ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-161216428648 %52 %
2019-11-171215391738 %62 %
2019-11-181351377543 %57 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 11:12 - 2016/11/03

ماقالا جولداۋشى: Жұмаш Кенебай
ماقالا اپتورى: жұмаш кенебай
اپتوردىڭ مەكەن-جايى: алматы
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз



: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

https://e.mail.ru/attachment/14781709870000000410/0;2

جۇماش كەنەباي (كوكبورى)






بۇل ەڭبەگىمدى ، ومىرلەرى كۇرەسپەن وتكەن: باتىر اتام –
سادىق كەنەبايۇلى
مەن
اسىل اپام – ءبيشان كەنەباي كەلىنى
جانە
ناعاشى اتام – احمەت جۇماتايۇلى
رۋحتارىنا ارنايمىن!

اۆتور.


اۆتوردىڭ بۇل ولەڭمەن جازىلعان كولەمدى تاريحي رومانىنا – وتكەن حح-شى عاسىردىڭ 1917 – 1952 جىلدارى ارالىعىندا قولدارىنا قارۋ الىپ، كەڭەستىك قىزىل قىرعىنعا قارسى شىققان جانە وسى جولدان كوزدەرى جۇمىلعانشا تايماعان، ەسىمدەرى اياگوز، سەمەي وڭىرىنە ءمالىم بولعان، ناعىز ۇلت قاحارماندارى – سادىق كەنەبايۇلى، ونىڭ اسىل جارى ءبيشان كەنەباي كەلىنى، ورىنبەك بۇرشاقبايۇلى، احمەت جۇماتايۇلى، ۇلى قاجى شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ۇلت ءۇشىن وت پەن سۋعا تۇسكەن، اياگوزدىڭ اقشاتاۋ اۋىلىنىڭ قاسىنداعى قالعۇتىداعى سادىق كەنەبايۇلىنىڭ كۇشىمەن سالىنعان «اق شكول» مەكتەبىنە اق باتالارىن بەرگەن: احمەت بايتۇرسىنۇلى، ءمىرجاقىپ دۋلات، جۇسىپبەك ايىماۋىتۇلى، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى سياقتى «الاش» كوسەمدەرى جانە ەسىمدەرى قالىڭ جۇرتقا ونشا بەلگىلى ەمەس، قازاقتان شىققان وت جۇرەكتى ازاماتتاردىڭ باستارىنان كەشكەن قاندى وقيعالار ارقاۋ بولعان.

ونىڭ ۇستىنە رومانداعى كەيىپكەرلەردىڭ بارلىعى دا ومىردە بولعان ادامدار، ءبىر سوزبەن ايتقاندا، وسى روماننىڭ اۆتورى، اقىن جۇماش كەنەبايدىڭ ارعى اسىل تەكتەرى ەكەنى دە راس.

رومانداعى وقيعالاردىڭ ەڭ باستىسى – اياگوزدە، اقشاتاۋدا، سەمەيدە، شىڭعىستاۋدا، بارشاتاستا، الاكولدە، الماتىدا، شىعىس تۇركىستاننىڭ: شاۋەشەك، شاعانتوعاي، قارابۋرا، قۇلىستاي، ت.ب. جەرەلەرىندە وتەدى. روماننىڭ باستى كەيىپكەرلەرىنىڭ ءبىرى – سادىق كەنەبايۇلى قىزىلدار قولىنان شىعىس تۇركىستاندا اسقان قاتىگەزىكپەن ءارى ايۋاندىقپەن ولتىرىلسە، ونىڭ قۇداسى ءارى قارۋلاس سەرىگى – احمەت جۇماتايۇلى، كەڭەستىك قىزىل تىڭشىلار تاراپىنان قارابۋرادا ۇستالىپ، اياگوزدە سوتتالىپ، اۋەلى ءولىم جازاسىنا، كەيىن 25 جىلعا كەسىلىپ، اتاقتى قاراعاندى («قار لاگ») لاگەرىندە بەلگىسىز جاعدايدا كوز جۇمادى. مىنە، جانە باسقا وقيعالار – روماندا توگىلىپ تۇرعان ولەڭ جولدارىمەن، الۋان ءتۇرلى شىم-شىتىرىق وقيعالارمەن، قازاقتىڭ كوركەم دە باي تىلىمەن وتە ءساتتى باياندالعانىن، كوزى قاراقتى وقىرمان، وسى كىتاپتى وقۋ باراسىندا، بىردەن اڭعارارى داۋسىز.

سونىمەن، ءقادىلى وقىرمان، «اياگوز» رومانىنا كەزەك بەرەمىز.

اياگوز

(تاريحي رومان)






1. اياگوز جانە قانبايتىن ءبىر ءشول...
(كىرىسپە ورنىنا)

جاۋايىن دەپ، جاۋايىن دەپ جاۋماعان…
قاپ-قارا بۇلت اقشاتاۋدان اۋناعان.
ايعىرجالدا قۇيىپ جاتتى سول جاڭبىر،
بىزدىڭ جاققا ءبىر تامشىسى تامباعان.

سۋدى اڭساعان جەردىڭ ەرنى كەبەدى،
تاعدىر سالدى، بارىنە ادام كونەدى.
قارا اتىنا مىنگەن اكەم ايتجۇمان،
شوبى كۇيگەن ءورىستى ورلەپ كەلەدى.

كىم بولدى ەكەن… ءاقتوس ءۇردى ابالاپ،
بىر توپ قوناق اتتانعان-دى باعانا-اق؟
بالالاردىڭ تاماعىن ءجۇر ازىرلەپ،
انام قاينىش جەر-وشاقتى جاعالاپ.

بار تىرشىلىك – جورعالاعان، جۇگىرگەن،
مىنا ىستىقتا شىقپاي قالعان ءبىرى ىننەن.
اپتاپ ىستىق كىرەدى ىشكە لاق ەتىپ،
كيىز ءۇيدىڭ ىرگەسىنەن تۇرىلگەن.

نەتكەن ىستىق، بۇرىن ەشكىم كورمەگەن،
كۇيەدى اياق قۋراپ جاتقان شوڭگەدەن.
تاس بۇلاققا باس قويامىز جاتا قاپ،
كىلەڭ بالا – قاتالاعان، شولدەگەن…

بۇرىن-سوڭدى ءبىزدىڭ جاقتا بولماعان،
دۇنيەگە اپتاپ ىستىق ورناعان.
كولەڭكەڭنىڭ ءوزى كۇيىپ كەتكەندەي،
اندا-ساندا ءبىزدى ىستىقتان قورعاعان.

تەز شولدەيسىڭ، تاستاي سۋعا قانساڭ دا،
تەز كۇيەسىڭ سۋعا ءتۇسىپ الساڭ دا،
اقتىلى قوي جايىلمايدى ۇيەزدەپ،
بىر تويمايتىن كۇندىز-تۇنى جايساڭ دا…

وتقا ورانىپ، كۇيىپ جاتىر بار عالام،
باسىلار ما، ىشتەگى ءشول قانباعان؟
جاۋايىن دەپ، جاۋايىن دەپ جاۋماعان،
قاپ-قارا بۇلت اقشاتاۋدان اۋناعان…

قازانداعى ىستىق سۋداي قايناعان،
تولقىپ جاتقان ساعىم-تەڭىز اينالام.
جاۋايىن دەپ، جاۋايىن دەپ جاۋماعان،
قاپ-قارا بۇلت دونەنبايدان اۋناعان...

كەلە جاتقان قالىڭ ورتتەي لاۋلاعان،
شوپ بىتكەندەر جانىپ جاتىر قاۋلاعان.
جاۋايىن دەپ، جاۋايىن دەپ جاۋماعان
قاپ-قارا بۇلت اياگوزدەن اۋناعان...

بۇل ىستىقتان كۇيىپ جاتىر بار عالام،
تابعاتتىڭ قىرسىعىنا تاڭ قالام...
جاۋايىن دەپ، جاۋايىن دەپ جاۋماعان،
قاپ-قارا بۇلت اقجايلاۋدان اۋناعان.

مىنا اۋىلعا ىستىق زاۋال جەتتى عوي،
قىزىل وت بوپ، ۇيپاپ، جايپاپ ءوتتى عوي.
يگىلىكتەن، جەلتۇمسىقتان كوشكەن بۇلت
بىزدىڭ جاققا تاعى جاۋماي كەتتى عوي.

اپتاپ ىستىق قىزىل ورتتەي لاۋلادى-اۋ،
قىزىل جالىن جالاپ جاتىر تاۋدى اناۋ.
وكپەتىدەن، ساندىقتاستان كوشكەن بۇلت،
بىزگە جەتە باسقا جاققا اۋنادى-اۋ.

ارمانىنىڭ اق جالىنان ۇستاماي،
بار باقىتتىڭ قولىمىزدان ۇشقانى-اي.
سىرتتا ىستىق، ىشتە جالىن قوسىلىپ،
ورتەپ، جالاپ، مىنا ءشولدىڭ قىسقانى-اي.

شولى قانباي، اكەم شايىن ىشەدى،
شولى قانباي، انام شايىن ىشەدى…
ەشقاشان دا قانبايتىنداي مىنا ءشول،
شول دەگەنىڭ قانداي ۇلى كۇش ەدى!

جالعىز عانا بۇل اپتاپتىڭ ءشولى مە،
كىم بىلەدى، ءشول دەگەننىڭ شەگى نە؟
ەشقاشان دا قانداي سۋسىن بولسا دا
باسىلمايتىن اتا-انامنىڭ شەرى مە؟..

كەبەرسىگەن ەرىندەرىن تامسايدى،
ەكى بەيباق، سوندا نەنى اڭسايدى؟
بارلىق كىنا بولسا مىنا اپتاپتان،
سازارعانشا قۇرعىر جاڭبىر تامسا يگى.

وتكەن كۇننەن مىنا اقشاتاۋ، نە بىلگەن؟
زامانا ما، سايلارىنا كومىلگەن؟..
مەن بىلگەلى اتا-انامنىڭ ەشقاشان
شولدەرى ءبىر قانباي وتكەن ومىردەن.

وتكەن كۇننەن مىنا وكپەتى، نە بىلگەن،
تار ۋاقىت پا، وتكەن كۇننەن جەڭىلگەن؟

شولدىڭ اۋىلى كوشپەي قويعان سياقتى،
يگىلىكتەي، جەلتۇمسىقتاي وڭىردەن...

كۇندىز-تۇنى ازىناعان جىلاتقان،
بىر تىنبايتىن جەل كەتەر مە قۇلاقتان؟
شولدىڭ اۋىلى كوشپەي قويعان سياقتى
بىز جايلايتىن قاراعاندىبۇلاقتان.

نە قۇدىرەت ءشول دەگەنىڭ ول قانداي؟
جانى ءسىرى پەندە نەتكەن سور ماڭداي.
بىز قىستايتىن وكپەتى مەن دەگەلەڭ،
سارى جەلدەن ابدەن زاپى بولعانداي.

دەنە ءدىر-دىر، مىنا ىستىقتان توڭعانداي،
دەنە ءدىر-دىر، ىشكە ءبىر ءشول قونعانداي...
بىز قىستاعان «جاڭا باز» بەن «جالعىزسۋ»،
بىر قانبايتىن ءشول ورداسى بولعانداي.

تاعدىر ءبىزدى تاعى نەمەن سىناپتى؟
كۇندەر جىلجىپ، ءوتىپ جاتىر سۇراقتى...
تاستاي سۋىق تاسوتكەلدىڭ سۋى دا
قاتتى ىستىقتان بۋعا اينالعان سياقتى.

بۇل وڭىرگە تاعدىر جۇگىن ارتقانداي،
سۋ جوعالعان پايدا قۋعان سارتتارداي...
مىنا اپتاپتان جەر-دۇنيە مۇلگىگەن،
قوڭىرتاۋدىڭ باسى سارعىش تارتقانداي.

...اۋىر بولعان اتا-بابام تاعدىرى،
جاۋماي قويعان سازارعانداي جاڭبىرى.
اقتاس بويى، اعالي مەن داندەك تە
مىنا ىستىقتان كۇيىپ كەتكەن بارلىعى.

ەرەگەسىپ، تاڭ اعارىپ اتپادى،
ەرەگەسىپ، كۇن قىزارىپ باتپادى.
قاتتى ىستىقتان اعىپ كەتكەن بار جەمىس،
قالعۇتى مەن قاراتوعاي جاقتاعى

بۇل ءوڭىردىڭ قىرى مەنەن ويى دا،
ىرى قارا، جىلقى، ەشكى، قويى دا،
باتپاق جانە اقجايلاۋ مەن ساندىقتاس،
كۇيىپ كەتكەن مامىرسۋدىڭ بويى دا.

وتكەن كۇننەن انا اياگوز نە بىلگەن؟
اق سەلەۋلى دالا اۋمايدى كەبىننەن...
مەن بىلگەلى اتا-انامنىڭ ەشقاشان
شولدەرى ءبىر قانباي وتكەن ومىردەن.

اقشا بۇلتتار تومەندەمەي كوشەدى،
سورلى پەندە قىزىل شوقتى كەشەدى.
اق پەن قىزىل قىرعىنىنىڭ كۋاسى
بيتان تاۋدان ىستىق جالىن ەسەدى.

بىر تامشى سۋ – قول جەتپەيتىن ارمانداي!
«سۋ!»، «سۋ!» دەيدى سورلى پەندە ارلانباي.
تاڭسىقتاعى «قوزى-كورپەش» مازارى،
قىزىل جالىن قۇشاعىندا قالعانداي.

اياگوزدىڭ جەمىس-جيدەك باۋى دا،
يىرىمدى قالىڭ ءشوپتى قاۋى دا،
قىزىل ءورتتىڭ قۇشاعىنا تۇسكەندەي،
ماڭگى قارلى تارباعاتاي تاۋى دا.

جالىن قۇسقان ىشتە جاتقان شەر ەدى،
سورلى پەندە نە ازاپتى دا شەگەدى...
مەن بىلگەلى اتا-انامنىڭ ەشقاشان
بىر قانبايتىن قاتالاعان ءشولى ەدى.

نەنىڭ ءشولى، ايتجۇماندى قيناعان؟
نەنىڭ ءشولى، قاينىش انام قيناعان؟
نەگە، نەگە، كوپ كۇرسىندى قوس مۇڭلىق،
نەسى بولدى بۇل جالعاننان قيماعان؟

...ول جاقتا دا تالاي بۇلتتار تامباعان،
كۇرسىنۋمەن شولدەن ءبىر ءسات تانباعان.
تاسىپ اققان قارابۋرا بويىندا
ەكەۋىنىڭ ءشولى ەشقاشان قانباعان.

كۇلگە اينالعان ونسىز داعى سار دالاڭ،
بۇكشيەدى كەيۋاناداي زارلاعان.
ورقاشاردان سالقىن سامال ەسەتىن،
بەت قاراتپاس بۇگىن جالىن جالماعان.

سۋ تاپتىڭ با، قوناعىڭا سارقىپ بەر،
سەن وزگەنى ءوز باسىڭنان ارتىق كور.
وتقا ورانعان، شاعانتوعاي، ءدوربىلجىن،
وتقا ورانعان، قازاق قونعان بارقىتبەل.

بۇل ىستىقتان دالا ورتەنىپ، جانادى،
بۋلانادى اقساقالدىڭ جانارى...
مىنا اپتاپتا ءىشتى جالىن ءشول قىسقان
قازاق كوشى تاۋدان اسىپ بارادى...

ەرىندەرى بوس اۋانى قارماعان،
بۇلت كەلسە دە، تامشى بولىپ تامباعان.
مايلىشات پەن جالپاقتالدىڭ بويىندا
ەكەۋىنىڭ ءشولى ەشقاشان قانباعان.

قاتتى شولدەن قۇرعىر پەندە سورلاعان،
اۋا جەتپەي، ءبىر تىمىرسىق ورناعان.
قالىڭ قامىس، قالىڭ ءشيلى قۇلىستاي
جەرى داعى شولگە مەدەت بولماعان.

شاۋەشەك جاقتان لەكىپ سوعار سامال دا،
سوقپاي قالعان ءىشىن تارتىپ تاباندا.

قيىن ەكەن قاتتى ءشولدىڭ قىسقانى
ونسىز داعى مىنا اۋىر زاماندا.

اۋىر قانداي قالىڭ ويلار باتپانداي،
دۇنيەنى بىرەۋ ورتەپ جاققانداي.
سادىق اتام، ءبيشان اجەم مازارى،
مىنا ىستىقتان كۇيىپ، جانىپ جاتقانداي.

بۇيىرىپتى جات توپىراق سورىنان،
قۇتىلماعان زالىم زامان تورىنان.
سادىق اتام انا جىلى قىزىلدىڭ
وققا ۇشقاندى جانسىزىنىڭ قولىنان.

زامانانىڭ كەتكەن ابدەن كەتەۋى،
بىر قايتپاعان ەرلىگىنىڭ وتەۋى.
اياگوزىن، اقشاتاۋىن اڭساعان
جاتىر انە ءبيشان اجەم ەكەۋى.

ۋاقىت سولاي، قالامايىق، قالايىق،
سولار ءۇشىن جاۋدان ءوشتى الايىق...
باسا الماعان ەكى مۇڭلىق شولدەرىن
جات ولكە دە جاتىر انە قارايىپ.

ەكى اسىلىم، جاسقا جەتپەي قاۋساعان،
قالىڭ جاۋعا قارسى شىققان سامساعان...
ەكى مۇڭلىق شولدەپ جاتىر قاتالاپ،
«اق شكولىن»، قالعۇتىسىن اڭساعان.

بىز ايرىلدىق ەكى بىردەي ارىستان،
ەكى جاققا كوشتەر ءجيى اۋىسقان.
سادىق اتام، احمەتتەي ناعاشىم،
ەكى ەلدە دە قالىڭ جاۋمەن الىسقان.

دەپ تىلەيمىن: «تاعى ءبىزدى زارلات پا؟..»
بىزگە تانىس: «بەرگى جاق تا»، «ار جاق تا»...
سادىق اتام، ءبيشان اجەم – بۇل جاقتا،
ەر احمەت – ناعاشى اتام «قارلاگ»-تا...

بوسقا كەتپەس اتقان وعى اقىرعان،
تۋمىسىنان وت جۇرەكتى باتىل جان،
سادىق اتام – ارعى بەتتە وققا ۇشسا،
ناعاشى اتام – سول «قارلاگ»-تا اتىلعان...

احمەت ەر – اقسۋاتتىڭ ۇلى ەدى،
مۇرىن، مىرزاس – ونىڭ ارعى تىرەگى.
ۇلتىمىزدان شىققان اسىل ازامات،
«قازاعىم!» دەپ سوققان وتتى جۇرەگى.

بۇل ناعاشىم، تۋمىسىنان ەر ەدى،
كگب-دا ونىڭ بارلىق دەرەگى...
ونىڭ اۋىلى اقسۋاتتان ءبىر شەتتە
«قىزىلكەسىك» دەگەن عاجاپ جەر ەدى...

ويلار، ويلار، ءبىر توقتاماي اعىلار،
پەندە بىتكەن وتكەن كۇنىن ساعىنار...
انام قاينىش – سۇيىكتىسى احاڭنىڭ،
قۇرمانعاجى، قيزات، يماش تاعى بار...

ورقاشار تۇر، جەلتۇمسىق تۇر مۇنارتىپ،
كوش كەلەدى الىس جاقتان ۇن ارتىپ...
و اعايىن، شىنداپ ويلاپ قاراساڭ،
ەر جىگىتكە ناعاشىدان كىم ارتىق!؟.

ورتكە ورانعان ادەتتەگى تاڭ نۇرى،
جاۋماي قويدى-اۋ، تۋعان جەردىڭ جاڭبىرى؟
اۋىر بولعان، قيىن بولعان ازاپتى،
بىزگە ۇقساعان ناعاشىلار تاعدىرى...

كىم «جوق!» دەيدى، وتكەن كۇننەن كوپ بەلگى،
ۇرپاعى ءۇشىن ولار قانىن توككەن-دى.
بۇل ومىردەن بۇلاردىڭ دا شولدەرى
دۇرىستاپ ءبىر باسىلماستان وتكەن-دى...

مەنىڭ تەكتى قاينىش انام ءشولى دە،
ايتجۇمانداي، اسىل اكەم ءشولى دە،
بۇل ومىردەن وتە بەرگەن اقىرىن
تارقاماستان ەكەۋىنىڭ شەرى دە...

ىستىق جالىن تۇلا بويدى قارماپتى،
تۇن بالاسى كوز شىرىمىن الماپتى.
قانشا ىشسە دە قارابۋرا سۋىنان
قوس مۇڭلىقتىڭ ءشولى ءومىرى قانباپتى.

جالعىز قالعان جولاۋشىداي شولدەگى،
ەكى مۇڭلىق راسىندا شەرلى ەدى.
قارابۋرا – ولار ءۇشىن جات مەكەن،
سودان با ەكەن ءبىر قانباعان شولدەرى.

زۇلمات تاعدىر اياگوزدەن ايىردى،
اقشاتاۋى بولماعان-دى قايىرلى.
قارابۋرا – شىعىس تۇركىستانداعى
بولسا داعى قازاق جەرى بايىرعى.

قوس مۇڭلىقتى جەرسىندىرە الماعان،
شول قىسقاندا ءىش ورتەنىپ لاۋلاعان...
تۋعان جەردىڭ ساعىنىشىن اكەلەر
اقشا بۇلتتار كوك جۇزىندە اۋناعان.

جات مەكەندە ۋاقىت شىركىن وتپەيتىن،
ىستىق شولدە ساعىنىش-گۇل كوكتەيتىن.
تۋلاپ اققان قارابۋرا وزەنى -
جىلاپ اققان اياگوزگە جەتپەيتىن.

كەي ساتتەرى كوڭىل ءوسىپ تاساتىن،
قانداي قيىن شەكاراڭنان اساتىن.

-شىركىن تاستاي، اياگوزدىڭ سۋىن-اي،
بىر جۇتقاننان قانداي ءشولدى باساتىن!-

-اياگوزدىڭ سۋى جىلدا تاساتىن،
-جۇرت كوكتەمدە اقجايلاۋعا اساتىن،
-شىركىن، تاستاي قالعۇتىنىڭ سۋىن-اي،
بىر جۇتقاننان قانداي ءشولدى باساتىن!

-قىمىزدىقتى ايت، ارانىڭدى اشاتىن،
سارقىراما ءمولدىر سۋىن شاشاتىن!..
-شىركىن، تاستاي ساندىقتاستىڭ سۋىن-اي،
ىشتەگى ىستىق ءشولدى بىردەن باساتىن!

-قۇرىق بەرمەي، قىردا قۇلىن قاشادى-اۋ،
-الۋان گۇلدەر جۇپار ءيىسىن شاشادى-اۋ...
-بۇلاقتاعى مۇزداي قىمىز ىشكەندە
سول زاماتتا سارايىڭدى اشادى-اۋ...-

دەپ سويلەسىپ، ەكى مۇڭلىق وڭاشا،
قۋانىسىپ قالاتىن-دى بالاشا.
سودان كەيىن كوز جاسقا ەرىك بەرەتىن،
ەكەۋى دە شوگىپ كەتكەن قاراسا...

كوكتە تالاي وت نايزاعاي ويناعان،
بىتپەيتىن ءبىر ولار شولگە تويماعان.
اتامەكەن – اياگوزگە كەلسە دە،
ەكى مۇڭلىق شولدەگەنىن قويماعان.

شول قىسقاندا اۋا جەتپەي قارماعان،
كەنەزەلەر ءورت ىشىندە لاۋلاعان.
ەكى مۇڭلىق اقشاتاۋعا كەلسە دە
سول شولدەرى تيتتەي داعى قانباعان.

شول دەگەندە الىنبايتىن كەك بار ما؟
بىزدى قويشى، شولدەمەيتىن ءشوپ بار ما؟
بۇل قانبايتىن سوندا قانداي ءشول ەدى،
و جاراتقان، ءشول دەگەندە شەك بار ما؟

اتا-انامدى ويلاپ مەن دە شولدەدىم،
كەيىن ءبىلدىم، نەدەن سەندەر شەرلى ەدىڭ…
قانداي شاتتىق، قۋانىشتار بولسا دا،
باسىلماعان ەشقاشان دا شولدەرىڭ.

قالدى استىندا نوسەرلەگەن جاڭبىردىڭ،
قۋ مەديەن شولدە قالعان ال ءبىر كۇن…
از تارتپاعان ەدى مەنىڭ اتا-انام،
نە قۇقايىن، نە زۇلماتىن تاعدىردىڭ…

وتتى دەۋگە بولا ما ءوزى، بەكەر كۇن،
دۇنيەنى قۋعانمەنەن جەتەر كىم؟
ەكەۋىنىڭ اتا-اناسى – سادىق پەنەن احمەت،
كوردى ازابىن ەكى زامان، ەكى ەلدىڭ.

كەلگەنىمەن نە زامان مەن نە ءداۋىر،
سيرەگەنمەن ورنىندا تۇر، انە، اۋىل!
ەكى اۋلەتتىڭ شاڭىراعىن ءبىراق تا
قيسايتقانمەن، قۇلاتپاعان نە داۋىل.

و اۋليە، اسىل تەگىم، جات امان،
قۋات الام سەندەر بەرگەن باتادان.
ەكى اتام – احمەت پەن سادىق جوق،
ول دا كەتكەن ءبيشان اجەم اتاعان،
جوق جانە دە مەنى تاپقان اتا-انام...

مەن دە ءبىراز «بار» مەن «جوقتى» كورگەمىن،
ەڭ باستىسى اتامەكەن ەلدەمىن...
ولە-ولگەنشە ايتجۇمان مەن قاينىشتى،
«اكە!»، «انا!» دەپ كورمەگەن پەندەمىن...

ەركەلەتكەن كوردىم عاجاپ كۇندەردى،
اسىل اجەم سان ەمىزگەن تۇندەردى،
ايتار بولسام، ونىڭ ناقتى سەبەبىن
سادىق اتام، ءبيشان اجەم بىلگەن-دى.

تيتتەيىمنەن ەركە بولدىم مەن دەگەن،
ايتقاندى ىستەپ، باسقالارعا كونبەگەم...
ەكى جاسقا كەلگەنىمشە ءجۇزىمدى،
مىنە عاجاپ، قاينىش انام كورمەگەن.

دال سولارعا ۇقساپ تارتقان قىلىعىم،
ەكى مۇڭلىق – مەنىڭ قاينار تۇنىعىم.
بىلاي قالىپ، ءوز اكەم مەن ءوز شەشەم،
شىنىن ايتسام، سادىق، ءبيشان ۇلىمىن...

باقىت بەينە، اياگوزدەي تولاتىن،
باقىت بەينە، قىزىل گۇلدەي سولاتىن.
بولعان كەزدە سادىق اتام – ءوز اتام،
احمەت ەر – ناعاشى اتام بولاتىن.

ەكى ەر دە، جاندار بولعان كوشەلى،
ايىپتارى – قىزىلدارعا ءوش ەدى.
سادىق اتام – قالعۇتىعا ەڭ العاش
مەكتەپ اشقان زيالى ادام دەسەدى.

اتامەكەن ۇلىن سۇيگەن ەرىكتى،
جەر بار ما ەكەن، قالعۇتىداي كورىكتى!
اتام اشقان «اق شكولگە» «الاشتىڭ»
سەركەلەرى كەلىپ باتا بەرىپتى.

احاڭ، جاقاڭ، جۇسىپبەك پەن شاكارىم،
جايعان جۇرتقا «اق شكولدىڭ» اتاعىن.
بۇگىن مىنە، تاۋەلسىز ەل بولسام دا،
ارىستاردى ويلاپ ويعا باتامىن...

ناعاشى اتام – جۇرەك جۇتقان ارىستان،
حاس دۇشپانىن تانيتىن-دى الىستان.
ومىر بويى سادىق پەنەن احمەت
قاس جاۋلارى – قىزىلدارمەن الىسقان.

مەنىڭ ءۇشىن تاۋسىلمايتىن داستانىم،
ۋاقىت ءۇشىن ومىرلەرىڭ قاس-قاعىم،
قوس داۋىرگە، قوس مەملەكەتكە سىيماعان
سەندەر جايلى حيكايامدى باستادىم.

اقشاتاۋدىڭ بۇيرا-بۇيرا تاۋلارى،
كۇرەستە وتكەن تىرشىلىكتىڭ بار ءمانى…
ومىرلەرىڭ – اياگوزدىڭ سۋىنداي،
بولعان ەدى ماعىنالى، ارنالى.

قاسارىسقان شابۋىلعا شەگىنبەي،
قالىڭ ويلار، بەينە جاۋدىڭ شەبىندەي،
مىنا ءومىردىڭ اپتابىنان مەندە دە
بىر ءشول بارداي – اتا-انامنىڭ شولىندەي.

ماۋجىراعان ايلى ءتۇندى – ءتۇن دەيمىن،
شاقىرايعان ىستىق كۇندى – كۇن دەيمىن،
سولار جايلى مىناۋ ۇزاق ساپاردا
بۇل ءشولىمدى باسا الام با، بىلمەيمىن؟..

نە شايقاستار – اقشاتاۋدىڭ ويىندا،
نە شايقاستار – اياگوزدىڭ بويىندا،
نە شايقاستار – قالعۇتىدا وتكەن-دى
كەرەمەت باي قاراقات پەن مويىلعا.

بۇل ومىردەن ولار نەگە اسىقتى؟
نەبىر كوشتەر نەبىر شولدەن اسىپتى...
سادىق اتام، ءبيشان اجەم شولدەرىن،
وسى اياگوز وزەنىنەن باسىپتى.

از بولدى ما، نە ءبىر ازاپ كورمەگەن،
تۇلا بويدى ءبىر ساعىنىش كەرنەگەن.
قاينىش انام، ايتجۇمانداي اكەم دە
وسى اياگوز وزەنىنە شولدەگەن.

تاپ بولعانداي تاعدىرىنا كولدەنەڭ،
جىگەر كەيدە جەكسەن بولعان جەرمەنەن.
ەل «قارايلاس» دەپ اتايتىن، تولەۋحان
اتامىز دا، اياگوزگە شولدەگەن...

ساعىنىشتان جاس كەلەدى جانارعا،
اي شىركىن-اي، جاڭبىر بۇگىن جاۋار ما؟
اياگوزىن ءسۇيىپ ءوتتى ولگەنشە،
مەنىڭ ءبىر تال جۇماعازى اعام دا...

اياگوزدىڭ كوركىنە مەن تامسانام،
قايدا كەتكەن قايىڭ-تەرەك سامساعان.
مەنىڭ اسىل تولەۋعايشا اپكەم دە،
بىر عاجابى، اياگوزىن اڭساعان.

كونە تاريح – ماعان ءبىر سىر اقتاردى،
تالاي جەردىڭ سۋىن مەن دە تاتقام-دى...
تۇڭعىشىمىز – سىرىم ۇل دا كەنەتتەن
قوڭىرتاۋدا ماڭگى ۇيقىعا باتقان-دى..

مەن قالامگەر، وي تەربەگەن ءسوز قۋعان،
باستان وتكەن نەبىر قىزىق، كەز دۋمان...
ەرعازى ءىنىم، راۋان مەن جاۋحازىن،
اقشاتاۋدا جاستايىنان كوز جۇمعان.

بۇل پەندە دە كۇندەر از با مۇڭايعان،
تۋا بىتكەن ءار پەندەگە سىر-ايناڭ...
وسىلارمەن اقشاتاۋدىڭ قۇنارلى
توپىراعى تومپەشتەنگەن، تىڭايعان.

اياگوزگە جەتكەن جۇيرىك ويىم دا،
بىر اق بىلەك اسىلدى ما مويىنعا؟..
مەندە ويانعان ەڭ العاشقى ماحاببات،
ايلى تۇندە وسى اياگوز بويىندا.

قانىشىەر بوپ قاعىنعاندار جورگەكتەن،
جاۋىز اسپاس قىزىلدارداي جەندەتتەن.
باس كەزىندە حح-شى عاسىردىڭ،
سادىق اتام وسى وڭىردە ەرجەتكەن.

كوز اشپاعان مۇنار، مۇنار، مۇناردان،
قايران حالقىم جول تاپپاعان تۇماننان.
جورىقتاردا جۇرگەن اتام ءتۇن قاتىپ،
اياگوزدەن اتىن تالاي سۋارعان.

حاس باتىردى شىنىقتىرعان «جەكپە-جەك»،
شاعىلىسقان نايزاعايداي كەككە كەك..
اياگوزدە جانە باتپاق بويىندا،
قىزىلدارمەن كەلگەن تالاي بەتپە-بەت.

اتىستاردان ءسابي جىلاپ ويانعان،
قيال بولعان نەبىر ءتاتتى وي، ارمان...
بۇل اياگوز، سىلاڭ قاققان سۇلۋداي،
تالاي رەت قىزىل قانعا بويالعان.

قوزى-كورپەش – بايان سۇلۋ سياقتى،
عاشىقتارعا مەكەن بولعان شۋاقتى.
بۇل اياگوز – ءوزى جىلاپ اققانمەن
ساعىنىشتان تالايلاردى جىلاتتى...

بۇل اياگوز – جاس سۇلۋدىڭ ەسىمى،
بۇل اياگوز – شىن باقىتتىڭ ەسىگى.
بۇل اياگوز – كوك تۇرىكتىڭ ءبىر كەزدە
بارى دە ايان، بولعان التىن بەسىگى،

ارۋلارىم، تال بەسىگىن تەربەتكەن،
مەنىڭ تەكتى بابالارىم ەرجەتكەن،

اياگوزدەي، شىن مانىندە ارۋدى،
ىزدەسەڭ دە تابا المايسىڭ جەر-كوكتەن.

اياگوزدە – تاڭ دا سۇلۋ اتقانداي،
اياگوزدە – كۇن دە سۇلۋ باتقانداي!
بۇل اياگوز – سان مىڭ جىلدىق تاريحتىڭ
سىرىن بۇگىپ، ىشتەن تىنىپ جاتقانداي.

اياگوزىم – مەنىڭ التىن مەكەنىم،
مەن دە سەنىڭ ءبىر پەرزەنتىڭ ەكەمىن.
اياگوزىم – مەنىڭ جالعىز ىڭكارىم،
ولە-ولگەنشە سەنى جىرلاپ وتەمىن.

اياگوزىم – دۇنيەدەگى اسىلىم،
اياگوزىم – مەنىڭ جالعىز عاشىعىم!
قانشا تاريح جاتىر دەيسىڭ وزىندە،
بۇل ءوڭىردىڭ ءاربىر ءتۇيىر تاسىنىڭ...

بۇل جاسىمدا ات شالدىردىم سان قىرعا،
قالدىم تالاي بوران مەنەن جاڭبىردا.
الى كۇنە كەلە جاتقان وتەلمەي،
پارىزىم بار، اياگوزىم الدىندا.

وزىن تاپقان اتا-اناعا پارىزدار،
وسىنى ۇققان ناعىزداردان – ناعىزدار.
بىلە-بىلسەڭ، ولە-ولگەنشە ءار پەرزەنت
وزى تۋعان قارا جەرگە قارىزدار.

كىم بولسا دا، مەيلى، ويسىز، ويلى دا،
ول ءبارىبىر بۇل ومىرگە تويدى ما؟..
قاي پەندەدە بۇيىرعان ءدام تاۋسىلسا،
ورالادى قارا جەردىڭ قوينىنا.

ماڭگىلىك جوق، ءبارى دە ارتتا قالعان دە،
قالاۋىنشا كىم كەرەگىن العان دە...
بۇل ومىردە جۇرگەنىمدە جەر باسىپ،
بىر پارىزدى وتەپ وتەسەم ارمان نە؟..

كىم كورمەگەن، تاعدىردىڭ نە داۋىلىن،
كىم تاتپاعان، ءتاتتى ءومىردىڭ جالىنىن؟
ول پەندەلىك، ول پەرزەنتتىك پارىزىم -
اتا-بابام جانە اياگوز ارۋىم!

بىر مۇڭ بار ما، اياگوزدىڭ جۇزىندە؟
بىر مۇڭ بار ما، ءشوبى كۇيگەن تۇزىندە؟
اياگوزدە – اتا-بابام ءىزى بار،
اياگوزدە – جاتىر مەنىڭ ءىزىم دە...

و، جاس ۇرپاق، قول جەتكەنشە ورلەڭدەر،
تۋعان ەلىڭ ءۇشىن جانە ەرلەڭدەر!
ومىر بويى الماتىدا تۇرسام دا
اياگوزدەن مەنى بولە كورمەڭدەر؟

جەر استىندا جاتىر، بۇرىن ولگەندەر،
جەر ۇستىندە ءجۇر عوي، تالاي كورگەندەر...
اياگوزدەن، اقشاتاۋدان جانە دە
قالعۇتى مەن قوڭىرتاۋدان بولمەڭدەر!

بالا كەزدە جەلبىرەگەن تۇلىمىم،
باسقاعا ەمەس، اياگوزدىڭ ۇلىمىن!
اياگوزگە تارتقان بارلىق قىلىعىم،
اياگوزىم – مەنىڭ جالعىز تۇنىعىم!

سول جاقتا ما، كۇتكەن جاندار جولىمدى؟
وسى جاقتان تابا الدىم با، جوعىمدى؟..
اناۋ تۇرعان اقشاتاۋ مەن قالعۇتى،
اياگوزدىڭ كەلبەتىمەن تولىمدى.

اياگوزىم – جارقىراعان جارىعىم،
اياگوزىم – دەرتتى مە ءوزى جانى مۇڭ؟..
اياگوزىم – اي كەلبەتتى ارۋىم،
اياگوزىم – باسىلماعان جالىنىم!

وڭاشادا ءتۇپسىز ويعا باتامىن،
ومىر – كۇرەس، نە تارتسا دا تاتامىن...
بىر اۋلەتتىڭ وتكەنىنەن سىر شەرتكەن
روماندى «اياگوز» دەپ اتادىم...
وز الدىنا: ء«بولىم»، «تاراۋ»... تارتىلدى،
وقيعالار ءوربىپ جاتار ءار قيلى.
بۇل رومان – بولسا دا كولەمدى،
كوتەرەتىن جۇگى بولدى اۋقىمدى.
بۇزىپ، جارعان وتكەن كۇندى تاس-قاماۋ،
مۇمكىن ەمەس جورىق جىردى باستاماۋ...
باستان-اياق ولەڭمەنەن جازىلعان
بۇل رومان – وزگەلەردەن باسقالاۋ.

اشىپ ايتسام، اقيقاتتىڭ ايقىنى،
كەلەر بولسا بايانداۋى، ايتۋى،
قانداي، قانداي، روماننىڭ ءوزىن دە
سۇرىنبەگەن قازاعىمنىڭ باي ءتىلى.

ارماندا ما، كورمەگەن دە، كورگەن دە،
ار شۋماقتى مىقتى ۇيقاسپەن ورگەندە،
قازاعىمنىڭ ولەڭ-جىرى عاجايىپ،
جەلىپ بەردى-اۋ رومانعا كەلگەندە.

...اتىس، شايقاس، ءسوز سايىسى، ەرەگەس،
جەكپە-جەك پەن جاعا جىرتقان توبەلەس...
روماننىڭ ءون بويىندا وربىگەن
مۇنداي، مۇنداي، جاعدايلار دا جوق ەمەس.
ويلاپ تۇرسام، ادام راس پەندە ەكەن،
پەندەلىكتەن – وزىپ تۋعان كەم دە كەم.

بۇل قازاقتا روماندى ولەڭمەن
جازعان اقىن جالعىز عانا بە ەكەم؟

سوز بىلگەندەر – ورتاسىنا قۇت بولعان،
سوز ۇقپاعان – ال ەسەرلەر جۇت بولعان.
ىنج-ۋمارجان، اسىل ءسوزى قازاقتىڭ
سان مىڭ تومدار قانشا اتانعا جۇك بولعان.

ارمان بار ما، ۇلتىڭ ءۇشىن جانا الساڭ!
ارمان بار ما، ءوز ورنىڭدى تابا الساڭ!
ۇشان-تەڭىز مول بايلىقتىڭ وسىناۋ
باقىتتىمىن، ءبىر مىسقالىن الا السام!

ومىر – مۇحيت داۋىلداردا تۋلاعان،
مەن – قاراعاي، سول داۋىلدان سىنباعان.
ىستىق بولسا ، ءوز بالاسى ءار كىمگە،
ماعان دا ىستىق، ءوزىم تاپقان بۇل بالام!

ارمانداردى – كوك تىرەگەن تاۋلار دە،
جاستىق شاقتى – جەمىس تولى باۋلار دە.
«اياگوزدىڭ» اتىن العان كىتابىم،
اياگوزدى اسقاقتاتسا ارمان نە!

مەنىڭ ءۇشىن، اياگوزىم – اسىلىم،
اياگوزىم – مەنىڭ التىن عاسىرىم!
وزى قىمبات مەنىڭ ءۇشىن ەرەكشە،
اياگوزدىڭ ءاربىر ءتۇيىر تاسىنىڭ...

جەل شايقاسا، كوك شالعىندى ويىندا،
ەركە سامال ويناق سالار قويىندا.
بايان سۇلۋ، اي، تاڭسىقتاي ارۋلار،
ەرجەتكەن-دى وسى اياگوز بويىندا.

اياگوزگە كوز بىتكەندەر تويماعان،
تەرەڭىنە قالىڭ ويلار بويلاعان.
قوزى-كورپەش سىندى اسىل ازامات،
باياندى ىزدەپ، اياگوزىن بويلاعان.

ساۋداگەرلەر مىنا جاقتان، ار جاقتان،
كەرۋەن، كەرۋەن، اعىلاتىن جان-جاقتان
قاراباي مەن سارىبايلار قىسى-جاز،
وسى اياگوز جاعاسىنا مال باققان.

كوكتەم سايىن دۋمان قوسىپ دۋىنا،
قۇس جينالعان اياگوزدىڭ نۋىنا
كوك تۇرىكتىڭ قاعاندارى، ەرلەرى،
ات سۋارعان وسى اياگوز سۋىنا.

اياگوزدىڭ سۋىن ءىشىپ جايلاندىم،
قيالىمدا اسپان باردىم، اي باردىم.
ينانىش پەن تايان، كۇشلىك سياقتى
بولعان مۇندا قاعاندارى نايماننىڭ.

سۇيگەن جاردى ارعى بەتكە الىپ ءوت،
انتالاعان قالىڭ جاۋدى جارىپ ءوت.
شىڭعىس قاعان نوياندارى كەزىندە،
اياگوزگە ات ويناتقان سان رەت.

بۇل اياگوز – تالاي سىرىن بۇككەن-دى،
شەكسىز بايلىق بايلارىنا بىتكەندى..
ابىلاي حان اياگوزدىڭ بويىنا
سول جىلدارى حان ورداسىن تىككەن-دى.

اياگوزدە قولعا تالاي تۋ العان،
حان جارلىعىن باتىرلارى قۇپ العان.
ەر قابانباي وسى اياگوز سۋىنا
تالاي رەت قۋباس اتتى سۋارعان.

بۇل اياگوز – تالاي ءجايدى كورگەن-دى،
تالاي ەرلەر جاۋ قولىنان ولگەن-دى.
«قوزى-كورپەش – بايان سۇلۋ» سياقتى
ۇلى جىردى وسى اياگوز بەرگەن-دى.

سان مىڭ ولىك، اياگوزگە كەپتەلگەن،
ونداي، ونداي ءجايدى اياگوز كوپ كورگەن...
انا جىلعى قىزىل قىرعىن، اشتىقتى،
وسى اياگوز ءوز باسىنان وتكەرگەن.

ول كەزدەرى زامان جامان دولدانعان،
كەتپەگەن-دى كۇندىز-تۇنى قولدان قان...
سادىق اتام جانە احمەت باتىر دا،
قىزىلداردان اياگوزدە قورعانعان...

ساتىپ كەتكەن تالاي پاسىق ولەرمەن،
قىزىلدارعا ولار «ەر» بوپ ەلەنگەن...
بۇل كىتاپتا وقيعالار سان قىرلى،
باستان-اياق باياندالعان ولەڭمەن.

اشىق جانە كۇندەر كوردىك داۋىلدى،
ارتتا قالدى اۋىر جىلدار دابىلدى...
بۇل كىتاپقا بەرگەندەيمىن شىنىندا
تۇك قالدىرماي بويىمداعى بارىمدى...

«شىندىقتى جاز، ونىمەنەن ويناما!»-
دەگەن تاريح، قالعاندارى وي عانا...
سوعان قاراپ، مىنا مەنى اعايىن،
وسىمەنەن تاۋسىلدى دەپ ويلاما!

كەۋدەڭىزدە بولسا ۇلتتىق وتىڭىز،
ولار جۇرگەن جولدى باسىپ ءوتىڭىز.
و ءقادىرلى وقىرمانىم، سونىمەن
وزىم جازعان «اياگوزدى» وقىڭىز!..

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1634

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


الەم بويىنشا 7 ميلليون 8 مينوت
استانا سۋ ارناسى: نۇر-س 9 مينوت
ورتالىق اسكەري ىستەر كو 9 مينوت
الماتىدا گاز باللون جار 19 مينوت
گونكونگتەگى ەرەۋىل: 3 ج 19 مينوت
دۇرىس تاربيە بەرىلمەسە، 23 مينوت
بەلارۋستە پارلامەنتتىك 29 مينوت
تۇيە ءسۇتى قانتتى نەسەپ 29 مينوت
مامين ينۆەستيتسيالىق اح 1 ساعات
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ب 1 ساعات
كاليفورنيادا اتىس سالدا 1 ساعات
قازاقستاندا 19 قاراشادا 1 ساعات
تۇركىستان وبلىسىندا الە 1 ساعات
كولىك اعاشقا سوعىلىپ، ە 1 ساعات
پرەزيدەنت وسىدان 28 جىل 1 ساعات
رەسەي ۋكراينالىق اسكەري 1 ساعات
ينكليۋزيۆنوە وبرازوۆاني 1 ساعات
توزاق پەن ءجاننات قانشا 1 ساعات
قر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ك 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
سقو-دا پوليتسەيلەر جارا 1 ساعات
ۆوزۆراششەنيە كازاحستانس 1 ساعات
ءبىر سۋرەتتىڭ تاريحى | 1 ساعات
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جان 1 ساعات
قاراعاندى وبلىسىندا 37 1 ساعات
بەردىبەك پەن مۇقاعاليدى 1 ساعات
بيىل نۇر-سۇلتان جوو-لار 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
ە.ابزالوۆ: «ابايدىڭ يسل 1 ساعات
ءبىر توننا توپىراق جەگە 1 ساعات