ اينالاسىنا دوڭگەلەنە جينالىپ قورشاپ تۇراتىن، زىكىر توقتامايىنشا ولاردا جايىلمايتىن. بۇزاۋلار ەنەسىمەن بىرگە كۇنى-بويى بىرگە جايىلسادا ەش ەمبەيدى.
كەشتە قوراعا بارعاندا بۇزاۋلاردىڭ ەمشەك ەمەتىنى ەستەرىنە تۇسەدى.
قىسى جازى زەنكي اتا جالاڭ اياق جۇرەتىن. بۇحاردان مەدرەسسە تاۋىسقان ءتورت شاكىرت تاشكەنگە جاقىنداعاندا اپات ىستىقتا جالاڭ اياق قالىڭ تىكەندى باسىپ سيىر باعىپ جۇرگەن قاپ-قارا كىسىنى كورەدى.
-اسسالاۋماعالايكۋم راحماتوللاھي باراكاتۋ.
-ۋاعالايكۋماسسالام راحماتوللاھي باراكاتۋ.
-يا، جىگىتتەر قايدان كەلەسىڭدەر، جول ءبولسىن!
-بىز بۇحارادان مەدرەسە بىتىردىك، حاق جولىنا جاقىنداۋ ءۇشىن وزىمىزگە كامىل ءمۇرشيدى ءپىر ىزدەپ ءجۇرمىز. توقتاڭدار، ءبىر جاقتان كامىل ءمۇرشيدتىڭ ءيسى كەلسە، ءقازىر ايتامىن دەپ، اتا جان-جاعىنا قاراپ، مۇرنىن كوتەرە اسىقپاي يسكەي باستايدى.
بۇكىل الەمدى شارلاپ شىقتىم، سىزدەردى كامىلدىك مارتەبەگە جەتكىزەتىن وزىمنەن باسقا ءپىرىدى كورىپ تۇرعامىن جوق. جاڭادان وقۋ تاۋىسقان جىگىتتەردىڭ ەكەۋى وسىنداي جۇپىنى ادامعا قول بەرىپ، ءمۇريت بولعانشا دەپ، ەرىندەرى جىبىرلاپ العا جىلجي بەرەدى. ەكى جىگىت بىردەن اتاعا شاكىرت بولۋعا كەلىسىپ سوندا قالادى. ەكى جىلدان سوڭ باياعى ەكى جىگىت ءپىر تاپاي قايتا ورالىپ، زەنكي باباعا باس ۇرىپ اياعىنا جاتىپ ءمۇريىت بولادى...
زەنكي اتا باسىنا كەزەك كۇتىپ كىردى. ىشتە اق سالدەلى مولدا قۇران وقىپ، دۇعا جاساپ وتىر. كىرسەڭ شىققىڭ كەلمەيدى، قالجان ەكىنشى جاماعاتتىڭ اراسىنا تاعى ەنىپ، تاعى دۇعانىڭ ىشىندە بولىپ بويى بالقىپ، جانى تولقىپ، دەنەسى جەڭىلدەپ سىرتقا شىقتى.
تاشكەندەگى ەجەلدەن كەلە جاتقان ەڭ ۇلكەن چورسۋ بازارى وسى دەپ، سىرتقى فورماسى الىپ ساڭىراۋ قۇلاققا ۇقسايتىن قۇرىلىستىڭ الدىنا توقتادى.
بازار. ادام جانىنان باسقانىڭ ءبارى سامساپ تۇر...ناننىڭ ءيسى مۇرىنعا ۇردى. جەر بەتىندە بار جەمىستىڭ بارلىعى بار. وزبەك دەسە، كوز الدىنا شاڭ-ششاڭ بولعان ەركەتەر كەلەتىن قالجان تاپتازا كيىنگەن، اق جاعالى، ۋحى بيىك اقسۇيەك وزبەكتەرگە سەنە الماي قارادى. جولعا جەمىس پەن نان الدىق. سارى كويلەكتى ايەل شىلاپا العانشا، باسقا زاتتىڭ باعاسىن سۇراپ كوردىك 30 مىڭ سومنان باستالدى.
العاش ەستىگەندە شوشيدى، اقىرىن تەڭگەگە شاعىپ كوردى، ەكى مىڭ تەڭگە. تاشكەنەن شىعا جۇرگىزۋشى ءبىزدى ءتۇسىرىپ جانارماي قۇيۋعا جالعىز كەتتى.....زۋلاپ كەلمىز...زۋلاپ كەلدى...
سارى دالا بەلگىسىز كۇي شەرتەدى...بۇل دالا كەزەك-كەزەك سوعدى، حورەزەم، پارسى،ماكەدونسكي، باكتريا، كۇشان، قاڭلى، ەفتاليت، تۇرىك قاعاناتى، ارابتار زامانى ماۋەرانناحر ايماعى يسلام الەمىنىڭ اسا ءىرى مادەني ورتالىعىنا اينالدى. ساماني مەملەكەتى، قاراحان اۋلەتى، عازناۋي اۋلەتى، سالجۇقتار مەملەكەتى، شىڭعىسحان يمپەرياسى، شاعاتاي ۇلىسى، ءامىر تەمىر يمپەرياسى، ۇلىقبەك زامانى عىلىم مەن مادەنيەتىڭ وشاعى سانالادى. مۇحاممەد شايباني بيلىگى جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن ءسىڭىسىپ “وزبەك” بولدى. بۇحار حاندىعى، حيۋا حاندىعى، قوقان حاندىعى تاعىندا شالقايىپ جاتقان حاندار، قىمىزعا ءبورتىپ ماس بولعان مامىراجاي تىرلىك رەسەي باسقىنشىلارى ورتا ازيا جەرىنە باسىپ كىرگەندە... ءبارى ءبىتتى، كورگەن تۇستەي زىم-عايىم جوق ءبودى...تۇن...زۋلاپ كەلەمىز... زەراۆشان جوتاسىنا جاقىنداپ قالدىق دەدى جۇرگىزۋشى. ارتتاعىلار ۇنسىزدىككە ەندى ءوتتى. قالمان ىشىندەگى باسقا بىرەۋمەن سويلەسىپ كەلەدى...
كۇن ۇياسىنا باتتى، شام قويعان شاق... زۋلاپ كەلەدى....زەراۆشان اڭعارى. سامارحان ايلاعى باستالدى. شىڭعىسحان اسكەرلەرى قالانى الۋعا كەلدى....جەر قايىسقان قالىڭ قول، شەتىنەن سايىپ قىران... ءناجميدين كۋبرا سامارحان قاقپاسىنان شىعىپ اياعىن تابالدىرىققا قويدى. جاۋلاشى اسكەردىڭ كوز الدىندا تەك سارى دالا سىڭسىپ، ءان سالىپ تۇردى...قالا جوق...جەر سيپاعان اسكەر شاتىرلارىنا كەرى قايتتى. ءبىر تاڭ اسىرىپ ەرتەمەن قالىڭ قول تاعى قاتال ءامىرشىنىڭ بۇيرىعىمەن قالانى جاۋلاۋعا كەلدى. كەشەگىدەي اقساقالدى، سالدە وراعان ءناجميدين كۋبرا قاقپاعا اياعىن قويدى...سارى دالا سىڭسىدى...اسكەر تاعى قاڭتارىلىپ كەرى ءقايتتى...ۇشىنشى كۇن اۋليە كەرەمەتىن كورسەتۋگە كەلگەندە قىزىر(ا.س) كەلىپ بۇلار اللانىڭ قالاۋىمەن كەلە جاتىر دەدى. قالىڭ اسكەر قاپتادى... ىلەزدە قالانى الدى... رۋحاني شىراقتارى سامساعان ەسكى شاھار... بىلگەن دۇعاسىن وقىپ قالمان قالاعا كىردى....تىل جەتپەيتىن، كوز كورە المايتىن تىلسىم ەنەرگيا، تەك جۇرەك كوزى بايقايتىن الەم... قالا ورتاسىندا «شاھي زيندا» كۇندىزگىدەي نۇر شاشا جارقىراپ جانىپ تۇر... «شاھي ءزيندا»-«تىرى پاتشا» قابىرستانى قاراحانيدتەر كەزىندە سالدى. 640 جىلى مۇحاممەد(س.ا.ۋ) پايعامباردىڭ نەمەرە اعاسى كۋسامان يبن ابباس حز.كەلىپ 13 جىل بويى ءدىن تاراتتى. زورواستريان دىنىندەگىلەردىڭ اتقان وعى ءتيىپ شاھيد بولادى. وسىندا جەرلەنگەن. 20دان استام كەسەنە ساپ تۇزەپ، جەردەن كوككە نۇر شاشادى.
قالا كوشەسىنىڭ ۇلكەن شەڭبەرى جودىڭ ۇستىندە ءامىر تەمىر تاياعىن ۇستاپ قاسقاياقاراپ وتىر، ۇلكەن جوتانىڭ ۇستىنەن ۇلىقبەكتىڭ تومەنگە كوز سالادى، جانىنداكەشەندى عيماراتى قول بۇلعاپ شاقىرادى. رۋحاني اۋامەن دەم الىپ، تىنىسى اشىلىپ راحاتتانىپ قالدى...قوناق ۇيگە كەلدى. اۋلانىڭ اينالاسى قورشالعان بيىك كاتەجدەر ورتاسى كىشكەنە ورمان، جاساندى كول، ىشىندە قيقۋلاپ قاز ءجۇزىپ ءجۇر...قالمان تەزدەن دارەتىن جاڭالاپ قۇپتان وقۋعا تۇردى...سارى كويلەكتى بوتەن كەلىنشەكپەن مازاسىز جىگىت قاسيەتتى مەكەندە جالاڭاشتانىپ، قازداردى قۋىپ شىعىپ، كولشىككە شولىپ-شولىپ ەتىپ ءتۇسىپ كەتتى دە ولار قازعا، قازدار ادامعا اينالىپ كەتتى...
تاڭ اتتى، قالمان سونداي سەرگەك وياندى...عۇسىل الىپ تاڭ نامازىن وقىپ دالاعا شىقتى. اسپاننان ءوزى تۇسە قالعانداي جاپ-جاڭا ادەمى ۇيلەر. ءامىر تەمىر كەسەنەسىنە جۇرگىزۋشى مەن قالمان بولەك باردى. ايباتتى بيلەۋشىنىڭ كەسەنەسى سونداي ايبىندى، پاڭدانا ۇزاققا كوز سالادى. كەسەنە ىشىنە ەندى، توردە بولەك جاتقان اقسۇر مىرامور قۇلىپ تاس نۇر شاشادى. بۇل كىسى بۇحارالىق ۇلكەن اۋليە ءامىر كۇلال (حز ء)نىڭ ۇلى ومار كۇلال (حز)، ءامىر تەمىردىڭ باس اقىلشىسى. 48 ەلدى جاۋلاعان ءامىر تەمىر ءپىرى مير سايد باراكانىڭ وكشەسىندە قارا قۇلپتاستا جاتىر. ۇستازبەن شاكىرت بەك جاراسىپ تۇر...تەمىردىڭ ەكى ۇلى ميران شاھ، شاھرۋح، نەمەرەسى ۇلىقبەك، سۇيكتى نەمەرەسى مۇحاممەد سۇلتان، شوبەرەسى ابدۋللو ميرزو، ابدۋراحمون ميرزودا وسىندا بىرگە جاتىر. اتاقتى تەمىر اۋلەتى وسىلاي ماڭگىلىك ۇيقىدا. رۋحقا ەش ءولىم جوق. اللات تاعا اۋليەلەردىڭ رۋحىنا الەمدى شارلاپ كەزىپ جۇرۋگە رۇقسات بەرگەن. اللانىڭ ارقانىنا مىقتاپ جابىسقان، تاريقاتتى مىقتى ۇستانعان الپاۋت بيلەۋشى تەمىر رۋحاني تالىمگەرى مۇحاممەد(س.ا.ۋ) پايعامباردىڭ ۇرپاعى، شەيح مير سايد باراكا جانە ماتەماتيكا، ارحيتەكتۋر، استرونوميا، ادەبيەت، تاريح، مۋزيكا سالاسىنىڭ بىلگىر عالىمدارى ابدۋجاپپار حورەزمي، شامسۋتدين مۋنشي، ابدۋللا ليسون، بادريددين احمەد، نيگمانيددين حورەزمي، قوجا افزال، الاۋتدين كاشي، دجالال حاكيلەرمەن بىرگە كەڭەس قۇرىپ وتىر...تاندەرىنە رۋحتارى قامالعان ءتىرى جانداردىڭ دا قاراسى قالىڭ، تانىنەن بولەك رۋحتار ولاردى ەستىمەيدى دە ەلەمەيدى.
قۇران وقىپ، باعىشتاپ دالاعا شىقتى. كۇن سونداي شۋاقتى. قوجا ۋبەيدۇللا احرار(حز) كەسەنەسىنە باعىتتى بۇردى. قالجان توقتاۋسىز «ياسسين» وقىپ وتىردى.جۇرگىزۋشى كەتىپ بارا جاتقان ورتا جاس قارا كىسىدەن سۇرادى. ءسىز ايتىپ وتىرعان كىسى قوجا ۋالي مازارى دەپ، جول كورسەتتى. ءبىر فاتيحا ون ءبىر ىقلاس وقىپ ۇلكەن اۋلاعا ەندى. ورتادا حاۋىز، اينالا بولمەلەر، تۇپكى ءتور بولمەدە حازىرەتى قوجا ءۋاليدىڭ قولدان سالعان فوتاسى ۇلكەن تاقتادا تۇر. استىندا 806 (1428)-895(1490) جىلدارى دەپ، جازىلىپتى. قوجا ءۋالي تۇسىندە «شاريعات سەنىڭ مەدەتىڭمەن كۇشەيدى» دەگەن داۋىستى ەستىپ، تاشكەننەن سول كەزدەگى سامارحان بيلەۋشىسى مىرزا شاھرۋحتىڭ نەمەرەسى مىرزا ءيبراھيمنىڭ ۇلى مىرزا ابدۋللاعا كەلەدى.
سۇلتاننىڭ بەكتەرىنە: ء«بىز سۇلتانعا جولىققالى كەلدىك، ءسىز بۇل ىسكە سەبەپشى بولساڭىز كوپ جاقسىلىق بولادى». بەك ادەپسىزدىك كورسەتىپ ء«بىزدىڭ مىرزا ەشتەڭەمەن ءىسى جوق ادام، ونىمەن جولعىدىڭ قاجەتى شامالى. دارۋشتەردىڭ مۇندا نەسى بار!»-دەيدى. قوجا حازىرەتى «ماعان سۇلتاندارىڭمەن كەزدەسۋگە ءامىر ەتىلدى. ءوز بەتىمشە كەلگەن جوقپىن. ەگەر ءسىزدىڭ مىرزاڭىز جاۋاپسىز ادام بولسا، ونى كەتىرىپ ورنىنا قابىلەتى بار باسقا بىرەۋ كەلەدى»-دەدى. وسى ۋقيعادان بىرنەشە كۇننەن كەيىن تۇركىستان سۇلتانى ءابۋ ساعيد تۇسىندە قوجا احمەد ياسساۋي (حز) نۇسقاۋىمەن قوجا ۋبەيدۇللا احرار (حز) باتا بەرگەنىن كورەدى. سۇلتان تۇسىندە كورگەن كىسىنىڭ بەينەسىن ايتىپ ىزدەستىرىپ تاشكەندە سونداي ءازىز كىسىنىڭ بار ەكەنىن ءبىلىپ، سۇلتان دەرەۋ جينالىپ تاشكەنگە كەلەدى، سۇلتاننىڭ كەلە جاتقانىن بىلگەن حازىرەتى فارحاتقا كەتەدى. تاشكەننەن تابا الماعان سۇلتان ىزىمەن فارحاتقا كەلگەندە قوجا ءۋالي ءوزى كۇتىپ الادى. ۋا، اللا تۇسىمدە كورگەن ءازىز وسى دەيدى. دەرەۋ قوجا حازىرەتىنىڭ اياعىنا جىعىلىپ، كىشپەيىلدىك كورسەتەدى. حازىرەتتەن باتا سۇرايدى. ء
-سىز سامارحانعا قانداي نيەتپەن بارا جاتىرسىز، ەگەر شاريعاتتى كۇشەيتۋ، حالقىنا راحىم، شاپاعات جاساۋ ويىندا بولساڭىز جەڭىس سىزدە دەيدى.
سۇلتان ۋادە ەتىپ، اۋليەنىڭ باتىسىن الادى. اۋليە: ارتىڭىزدا ءبىر توپ قارعا پايدا بولماي شابۋىل جاساماڭىز دەپ ەسكەرتەدى.
سامارحان ماڭى. شايقاس الاڭى.تاشكەندە قوجا ۋبەيدۇللا حازىرەتى جاينامازدا باسىن جۇرەگىنە ءيىپ اللانى زىكىر ەتىپ، جاراتقاننان ءابۋ ساعيدكە مەدەت تىلەپوتىردى... سامارحان سۇلتانى ابدوللانىڭ اسكەرى شابۋىلدى باساتاپ ءابۋ ساعيتتىڭ وڭ قاناتىن بۇزۋعا ۇمتىلدى، ءتىپتى ساقاداي ساي قارۋلانعان اسكەر سول قاناتقادا شابۋىلدى باستادى، ءابۋ ساعيدتىڭ ءبىراز اسكەرى جەڭىستەن ءۇمىت ءۇزىپ، قارسى جاققا قوسىلىپ كەتەدى. وسى كەزدە ءبىر توپ قارعا پايدا بولدى. كوكتەن ءبىر اق قۇس ءتۇسىپ مىرزا ابدوللانى ۇستاپ ولتىرگەنىن كورەدى... جانىنداعى مامان رۋىنىڭ ءباھادۇرى حاسانعا قۋانا قاراعان سۇلتان ءابۋ ساعيد: «نە كورىپ تۇرسىڭ» دەيدى. قوجا ۋبەيدۇللا حازىرەتىن كورىپ تۇرمىن، ءبىزدىڭ الدىمىزدا كەتىپ بارادى. اللانىڭ اتىمەن انىت ەتەمىن مەندە اۋليەنى كورىپ تۇرمىن دەيدى. جاۋعا قارسى شابۋىلدى باستايدى. مىرزا ابدوللانىڭ باسىن الىپ، سامارحان بيلىگىنە وڭاي قول جەتكىزدى. اۋليە سۇلتاننىڭ ۇسىنىسىمەن سامارحانعا كوشىپ كەلەدى. كەيىنگى ءجۇنىس حاننىڭ ۇلى الماس سامارحاندى بيلەگەن شاقتا وعان رۋحاني اقىلشى بولادى. ءۇش اعايىندى مىرزا ومار شەيح، ماحمۇد حان، الماس حان ورتاسىنداعى سۇراپىل ۇرىستى توقتاتادى. مەدرەسەدەن شىعىپ اۋليەنىڭ ءقابىرىنىڭ باسىنا باردى. كوك تاقيلى جاس جىگىت «ياسسين» سۇرەسىن داۋىستاپ وقىپ وتىر، بۇلارد دۇعاعا قوسىلدى. ودان كەيىن قالجان ءوزى وقىعان قۇراندى باعىشتادى، ءقابىر باسىنداعى شيپا سۋدان ىشكەندە ونە بويى ءدىر ەتىپ، ىشىندەگى بۇكىل وت ءوشتى، جانى راحاتتاندى. ادەمى ءبىر سامال بەتتى بياۋ وبەدى. تىنىشتىق. اتاقتى عالىم يمام ماتۋريدي كەسەنەسىنە باردى، ءىشى سىرتى مۇنتازداي تاپ-تازا، شىراقشىسى سارى جىگىت قارسى الدى. قۇران باعىشتاپ قايتتى...
***
كەش باتا قالجان جانى تىنشىپ ساراعاشقا كەلدى.

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=2397

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


فۋتزال: قازاقستان سىرت 4 مينوت
ءارقانداي جالا جابۋ شين 8 مينوت
”زولوتوە دنو”. لۋكاشەنك 18 مينوت
يندونەزيا جاعالاۋىندا 5 28 مينوت
ەلەنا رىباكينا دۋبايداع 28 مينوت
بۇگىنگى شينجياڭ باسقالا 28 مينوت
تۇركىستان وبلىسى بادام 1 ساعات
تۇركىستان وبلىسى بادام 1 ساعات
باتىر جۇكەمباەۆ الەم چە 1 ساعات
ءارقانداي ءبۇلدىرۋ ارەك 1 ساعات
قازاقستان سۋپەركۋبوگى ف 1 ساعات
الماتىنىڭ ەكى اۋدانىندا 1 ساعات
وسەك - اياڭ شينجياڭنىڭ 1 ساعات
تۇركىستاندا ۇشەم دۇنيەگ 1 ساعات
اقتوبە وبلىسىندا تاعى ء 1 ساعات
ەردوگان وپوزدال نا ناما 1 ساعات
«قايرات» ويىنشىلارى حال 1 ساعات
فۋتبول: «قايساردىڭ» قۇر 2 ساعات
ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىق 2 ساعات
قحل: «بارىس» «مەتاللۋرگ 2 ساعات
جانقوش تۇراروۆ تيتۋلدى 2 ساعات
ۆەتەرينارلار ازاماتتىق 2 ساعات
قازاقستاننىڭ فۋتزالدان 2 ساعات
فيفا تورەشىسى ليليا حاس 2 ساعات
ۆەتنامدا حالىقتى جاپپاي 3 ساعات
اقش-تا فلويدتىڭ ولىمىنە 3 ساعات
مەملەكەتتىك قىزمەتتە اي 3 ساعات
شىعىس قازاقستاندا ەكى ج 3 ساعات
حوككەي. قحل: «بارىس» «م 3 ساعات
مەملەكەتتىك قىزمەتتە اي 3 ساعات