نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 22:53 - 2020/12/25

ماقالا جولداۋشى: nurhalyk
ماقالا اپتورى: Нұрхалық Абдырақын
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: Бейжің қаласы
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз


جانارىنا اۋىر ويمەن ازداپ مۇڭ تۇنعان ءباقىتالى «تۇركيا ەلشىسى لەكتسيا وقيدى» دەگەندى ەستىگەلى ەسى كەتىپ، كۇن ساناي باستادى. پەكين ۋنۆەرسيتەتىندە قىرما ساقالدارىنىڭ اراسىندا نۇر جاسىرىنعان اتجاقتى، تومپاق بەت، قوڭقاق تاناۋارىق جىگىتتىڭ شۇڭىرەك كوزى كوزىلدىرىكتىڭ ارجاعىنان وت شاشا ەلشى سارناپ تۇر. ء
«بىز تۇركتەر تەگىندە التاي تاۋىنان انادولىعا باردىق. ەجەلەدەن قىتايمەن ءتاتۋ-تاتتى كورشىمىز. وسى دالانىڭ اپاي توسىندە بىرگە ءومىر سۇردىك، حان ديناستياسى كەزىندە قىتاي جاڭشيان باستاعان ەلشىلەرىن جىبەرىپ، العاشقى ديپلوماتيالىق قاتىناس جاساعان، ودان كەيىن كوپ بايلانىستاعا جالعاستى، وتە-موتە تاڭ ديناستياسى كەزىندە ءبىزدىڭ باتىس تۇرىك قاعاناتى مەن تىعىز قارىم قاتىناستا بولعان. سونىڭ دالەلى يمپەراتور شۋان زۇڭنىڭ(تيانباۋ جىلى) ماقۇلداۋىمەن استانا شي ءاندا ۇلكەن مەشىت سالىندى. گۋاڭ جوۋدا پايعامبارىمىز مۇحاممەد( س.ع.ۋ) قۇرمەتىنە 35،75 مۇنارالى گۋاڭتا (نۇرلى مۇنارا) مەشىتى بار. ول جەردە ساحابا سااد بين ءابۋ ۋاققاس(ر.ا) جاتىر… ەكىنشى ابدۋلحاميت سۇلتاننىڭ پەكيندەگى نيۋتسزە مەشىتىنىڭ اۋلاسىندا سالعان مەدرەسسەسى ءالى جۇمىس ىستەپ ءتۇر»…
باقىتالى ەلشى ءسوزىنىڭ ارجاعىنا، ىشىكى ۇنىنە قۇلاق سالدى…وسىدان كەيىن ول ءوزىن ءوزى تانۋعا كىرىستى. مەنىڭ اتا-بابام حۋاڭدي، ياندي، ولار يانتسى، حۋاڭحى بويىندا ءومىر سۇرگەن دەپ وقىتقان مۇعالىمدەرىنە سەنگەنىنە قاتتى ۇيالدى. اعىلشىن، قىتاي تىلىندەگى كوپ كىتاپتاردى وقىدى. ء«دىنىن بىلگەن تولىق ادام، ءتىلىن بىلگەن جارتى ادام» ەكەن دەپ كۇبىرلەدى. تۇركيا ەلشىلىگىنە بارىپ مادەنيەتكە جاۋاپتى ەلشى كومەكشىسىنە كەزدەسىپ، ميللياردتىڭ ىشىندەگى ءوز ۇلتىن ساقتاۋدى ايتتى.تۇركياعا بالا جىبەرىپ، تەگىن تەولوگيا ماماندىعىن وقىتساق دەپ ءوتىنىش جاسادى. ءۇش ايدا ەلشىدەن جاۋاپ الدى. ءبىز ماشتاپتى ۇلكەيتسەك دەپ، ءسوز باستادى ەلشى شينجياڭداعى قازاق تاعى باسقا مۇسىلمانداراعا ءقازىر قاۋىپ جوق. قۇمىرىسقا يلەۋدىڭ ىشىندەگى مۇسىلمانداردىڭ بالالارىن جيناپ، پارىز بەن قارىزدى وتەسەك. ستۋدەنتتىڭ بارلىق جول شىعىندارى دا بىزدەن. سىزدەرگەدە جەتكىلىكتى قارجى بەرىلەدى. ءبىراق بالا جيناعاندا قاتتى اباي بولۋ كەرەك دەپ، ەسكەرتتى. شىعاردا «پايعامبار مۇراگەرى» دەپ ارقاسىنان قاعا جىميدى. ءباقىتالى ەلشىنىڭ سوزىندە ۇلكەن جۇك جاتقانىن سەزدى، گۋاڭجوۋ تاريحىن وقىدى. ول الەمنىڭ ءۇشىنشى استاناسى اتانعان قالا. ەجەلگى جىبەك جولىنىڭ تەڭىزدەگى باسى. بۇرىنعى اتى كانتون، ونى ءتىپتى «اجالسىزدار قالاسى»، «گۇل قالا» دەپ اتاپتى. پايعامبارىمىز مۇحاممەد( س.ع.ۋ) باسقا ەلدەرمەن قاتار 630 جىلى قىتايدى دا مۇسىلماندىققا شاقىرىپ، حات جازىپ، ەلشى جىبەردى. ساحابا ساادبين ءابۋ ۋاققاس(ر.ا) گۋاڭجوۋعا كەلىپ ءوز جۇمىسىن باستادى. 650-700 جىلدار ارالىعىنداعى كوپ قۇلشىنىستان سوڭ يمپەراتور شۋان زۇڭ ءوز استاناسى شي ءاندا باس مەشىت سالۋعا رۋقسات بەردى…وسىدان كەيىنگى ءجۇز جىلدىقتا گۋاڭجوۋ، تسيۋانجوۋ، حاڭجوۋ قالالرىندا اراب، پارسى كوپەستەرى كوبەيدى، جەرگىلىكتى مۇسىلماندار پايدا بولدى. ء
باقىتالى وسى جەرلەردىڭ استىن قايتا-قايتا سىزدى. جەكسەنبىدە دوسى باقتياردى ەرتىپ 21،200 شاقىرمدىق قىتايدىڭ Great Wall-نىڭ ۇستىنە شىقتى. الپاۋىت دالا، الىستان تاۋ سىلەمدەرى بۇلدىراعان... قىرات-قىرات جوتارالدىڭ ارجاعىندا جاۋىنگەر عۇنداردىڭ اتتى اسكەرىنىڭ ءدۇبىرى ەستىلدى، جاندارىنان شاڭداتىپ وتە شىقتى، تاريح جازىپ وتىرعان سىماچيان مەن قوسا باسقا وردا اتەكتەرىن لاقشا وڭگەرىپ، الىپ كەتىپ بارا ءجاتتى….بارى كوزدەن عايىپ بولدى.
جازدىق كونيكولدا ەكەۋى ۇيگە قايتپاي ساحابالار سالعان سارا جولمەن جۇمىس جاساۋعا ۋادەلەستى.
***
جول كارتاسىن جاساپ ساپارىن باستادى. بۇلار قاي قالاعا، قاي ەلدى مەكەنگە تابانى ءتيدى بولدى، الدىمەن مەشىتكە بارىپ، نامازدان سوڭ جاماعاتقا كوز سالادى،ىڭعايىنا كەلەتىن، مۇسىلماندىق ادەبى سىرتىندا بايقالعان، ناعىز يماندى جانعا جاقىنداپ سويلەستى. بيسميللا دەپ، بەيجىڭدەگى نيۋتسزە مەشىتىنە باردى.
جولدارى بولىپ نامازدان سوڭ ەلۋدى ەڭسەرگەن ەركەك قىتايعا جاقىندىپ سويلەستى، تازا قىتاي، ويلاعان جەرىنەن شىقتى. 11سىنىپتا وقيتىن ەگىز ۇلى بار ەكەن «ايەلىممەن اقىلداسايىن ەرتەڭ وسىندا تاڭ نامازعا كەلىڭدەر سوندا جاۋابىن بەرەم» دەپ قۋانتتى. ازانمەن ەكى ۇلىنىڭ قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەسىن قولدارىنابەرىپ، ىستىق قۇشاقتاسىپ قوشتاستى. تينانمەن الڭىنا جاقىن جەردەگى دينگسي مەشىتىندە ۇيرەنشىكتى ادىسپەن بايزۋ جىگىتپەن تانىستى. ول بايقۇس دالدىراقتاپ تۇر... قىز بالانىڭ تاعدىرىنا الاڭداپ جۇرگەنىن ايتىپ، قۋانا كەلىستى. قۇجاتىنىڭ كوشىرمەسىن تەز بەردى. جولى بولعان ولار وتارباعا ءمىنىپ، جياڭجياكوۋ ارقىلى ىشكى مونعۇلدىڭ حوحىت قالاسىنا باردى. ول جەردەن ەكى دۇڭگەن، بەس مونعول بالا تاپتى. ءحيلۇڭجياڭداعى قىرعىزداردىڭ اۋىلىنا بارىپ ءتورت شاكىرت تاپتى. چىنيااڭعا كەلدى. قالىڭ ادام سەڭدەي سوعىلىسادى. ءباقىتالى باتىس پەن شىعىستى بايقاۋ ءۇشىن كوككە قارادى، كۇن كورىنبەيدى، مۇنارلى اسپان. كوشە تولعان قۇجىناعان جۇرگىنشى، جولدىڭ قارسى بەتىندە «لانجوۋ نيۋروۋميان»مۇسىلمانشا دەگەن ماڭدايشالىق جانىپ-وشەدى. اق تاقيالى جاس جىگىت شاي قۇيىپ، ىلەزدە الدارىن اسقا تولتىردى. جول سوققان بۇلار ەندى تاماقتارىن جەي باستاعاندا ەكى ەرەسەك ادام كەلىپ قاراما- قارىسى وتىردى. ولاردا مۇسىلمان بولىپ شىقتى. «مۇسىلمان مۇسىلمانعا باۋىر» دەپ ءسوز باستاعان باقتيار بىردەن وزدەرىنىڭ تەگىن وقۋعا بالا جيناپ جۇرگەندەرىن ايتىپ سالدى.
-قايداي جاقسى، قاي جەرگە، قانداي وقۋعا دەپ بادىراق كوز قارا كىسى سۇراي كەتتى.
-تۇركياعا، ءدىن وقۋعا دەپ لاق ەتكىزدى، ءباقىتالى سانىن شىمشىدى.
تەلەفوندارىن الدى. ءبىزدىڭ تۋىستاردا بالالار بار دەپ جانىنداعى تومەن قاراعان سىعىر كوز سارىسى جانارىن كوتەرىپ لىپىلداپ كەتتى.
مەشىتكە جەتە بەرە قولفوندارى بەزەكتەپ قويا بەردى. باعاناعى ەكەۋدىڭ ءبىرى مەن ەكى بالا تاپتىم، قۇجاتتارىن بەرسەم، جاڭاعى اسحانادا كەزدەسسەك دەپ، اسىعا سويلەدى. دارەتىن جاڭالاپ اللا ۇيىنە كىرىپ، وتىرماستان ەكى باس نامازعا تاكبىر الدى. قيامدا باقىتالىگە ەكەۋدەن قاتتى ساقتانۋ ويى كەلدى. ەكى باس نامازدا تەك سۋرەتى عانا تۇردى.
تاعى تەلەفون بەزىلدەدى...بەسىن نامازىنا دەيىن بارىپ كەلسەك دەپ، باقتيار بەلسەندىلىك تانىتتى. كەزدەسكەن اسحاناعا جاقىنداي بەرە قالتارىستا تۇرعان پولتسيا كولىگىن كوردى. «تەز كەتتىك» دەپ ءباقىتالى دەرەۋ تەرىس اينالىپ، تاكسي ۇستاپ تەمىرجولبەكەتكە ءبىراق تارتتى. ولار وتاراباعا مىنە الماي اۆتوبۋسپەن چاڭشۇنگەجول ۇستادى...تەلەفون توقتاۋسىز بەزەكتەدى...تەلوفون كارتاسىن شىعارىپ تاستاپ، قۇلاقتارى تىنىشتالدى...جەتكەنشە جو بويى قالعىدى، تۇىسىندە ساقشى اپارىپ تەرگەپ جاتتى..
چاڭشۇندە جان-جاعىنا ساقتان اقاراپ، مەشىتكە باردى، اۋىز كۇيگەن ۇرلەپ ىشەدىدەگەندەي...سويلەسەتىن لايىق ادام تاپپادى...قورقاقتادى...شارشاپ مۇرىندارىنان قان اقتى. تيانجينگە جەتتى، بويلارىنداعى ۇرەي كەتتى. بالا تابا الماي شىجياجۋاڭعا سۇلكىندەرى ءتۇسىپ، سۇلمىرەيىپ وتارابان ءتۇستى.
بىر ءۇمىتتى ارقالاپ، حىنانىڭ جىڭجۋ قالاسىنا كەلدى. قاباعى كۇرتتەردەي كۇجىرەيگەن قوس جىگىت، بەسىن نامازىن جاماعاتپەن وقىدى. مۇسىلماندىق ساۋلەتى قۇپ جاراسقان مەشىتتىڭ ءىشى تىپ-تىنىش، سالدە وراعان جۇقا سارى جىگىت قىتاي اكەتسنتىنە ازان شاقىدى. سيىردىڭ تىلىدەي ۇزىن كىلەمگە قاز-قاتار بولىپ تىزىلگەن جۇزگە جۋىق ادام «اللاھۋ اكبار» دەپ، تاكبىر الدى. كەسەك دەنەلى يمانىڭ ارتىنا تۇعان ءباقىتاى اساۋ ءنافسىسىن قاتتى اعاش ەدەنگە ۇرىپ، ماڭدايلارىن ساجدەگەقويدى. ء«سۇبھان رببيل اعالا» دەپ، ىشتەرىنەن بەس قايتالاپ وزدەرىنىڭ كىم ەكەنىن تانىدى. تاباندارىمەن تىزەسىنە عانا جەتەتىن جىڭىشكە قالىڭ كىلەم. ءباقتالى اينالاسىنا قارادى، بارلىعى قىسىق كوز، قىتايعا ۇقسايدى. مۇسىلماندىقتى قابىلداعان قىتايلار بولۋى كەرەك دەپ، توپشىلادى. ورتا بويلى قارا تورى جىگىتتىڭ كورسەتۋىمەن شاعىن جيىراما ادامدىق حالال اسحانا كىردى. اق كۇرىش پەن بالىق جەپ ابدەن شارشاعان باقتيار «ۇيعىرلاردىڭ لاعمانى» دەپ، داۋىستاپ جىبەردى. بۇنداي ءدامدى تاعام جەمەگەلى قاشان، وبىرلانا جەدى. انادايدا اقشا ساناپوتىرعان سارى شال: ءبىز سارى ۇيعىرمىز. 700 جىلىق الدىندا وسىندا اتا-بابامىز قونىستانىپتى. بۇگىندە ءبىزدىڭ سارى ءۇيعىرلار بەس مىڭعا جاقىندادى. حىناننىڭ ميانچي اۋدانى چەنچۋن اۋىلى يۋچي قىستاعىندا تۇرادى. قۇلاقاترى ەلەڭ ەتە تۇسكەن بۇلار شالدىڭ اۋزىنا كىرە جازداپ تىڭدادى. تاعى، تاعى ايتىڭىز دەگەندەي ەنتەلەي بەردى، ءبىراق شالدىڭ اڭگىمەسى سونىمەن ءبىتتى. كەشباتا قوسجولۋاشى سارى ۇيعىرلاردىڭ اۋىلىندا ءبىر شاۋگىم شاي ەنشىمىز بار بولىسپەگەن دەپ، قۋانا باردى. جازىق توبەلى قىزىل كىرپەش ۇيلەر قاز قاتار تىزىلگەن، كوشەلەرى تاپ-تازا، كىشكەنە قاقپالارى اشىق. اۋلالارى جاسىل-جەلەكە ورانىپ توگىلىپ تۇر. جەمىس اعاشىنىڭ ءتۇرى-تۇرى كوشەنىڭ ەكى جاعىندادا جايقالىپ، باستارىن ءيىپ، جەمىستەرىن توگەدى. ويناپ جۇرگەن بىرنەشە بالا قىتايشا شۇلدىرلەسەدى. قاقپانىڭ تۇبىندەگى كەمپىر-شال قۇددى جۇزدەگەن جىلدار بويى وسى جەردە تاپجىلماي وتىرىپ، كوشەنىڭ بولىنبەس ءبىر بولشەگىنە الدە قاشان اينالىپ تاس مۇسىنگە اينالعانداي جانسىز، ەش قوزعالمايدى. جاقىنداپ سالەم بەردى. جانى بار ەكەن. قىتايشا سويلەدى. پەكين ۋنۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتىمىز، كونيكولدا قىدىرىپ ءجۇرمىز. وسىندا سارى ۇيعىرلار تۇرادى دەگەن سوڭ كەلدىك، ءبىز قازاقپىز دەپ، باقتيار ليۋ تەكتى شالدى اڭگىمەگە تارتتى. ەكى ۇلى بار ەكەن، ودان ءۇش نەمەرە ءسۇيىپتى. نەمەرەسى ءالى كىشكەنە. ءبىزدىڭ نىساناعا ىلىكپەيدى ەكەن-اۋ دەگەن ءباقىتالى العا جىلجىدى. كەلەسى كوشە، قاقپا اۋزىندا تاعى شال كەمپىر ءۇنسىز وتىر. قاراڭعى تۇسپەي تۇرىپ ءبىر ۇيگە كىرۋدى ويلادى. جاقىنداپ سوزگە تارتتى. ولار ۇرسىپ قالعان با، بۇلارمەن سويلەسپەي بىردەن قولىن ەربەڭدەتە «كەت، كەت» دەپ قۋدى. قۇبىلاي زامانىندا جوعارى جىك ساناتىنا جاتقان ۇيعىرلار ايماق جاپپاي وبلىس باسقارىپتى، سول كەزدە وسى ايماقتىڭ بارلىعىندا اكىم بولعانداردىڭ بۇگىنگى ۇرپاعى ءوز دىنىنەن مۇلدە الىس. باۋ-باقشا وسىرگەنى مەن كوشە تازاعىنان باسقا ەشقانداي تۇركىلىك سارىن قالماپتى. 700 جىلدىڭ ىشىندە قىتايدان قىز الىپ، قىز بەرىپ، ءۇشىنشى ۇرپاعىندا اتا تەكتەرىن قىتايشالاپ حان ۇلتىنا تولىعىمەن ءسىڭىپتى. ەڭ شەتكى كوشەدەگى ورتا جاس ەركەكپەن كىشكەن اڭگىمەلەسىپ، ءيسلامدىنى تۋرالى ءسوز قوزعاپ، ونىڭ تامىرىن باسىپ كوردى. ول«جابايلىق»دەپ تىك شاپشىدى. باياعى كەمىر شالدىڭ قاقپاسىنا قايتا كەلدى، ولار ەسىك اشپادى.
اباجاداي ۇلكەن اۋىلدان اۋىزدارىنا سۋ تامىزاتىن جان شىقپادى، اۋىل شەتىندەگى اتىزدىققا تۇنەپ، ازانمەن جىڭجۋعا كەرى قايتتى. جۇرەكتەرى جىلاپ، جاندارى ەزىلىپ قايتتى. نانجيڭ، حىپي، شاڭحاي، ۋاحانعا باردى. تاعى مۇرىندارى قانادى. پايعامبارىمىزدىڭ ءومىر جولى كوز الدارىنا كەلدى، شىن ءتۇسىندى.
ساحابالار قالاسى گۋاڭجوۋعا بەيسەنبى كەش باتا جەتتى. پايعامبارىمىز مۇحاممەد( س.ع.ۋ) قۇرمەتىنە سالىنعان 35،75 مۇنارالى گۋاڭتا (نۇرلى مۇنارا) مەشىتى مەن ساحابا ساادبين ءابۋ ۋاققاس(ر.ا) كەسەنەسىنە زيارات ەتتى، ساحابانىڭ نۇرىنا شومدى. جۇما تۇنىندە ءتاھجۇت نامازىندا كوپ-كوپ دۇعا جاسادى. گۋاڭجوۋداعى جاسىل ارالعا اعىلعان بارلىق مۇسىمانداردىڭ قاتارىندا جۇما نامزىنا قاتىستى. سونداي ۇلكەن اتموسفەرا. جاندارى تىنشىپ، تالاي كۇندىك جول ازابىمەن، شارشاعاندارى باسىلدى. مالايزيا، يندونەزيا جانە قىتاي مۇسىلماندارىنىڭ قاراسى قالىڭ. 750 شاقىرىم جول باسىپ، تايۆاننىڭ تۇسىنداعى قىتايدىڭ كۇنگەي شەتىندەگى كوپ جۇرت بىلە بەرمەيتىن تسيۋانجوۋ قالاسىنىڭ تاۋلى قىراتىنا تىنىش مەكەنگە جايعاسقان قوس ساحابا باسىنا بارىپ قۇران باعىشتاپ، سول كىسىلەردىڭ قۇرمەتىنە اللادان كەشىرىم سۇراپ، ىستەرىنە بەرەكەت تىلەدى.كۇياڭعا جول ۇستاپ، وت ارباعا مىنگەندە قارسى كۇپەدە وتىرعان دۇڭگەن شال-كەمپىرىڭ ناماز وقىعانى بايقاپ، قاتتى قۋاندى. ساحابا بەرەكەتىمەن ىستەرى وڭعا باستى. جاڭاعى شالدىڭ بالاسى مەشىتتىڭ يمامى ەكەن. وتاربا بەكەتىندە اكەسىمەن شەشەسىن ۇلى قارىسى الدى. يمام مەددرەسەگە ەرتىپ بارىپ، بالالارعا تانىستىرىپ ءوز ەرىكتەرىنە سالدى. ءبىر كۇننىڭ ىشىندە 8 دۇڭگەن، ەكى بايزۋ ۇلىنىڭ قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەسىن الىپ، قۋانا-قۋانا كۇنميڭعا تارتتى. شىنمەن جولدارى بولى. كۇنميڭنان 6 دۇڭگەن، 4 دايزۋ بالا تاپتى. شي ءانعا كەلگەن بەتتەن ۇلكەن مەشىتكە باردى. وزدەرىنە اتى تانىس جاڭ حىنىڭ مۇسىلمان ەكەنىن يمامنان ەستىگەندە باۋىرلارىن تاپقانداي قاتتى قۋاندى. باتىسقا تەڭىزبەن جەرى رەت بارعان، جەر سىلكىنىس اسپابىن تاپقىرلاعان ول وسى مەشىتتى جەكە قارجىسىمەن تۇرعىزىپتى. التىن شاھار اتانعان ەسكى قالا، بايىرعى قورعاندار، دابىل مۇناراسى، قوڭىراۋلى قاقپالاردان ەجەلگى مۇسىلمانداردىڭ ءۇنى ەستىلەتىندەي. بۇل ەسكى شاھاردان 7 دۇڭگەنبالا تاپتى. لانجوۋعا توقتادى. قۇددى ساحاراعا كەلگەندەي اۋا جۇتىپ، كەڭ تىنىستاپ تاناۋلارى اشىلىپ، وزدەرىن سونداي ءبىر ءقاۋپسىز سەزىندى. قىتايلىق ۇلگىدە، مۇسىلماندىق ناقىشپەن بەزەندىرىلگەن لانجوۋ مەشىتى قىتاي-جوپان سوعىسىندا ما بۋپاڭعا مىقتى بەكىنىس بولىپ، وتارشىلاردى جولاتپاپتى. اق تاقيالى جاماعاتتىڭ اراسىندا ساپقا تۇرىپ، بەس بالانىڭ قۇجاتىنالدى. لينشيا دۇڭگەن وبلىسىنا اۆتوبۋسپەن باردى. ىستىق قاعىر اۋا، كوشەدە ەرىندەرى جارىلعان، تابيعي قارا ادامدار لەگى يىق تيىستىرە ايقاسادى. ورتالىق كوشەدەگى مەددرەسەلەر مۇلدە باساقا الەم. اۋلادا اق تاقيالى ادامدار. يت تىرلىكتەن شارشاعان جۇرت، رۋحاني اۋامەن تىنىستاپ، راقاتانادى. اق تاقيالى دۇڭگەندەردىكىنە قاراعاندا توبەسى جالپاقتاۋ، تاقياسىن قىرلى، ەنى كەڭ پىشىلگەن، مۇسىلماندىق باس كيمىن باسا كيگەندەردىڭ دە قاراسى قالىڭ. بەسىن نامازىنان شىعا بىرنەشە تىلدە شۇلدىرلەستى. دۇڭگەن ايەلدەرى سياقتى قارا ءقيىم ەمەس، وزدەرىنە جاراستىرا جاسىل شىلاۋشىندار، ەدى ءبىر ءتۇرى قىزىل قوڭىر بۇل ورانعان دومالاق ءجۇزدى، ادەمى كەلىنشەكتەردى كوردى ءباقىتالى. مانجۋرلار بيلەگەن زاماندا مۇسىلمانداردىڭ قۇقىق مۇددەسى تاپتالى، ارى سىنعا تۇسكەندە قولدارىنا قارۋ الىپ، قارسى شىققان دۇڭگەندەردىڭ جانىنان تابىلعان ءدۇڭشياڭ مەن باۋان ۇلتىنىڭ ۇرپاقتارى وسىلار. ءدۇڭشياڭداردىڭ ارعى اتاسى پارسىلاردىڭ سامان تايپاسى بولعان. ولار قىتايدى مونعول بيلەگەن كەزدە وسىندا كەلىپ، اق جاعالى بولعان. بۇگىندە جەر ەمشەگىن ەمگەن جاي بۇقارا. قۇبىلاي زامانىندا مونعول اسكەرىنىڭ قۇرامىندا بولعان ماۋراناحىردان بارعان مۇسىلماندارمەن مۇسىلماندىقتى قابىلداعان مونعولدار باتىس وڭتۇستىك شەكارانى اماندىعىن مىقتى ۇستاعان، مىنە سولار اتا-باباسى بولىپ كەلەتىن، باۋن(اماندىق ساقتاۋشى ماعىناسىندا) ۇلتى وسىلاي قالىپتاسقان. ولار ءىرى دەنەلى جاۋىنگەر حالىق. كەزىندەگى اسكەري شەندىنىڭ ۇرپاقتارى بۇگىندە جەر سالىپ، قولونەرمەن اينالىسادى. ۇلتتىق پىشاقتارى اتاقتى. ساۋدامەن اينالىساتىندارى دا از ەمەس. مۇسىلماندار وبلىسىنان ون بەس شاكىرت تاۋىپ، قورجىندارى تولا چيڭحايداعى سالالاردى ىزدەپ، قۇزار تاۋلاردان اسىپ، تار قىساڭداردان ءوتىپ، حۋاڭحىنىڭ باسىنان قاراپ، تابيعاتىنا تامسانا، شيزاڭ ۇستىرتىنە جاقىن ورنالاسقان سالالاردىڭ ءوزى قوجا بولعان تاۋلى اۋدان ءشۇنحۋا كەلدى. جيەزى مەشىتىنىڭ رۋحاني اتموسفەراسى بىردەن بۇلاردى وزىنە باۋرادى. ەتنيكالىق ارالدىڭ يەسى سالالار وعىزداردىڭ ءبىر تايپاسى. 13-عاسىردا تۇيەگە جۇكتەرىن ارتىپ، سامارحاندتتان اقمان، قارامان دەگەناعايدى جىگىتتەردىڭ باستاۋىمەن شىعىسقا ۇدىرە كوشەدى. كوش باسى اق تۇيە تاۋ اسىپ، تاس باسىپ، وسى اراعا جەتىپ شوگىپ، سول جەردە ۇلكەن تاسقا اينالادى.
اھلي سۇننەتتى مىقتى ۇستانعان سالالاردىڭ بار تىرلىگىنىڭ ءون بويىنا مۇسىلماندىق ابدەن سىڭگەنى بىردەن بايقالادى. كوزى اشىق قىتايلار قىزىعا قۇرمەتپەن قاراپ، زەرتتەپ كىتاپ جازىپ، كينو تسەنارياسىن جازادى ەكەن. جەر مەن مالدى قاتار ۇستاعان بۇلاردىڭ داستارحانى مول، قوناقجاي حالىق. بولىنبەگەن ءبىر شاۋگىم شايعا جيەزى مەشىتىنەن شىعا، ءشۇرشىت اۋىز، تومپاق بەت، قىرتىس بادراق كوز شۇعايىپ ەسىمدى جىگىت اعاسى ۇيىنە شاقىردى. ۇلتتىق ويۋ ورنەك، اتادان بالاعا قالعان جادىگەرلەر بىردەن كوزگە ۇرادى. تورە تاباق ەت، ىرىمشىك، ايران، ءشۇبات، قىمىز قۇيىپ قوناق ەتى. ءسۇتتى شاي بەرىپ، اعىنان جارىلىپ اڭگىمەسىن ايتتى. كوشپەن اكەلگەن قۇرانعا 4 ميللون يۋانعا ارناۋلى بولمە جاساتىپ، ساقتاپ وتىرمىز دەگەندە كورۋگە ىنتزار بولعان ءباقىتالىنىڭ تىلەگىن جەرگە تاستاماي، ەرتىپ باردى. ءار جارتى ساعاتتا ءۇش ەسىكتى بولەك-بولەك كەلىپ، ءۇش جىگىت اشتى. ىشكە ەنىپ قاسيەتتى قۇراندى كوردى. دالاعا شىقتى، كۇن مەيىرلەنە شۇلەن شۇعىلاسىن توگىپ تۇر، كولەڭكەلەرى ەكى ەسەلەنىپ ۇزاردى. ەكىنتى نامازىندا دۇگەندەردىڭ جاڭا مەشىتىندە يمامنىڭ تۋرا ارتىندا تۇردى ءباقىتالى مەن باقتيار. يمامنىڭ ۇنىمەن بۇلار سىلتىدەي تىنا تاكبىر الىپ، قيامعا تۇردى. ميليون ويلار ىلەزدە جوعالدى. راببىسىنا جالىنا، ساجدەگە كەتىپ بارا جاتتى، اساۋ ءنافسىنى جەرگە ۇرا «سۇبحان رابيل اعلا» دەپ، جاراتۋشىسىن زىكىر ەتتى. جۇرەلەي وتىرىپ، قايتا جەرگە باس ۇرىپ، اللانى ەسكە الدى. ءاتتاحياتقا بۇلتتاردىڭ ارجاعىندا وتىرىپ، بارشا جاندىنى مەن جانسىزدىڭ سالەمىن اللاعا جەكىزە سالەم بەردى، اللا تاعالا سالەمىمىزدى قابىل العانىن ەستىگەن پەرىشتەلەر شاھادات كالميماسىن ايتتى. ەكى جاققا سالەم بەردى. نامازدان سوڭ كۇلىمسىرەگەن يمام ەكەۋدى قايدان كەلگەندەرىن سۇراپ، ۇيىنە قوناققا شاقىردى. ادەمى استى ءۇستى كىشكەنە تاقسىلى ىستاكانمەن ناۋات سالعان شايى تاڭدايلارىنا بال تاتىدى.
-سىزدەر قايدان كەلەسىزدەر.
-بىز بەيجىڭنەن كەلەمىز. ستۋدەنتپىز.
-سىزدەر قاناداي شارۋامەن جۇرسىزدەر.
-وزىمىز، ەل ارلاپ، جەر كورىپ، قىدىرىپ جۇرمىز.
-سىزدەر ءجاي جۇرگەن جوقسىزدار.
سىزدەر مەنىڭ قوناعىم ەمەس، پايعامبارىمىز مۇحاممەد( س.ع.ۋ) قوناعىسىزدار دەپ، ءسوز باستاعان ول كوزىنە جاس الا ءسوزىن ساباقتادى. تاڭ اتا تۇسىمدە پايعامبارىمىزدى كوردىم «مەنىڭ قوناعىم كەلەدى، جاقسى قارسى ال» دەدى، دەپ ودان بەتەر ءوزىن توقتا الماي جىلاپ كەتتى. بۇلاردا قوسىلا جىلادى. تاڭ نامازدان سوڭ قارادىم بوتەن ەشكىم بولمادى، بەسىندە قارادىم تاعى ەشكىم جوق، مىنە سىزدەردى ەكىنتىدە كورىپ، بىردەن ءتۇسىم ەسىمە ءتۇسىپ، جانىم تولقىدى. بارلىق جايىن بۇگە شىگەسىنە دەيىن ءتۇسىندىرىپ، قايدا بارعاندارىن ءبارىن-بارىن تاپتەشتەپ ايتىپ شىقتتى. ول كۇنى ۇيىندە قوناق ەتكەن يمام تاڭ نامازدان سوڭ راڭدۇڭ مەددرەسىنە ەرتىپ بارىپ 500 شاكىرتىن تولىق جيناپ، بارلىق جايدى ءتۇسىندىرىپ وقۋعا بارۋعا شاقىردى. سالا، دۇڭگەن، باۋان بالالارىنان 38 بالانىڭ قۇجاتتىن قولدارىنا الدى. ءشۇنحۋادان كەتكىلەرى كەلمەي، ءماشياڭۇن ەسىمدى يمامعا سونداي باۋىر باسىپ كەتتى. اراپشا ەسىمى شامسيددين، قىرىققا ەندى كەلگەن جىگىت بۇلارعا بوتەنشە ىستىق ىقىلاس كورسەتىپ قولدارىنا اقشالاي، زاتتاي قىمبات سيلىقتار بەردى. ءوزى ەرتىپ نيڭشانىڭ ينچۋان قالاسىنا بارىپ ول جاقتان 20 بالا تاۋىپ بەردى. پايعامبار بەرەكەتىمەن بەرەكەتتەنگەن بۇلار قيماي، قيماي قوشتاسىپ بەيجىڭگە قاراي ۇشاققا ءمىندى. بۇلتتارىڭ اراسىنا ەنگەنشە ءشامسيدننىڭ جىلى ءجۇزى،نۇرلى بەينەسى، ادەمى مۇرنى كورىنىپ، قول بۇلعاپ تۇردى...

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=2396

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


الماتى وبلىسىنىڭ الاكول 8 مينوت
قازاقتىڭ 500 كۇيى جارىق 18 مينوت
جەر استىنا ءتۇسىپ كەتكە 18 مينوت
قازاقستاندىقتاردىڭ تەڭ 25 مينوت
ءان. ءانشى. تىڭداۋشى | 28 مينوت
قازاقستاندىق كاسىپكەرلە 28 مينوت
قىزىلوردالىق «قايسار» س 28 مينوت
شىمكەنتتە بازار قويماسى 1 ساعات
مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك 1 ساعات
شىمكەنتتە بازار قويماسى 1 ساعات
قىرىمبەك كوشەرباەۆ: توت 1 ساعات
قىرىمبەك كوشەرباەۆ مەمل 1 ساعات
قازاقستاندىق بوكسشىلار 1 ساعات
اقتوبەدە تسيستەرنادان ت 1 ساعات
اسقار مامين «روسكوسموس» 1 ساعات
نيكوليا ساركوزي ءۇش جىل 1 ساعات
قىزىلوردادا ءۇيى ورتەنى 1 ساعات
الماتىدا «بولاشاق مەحان 1 ساعات
سولتۇستىك قازاقستاندا ا 1 ساعات
ەو رەسەيگە قارسى سانكتس 1 ساعات
باق «بارسەلونانىڭ» ەكس- 1 ساعات
قار، جاۋىن، جەل – سەيسە 2 ساعات
جاڭاوزەندە ەكى ادام گاز 2 ساعات
نارىنقولدا اسىل تۇقىمدى 2 ساعات
“العىس” قازاق تىلىندە ا 2 ساعات
قايىرىمدىلىق قارجىلاي ك 2 ساعات
اۆتوبۋس پەن جەڭىل كولىك 2 ساعات
«مىڭ العىس»: قايىرىمدىل 2 ساعات
قازاقتار قازىدان سۋشي ج 2 ساعات
الماتىدا كومبات دجيۋ-دج 2 ساعات