نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 01:34 - 2016/02/12

ماقالا جولداۋشى: Kasim karyr
ماقالا اپتورى: نۇرلان ءابدىلدا ۇلى
اپتوردىڭ مەكەن-جايى:
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз


اۆتور بولمىسىنان بايان

جۇڭگو وچەركشىلەر قوعامى، حۋاشيا پوەزيكتەر دوستاستىعى قوعامى، شينجياڭ جازۋشىلار قوعامى، جۋرناليستەر (تىلشىلەر) قوعامى، ءتىل مادەنيەتى قوعامى، تاڭجارىقتى زەرتتەۋ قوعامى جانە ىلە وبلىستىق جازۋشىلار قوعامى تەكتەس ونشاقتى ادەبي، عىلمي قوعامداردىڭ مۇشەسى؛ حالىقارالىق جانە مەملەكەتتىك «ۇزدىك ديسسەرتاتسيا» سيلىقتارى مەن شينجياڭ قازاق - قىرعىز ادەبيەتى بويىنشا «تۇلپار» سيلىعىنىڭ يەگەرى، تانىمال اقىن، ساقا جۋرناليست، اعا رەداكتور نۇرلان ءابدىلدا ۇلى 1950 - جىلى 15 - قازاندا ىرىستى ىلەنىڭ كۇنەس اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ورتالاۋ مەكتەپتى بۇراتالانىڭ اراسان اۋدانىندا، پەداگوگيكالىق مەكتەپتى شاۋەشەك قالاسىندا تاۋىسىپ، 1967 - جىلى قوعامدىق قىزمەت تابالدىرىعىن اتتاعان. سودان ساۋان اۋدانىندا مۇعالىم، اراسان اۋدانىندا جۇڭگو حالىق بانكەسىنىڭ جيناق بۇعالتىرى، اۋىل شارۋاشىلىق بانكەسى امانات- قارىز ءبولىمىنىڭ باستىعى قاتارلى جاۋاپتى قىزمەتتەردى اتقارعان، 1981 - جىلدىڭ مامىر ايىندا «ىلە جاستارى» جۋرنالىنا جاۋاپتى رەداكتورلىققا اۋىسىپ كەلگەن.
ن. ءابدىلدا ۇلى 1984 - جىلى مەملەكەت بويىنشا ءبىر تۇتاس الىنعان احبارات - باسپا ءسوز كاسىبى ەمتيحانىنا قاتىناسىپ، مەملەكەتتىك جوعارى دارەجەلى عىلمي اتاق لاۋازىمدەرىن تەكسەرىپ بەكىتۋ كوميسسياسى جاعىنان وسى كاسىپتىڭ ارناۋلى كۋرىس تولىمدىلىق كۋالىگىن العان. ودان كەيىن دە قىزمەت ىستەي ءجۇرىپ، تىنباي ۇيرەنۋ ارقىلى شينجياڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياسي نازاريا كاسىبىنەن ارناۋلى كۋرىستى، قازاق ءتىل - ادەبيەتى كاسىبىنەن تولىق كۋرىستى بىتىرگەن. ءارى مەملەكەتتىك وزدىگىنەن ۇيرەنۋشىلەر قور قوعامى جاعىنان «وزدىگىنەن ۇيرەنىپ، دارىندىعا اينالعان مەملەكەتتىك ۇزدىك» اتاعىن الىپ، اقشالاي سيلانعان.
كوركەم ادەبيەتتىڭ پوەزيا الەمىنە 1978 - جىلدان باستاپ كىرىسكەن ونىڭ كەڭ ورىسكە شىنداپ قالام تەربەگەن شاعى «ىلە جاستارىنا» اۋىسىپ كەلگەننەن كەيىن باستالعان. ن. ءابدىلدا ۇلى ىلە جاس - وسپىرىمدەر گازەت - جۋرنال مەكەمەسى رەدكوللەگياسىنىڭ القا مۇشەسى، «ىلە جاستارى» جۋرنالى رەداكسياسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سىندى مىندەتتەردىڭ ۇدەسىنەن شىعا ءجۇرىپ، كوركەم ادەبيەتتىك پوەزيا جانرىندا عانا ەمەس،ساياسي - پۋبلتسيكالىق، عىلىم - تەحنيكالىق، سىن - شولۋلىق جانرلاردا ۇزاق جىل قالام تەربەپ، 200 دەن اسا ماقالا جازدى جانە اۋداردى. ونىڭ ەڭبەكتەرىنەن 15 شىعارماسى وبلىس كولەمىندەگى سيلىقتارعا، 7 شىعارماسى اۆتونوميالى رايون كولەمىندەگى سيلىقتارعا، «رەداكتوردىڭ باسىلىمداعى ورنى مەن رولى جونىندە» اتتى كاسىپتىك ديسسەرتاتسياسى مەملەكەتتىك «ۇزدىك ديسسەرتاتسيا» سيلىعىنا، «رەداكسيا جانە رەداكسيا ونەرى» اتتى كاسىپتىك ديسسەرتاتسياسى جۇڭگو - ا ق ش سەلبەستىگىندەگى حالىقارالىق مادەنيەت زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ «تاڭداۋلى ديسسەرتاتسيا» سيلىعىنا يە بولعان. اقىننىڭ ەسىمى مەن ەڭبەكتەرى ەل ءىشى - سىرتىندا شىعارىلعان ونشاقتى «ايگىلى ادامدار» سوزدىگىنە ەنگىزىلگەن.
ن. ءابدىلدا ۇلى 80 - جىلدارداعى شينجياڭ قازاق ادەبيەتىنە جاڭا لەپ الا كەلگەن ءبىر توپ جاس شوعىردىڭ ءبىرى بولۋىمەن كوپكە تانىس. ونىڭ مولدىرەگەن لەپتى ليريكالارى «التىن قازىق» اتتى تۇڭعىش جىر جيناعىنىڭ مەرەيىن اسىرعان. كوپتەگەن ولەڭدەرى «سۇيرىك»، «زامانا جىرلارى»، «جۇزدەن جۇيرىك»، «تىرنالار»، «20 - عاسىر ادەبيەت قامباسى» تەكتەس ءبىر سىپىرا الماناقتارعا كىرگەن. نۇرلان ءابدىلدا ۇلىنىڭ «وي شارپىعان تۇستار» اتتى ماقالالار جيناعى مەن «بوياۋلار سىرى»، «تاڭعى شىقتار»، «قوڭىرداعى اۋىلىم» اتتى جىر جيناقتارى باسىلىم كورۋ الدىندا.
اقىن اعانىڭ دەنساۋلىعى مىقتىم قالامى قارىمدى بولا بەرسىن دەپ تىلەك ەتە وتىرىپ ، بىراز ولەڭدەرىن تاعىدا جاريالاىپ قويۋدى ماقۇل كوردىم........


قارا بۋرا

«قارا بۋرا»! -
قاسيەتتى ەسىم بۇل،
قارت ەمەندەي تاسقا بىتكەن قياقتى.
قارا نورداي تۋعان جۇرتتىڭ كوشىن بۇل-
ارقالاعان اقباس اتان سياقتى.

ەز بولسىن دەپ كىم تىلەيدى ءوز ۇلىن،
سەبەرىندە تىرلىگىنە جارىقتى.
مەن تۋعاندا انام قۇيىپ سەزىمىن،
سول بۋرانىڭ جالىنا وراپ الىپتى.

ەرجەتىپپىن بۇلاڭ بولىپ سوسىن مەن،
«قارا بۋرا» قارسى ۇشاتىن دالاڭدا.
ەسەپتەس تە، اعايىن - اۋ، جوسىنمەن،
الاڭداساڭ مىنا مەنەن الاڭدا.

كورە قالسا كۇلىك جەگەن پەندەسىن،
اتىلادى جانارىمنىڭ جارقىلى.
وعان بولا وكىنەيىن مەن نەسىن، -
جاسىن اتقان سول قاراشىق ارقىلى...

سول بۋرانىڭ جۇرەگىندەي جۇرەگىم،
سول بۋراداي ۇناتامىن داۋىلدى.
داۋىلىمەن سىرامىن دا تۇنەگىن،
ايمالايمىن ءوزىم تۋعان اۋىلدى.

سول بۋرانىڭ وركەشىندەي وركەشىم،
ءورىسىم دە - سول بۋرانىڭ ءورىسى.
جاتسىناما الپەشتەگەن ەركەسىن،
تۋعان ەلدىڭ ارىسى مەن بەرىسى.

تۇرلاۋسىزدىڭ تۇرقى «مۇجىق» قاشان دا،
مىنەزىنە مىنەزىم دە ۇيلەسپەس.
جاۋ كەزدىگىن جالاڭداتقان تاساڭدا،
جاندار تارلان تاعدىرىما مىنگەسپەس!

«دوستار» قالاي تۇرا المايتىن وبىسپەي،
قيالدارى حيكىمەتتەن قۇرالعان؟
«بار پويەزدى جەتەلەگەن رەلىستەي
بارلىق جاندى جەتەلەي مە ءبىر ارمان»؟!

نىق سەنىم مەن ادالدىقتان سۋارعان،
قوس سەمسەرىم جۇرەگىمنىڭ تۇبىندە.
ناعىز دوستىق مايدانىندا قۋارعان،
پەندەلەردى مەنسىنبەيمىن بۇگىن دە.

جاۋلاسۋدىڭ جولى تاراۋ ورلەسەڭ،
دوستاسۋدىڭ جولى كۇدىر ءبىراق تا.
قوس سەمسەرگە قولىڭدى ارتا كەلمەسەڭ،
جىراقتاساڭ مىنا مەنەن جىراقتا.

ىلەسەمىن سوندادا ءومىر كوشىنە،
قايىسپايتىن قايسارلىعىم تاعى بار.
ارشىل ايبات بىتىرگەن ءبىر دەسىمە،
جاساي بەرسىن «بۋرا» دەيتىن جانۋار!!!


ۇلى اقىنعا تاعىزىم

تاڭجارىق –
اقىن بابا-
«جولدىبايەۆ»!
تىلەيىن، باتاڭدى بەر، قولدى جايىپ.
بەرىپ ەڭ «اق قۇسىڭدى» باياعىدا،
قالايشا كوپتەن بەرى بولدى عايىپ؟!

قارتىم – اۋ، قاباق شىتپا رەنىشپەن،
ءبارىن دە ويمەن شولىپ، بىلەم ىشتەن.
شابىلعان جىر جولىنا كىمدە – كىمنىڭ،
بار شىعار ءداپ وزىڭدەي تىرەگى ۇشتەن؟!

كەييسىڭ نەسىن عانا، جارىقتىم،
كۇندەرىڭ باياعىدان جارىق بۇگىن.
تىلەسە ىقىلاسىڭدى نەسى تەرىس،
الدىڭا جۇگىنىپ اپ نارىقتى ۇلىڭ؟

«ازۋلى» تىستەپ – تارتىپ،
بەرمەسە ىرىق،
سىلتەپ ەڭ ءبىر زاماندا «شەلگە» سىرىق.
ساڭقىلداپ ادىلەتتىڭ جارشىسىنداي،
وتىرسىڭ بۇل زاماندا تورگە شىعىپ.

ەزىلسىن،
ەت جۇرەگىم ەلجىرەسىن،
تۇسىمە ىلعي دا ءبىر سەن كىرەسىڭ.
مەن ايتسە جان سىرىمدى ساعان اشپاي،
جاسىرىپ جابا بەرەم ەندى نەسىن؟

جۇرگەنىم ەڭىس – ءورلى،
قير – قاشىق،
تىرلىكتە العان – بەرگەن «سيىم دا» اشىق.
ءبىر ءتۇيىر جانارىڭنىڭ جاسى ەدىم عوي،
بىلمەيمىن، باراما الدە ميىم دا اشىپ؟

ايتەۋىر ارمانىم اق، ارىم تۇنىق،
تىرباندىم سەنى جاقتاپ،
ءارى ۇمتىلىپ،
كەلگەندە شاقىرۋعا ءوز كيەڭدى،
ساتكە ءبىر كورىپ پە ەدى جاعىم تىنىپ!

شىرىلداپ،
شىندىق ءۇشىن شىر- پىر ەتىپ،
جاسىنداي جىر نوسەرىن دۇركىرەتىپ.
قانشاما قورعامادىم رۋحىڭدى،
ءبىر ەمەس، كوكىرەكتە مىڭ تۇنەتىپ.

دوعارىپ ءنان تىرلىكتىڭ سايران – باعىن،
مەزگىلسىز كوزىن ىلگەن قايران دارىن، -
بوتاڭنىڭ بوزداعانىن، توزباعانىن،
تىڭداشى ىجداعاتپەن، پايعامبارىم!

تۇلىمدى «تەنتەگىڭنىڭ» جورگەكتەگى،
ساعان دا ساعىنىش قوي ەرجەتپەگى.
ەسىمنەن ەرتەلى – كەش ءبىر شىقپادى – اۋ،
«ءۇنىڭنىڭ» بەسىڭىمدى تەربەتكەنى.

ەلجىرەپ،
ەلەگىزىپ «ولە» باستا – اق،
ءپىر تۇتىپ ءبىر ءوزىڭدى كەلەم اسقاق.
وسىنداي ءبىر ۇلىڭدى –
عۇمىرىڭدى
جىبەرگىڭ كەلە قويدى – اۋ نەگە جاسقاپ؟

جارالعان كۇن كوزىنىڭ اسىلىنان،
تۇندەردىڭ داۋىلداتقان جاسىنىنان،
سەن ەدىڭ سەرتكە بەرىك شەرلى تاكەم،
كەلمەگەن الا كول دە اسىعىنان.

سەن ەدىڭ جاققا نامىس بەرمەي وتكەن،
قۇزدى ورلەپ،
قيانى دا كەرلەپ وتكەن.
ۇسىنىپ قىلىشقادا قىلىشا مويىنىن،
شىردى دا ءجبى تۇزۋ كورمەي وتكەن.

ارينە، جاسقامايسىڭ، بىلەمىن مەن،
قۇلىنىڭدى جارىپ تۋعان جۇرەگىڭنەن.
تاعى دا ۇناتارسىڭ قاسيەتىن، ـ
كۇرسىنىپ،
كۇيزەلىپ تە،
كۇلە بىلگەن!

ەندەشە، بايانىم بار، تىڭدا، مەنىڭ،
تىرناشتاپ تىربانۋدا مۇنداعى ەلىڭ.
بولمىستىڭ تەگەرشىگى ءوز زاڭىمەن،
دامىستىڭ ءبىر اتتايدى جىلدا بەلىن.

مالشىڭ با،
نە بولماسا، ەگىنشىلەر،
قارجى – تۇساپ وتىر كەيىن «شىدەر».
قورى ازداۋ،
نەگىزى ءالسىز بولعان سوڭ با،
شارۋاعا قىرى جوقتاي تەبىن تىلەر.

العاندار ءبىر «قۋلىقتىڭ» ەبىن ءبىلىپ،
كول – كوسىر –
تەگىن ىشەر، تەگىن كۇلىپ.
جالباڭداپ ءبىر مۇيىستەن بەدەكشىلەر،
تۇسىرەر تيىن – تەبەن «تەبىنگىلىك».

قامپيتقان قارىندارىن «قالتالىلار»،
تىربانسا تۇيە – تۇيە مال تابىلار.
سۋماڭداپ ءبىر بۇيىردەن ۇرى – قارى،
قاعىپ تا قالىپ جاتار «قارتا» - قۇمار...

كەي جايدىڭ بولعانىمەن ءتۇسى قارا،
باستى ەمەس،
باعىنىڭقى،
ءىشىنارا.
زاڭ كۇشى باسىم كەلسە،
جونەپ بەرەر
قۇيرىعىن بوربايىنا قىسىپ الا...

تىڭداشى، اقىن بابا، ارىزىم بار،
قانشاما مويىنمدا ءبىر قارىزىڭ بار.
دارىسا شاراپاتىڭ اۋليەدەي،
ازدا ەمەس ارۋاعىڭا تاعىزىمدار...

اقىن با، كوبى ولاردىڭ دۇرمەككە ەرىپ،
وزىنشە جيعاندارىن ءجۇر بوكتەرىپ.
اقشادا جىلتىڭدايدى ءبىر جىقپىلدان،
باسپاعا كوزىن قىسا كۇلبەتتەنىپ.

دارىنعا قيىن ەكەن قولى قىسقا،
جاتپاي ما تارتپاسىندا تولى «نۇسقا».
بۇل ءوزى پوەزيا باعىنا كەپ،
كىم ءبىلىسىن، ءتونىپ تۇرعان دولى قىس پا؟

بىلۋدە كۇردەلىرەك ويداعىسىن،
قاتىرىپ تاس مۇسىندەي قويماعى شىن.
اپىراي، جارالدى ما ونەر تەگى،
قايداعى «قالتالىنىڭ» ويناعى ءۇشىن؟!

جۇرەيىن قالاىشىندە،
قىرباسىندا،
قامىعام شىن اقىندىق تۋراسىندا.
نەسى ءوتتى سونشاما ءبىر شالجيارلىق،
قاڭعىباس «الاۋلايدىڭ» جىر قاسىندا؟

كوز سالىپ دۇرمەكشىلەر سىڭايىنا،
باتامىن ۋ ىشكەندەي ۋايىمعا،
تۇسىرسە ونەر قۇنىن وسىنشاما،
قاسيەت قالار قايتىپ كۇن – ايىمدا؟

باياعى كەرىڭ دە امان،
كەرىم – زامان؛
كۇنەسىڭ،
كۇنەستەگى ەلىڭ دە امان،
قارتىم – اۋ، قاسيەتىڭمەن جەبەمەسەڭ،
كىم ورىن بەرە قويسىن تەگىن ماعان.

تۇلعاما قۇپ جاراسىپ قۇيىسقانىڭ، -
تۇرعانىن كوزى شالسا «تۋىسقانىم»،
قارايدى قىزعانىشپەن،
سىزداپ ىشتەن.
...ەستە جوق قيىسقانىم،
سيىسقانىم؟!

ارقاما اياز قارىپ،
مۇز قاتقانداي،
جۇرەكتى الدە نەلەر سىزداتقانداي، ـ
بويىم دا مەنىڭ بايسال تارتا بەردى – اۋ،
ويىم دا ارتا بەردى – اۋ ءزىل ــ باتپانداي.

اركىمنىڭ ءوز سۇرلەۋى –
تاڭباسى بار،
مۇمكىن ول تاعدىرىنا سان باسىلار،
جۇتىنعان كىمنىڭ عانا تاي كۇرەڭى.
جۇلقىنىپ سالكۇرەڭدەي العا شىعار؟

كىم – جۇيرىك،
كىمدەر – شابان،
كىم باعلان؟-
ازىرگە بەلگىلەر از بۇل جاعىنان،
قولپاشتاۋ ءجيى – ءجيى كورگەن دە بار،
جاڭىلىپ جۇرگەن دە بار ىرعاعىنان.

ەستى بار «شىرايىنان» نۇر قۇلاعان،
ەسەر بار ءوز كەۋدەسىن ۇرعىلاعان.
ىشىنەن وسىلاردىڭ، باباشىم – اي،
ۇقساتىپ قوساقتار ەڭ كىمدى ماعان؟

بوتالى سەزىمدەرىڭ بوزداماسا،
(جان ەدىم جاتىلماعان جولعادا اسا). –
اقىن بوپ شىعا الام با،
ۇعا الام با،
بابام – اۋ، ءوز رۋحىڭ قولداماسا؟

جىرىڭدى كوزگە ءسۇرتىپ مۇرادايىن،
مەن نەگە ءسۇيىپ سونشا جىلامايىن.
«ىنىلەر – ات بايلارىم» دەۋشى ەدىڭ عوي،
سونى دا ايتا المادى ءبىر اعايىم.

ول ەكەن،
تيمەسە دەپ جىلدار سەبى، -
سوققىلار كوزەيتىندەي «ءبىر نارسەنى»:
«جاتىرسىڭ ەڭبەكتەنىپ، ءىنىم، ءبىراق،
ەسكەرىپ ويلاپ جاتقان كىم بار سەنى؟...».

جولىقتىم ...
جولىقپايىن توسىن جايعا،
بەرسەكشى قول ۇشىن ءبىر وسىندايدا.
ارمانىڭ بيىك تە ەدى،
سۇيىكتى ەدى،
ارمانىم ارمانىڭا قوسىلماي ما؟!

جۇرگەندە كوپتەن بەرى قۇلازىپ – اق،
تيمەي مە شاپاعاتىڭ ءبىر ازىراق؟
قاراشى، تەرىستىكتىڭ وكپەك جەلى – اي،
وتەردەي وڭمەنىمنەن تۇر ازىناپ...

قارتىم – اۋ، قاباق شىتپا رەنىشپەن،
ءبارىن دە ويمەن شولىپ، بىلەم ىشتەن.
شابىلعان جىر جولىنا كىمدە – كىمنىڭ،
بار شىعار ءداپ وزىڭدەي تىرەگى ۇشتەن؟!



ماڭداي ءسوز

سايران دالام!
تارتتىم سيعا «جىر – جيناق»، ـــ
باۋىرايىڭنان
ءمارمار تەرىپ، گۇل جيناپ...
كەشىر مەنى،
كەشىكتىردى «تاعدىرىم»،
ماڭدايىما قونىسىن قالاي ىلعي باق؟

وسى ـــ مەنىڭ
تىرشىلىكتەن جيعانىم، ــ
بار بايلىعىم،
كيە تۇتقان «يمانىم»!
تەك وسىعان
كۇندەرىمنىڭ «كۇلكىسىن»،
تۇندەرىمنىڭ «ۇيقىسىن دا» قيعامىن...

سوندا جاتىر
بويداعى بار اسىلىم،
ىنتىزارىم ــ
ويداعى ارمان عاشىعىم.
سولار ءۇشىن
سارىپتاعان ءتۇپ – تۇگەل،
جانعا قيماس ءبىر شەرىگىن «عاسىرىم».

قىزىقپادىم
سۇردەگىنە «باتىستىڭ»،
شىم – شىتىرىق
«جۇمباقشىلمەن» اتىستىم.ــ
ونەر قۇتىن
قاشىرما، - دەپ، ــ «تىلسىمدەپ»،
تايتالاسقان «تارتىسقادا» قاتىستىم.

باتقىم كەلمەي
«مودەرنيزم» قۇيىنا،
دارىتپادىم
«پوستمودەر ...» ميىما.
ار تۇتتىم دا
«قارا ولەڭدى» قاينارلى،
وزەگىمنىڭ تۋ عىپ تىكتىم شىڭىنا.

حالىقىم مەنىڭ ــ
شار اينالى اسپانىم،
ول بار جەردە
كەرەگى نە «باسقانىڭ»؟!
مۇراسى عوي
قاسيەتتى «قارا ولەڭ»،
قاستەرلەيمىن قايماعىن دا، قاسپاعىن!

داتتا مەيلى،
جاقتا مەيلى، ــ ءوزىڭ ءبىل؛
شىندىق ءۇشىن
شىر – پىر بولعان كەزىم بۇل،
«رۋحاني ازعىنداۋدان»
اۋلاقتاپ،
سەرگەگىرەك جۇرسە يگى ەدى سەزىمدى ۇل؟!

بوساعا

ار – نامىسقا شىڭاعان باتىر ۇلىن،
بوساعا – جىر، بوساعا – تاقىربىم.
ىرگەسىندە اسىلداي قۇنداقتالىپ،
سارى التىننان سالماقتى جاتىر ۇعىم.

اينالايىن كيەلى بوساعادان،
ونسىز ءداتىن جۇرەكتىڭ قوساما ادام؟
شەشەڭ تۇسسە وسىندا كەلىن بولىپ،
اكەڭ دە اكە اتانعان وسى ارادان.

اينالايىن كيەلى بوساعادان،
بوساعاسى دۋالى توشالادان؛
باباڭ مەنەن اجىڭ دە بوساعام دەپ،
بوساعادا سامايى قوسا اعارعان.

اكە – شەشە! ــ ايتپاساق بۇل ەكەۋىن،
تۇسىنەمە «الاشىڭ» كىم ەكەنىن.
كوشىر تۇگىل كوشەلى كوسەمنىڭ دە
بوساعادا كوز اشقان ۇل ەكەنىن؟!

اتتاماشى، اتتاما بوساعادان،
العىس – قارعىس ءبارى دە وسى ارادان!
بەكەجان دا قۋلىقپەن قۇتىلعان جوق،
توراۋىلداپ جول توسىپ «قوسوبادان»!

اينالايىن قىزىرلى بوساعادان،
بوساعانى سيلاعان دوس-اعادان؛
«رۋلى ەل – ۇيالى تەرەگىڭ دە»،
ءوسىپ – ونگەن، كوكتەگەن وسى ارادان!...

ءبىر اقىن ءجۇر

ءبىر اقىن ءجۇر اينالىپ ءوز ەلىندە، -
قازداي قالقىپ ىلەنىڭ وزەنىندە.
الدە نەنى ويلايدى،
تىعىرشيدى،
ورتەنەدى اق جالىن وزەگىندە.

ءبىر اقىن ءجۇر قولجانىڭ قالاسىندا،
تاڭداندىرىپ ءىنىسىن، اعاسىن دا.
شىتىنايدى قاباعى،
قىنجىلادى
وتىرىك پەن شىندىقتىڭ اراسىندا.

ءبىر اقىن ءجۇر تىرشىلىك لەگىندە،
باستان كەشىپ تىمىرسىق تۇنەگىن دە.
العان بەتتەن جازبايدى،
مىزعىمايدى،
ءوز وتانى، ءوز حالقى جۇرەگىندە.

ءبىر اقىن ءجۇر،
سىڭسىعان جىرى مۇڭدى،
باياعىدا – اق اتتاعان قىرىعىڭدى.
«سىلتە! دەيدى، - سىلتەسەڭ ماعان عانا،
تىرنەكتەرگە سىلتەمە سىرىعىڭدى!»

ءبىر اقىن ءجۇر جاس كۇنىن ارمان قىلىپ،
سامايىنا باسپالاپ بارعان «كۇدىك».
«قىزىل كوزدەر» قىزعانا قارايدى وعان، -
كۇلبەتتەنىپ،
كولگىرسىپ،
جالعان كۇلىپ...؟!

ءبىر اقىن ءجۇر تىربانىپ جەر بەتىندە،
جىلدار سىزعان ايعىز بار كەلبەتىندە.
قاراپ قويىپ سوڭىنا جىميادى:
ورىمدەي جاس ۇمىتتەر ەر جەتۋدە...

قۋانادى – اۋ سول اقىن قارىق بولىپ،
العانداي – اق قوينىنا جارىق تولىپ.
سەبەبى، ول سەزەدى مۇقالماسىن،
بۇل زامانعا ورنىقسا نارىق قونىپ...؟!

«مەن» دەگەنىم

«مەن» دەگەنىم مەن ەمەس - «كەيىپكەرىم»،
«كەيىپكەرىم»،
مەن ساعان كەيىپ پە ەدىم؟
جولىقساڭ دا قاي شاقتا، قاي ارادا،
قىزىقتىم دا قۇنىعا كەيىپتەدىم.

سەنى بالاپ اسىلداي تۇنىق ارعا،
تەڭەمەدىم قانشا ءبىر ۇلىلارعا.
ساليقالى سايراندا سەن جاقتاعان،
مەن قاقپاعان جۇرەكتىڭ قىلى بارما؟!

وقتالسام – اق وزىڭە «ءولىپ – ءوشىپ»،
اشىلادى الدىمىنان كەڭىپ ەسىك،
بوبەك سۇيگەن ايەلدەي مەيىرىممەن،
تەر بەتتىم – اۋ ەتىپ اپ سەنى بەسىك.

تۇرساڭ – داعى سەن ماعان ايدى ۇسىن دەپ،
قويعانىم دا بار شىعار جاي مۇسىندەپ.
ەسىمدە جوق:
جولىما تولىپ ەدى،
قونىپ ەدى قولىما قاي قۇسىڭ كەپ؟!

الاقان

ەي، بادىراق!
قايتەسىڭ سەن
قيالىڭدى سان – ساققا جورىپ،
مىسىكىن قايلاڭمەن
الدى – ارتىمدى تۇرىپ؟
بىلمەدىڭ بە الىگە
جان ەكەنىمدى زابىرسىز كۇنەلتكەن،
ءوز الاقانىمنىڭ سىرنەسىن سورىپ.
شىنىمدى ايتايىن:
ۇيقىسىز پەندەمىن مەن.
قۇلقىن ءۇشىن جاساۋعا ەمەس،
جاساۋ ءۇشىن كۇرەسۋگە كەلگەمىن مەن.
ۇعىنعام اكە قادىرىن،
تۇيعام اق ءسۇت اياۋلىسىن.
سولارعوي، سولار
شارانادان شايقاپ اپ،
كوز اشتىرعان جۇرگەگىمنەن.

ادامعا ءتاتتى ءوز ەڭبەگى،
ءوز الاقانىنان تۋعان.
الاقان – اكە جولى –
اتا جولى، -
ءوز جولىم ءوزىم قۋعان.
ەي، بادىراق!
بۇقپان تەگى «تەرگەۋىڭنەن».

ۇناتباسسىڭ البەتتە
مىناۋ لاۋازىمىمدى،
لاپ قويعىز ارسىڭ وعان
«مولدا – قازىڭدى».
ءبىراق، ءبىراق...، سىعىر،
سىرنەلى الاقان
قاۋىزعا سيدىرسا قىس پەن جازىڭدى.
جۇگىنىپ وعان تاعى،
ايتار ەڭ ىقتيارسىز
«وكپە – ناز»، «سۇلەن – سۇبحانىڭدى».
زارە – قۇتىڭدى قاشىرار،
قۇدىرەت بار ودا،
لاپىلداپ تۇرعان الاۋداي جالىندى.
مىناۋ تاريح،
قاتال، قارت تاريح
سول الاقان قان سولىمەن جازىلدى.

شىرىقتى بۇزبا، بادىراق!
ۇيقىسىز پەندەمىن مەن.
ەڭ كەمىندە،
ءوز باقىتىمدى ءوزىم جاساۋعا كەلگەمىن مەن.
باقىت – ەڭبەك تۇلەگى،
ەڭبەك الاقاننان تۇلەدى.
ميلليارد الاقان جالعاسسا،
تاۋىڭ نە،
تاسىڭ نە.
جەتى قابات اسپان دا باسىن يەدى.
قۇي يلان، قۇي يلانبا،
الاقان كيەلى!
«ەر ەڭبەگىمەن قادىرلى» -
دەيتىن حالىق دانالىعى،
ەڭبەك – اناسى الاقاندى دا سۇيەدى.

قايداسىڭدار، «دوستارىم»

دوستارىم!
قايداسىڭدار، بارمىسڭدار،
ءبارىڭ دە ءجۇرسىڭ بە امان، ارمىسىڭدار؟
بىرەۋدىڭ قارىق بولىپ سۋاتتارعا،
بىرەۋىڭ شۋاقتارعا زارمىسڭدار؟

سىرعاقتاپ ءبىرىڭ ولاي،
ءبىرىڭ بىلاي،
كۇلكىڭدى كورسەتپەيسىڭ بۇرىنعىداي.
ساعالاپ كەتتىڭدەرمە الدە نەنى،
اڭدىعان قايداعىنى «جىرىندىداي»؟

كەتتىڭدەر كوز جازدىرىپ قايدا عانا،
ەمەس پە ەڭ قۇمارتپايتىن پايداعادا؟
جولىڭا بايەك بولعان ءبىر كەزدەرى،
قاڭعىردى – اۋ قايران كوڭىل ايدالادا.

قاڭعىردى قايران كوڭىل قايدا عانا،
ۇزدىگىپ، ۇگىتىلىپ قايماناعا؟
الداۋعا،
جانىڭ سۇيمەس ارباۋعادا،
تابانىڭ توسەلدى مە مايدالانا؟!

اپىر – اي، وراي قۋا ىعىسىڭدى –اي...
بارادى كۇندەر ءوتىپ ۇعىسلماي،
كىم ءبىلسىن، كەتەرمىزبە
ساندال بەلدە
سايىسقان ەكى تاۋدىڭ بۇعىسىنداي؟!

جۇزدىرىپ كوڭىلىمنىڭ كولىنەمەن،
كۇلشەمدى ءبولىسىپ ەم كوبىڭە مەن.
«قىلىعىڭ» ەسكە ورالىپ شيىرىقتىرسا،
جىبەرەم نوسەرلەتە توگىپ ولەڭ.

جالت بەرسە، شارا دا جوق جىرىندىعا،
تاعى دا ءبىر اپانعا ۇرىندى – دا،
قالعىعان الدانۋ مەن كۇندەرىم – اي...
سالاۋات وتكەن – كەتكەن
... بۇرىنعىعا!
توسسام دا اۋىزىنا اكەپ تۇنىق بۇلاق،
نەكەرەك، بولا المادى قۇنتتىراق.
بايانسىز باياعنى قايتەيىن مەن،
ىزگىلىك كورسەتپەسە،
ۇمىت بىر – اق!

دەمەيمىن دىڭىم مىقتى، ارقالىمىن،
جىرتقىزدىم كوڭىلىمنىڭ مارقالىعىن.
بىلگەنگە كيەلىدەي دوستىعىم –اي،
بىلمەسكە اشەيىن ءبىر جالپاق ۇعىم؟!

سيرەمەس ول كەتتى دەپ دوسىم مەنىڭ،
قاڭعىراپ قالماس تىستا قوسىم مەنىڭ.
قايناسا قازانىمدا باعلان - سورپا،
اندەتەر ءنان شاۋگىمدى موسىم مەنىڭ.

جاراسار دوستار كەلەر قىر گۇلىندەي،
وتەرمىز بال جالاسىپ (ءبىر بۇلىنبەي).
باپتارمىز ءبىر – ءبىر ساڭلاق بارىمىزدە،
قۇزىرلى حازرەتتىڭ دۇلدۇلىندەي.

ۇسكىرىك بۇرىكسەدە قىراۋلى اسپان،
كوشىمىز تارتا بەرەر ءبىر اۋماستان.
قايىرلى قايداسىڭدار،
ءابزال دوستار،
ءتىزىلىپ تىرنادايىن تىراۋلاسقان؟!

كورەيىن وسى مەكەندە

ءومىر -اي، ءومىر!
كوپ ەكەن سەنىڭ بەزبەنىڭ،
(باسىندا نەگە سەزبەدىم)؟
نەسىنە مەنى ۇلىم دەپ تۋىپ بولمىسقا،
نەسىنە مەنى مەرگەنىم بولىپ كوزدەرىڭ؟

تۇسىنبەن سەنى،
بىلە المان سەنىڭ ويىڭدى،
كورمەي - اق قويسام بولاتىن ەدى بويىڭدى.
كوزىندىڭ -داعى، كورگىم دە كەلىپ، قاراشى،
«تاسىڭا تارعىل» تابانىم تالاي ويىلدى.

«تاسىڭا تارعىل»،
تابانىم مەنىڭ ويىلدى.
تەرىم دە «دىراۋ قامشىڭمەن» تالاي سويىلدى.
«قارادا» سەندە، «الادا» سەندە، و، تاۋبا!
نەسىنە عانا «ءومىر» دەپ اتىڭ قويىلدى؟

ءومىر - اي، ءومىر!
تاپپادىم ءسىرا بابىڭدى،
«قارادان» تەرىپ ايىرادا المان «اعىڭدى».
مازالاي بەرمە، قۇس بولىپ ۇشىپ كەتەيىن،
بايلاما مەنى، بايلاما «جانعان باعىمدى»!

بايلاما مەنى،
بايلاما «جانعان باعىمدى»،
تابايىن بارىپ اقىرى تابار «تاعىمدى»،
قاڭتارىپ ۇزاق قانىمدى بوسقا تاسىتپا،
ۇشىرادا جىبەر قۇس قىلىپ شىبىن جانىمدى.

... ۇشادا المان،
«قۇسىڭ دا» بولمان، بەكەر دە!
ساۋلەڭە سەنىڭ ءبىر كۇندىك ولار جەتەرمە؟
ۇيادا جانىم بولعانى ناعىز باقىت – قوي،
كورسەم دە نەنى كورەيىن وسى مەكەندە!!!

ساعىنش

وزىڭە ءمالىم، وزىمە،
سول كەزدىڭ سىرى جاسىرار.
تانىس ءبىر بەينە كوزىمە،
ىپ –ىستىق وت بوپ باسىلار.

اتايمىن سولاي قىسقارتىپ،
باسقاسى مۇلدە بۇگۋلى.
قيالعا شاپشاڭ ۇستارتىپ،
ساعىنىپ ءجۇرمىن كۇلۋدى.

كۇلۋدى قايتسىن ساعىنباي،
كۇلەم دەپ تۋعان پەندەسى.
پاكتىگى ءمارمار اعىنداي،
كۇلكىم – اۋ، ماڭگى ولمەشى؟!

جادىراپ جانىم كۇلشى ءبىر،
مىڭ جاساپ جۇر عوي قۇزعىن دا.
مەنى دە تاني ءبىلشى ءبىر،
ۇزاتىپ كەتەر «قىزبىن با» ؟

سارعايىپ تۇمسا ساعىنىش،
جاناردان ءمولدىر جاس تامعان.
كۇلكىنىڭ ءبارى – اق تانىعىش،
ساعىنىشتاردان باستالعان.

ءومىردىڭ الدى كىل ارمان،
ۇلاسار ارتى – وكىنىش.
قۇتىلۋ ءۇشىن مۇناردان،
كۇلكىنى قياق ەتىپ ۇش.

ساقال

كوپ جاسادىم، كوپ كوردىم،
تىرشىلىكتىڭ ءورىسىن:
بىردەن ساناپ وتكەردىم، -
ادامىن دا، پەرىسىن.

سودان تىرناپ جيعانىم،
قانداي اسەر، بىلمەدىم؟
«كارى» دەيمىن، «جاس» دەيمىن،
جاسىن ساناپ ءجۇر مە ەدىم.

ساتتىم تاعى «بازارعا»،
ساقالىمدى ۇدايى.
جارىلقاسا قايدا ءجۇر،
پەرىشتەلەر قۇدايى.

توردەن ورىن السام دەپ،
مۇرتىمدى دا تارادىم.
ءبىر شىرەنىپ قالسام دەپ،
جالتاق – جالتاق قارادىم...

دارىن ساقال تالعاسا،
مامان بولار « كارىمىن»؛
وندا قالىپ جۇرمەس ەم،
وبالىنا ءبارىنىڭ...؟!

قوش بول، ءاز اعا

سايران دالا –
قايران عانا ءاز اعا،
ءتاتتى جىرعا جانى عاشىق، ءماز اعا، -
ورتا جولدا جىردىڭ نارىن شوگەرىپ،
مەزگىلسىز – اق جولىقتىڭ با قازاعا؟!

«ەرتە وشەردەي جازىقتى ەدىم مەن كىمگە؟»-
مىناۋ سەنىڭ قويعان سۇراۋ بەلگىڭ بە؟
كوزدەن بۇلبۇل ۇشا بەردىڭ، اپىر – اي،
جىر پىراعىن زىمىراتىپ كەلدىڭ دە!

سۇڭقار،
تۇيعىن،
قارشىعا مەن لاشىن...
قالاي جايساڭ جەتەر ەدى قۇلاشىڭ.
شالقار سەزىم تۇنىپ تۇرعان اقىن ەڭ،
قۇزبا، «قىزبا»؟ -
ءبارىن دە ارمان قىلاسىڭ...!

جىر شىڭىندا الاسارماي سوقتىعىڭ،
ۇمىتۋشى ەڭ مۇرسانىڭ دا جوقتىعىن.
ەندى، مىنە، قىزىقتىرىپ،
قىزدىرىپ،
مازاداتا الار جۇرەكتەگى وتتى كىم؟

سىرلاسقانداي كۇزدىڭ قوڭىر جەلىمەن،
مۇڭداسۋشى ەم اۋىق – اۋىق سەنىمەن.
ويدا جوقتا اعىپ ءتۇسىپ كەتكەنى –اي،
ءبىر جۇلدىزدىڭ پوەزيا كوگىنەن!

اق ساعىمشا بۇلدىراعان ارمان با،
الدى – ءومىت،
ارتى – وكىنىش جالعان با؟
ارىس اقىن قۇلاپ ءتۇسىپ، ارتىڭدا
اقىندىعىڭ جاۋتەڭ قاعىپ قالعان با؟!

قانشا كەلىپ،
قانشا بارىپ تالدىعا،
ۇمىتپاعان سياقتى ەدى جاردى دا.
كىم بىلەدى، سوربۇلاعىڭ سولقىلداپ،
شەگىر بۇلاق كوزىن جاسقا مالدى ما؟

ءبارى دە انىق،
بۇگىنىڭ دە، كەشەگىڭ.
تىرشىلىكتە العان، بەرگەن ەسەبىڭ،
اقىندىقتىڭ ولگەندىگى بولماس – اۋ،
«اقىن ءولدى»،
«اقىن ءولدى»، دەسە كىم؟!

«اققۋلارىڭ»، جاڭىلعان جوق جارىستان،
«اۋەنىڭ» دە جەتەر مۇمكىن الىستان.
وزگەلەردىڭ ايعاي – شۋىن كىم ءبىلسىن،
سەنىڭ ءۇنىڭ ايبارلى ءبىر ارىستان!

الدى – ارتىڭا الاڭداما، ءاز اعا،
قالامداسقا،
بالاعا.
«اۋمەسەرلەر، اۋلەكىلەر» جوق تا ەمەس،
سەنىڭ شىققان شىڭدارىڭنان ساداعا...!
قالاداعى «جۇراعات»

كورە بەرىپ كەي پەندەنىڭ قىلىعىن،
سىلەم قاتىپ،
ءوزىم دە ابدەن قۇرىدىم:
«قالامىما قاسقىر ۇلىپ تۇرعانداي،
تاماعىما تاس تىعىلىپ تۇرعانداي».

بولىسەم دەپ قۋانىشىن، مۇڭىن دا
قانشاما ءبىر قۇلشىنبادىم، شىنىندا.
كورەم ىلعي تۇنجىراعان قاباقتى،
كەشكەن ورتام سياقتانىپ «اباقتى»؟!

وزدەرىمەن وزدەرى بوپ ۇنەمى،
ءوز «توقىمىن» ءوزى قاعىپ جۇرەدى.
ءبىرى – ساياق،
ال بىرەۋى «بەز بۇيرەك»،
كورسەڭ ىشتەن كەتەسىڭ - اۋ تەز كۇيرەپ.

«قالالىقپىن» دەيتىندەي – اق بۇلدانىپ،
«ايتاقىردا» بىرەۋلەرى ءجۇردى انىق:
قالا توناپ اكەتكەندەي قۇتىن اپ،
تاس قالادى سىنۋعادا شىتىناپ.

ءبىرى «شەنىن»،
ءبىرى كوز قىپ بايلىعىن،
كەكىرەيىپ، كەكجيەدى «قاي مىعىم».
قولى جەتىپ تۇرعانداي بوپ ايعادا،
«جان الىسىپ –بەرسەدى» قايدادا.

قىرعا بارساڭ ونىڭ ءجونى باسقالاۋ-
قاعيدالى سالت – ءداستۇدى تاستاماۋ.
جاسقا قاراپ جايعاسادى ورگەدە،
«ءمانساپ» سۇيرەپ اپارمايدى تورگەدە.

اقتارىلىپ كول كوڭىلدەر دالاداي،
قۇراق ۇشىپ، قۋانادى بالاداي.
ال، قالادا ءوتىپ جاتقان «توي» قانداي،
قازاقتىقتى قالا «جۇتىپ» قويعانداي...؟!

جاقىنىڭ دا جاتتاي بولىپ «جاتپاۋىر»،
جۇكتەي باسىپ جۇيكەڭە دە باتتى اۋىر.
كىنا، ارينە، جوق تا شىعار «قالادا»،
ءبارى – ءبارى بايلانىستى «ساناعا»...؟!

ركەم كۇي شەرتەدى

قايران اكەم قالعىپ كەتكەن ەرتەدە،
قالعىپ كەتكەن قالعۋ كۇيىن شەرتەمە؟
مەن دە قازىر «قالعىپ» ءجۇرىپ، نە كەرەك،
تىڭداپ كەلەم كۇي شەرتتىرىپ ەركەمە.

ەركەم كۇيى بوزىنگەندەي بوزدايدى،
بوزدايدى دا قايعى – مۇڭدى قوزعايدى.
كۇي قاناتى تالماۋسىراپ، تالىقسىپ،
قوڭىر ءۇنىن ودان ارى سوزبايدى.

«اينالايىن، ەسىل كۇي –اي، ۇنىڭنەن
سەنىڭ تارپاڭ تاعدىرىڭنان تۇڭىلمەن!» -
دەپ كۇبىرلەپ، وڭالامىن سوندا مەن،
بەلىم جازىپ قاپيادا «بۇگىلگەن»...

كۇي كەرەمەت!
كۇيدەن سىردى تۇيسىنەم،
كۇي تىنعاندا ىشتەي اۋىر كۇرسىنەم.
بايىبىنا بارعىزبايتىن سەزىم –اي،
نەتكەن سونشا سيقىرلى ەدىڭ، ءتىلسىم ەڭ؟

حاتتار سىرى
1
سەرىسى، پەرىسى دە قاتار جاتقان،
كوز جەتپەس ورىسىنە ات اۋناتقان. –
قۇدىرەت، جارلىعىڭا مەن نەدەيمىن،
جۇڭعاردىڭ ءبىر شەتىنەن حات ارناتقان؟!

ارناپ ەم قانشاما جىر «قۇربى قىزعا»،
«قۇربى قىز» قالايىنان بۇردى قۇزعا؟-
وسىنى بىرەۋبىلسە سەن بىلەرەڭ،
قوياتىن اينالدىرىپ سىردى «مۇزعا».

كەرىلىپ كەرمارالداي باياعىدا،
كورىنىپ سايالى دا، جايالى دا.
كەتىپ ەڭ ەلىكتىرىپ،
جەلىكتىرىپ،
ءمالىم بوپ قالعان شىعار بايانى دا؟

مازالاپ ءتۇز قۇسىنشا ۇيقىڭدى العان،
بارادى – اۋ باستان سىرعىپ شىركىن جالعان.
ويلاساڭ مارقا كوڭىل كەمسەڭ قاعىپ،
جۇرەك تەىقتيارسىز قيقىمدالعان.

وڭىندە سەيىلمەگەن مۇڭى بارداي،
كوگىندە كورىنبەگەن شىڭى بارداي.
كۇيزەلىپ،
كوڭىرەنىپ تە
جاتتى – اۋ، شىركىن،
ءبىر ارمان كوكىرەكتە تۇنىق ارداي.

كۇدىك تە ۇمىتتەرمەن قاتارلاسىپ،
ىلعي دا جۇرەك قىلىن جاتار باسىپ: -
قىز - «كەمپىر»،
ءبىر جامانى،
جىگىت -«شال» بوپ،
بۇيىرماي كەتەرمە دەپ تاتار «ءناسىپ»؟

...«سەزىم – توك»!
«قوڭىراۋىن» باسايىن با،
بالقىتىپ ەسىگىڭدى اشايىن با.
تالدىرا تال بويىڭدى تارتىپ بەرى،
عۇمىرلىق ءبىر پورتىرەت جاسايىن با؟

پورتىرەت جاساسام با كەلستىرىپ،
ەرنىمە ەرنىڭدى دە ءوبىستىرىپ.
قويسام با سولايىنان قىزعانىشتىڭ،
قىزىل كوز قۇر باقاسىن تەبىستىرىپ...

اپىراي!
قايتسەم ەكەن، ليريلاشىم؟
«ات ارىپ»،
«تون توزاتىن» قيرداسىڭ.
وزىڭدەي ىستىق بولىپ، بۇل كۇندەردە،
«كوزىمە تۇك كورىنسە بۇيىرماسىن»؟

الاۋلاپ،
ارمان تۇلەپ جاتىپتى كۇن،
ماناۋىراپ اق تاڭدارىم اتىپتى مىڭ.
سۇلۋلىق الەمىن شىن سۇيە بىلگەن،
«قۇربى قىز»،
مەن نەدەگەن باقىتىمىن؟!
2
جۇرسىزبە امان – ەسەن نايمان اعا؟-
قۇشاعىن كەڭ ولكەگە جايعان اعا.
«قازاننىڭ باسىندا» دەپ ءسىزدى ەستيمىن،
قالماسىن ءبىر ءىنىڭىز ايدالادا.

بەيتانىستاۋ بولعانمەن ءديدارىڭىز،
اتىڭىزدىڭ الدىندا يبالىمىز.
قازاقتىڭ قاي بالاسىن ەستى ەتپەدى،
تىرناشتاپ تىرشىلىكتەن جيعانىڭىز؟!

باستا اينالعان باقىتتىڭ قۇسى مىنا،
جەم بولار –اۋ قاي ەلدىڭ «پىسىعىنا»؟
قىران بولىپ بارادى «ايبارلىنىڭ»
تىشقان الا بىلمەيتىن مىسىعى دا.

قانشا ما جىل قامىعىپ كۇلمەدىم مەن،
بىلمەگەنىم كوپ شىعار بىلگەنىمنەن.
تويلاردان تورقالى دامەلىمىن،
ءورىم – ءورىم تون كيىپ جۇرگەنىممەن.

بىزگە اڭقيعان شىعار –اۋ ەسىك ەندى،
ءادىل بيلىك ايتارسىز كەسىپ ەندى.
قايداعى ءبىر قاقپايشىل جىرىندىعا،
جىرىمداتا كورمەڭىز نەسىبەمدى.

الداپ باقىت،
كىسىنى اربايدى ازاپ.
ءسىزدىڭ ءتىلدى بۇرادى قانداي قازاق؟
جاقسى كۇننىڭ ساۋلەسىن كىم سۇيمەسىن،
الدىڭىزعا ونداي جان بارمايدى از – اق.

بەتىنە وسىپ جالعاندى،
شىنىعا شىداپ.
شاتتىعىمدى ىشپەپ ەم ۋعا شىلاپ،
شارتتىڭ «ءمۇسىن» بولماۋى ماعان ءمالىم،
ايتىڭىزشى، اعاتاي، تۋراسىن – اق.

بەرگەندەيىن سارقىتىن جارىماعان،
وزەگىمدى قاي ىزعار قارىماعان.
«وڭاي ولجا كورگەنى وزگەلەردىڭ،
بۇيرماي – اق كەلەدى ءالى ماعان» .

«ازدا شىعار امال نە، جاناشىرىم،
ايتپاي تۇرا المادىم تاعى اشىعىن.
ەرە المادىم ەلپەكتەپ وزىنەدە،
سوزىنە دە اعايىن اراسىنىڭ» .

ەسەم تاعى ماردىمسىز كوپكە كەتكەن،
جەرىم دە جوق جەلپىلدەپ وكپەلەتكەن.
كونشىمەي مە اعايىن كوڭىلى ءبىر،
وتكىزبەسە مەنى سان وتكەلەكتەن؟

سەنەرىم دە ءسىز عانا، كونەرىم دە،
(مەنىڭ ەرنىم تاتىماس كوپ ەرىنگە).
ەندى قانشا تۇرايىن وتكەل تاپپاي،
دىڭكەلەتكەن ءداريا كەمەرىندە؟

مەنى تاسقا تاپجىلتىپاي جىمداستىرىپ،
سۇن ۋكۇڭشە كەتتى ەكەن كىم باستىرىپ؟
قورعالاعان بۇتانى تورعاي ەدىم،
اداقتاڭىز، اعاجان، قۋزاستىرىپ؟!

بىزگە اڭىرعان شىعار –اۋ ەسىك ەندى،
ءادىل بيلىك ايتارسىز كەسىپ ەندى.
قايداعى ءبىر قاقپايشىل جىرىندىعا،
جىرىمداتا كورمەڭىز نەسىبەمدى؟1
3
كۇن كۇلىپ،
اي تۋعانىن قاي جاعىڭدا، -
ءجۇرمىسىڭ ويمەن شولىپ ايماعىڭدا؟
قيعسىز ساپ التىنعا، بەۋ، قارىنداس،
بال جىرىڭ سيعا تارتقان قايماعىڭ با؟

قيىردان سالەم ارناپ ساعىنىشپەن،
كەلەمىن ءالىسىن – ءالى جانىپ ىشتەن.
ەگەردە ءسال ەرتەرەك تۋىلماسام،
بولارما ەم بالزامىڭنەن قانىپ ىشكەن.

ول داعى ءبىر ەسەپتەن مۇمكىن شىعار،
بولماسا «قيالداعى كۇلكىم» شىعار: -
اقىندىق الا بۇرىتقان سەزىمدەگى
جەلىگىپ جۇرگەن «تەنتەك، قىرشىن» شىعار؟!

جاراسىپ اپپاق ۇكىڭ ءبىر باسىڭا،
ءجۇرمىسىڭ جاقسى – جاقسى جىرعا اسىعا.
تولعانىپ مەن دە ءجۇرمىن «قۇر بىلىقتان»-
اينالىپ كەتسەم بەدەپ «قۇرداسىڭا».

ءسوز ەمەس ايتىپ جاتقان اسىرا ارناپ،
نيەتىم تاعى دا جوق «تاسىپ الماق».
شىنىم – بۇل، كومەكەيىم جاسىرعانمەن،
جۇرەگىم قالاي مەنىڭ جاسىرا الماق؟

جارقىلداپ جاي وتىنداي مازداعان كۇن،
تۇندەرىڭ بالبىراعان ازبا، جانىم؟
قۇلپىرعان قىزعالداقتاي عۇمىر ما ەڭ،
ءناز – شىراق، اينالايىن، ءاز دالانىڭ.

تىڭداساڭ قىراۋلى قىس...
ساباق كۇزدەن،
بۇل ءومىر وتەر – كەتەر ءالى – اق بىزدەن،
تانىسام ارمانى اسقاق اقىن سەنسىڭ،
ءبىر جىلىن ءبىر عاسىرعا بالاپ بىلگەن.

جاپ – جاس بوپ تۇرماساڭ دا ءالى ورىمدەي،
شىندىقتىڭ بۇلجىمايتىن دالەلىندەي –
داۋىسىڭ تامىلجىعان قانداي، شىركىن،
قوپ – قوڭىر سيمفونيا مانەرىندەي.

ءۋىلدەپ قىل قوبىزداي قياقتارىڭ،
سورعالاپ پاك ماحاببات سياقتى انىڭ، -
اعاڭنىڭ كوكىرەگىنە، ەندى، مىنە، -
كەرەمەت سىلكىنىسپەن قۇلاتتى اعىن؟!

بولمىستىڭ بولجاعانعا قايشىلىعىن،
كوبەيىپ، ازايعان – دى قاي شىعىنىم؟
مەن داعى تاني بىلگەن جۇرەكتەردە، -
سۇلۋلىق الەمنىڭ ايشىعىمىن.

ولشەسەم سەنى ولشەيىن باسىڭمەنەن،
ساناسىپ نە قىلايىن جاسىڭمەنەن.
وتكەن عوي اڭىراتىپ ءبىر «اعاڭ دا»،-
وزىڭدەي قارىنداسپەن، «قاسىم» دەگەن.

جاراسىپ اپپاق ۇكىڭ ءبىر باسىڭا،
ءجۇرمىسىڭ جاقسى – جاقسى جىرعا اسىعا؟
تولعانىپ مەن دە ءجۇرمىن، بەۋ قارىنداس،
اينالىپ كەتسەم بە دەپ سىرلاسىڭا؟!

4
اتتەگەن – اي!
«جاۋ» شىعىپ ارامىزدان،
نار – كوڭىلدى جىقتى ما الاعىزعان؟
قايران مەنىڭ كۇندەرمەن تۇندەرىم –اي،
تىرشىلىكتەن تىنىمسىز بال اعىزعان.

بالكىم ءالى سەن مەنى كىنالايسىڭ،
كۇلمەيسىڭ ءبىر، قۋانىپ، جىلامايسىڭ.
سەلت ەتسەدە سەزىكتى ەت جۇرەگىڭ،
امىرىنە ونىڭ دا ۇنامايسىڭ.

قايداعىعا شىجاق بوپ نامىسىڭ قۇر،
وكىنىشىڭ وزەكتە الىسىپ ءجۇر.
الدىڭا ىزدەپ ءوزىم – اق بارار ەدىم،
جۇرەگىمنىڭ تۇينەگى قارىسىپ ءجۇر.

...سەن دە وكپەلى،
سونىمەن، مەن دە وكپەلى.
شاقىرمايسىڭ جانىڭا «كەل – دەپ – بەرى»،
تۇنجىراپ – اق جۇرگەنىم قاشان بولسا.
قالقاشىم – اۋ، قاسىمنان سەن كەتكەلى.

بۇلتتاپ بارىپ،
تاعى ءبىر كۇن اشىلدى،
كۇنگە قاراي سوزا بەر قۇلاشىڭدى.
«اۋزى قيسىق ايناعا وكپەلەمەس»،
اينا دەگەن ايتقىزار راسىمدى.

«جاۋ» شىقتى ما؟ -
قاتپاسىن وعان باسىڭ،
تەڭەلەتىن، تەڭشەيتىن قوعامداسىڭ.
ءبىراق، ءبىراق، ايتارىم مەنىڭ نىقتاپ:
قىراعىلىق قاشاندا جوعالماسىن!

قىراعىلىق جوعالسا قۇرىعانىڭ،
تىرشىلىكتىڭ كەتەسىڭ بۇرىپ ءانىن.
سەنگەنىڭنىڭ جاقسى دەپ،
بايقاعايسىڭ،
جاماندىققا سان ءتۇرلى قىرى ءبارىن؟!

... اشىعىن ايت،
بەتالدى كوكىمەسىن،
كوكيمىن دەپ بەكەرگە «شەكىمەسىن».
دوسىڭ مەنەن قاسىڭدى ايىرماستان،
جۇرە بەرسەڭ، سەن داعى وكىنەسىڭ.

بۇلتتاپ بارىپ،
تاعى ءبىر كۇن اشىلدى،
كۇنگە قاراي سوزا بەر قۇلاشىڭدى.
«اۋزى قيسىق ايناعا وكپەلەمەس»،
اينا دەگەن ايتقىزار راسىڭدى...
5
قالقام!
حاتىڭدى الدىم،
حاتىڭدى الىپ، قايتەيىن، قاتۋلاندىم.
سەرگەگىرەك بولعانمەن سەزىمدەرى،
اڭعالدىعى ازدا ەمەس اقىنداردىڭ.

جۇرگەنىڭمەن بىرىنە دوس ەدىم دەپ،
ال، بىرىنە ولەردەي ءۇش ەدىم دەپ.
جايشىلىقتا ەلەپ تە جاتباس ولار،
كەلەر – كەتەر ىستەردىڭ ەسەبىن كوپ.

ءبىر «شابىتقا» وتىرسا،
«قارا باسىپ»،
«پەرىمەن دە، جىنمەن دە» ارالاسىپ. –
عۇمىرىندا ءتىس جارىپ شىعارماعان
«جان جاراسىن» ابايسىز قالادى اشىپ.

ءبىر «شابىتقا» وتىرسا مالداس قۇرىپ،
بار قىزىعىن قيالعا الماستىرىپ. –
جارى دا جوق ەسىندە، ءوزى دە جوق،
سەزىمىن دە قويادى الجاستىرىپ: -

ساتكە كۇلىپ،
ساتىنە تۇنجىرايدى،
كەيدە ءتىپتى سولقىلداپ شىن جىلايدى.
ءبىراق، ونىڭ ەركى دە سونداي بەرىك،-
اقىندىق ءبىر بەتىنەن بۇلجىمايدى.

ايتىپ – ايتىپاي نە كەرەك ونىڭ ءبارىن،
قاي – قايداعى جيىپ اپ «توبىرلارىن»، -
ەرتەلى – كەش جەيتىنى جىردىڭ قامى، -
ءولىپ تالار ءداپ سونىڭ جولىندا مىڭ.

زار شىندىقتى ايتسادا باتىمىراق،
ونىسى دا سەزىمگە جاقىنىراق.
ەلى سيلاپ جاتقان سوڭ حان كوتەرە،
ەسكىرىپ تە كەتبەيدى اتى، ءبىراق.

سونداي جاننىڭ جارىسىڭ سەن دەگەنىڭ،
بالكىم، راس تالىقسىپ ... شولدەگەنىڭ.
ۋاعىندا اسقادا، مىزعاۋعادا،
جازعىزعانىڭ ورىندى كەلمەگەنىن.

بەلەڭ اسىپ، قانشاما توسكە ورلەسە،
اقىلعادا،
ماقۇلعا دەس بەرمەسە، -
نەگە تۇرار اقىننىڭ ول شىرقاۋى،
جانۇيانىڭ حال – جايىن ەسكەرمەسە؟!

دەسەدە، ازداپ «بايقۇسقا» جول اشىپ –اق،
بىرتە – بىرتە داعدىسىن وڭا، شىراق.
قۇتتى كۇنى قۇدايدىڭ «قيال ءسۇرىپ»،
«شابىت قىستى» دەگەنى وعاشىراق.

بىردە مىرزا اقىن – جۇرت،
بىردە عارىپ،
تۇرماعان سوڭ ماڭىنان كوڭىل جارىپ.
ءوزىڭدى ءوزىڭ يكەمدەپ، ءاي قاراعىم،
اق ساۋلەشە الدىنان توگىل بارىپ.

«جىندى» ۇيەمە باسىنا،
مۇڭدى ۇيەمە،
اقىندىققا، ءوز ەركى، شىن كۇيەمە.
ءبىراق، ءبىراق، جاۋاپكەر وتباسىنا، -
ول دا سالىسىن قيمىلىن ءبىر جۇيەگە.

ءوزىڭدى ءوزىڭ يكەمدەپ وسى كۇننەن،
اعاتتىققا قاراي ءبىل كەشىرىممەن.
اشۋىڭدى اقىلعا بەر، كوكەشىم،
كىرگىزەيىن مەن باستاپ ەسىگىڭنەن.

كۇيىنىپ تە،
كۇيزەلىپ،
جانە اشىنىپ،
اقىل سۇراپ جازىپسىڭ، اعا سىنىپ،
ساعان ايتقان اقىلدى وعان دا ايتقام،
وتباسىڭنىڭ كەتسەيگى باعى اشىلىپ؟!
6
قارعاشىم – اي!
قايىڭ ءجۇزدى بەينەڭدى
كوردىم بە الدە كورمەدىم بە گازەتتەن؟
كوڭىلىڭنىڭ كوگىندەگى «گەينەڭدى»،
ساعىنباۋدىڭ ءوزى قيىن، ءماز ەتكەن.

سۇيىنەرمىن بولجامىنا زەردەڭنىڭ،
قادادىڭ با «بوزبالاعا بويتۇمار»؟
ءبىرى بولىپ قالسام دەشى «جەزدەڭنىڭ»،
الدە قالاي...
الدە قالاي وي تۋار...؟

وي تۋادى الدە قالاي، بىلمەدىم،
بىلمەيتىنىم –
«ومىردە شىن كۇلمەدىم».
ءومىر – ءوزى شىن كۇلىپ تە كورمەپتى،
ولقىلىعىم ەمەس شىعار بۇل مەنىڭ.

ءوتتى – كەتتى،
نەقىلايىن، جازىڭ دا،
جازىڭداعى جارعا ايتىلار نازىڭ با.
سال كوڭىلدىڭ كولىنە دە كوكشەلى،
ەندىگارى قونا المايدى –اۋ قازىڭ دا.

تىرلىكتى مە، -
قارعاشىم – اۋ، بىلەمىن،
سۇلۋلىقتى مەن دە وزىڭدەي سۇيەمىن.
سونىڭ ءبارىن سەزىمىڭە سىڭىرگەن
قانداي مىقتى،
قانداي اسىل سۇيەگىڭ؟!

كۇتە – كۇتە «بوزبالانى»
... ۇيگە ەنبەي...
جۇرگەنىڭنىڭ ءوزى قانداي ءسالامات.
شاقان ۇلى مۇحتار اعاڭ تۇيگەندەي:-
«عاشىقتىقتىڭ قاسىرەتى عالامات»!

7
قىلىقتى قىز ەدىڭ ناز – ۇلعا،
تالايدىڭ جۇيكەسىن مۇجىعان. –
ول ءوزى جازۋعا كەلمەيتىن،
نوتاعا تۇسپەيتىن قىزىق ءان...

قىزىق ءان ول ءوزى، سىرىندا
جاتاتىن حاس سۇلۋ نازىكتىك.
كەلەمىن قازىردە،
بۇرىن دا...
مەن سونى جانىما ازىق قىپ...

اقىن جانى

قۇلاپ كەتتى – اۋ نەلەر بيىك – ابايىم...
اباي جانىن تۇسىندىڭ بە، اعايىن؟
ءوز قامى ەمەس، ويلاپ ءجۇرىپ ءوز حالقىن،
اقىن سولاي اعارتادى سامايىن.

اقىن ءۇشىن جۇلدىز ىستىق، ءتۇن ىستىق،
بارىنەن دە تۋعان جۇرتى تىم ىستىق.
مۇڭىن مۇڭداپ،
جىرىن جىرلاپ سولاردىڭ،
اقىن جانى تاپتى ما ءبىر تىنىشتىق؟!

ىعىستىرىپ سۇر – سۇعىڭدى – لايدى،
اقىن جانى تۇنىعىڭا قۇلايدى.
تاۋ تەڭسەلسە اقىن بىرگە تەڭسەلىپ،
قۇس جىلاسا اقىن بىرگە جىلايدى.

اقىن جاننىڭ كوكسەگەنى – ىزگىلىك،
ىزگىلىككە تۇرار ىلعي ءۇزدىگىپ.
اقىن جانى – لەزىمدە كەمپىر – شال،
اقىن جانى – لەزىمدە قىز – جىگىت.

اقىن جانى – ارمان قۋعان اسىل جان،
اقىن جانى – بيىك تالعار عاسىردان.
ال باسقانىڭ ءجونى بولەك بولعانمەن،
كەلتە عۇمىر كەشەرىن دە جاسىرمان.

اقىن جاندا ماڭگى سونبەس جالىن بار،
اقىن جاندا ماڭگى بۇرقاق داۋىل بار.
اقجولتايلى اق جاڭبىرى تىرلىكتىڭ،
اقىن جاننىڭ جانارىنان جاۋىڭدار!!!

ارحيۆناما
(مۇقاڭ سالعان سوقپاقپەن)

-اتى –ءجونىڭ؟
-بەكىجانوۆ ءابدىلدانىڭ نۇرلانى،
(كوكسەيتىنىم سول باياعى جىرقامى).
-جاسىڭ قانشا؟
-ازاماتتىق كۋالىكتە جازۋلى
1951، – دەپ، تۋعانى،
-ۇلتىڭ شە؟
-دالالىق جۇرت – قازاقپىن،
قازاقتادا ۋىل – شۋىل،
داڭ – دۇڭىڭنان «ازاتپىن».
-تۋعان جەرىڭ؟
- تۇلەگىمىن كۇنەستىڭ،
ءبىراق... ءبىراق...
جالپاق جەردىڭ ءدام – تۇزىن دا ۇلەستىم.
ـ سوندا نەدەپ تانيسىڭ؟
جۇڭگولىقپىن دەيمىن عوي،
ۇيتكەنى مەن وتانىم دەپ كۇرەستىم.
- ساياسيدا بەينەڭ نە؟
- ج ك پ نىڭ مۇشەسىمىن، مۇشەسى،
ادامزاتتىڭ باقىتىنىڭ جولىنا.
-اتا مۇرا...؟
- بەلىمدە بار ءاز بابامنىڭ كىسەسى،
قاراشىقتاي قورعاي بىلەم ونى دا.
ـ مادەني ماعلۇماتىڭ؟
- تولىق كۋرىس ىڭعايمىن،
جەتىلدىم دەپ ءبىراق كەۋدە ۇرمايمىن.
-كاسىبىڭدى ايت؟
-رەداكتور –
ازاماتتىڭ «اعالىقتىڭ تەتەسى»، -
ءتاپ وسىنداي، قىزباسادا شەكەسى.
-قالام اتىڭ؟
- ن، وردالين جانە بەس ات...
«6» دەيتىن شارتتى بەلگىم تاعى بار.
قاي شىعارما كىمدىكى؟-
وسىلارعا قاراپ قوي دا تانىپ ال.
-اقىنىسىڭ با؟
-حالقىم بىلەر، -
پوەزيا دەيتىن ۇلى كوشتەمىن،
جۇرتقا ءمالىم وسكەنىم دە، وشكەنىم.
-تاريحىڭ – شى؟
- ويباي، ول دا تاۋسىلمايتىن اڭگىمە،
باق پەن سوردى بەلۋاردان كەشكەمىن.
-ومىرگە تۇسىنگىڭ؟
-ءومىر دەگەن قايشىلىقتار الەمى،
ماڭگى تىنىم تاپىتىرمايتىن الەگى.
ءبىر جاعىنان قۇتىن قۇيىپ جاتادى...
ءبىر جاعىنان وربىتەدى قاي – قايداعى پالەنى...

-سۇيەتىنىڭ؟
-سۇيەتىنىم – ىزگىلىك،
ىزگىلىكتى اڭساي بەرەم ۇزدىگىپ.
-كۇيەتىنىڭ؟
كۇيەتىنىم – ارامدىق، وعان قوسا قيانات،
كوكىرەكتە جاتپاسىن دەپ «ۇيالاپ».
-جيرەنەتىنىڭ؟
-ارينە، ول جاعىنۋ،
جاعىنسام دەپ سابىلۋ.
«حان – قوجانىڭ» قاسىنان
جىلماڭداعان تازىدايىن تابىلۋ!
- اڭسايتىنىڭ؟
- اڭسايتىنىم – تىنىشتىق،
اماندىعى شارعالامنىڭ ساي – سالاسى، ورمانى.
-وي وزەگىڭ؟
-بەرەرىمدى سارقا بەرىپ حالقىما،
انا ءسۇتىن اقتاپ كەتسەم بولعانى...؟!


تارباعاتاي

تارباعاتاي!
ومىراۋلى ويلار مەكەنى،
جىر قۇشاعىڭ قانشاما ىستىق مەن ءۇشىن،
كەكسە ءومىردىڭ كەرۋەنىندەي جەتەگى،
وراعىتىپ وتەدە الماس ءورىسىن.

سوسىن شىعار، تىرلىگىمنىڭ تىزگىنى،
سەنىڭ سەرپەر قازىعىڭا بايلانعان.
ءوشىرۋدىڭ ءوزى قيىن ىزگىنى،
جانارىڭنىڭ ساۋلەسىنە اينالعان.

ورمانىنداي وي ۇسىنىپ الابىڭ،
سول ساۋلەدەن سەزىمدەرىم مازداعان.
تاۋلارىڭا تارتا تۋىپ تالابىم،
اساۋلىق تا ءبىتتى دەي بەر ازداعان.

ارينە، اقىل – قيمىلىمدا تورە – ءبي،
جۇلىن – جۇيكەم ەڭبەگىنەن كەندە ەمەس.
وتىرعانىم وي تولعاعان ورەلى ءۇي،
پورترەتىم – ناعىز ادام (پەندە ەمەس).

سەبەبى: مەن تىرنەگىڭنىڭ ءبىرى بوپ،
كاۋسار جۇتقام سەندەگى ءبىر بۇلاقتان.
اق تاڭدارىڭ ارمانىمنىڭ ءپىرى بوپ،
اڭسارىمدى ايدىنىنا قۇلاتقان.

ەمىلىڭدەي ەمىرەنىپ ءبىر شاعى،
ەلىگىڭدەي ەلەگىزدىم قياڭدا.
تۇڭعىش جىردىڭ سەندە كوكتەپ بۇرشاعى،
قيالىمدى الىپ ۇشقان قيانعا.

بالا دوستار وندا ءبىزدىڭ كوپ ەدى،
باۋىر باسقان جىلى ۇياداي قوينىڭا.
ءبىر اقىلعا ءبارى بىردەي كونەدى،
ءبىر اشۋدا شىعارەدى «دويلىعا».

ءومىر بىزگە كورىنەتىن وڭاي بوپ،
داڭعىراعان دارا جولشا ءبىر باسقان.
ءار بىرىمىز ءبىر – ءبىر جىنىس توعاي بوپ،
... جاتۋشى ەدى جازىلماعان ءبىر داستان.

سول كۇندەرگە ساعىنىشىم سارقىلماس،
كيەسىمەن تەربەتەتىن بوز دالاڭ.
ونەرىمنەن ەندى ونەردە ارتىلماس،
بوز دالاڭنىڭ بوتاسى بوپ بوزداعان.

بوزدايىن مەن، ريزا بول، تارلان تاۋ،
ريزا بول، قاسقا بۇلاق، جەر وسكەن.
كوكەيىمە كوسىلدىرگەن ارمان تاۋ،
ريزا بول، قۇربىلارىم تەل وسكەن.

ريزا بول،
ريزا بول،
ريزا،
وتە – موتە شىعارماسپىن سەنى ەستەن!
كۇن كوزىندەي كۇلىمدەگەن «گۇليزا»،
كورىنڭدەر اق ساعىمنان، ەلەستەن...

كورىنىڭدەر، ۇستازدارىم اي قاباق،
كەرىم جەڭگە، كەكىلىمدى تاراتقان.
كەتپەيىن مەن تۇعىرىمنان تايعاناپ،
قۇتقارىڭدار ءپىرىم بولىپ، جاراتقان!

بوزدايىن مەن، ريزا بول، تارلان تاۋ،
وتە – موتە شىعارماسپىن سەنى ەستەن.
كوكەيىمە كوسىلدىرگەن ارمان – تاۋ،
ريزا بول، قۇربىلارىم تەل وسكەن!


اكە، سەنىڭ ارقاڭدا...

اكە، سەنىڭ ارقاڭدا باقىتتى ۇلىڭ،
ءومىر ءوزى بالزامىن تاتىتتى مىڭ.
كەشىرەگور، سوندادا كوكىرەگىمنىڭ،
تۇكپىرىندە ازىراق جاتىپتى مۇڭ...

ارينە، مۇڭ سەن ماعان «سيلامادىڭ»،
ءوزىم دە وعان تىلەنىپ قۇيلامادىم.
جازالادى تاعدىرىم...
... جازا باستىم...
ونى سۇراپ، اكە جان، قيناماعىن؟!

كەمىتكەنگە تاعدىرىم كەمىمەدىم،
كەيدە كوكتەن جۇلدىز بوپ كورىنەمىن.
سەن تۇرعاندا، جان اكە، ەل تۇرعاندا،
كوكسەگەنىم تاعى نە تەگى مەنىڭ؟!

اكە، سەنىڭ ارقاڭدا باقىتتى ۇلىڭ،
استانادا بالزامىن تاتىتتى مىڭ.
كوزىنە وتتاي باسىلىپ كەلەم ءالى،
دۇزىك – ساۋساق،
كەۋدەسى جاقۇتتىنىڭ.

حاربينگەدە باردىم مەن، ...تاۋ- شىڭعادا،
قاي وڭىرگە قۇمارسىز قالسىن «بالا».
ايدىنىندا ءجۇزدىردى ەمىن – ەركىن،
كەرىم كەلبەت،
اپاي ءتوس،
ارشىن دالا!

سەيىلگەدە كوپ ەردىم،
سەرۋەنگە، -
جىر تيەگەن قايداعى كەرۋەنگە.
وت باسىندا ومالىپ وتىرمادىم،
ۇقسامادىم ءتىپتى دە ەرۋ ەلگە.

وقۋ ىزدەپ – ءبىلىم دەپ بۇرىندارى،
سەنىڭ ۇلىڭ قايدادا ۇرىنبادى:
ءاز – مۇعالىم...
بانكىردە...
رەداكتور...
سەنىڭ ارقاڭ ەمەس پە مۇنىڭ ءبارى؟!

ەندى قالعان قانشالىق پارىزىڭ بار،
قانداي عانا وزىڭە ارىزىم بار؟
اكە، مەنى بەلشەمنەن باتىرىپسىڭ.
قارىزدارىمىن!
الا كول – قارىزىڭ بار!!!

اكە، سەنىڭ ارقاڭدا ەركەمىن مەن،
ەركەلىكپەن ءار كۇيدى شەرتەمىن مەن.
ءوز ەڭبەگىڭ جانارما ءوز بويىمدا،
نە كۇتەسىڭ، كىم ءبىلسىن، ەرتەڭىمنەن...؟!


دىلگىرلىك

«سەمىپ بارادى دالامنىڭ گۇلى،
ۇلىدى قاسقىر الىستا.
كەمىپ بارادى انامنىڭ ءتىلى،
بەلشەمنەن باتتىم نامىسقا.

جاعامنان تارتتى مۇڭى حالىقتىڭ،
جىندانىپ كەتە جازدادىم.
باسىرەگە مەن جىرىن الىپپىن،
بۇل جولدا ازاپ ازبا مۇڭ؟»-

وكسىدى سولاي اقىننىڭ جانى،
جۇرەگىن ەزىپ مۇڭ – قايعى.
جەگەنى گۇل مەن ءتىلىنىڭ قامى،
وزەكتە قانى تۋلايدى.

تاپپادى ءبىراق امالىن ونىڭ،
كۇرسىنە تىنىپ تۇردى ۇزاق.
بايقادى انىق كەسىلگەن جولىن،
كوز الدى جاتتى بولدىراپ...

... ويلادى، شىركىن، تاعدىرىن ءتىلدىڭ،
جاناردان شىقتار ىرشىدى.
اقىننىڭ ءدىلگىر قالعانىن ءبىلدىم، -
بارماعىن قاتتى قىرشىدى...؟!


سەن تىرەپ...

پىسقىرماي جەلىگىنە قايراعى ىرىم،
قۇنىعىپ قۋماعان ەم پايدا بۇرىن.
ماحاببات، سەنىڭ عانا الديىڭمەن،
قانشاما تولىقىمادى مايرا جىرىم.

تارتسام دا تاۋقىمەتتىڭ تارلىعىن كوپ،
ەشكىمگە قول جايمادىم جارلىمىن دەپ.
ىپ – ىستىق سەنىڭ عانا قۇشاعىڭدا،
تۇرادى ىلعي دا ءبىر قالعىعىم كەپ.

جەتەردەي سوزعان قولى كىل ەسەگە،
تورە بوپ،
توبەم كوكتى تىرەسەدە،
سەنسىز مەن بولار ەم – اۋ ناعىز جارلى،
التىنعا قوينى – قونشىم سىرەسەدە.

كيەڭنەن اينالايىن، قۇسىم، مەنىڭ،
شۇكىرلىك، سۇلكىنىمدى تۇسىرمەدىڭ.
قاۋقارىم قارا تاۋدى تەڭسەلتەردەي،
سەن تىرەپ تۇرعاندىعىڭ ءۇشىن مەنىڭ!


التايعا سالەم

التايىم – اۋ، التايىم،
اقىن تۋعان مەكەنسىڭ!
شار تاراپقا ماقتانباي،
قايتىپ جاتىر ەكەنسىڭ.

جىرىمدى ارناپ وتىرمىن،
جاساڭىنان ىلەنىڭ؛
كادۋەلگى قارت التاي،
قادىرىڭدى بىلەمىن.

تۋماسادا تۋعانداي،
سەزىنەتىن بالاڭمىن.
كەشىگىپ جىر جازعانعا،
سوگەمە دەپ الاڭمىن.

ءسۇيىنشتىڭ سيمۆولى،
جۇرەگىم بار ارناعان؛
تۇسىنەمىن، البەتتە،
ىزگى ءۇمىتىڭ بار ماعان.

توسكەيىڭدە ەرجەتكەن،
قۇرداسىم بار، قۇربىم بار.
سىر شەرتىسىپ سولارمەن،
سەندە سەيىل قۇرعىم بار.

قاناسىڭنىڭ گۇل كوركىن،
ەكراننان كورگەن ەم.
ويىمدى ۇرلاپ تولقىنى،
قىرسوڭىنان ەرگەن ەم.

بايتىگىڭ مەن ساۋىرىڭ،
ەرلىگىمەن ايگىلى.
ىنتىزارمىن قۇشۋعا،
ءدام بۇيىرسا قاي كۇنى.

ايتىپ ەدى ءبىر دوسىم،
اڭگىمەسى ويىمدا؛
قالاسى بار قىراننىڭ،
جاڭىلماسام، بويىندا.

سول قالادان تاراپتى،
كوپ تاريح – شەجىرە.
اسقار اتا كۋاگەر،
عاسىرىڭنىڭ وزىنە.

كوز جىبەرسەم ەرتەگە،
سالالاسىپ تۋىپپىز.
جانىمىزدى قولعا ۇستاپ،
جاۋدى بىرگە قۋىپپىز.

ارداگەرلەر ول جايلى،
تالاي تاريح، جىر جازدى.
(مۇمكىن سودان بۇگىنگە،
ۇلگى قالدى، ءىز قالدى).

جالعاسىنا سول جىردىڭ،
تولتىرىپ اق قاعازىن،
ۇسىنىپ ءجۇر ۇرپاققا،
قادىرلى اعا ماعازىم.

ۇلىڭ ازبا وسىنداي،
قايسى ءبىرىن تەرەيىن،
ۇيا بولعان بارىنە،
التاي، سالەم بەرەيىن.

و، اق يىق مەكەنى،
كوز الدىمنان كەتپەيسىڭ.
جىر – كوڭىلىم جولداعان،
قابىلدارسىڭ، وپكەيسىڭ!


قىز جاۋابى

ازامات - اي، كەلدىڭ بە مولتەڭ قاعىپ،
قارا ءتۇندى، قامىقپاس ەرتەڭدى الىپ.
ازىرىنشە مەن سەنى تۇسىنبەيمىن،
ازىرىنشە كەتپەيمىن جەلپەڭ قاعىپ.

بالكىم تاڭىڭ اعارىپ اتار سەنىڭ،
بالكىم كۇنىڭ كۇلىمدەپ باتار سەنىڭ.
جىبىمەگەن جۇرەگىم ەرتەڭ مۇمكىن،
جۇلدىزىڭ بوپ جىمىڭداپ جاتار سەنىڭ.

تۇسىنبەيمىن،
مۇمكىن ءبىر تۇسىنەرمىن.
تۇسىنگەندە سەزىمنىڭ كۇشى دەرمىن،
قۋانارمىن ــــ جەتەرىمىن ارمانىما،
قامىعارمىن ــــ تاعدىردىڭ ءىسى دەرمىن.

الپەشتەرسىڭ، مۇمكىن، سەن ايالارسىڭ،
ايالاساڭ جانىمدى سايالارسىڭ.
قۋراتىپ اپ ساياڭدى مۇمكىن تاعى،
كۇرىسىنەرسىڭ، جاعىڭدى تايانارسىڭ...

قۇربىلاس ــــ اي، كەلدىڭ بە، مولتەڭ قاعىپ،
قارا ءتۇندى، قامىقپاس ەرتەڭدى الىپ؟
ازىرىنشە مەن سەنى تۇسىنبەيمىن،
ارىزىنشە كەتپەيمىن جەلپەڭ قاعىپ!

(1989- جىل، قۇلجا)

سارى دالا

سارى دالا ـــ
ساعىندىرعان اراسان - اي،
الىستا بۇلدىرايسىڭ قاراسام - اي.
جۇرمە ەكەن ويلاپ مەنى قۇربىلارىم ــ
قاراكوز، اي ديدارلى، قارا ساماي ؟

قايتەيىن، قۇتتى ۇيامداي بولعان جەرىم،
سارى جۇرتىم ـــ
سايران سالىپ قونعان جەرىم.
ويىمدى ارمان - تاۋدان اسىرعانداي،
ءوزىڭ ەڭ كامالاتقا تولعان جەرىم.

سارى بۇيرەك،
شاعانسايىم، قارا ۇڭگىرىم...
كوزىمنەن بۇلبۇل ۇشتىڭ ءبارىڭ بۇگىن.
ۇرلانىپ سەندە قالعان جاس كۇنىمدى.
ساعىنىپ توكپەدىم بە زارىمدى مىڭ.

سارعايعان ساعىنىشپەن تاڭدى اۋناتىپ،
قامىققان قالىڭ ويىم قالجاۋىراتىپ، ــ
«كۇن جاقىن كورسەرگە» دەگەن سوزبەن،
كەلەم - اۋ ءوزىمدى ءوزىم الداۋراتىپ.

ساعىندىم ارقار، قۇلجا، ۇلارىڭدى،
ساعىندىم باقا، شايان، جىلانىڭدى...
داريعا - اي، كۇن بولارما الابىڭا
ورالىپ، تاراتار ءبىر قۇمارىمدى؟!

جۇرەيىن ساعىنىسام مەن ساعىنىپ - اق،
تاعدىردىڭ امىرىنە باعىنىپ -اق.
سايران جەر!
سەن دە مەنى ساعىندىڭ با،
مونشاعىن ساعىنىشتىڭ تاعىنىپ اپ؟

ەركە ەدىم بۇلاڭ وسكەن قۇز، دالادا،
جۇرەكتە سودان وشپەس ءىز قالاما؟
سارىعى، قاشان كورسەڭ، باسىلمايتىن،
جارالعان ساعىنىشقا ءبىز عاناما؟!

ارمان با ەدىڭ
(ءان ءۇشىن)

كوكتەم كۇزگە اۋىستى تىزبەكتەلىپ،
قۇستار قايتىپ بارادى ىزدەپ كەلىپ.
ارمانداردى،
ارماندا قالعانداردى
ىزدەپ كەلىپ،
و، و، ىز دەپ كەلىپ.
قايىرماسى:
سار الا اتىراپتار،
ساپ - سارى جاپىراقتار.
سارعايعان ارمان با ەدىڭ،
جاپىراقتار،
سارعايعان جاپىراقتار؟

كۇز كوكتەمگە اۋىستى تىزبەكتەلىپ،
قۇستار كولگە ورالدى ىزدەپ كەلىپ.
ارمانداردى،
ارماندا قالعانداردى
ىزدەپ كەلىپ.
و، وي ىزدەپ كەلىپ،

قايىرماسى:
كوك شالعىن اتىراپتار،
كوك بورتە جاپىراقتار،
بۇرلەگەن ارمان ەدىڭ،
جاپىراقتار،
بۇرلەگەن جاپىراقتار؟!

جاس داۋرەن
(ءان ءۇشىن)

قۇبا تاڭ سوگىلگەندە،
اق ساۋلە توگىلگەندە.
ارمانىم الا ۇشقاندا،
ساعىممەن جارىسقاندا.ــ
ساعىنارمىن، جاس داۋرەن.

قاراقات گۇل اشقاندا،
قاراكوز سىر اشقاندا.
گۇل ىزدەپ كوك ورمانعا،
كوبەلەك ورالعاندا.ــ
ساعىنارمىن، جاس داۋرەن.

كالەندار جاڭارعاندا،
قارا شاش اعارعاندا.
تولقىندى كول بەتىنە،
تەلمىرە تەربەتىلە.ــ
ساعىنارمىن، جاس داۋرەن.

اينا كول سۋالعاندا،
اق قايىڭ قۋارعاندا.
جاپىراق قايعىرعاندا،
سانىنەن ايرىلعاندا.ــ
ساعىنارمىن، جاس داۋرەن.

قارىنداستار
(ءان ءۇشىن)

دالا ءتوسىن تەربەسە قۇستىڭ ءانى،
كوكتەمە دە مەزگىلسىز تابىلماس قار.
كوكتەمەدەي ءوڭ بەرگەن كوك توبەگە،
اۋىل ءۇيدىڭ بازارى قارىنداستار.
قايىرماسى:
ءدىرىلى جۇرەگىمنىڭ،
قىزىعى گۇل ءومىردىڭ.
بازارى بۇل ەلىمنىڭ، ــ
قارىنداستارــ.

ساۋلەم دەسە ەلجىرەپ جەڭگەلەردىڭ،
ەركەم دەگەن ات قويسا تابىلماس جار،
ەركەلەتىپ وسىرگەن اعاڭ مەنمىن،
ەركەلەڭدەر، اياۋلى قارىنداستار.

قايرماسى:
قىزعالداعى عۇمىردىڭ قارىنداستار،
ارمان جاتىر، وي جاتىر بارىڭدە اسقار.
ادامزاتتىڭ تىرلىگى سەندەرگە ءتان،
سەندەرگە ءتان، اياۋلى قارىنداستار.


كوڭىل
(ءان ءۇشىن)

كوڭىل داۋىل جاسىنى كوركىرەگەن،
كوڭىل كوكتەم جاڭبىرى سىركىرەگەن – اۋ.
جارقىن كوڭىل سەكىلدى سىرنايلى وزەن،
تۇرعان ءۇيىپ قايماعى كىلىكىپ ولەڭ.
... اۋ كىلىكىپ ولەڭ.

كوڭىل دەگەن كىناسىز اسىل اينا،
كىرلەي قالسا اجارى جاسىماي ما.
كوڭىل وسسە تاسىعان ءبىر شاتتىقتان،
كوڭىل قالار ءبىر اتىم ناسىبايعا.

كوڭىلدى ايتسام شالقىعان كول ەمەس پە،
تۇنجىراسا ول ناعىز ءشول ەمەس پە؛
سول كوڭىلدىڭ يەسى، قاراپ تۇرساڭ،
قاراپ تۇرساڭ، سەنى مەن مەن ەمەس پە.

اۋىلىم
ءبارىن بەرىپ «تەنتەك»، ەتكەن اۋىلىم،
ءنارىن بەرىپ ەركەلەتكەن اۋىلىم.
التى جاستا ات جالىمەن ويناتىپ،
دارىن بەرىپ ەنتەلەتكەن اۋىلىم.

اتالارىم قورعان بولعان اۋىلىم،
اجەلەرىم ورمان بولعان اۋىلىم.
قيىر جايلاپ، شەتتە قونىپ جۇرگەندە،
ساعىنىشقا تولعام بولعان اۋىلىم.

قايرماسى:
اۋىلىم – داۋىلىم،
نوسەرىم، جاۋىنىم.
سەن شىڭداپ وسكەمىن،
ساعىندىم –اۋ سامالىڭنىڭ ەسكەنىن.

باتا بەرىپ اتتاندىرعان اۋىلىم،
جابىرقاسام شاتتاندىرعان اۋىلىم.
اتاعىمدى الا تاۋدان اسىرىپ،
جۇرت الدىندا ماقتان قىلعان اۋىلىم.

تارىققاندا اقىل بەرگەن اۋىلىم،
زارىققاندا ناقىل بەرگەن اۋىلىم.
التى الاشتىڭ ازاماتىن جاتسىنباي،
تۋىسىنداي جاقىن كورگەن اۋىلىم.

(قايرماسى ايتىلادى)

توڭىپ بارساڭ شۋاق بولعان اۋىلىم،
شولىركەسەڭ بۇلاق بولعان اۋىلىم.
جولاۋشىنىڭ وزىنە اس دايىنداپ،
اتىنادا قۇراق بولعان اۋىلىم.

سارى قىمىز ساپىراتىن اۋىلىم،
تاڭىن انمەن اتىراتىن اۋىلىم.
ءوزى تۇرعوي وزگەگەدە ورنەك بوپ،
بەرەكەگە شاقىراتىن اۋىلىم.

(قايرماسى ايتىلادى)

اعالارىم اسقار ەتكەن اۋىلىم،
جەڭەشەلەر اسپان ەتكەن اۋىلىم.
ءسۇيىندىرىپ ىزگىلىكتىڭ جۇرەگىن،
جاۋىزدىقتى جاسقاپ وتكەن اۋىلىم.

قاناتتىعا قاقتىرماعان اۋىلىم،
جاماندىقتى جاقتىرماعان اۋىلىم.
ءوز بويىنان وزگەلەرگە ەش ايىپ،
قاي كەزدەدە تاپتىرماعان اۋىلىم.

(قايرماسى ايتىلادى)

جاقسىلىققا قۇمار بولعان اۋىلىم،
جايساڭدىققا تۇمار بولعان اۋىلىم.
سايا ىزدەگەن عارىپ جاننىڭ باسىنا،
كولەڭكەلى شىنار بولعان اۋىلىم.

شەجىرەسىن قوزعاي بىلگەن اۋىلىم،
ۇلتتىڭ سالتى توزباي جۇرگەن اۋىلىم.
قۇلاي قالسا ازاماتى بىرەۋدىڭ،
بوزىنگەن بوپ بوزداي بىلگەن اۋىلىم.

(قايرماسى ايتىلادى)

قيلى – قيلى زامان باسقان اۋىلىم،
شات ومىرگە قادام باسقان اۋىلىم.
التى جاسار بالا كەلسە الىستان،
قارتى بارىپ امانداسقان اۋىلىم.

اق الماستاي ۇل وسىرگەن اۋىلىم،
قىزعالداقتاي قىز وسىرگەن اۋىلىم.
ايباتىما ايبات قوسىپ ءار دايىم،
كوكەيىمدە جۇرەسىڭ سەن، اۋىلىم.

(قايرماسى ايتىلادى)

مەنى ونەرگە جاقىن ەتتىڭ، اۋىلىم،
جاقىن ەتىپ اقىن ەتتىڭ، اۋىلىم.
ۇستازاداي وتكىر جىگەر باعىشتاپ،
بەتى قايتپاس باتىل ەتتىڭ، اۋىلىم.

قارىزىڭدى ادا ەتە الام با، اۋىلىم،
قادىرىڭە جەتە الام با، اۋىلىم.
مەنى باقىت شاقىرسادا شالعايدان،
سەنى تاستاپ كەتە الام با، اۋىلىم؟

بەيىشتەگى انا
(پوەما)

ءبىر عاسىردىڭ الدى ما، كەيىنى مە،
ۇمىتتىم دەپ ۇلدارى كەيىدى مە؟-
ول بەيمالىم، ايتەۋىر التىن انام،
ەلدى ءوسىرىپ ءوتىپتى پەيىلىنە.
مەن دە سونىڭ تۇياعى ارتىنداعى،
ۇيالاعان زەردەسى زەيىنىمە.
تاۋاپ ەتىپ الايىن، تاۋاپ ەتىپ،
ارۋاعىنا ءمىناجات ەتىپ: -
بارساڭ، دوسىم، بار بەر «سەيىلىڭە»!
جۇرت ايتادى مىنانى؛
تالاي ارىس قۇلادى،
تالاي بوزداق جىلادى.
مىڭ كۇن سىنباس شولمەك تە،
ءبىر كۇن ايتەۋ سىنادى.
دەس تايعاندا،
باستان باعىڭ كوشەدى،
اتىڭداعى سونىمەن بىرگە وشەدى.
ءبىراق التىن
قانشا ايتقانمەن التىن عوي،
توپىراقتا كومىلىپ ول
ءجۇز جىل جاتىسىن،
مىڭ جىل جاتسىن،
جاتساداعى جارقىرايدى دەسەدى.
نازار سالساڭ ءبىر مىسالعا كەشەگى،
ەسىل انا ەزلىكتى دە،
ساتقىندىق پەن ەردىكتى دە،
سونداي ىزگى قاسيەتپەن شەشەدى.
∴ ∴ ∴
سوناۋ ءبىر باعزامعى،
قازاقتىڭ ءوزى اڭدىسقان زامانىندا،
«القا كول، سۇلامادان» امانىندا،
«سايرام» اتتى قالانىڭ،
ماساتىلى دالانىڭ،
بولعان دەيدى سۇلتانى «ءورت» ەسىمدى،
قۋىرداقتاي قۋىرعان «جەر-ءتوسىڭدى»،
«اسقان زەرەك، حايلاشىل، دارا» مۇندا.
شورت تياتىن كۇلكىسىن بالانىڭ دا.
التىن حانىم - ايەلى تاس بۇلاقتاي،
تۇرلەنىپتى ورداسى جاس قۇراقتاي،
شوق تاستاپتى مۇنىسى قارا قۇلعا.

قاراقۇل دا حانى ەدى ءبىر ءوڭىردىڭ،
(قىزىعىنا تويعان –دى كىم ءومىردىڭ؟!)
قۇلپىرىپ كوز الدىندا،
سايرام قالا،
وزەگىن ورتەمەس پە دوڭبەكشىتىپ،
جۇزىنە بۇلتىن ۇرىپ تونەرۋدىڭ.
ءبىراق ول ورتتەن ەمەس،
قايتا ونىڭ ايەلىنەن
جاسيدى، قورىنادى، دال ۇرادى.
بابىن تاپپاي اڭىرادى
جاساۋىلىن سايرامعا جىبەرۋدىڭ.

وتقا ماي قۇيعانداي – اق وسى تۇستا،
سايرامنان قيقۋ شىقتى قاپىلىستا.
ءورت سۇلتان ءوز ايەلىن، -
سول التىندى باياعى،
كوزىن ويىپ الۋعادا تايادى.
كۇناسىز ءتان جابىرلەندى،
تاڭبا سالدى جەندەتتەردىڭ تاياعى.
ەل شۋلادى،
ەر وكسىدى اناعا،
كىم بىلەدى نە بولارىن اياعى؟
«ماعان اپات كەلتىرمەك دەپ،
جاستىقتى بيىك قويىپ،
مويىنىمدى ءۇزىپ ولتىرمەك!» دەپ، -
ءورت توعىشار جاريالاپ باس تەتىكتى،
زىندانعا ونى تاس بەكىتتى.
اقىماقتا اقىل جوق شاتىلسسا،
اقىل بەرىپ قايتەمىز ناقۇرىسقا!؟...

كاپەرگە الماي ايىرۋدى،
قاراسى مەن اعىن دا،
ءورت شالجيىپ وتىرەدى تاعىندا.
قاراقۇلدىڭ جاساۋىلى باس سالدى:
-قانە مىرزا، باعىن ماعان، «وكتەمىم»،
وكىنكەنمەن ورالمايدى وتكەنىڭ،
قانداي جاقسى ءوزىڭ كومەك ەتكەنىڭ.
حا... حا... حا... حا...!
ۇڭعىسىمەن سۇعىنسام دەپ تۇر مىنە،
ءوز مويىنىڭا ءوزىڭ بەرگەن «كەتپەنىڭ».
ازىرلەگەن ءدام – تۇزىڭدى، نانىڭدى،
«بەيىشكە» ساپ جىبەرىپسىڭ حانىمدى،
جاقسى بولعان،
ول بولعاندا... حا... حا...حا...!
الىپ قاشىپ قۇتىلار ەڭ جانىڭدى،
ەندى بىزدەن ات مىنەرسىڭ،
شاپاندى دا كيەرسىڭ،
جەسەڭ جەرسىڭ سۇراپ ءالى «بالىڭدى».
ءداتىڭدى ايت، -
كۇتەرىمىز سول عانا، -
دەدى سارباز دولدانا، -
قايسەك بولار سەندەي «ۇلى عالىمدى»؟!

«داۋلەتىمنىڭ كوك مايساسىن وتاۋعا،
دايىن دۇسپان بار ەكەن – اۋ، و، تاۋبا؟!»-
وسىنى ويلاپ
ءورتىڭ سوندا ساسىپتى.
ءبىر اعارىپ، ءبىر بوزارىپ،
زارە – قۇتى قاشىپتى.
سونسوڭ ول ۇلكەن بەشىن،
ناق جاۋابىن بەرمەك بوپ.
جولعا سالىپ جاساۋىلدى،
تارقاتا الماي قاسارۋدى،
ءتىسىن –تىسكە باسىپتى.
ءوزى جاپقان تاس ەسىكتى،
ءوزى كەلىپ اشىپتى:
-ۋا، قاتىن! قاتەلەستىم،
سەن ەكەنسىڭ ايىم دا.
ءوز جولىما اياماپسىڭ،
قوس كوزىڭنىڭ مايىن دا.
وكىنگەنمەن ءبارى بەكەر،
وتكەن ىستەر جايىندا.
اقىلىڭمەن بايىمدا،
وتىنەمىن: ساعان قازعان،
سول كورىمدى ەندى وزىمە دايىندا؟!-
وكىرىپتى ول ايەلىنىڭ اياعىنا ورالىپ،
بولساداعى كىشىرەيىپ «زور –الىپ».-
قولىم دا قان، جولىم دا قان،
كەشىرمەيسىڭ، ارينە!
ءبىراق، ءبىراق، دەۋشى ەدىڭ قوي:
«ەلىڭنىڭ باقىتى ءۇشىن،
تاعدىرى ءۇشىن زار يلە!»

جارقىن ايەل جاس توتىداي سىمباتتى،
وعان سوندا سۇڭعىلا ويمەن ءتىل قاتتى.
ءتىل قاتتى دا تومساردى،
كەسىپ – كەسىپ جول سالدى:
- كەز بولىپسىڭ، امالىم نە، سورىما،
ەندى مەنىڭ ماڭايىمدى تورىما.
سان مىڭ ارتىق زىندانىڭدا جاتقانىم،
باقىتسىز بوپ قونعانىمنان قولىڭا.
ەركىڭ مەيلى قانشا جارلىق دەسەڭ دە،
ءوز قولىمدى ءداتىم شىداپ كەسەم بە؟
ءبىراق – ءبىراق،
پاك كوڭىلىم شوپەرەكتەي قۋاردى.
ەندى وڭالۋ جوق – تى ماعان،
ۇپىلمالىك جەسەم دە.
شىركىن سايرام،
ءوزىم وسكەن مەكەنىم!
ونى ويلاسام كۇيىپ – جانىپ،
ورتەنىپ – اق كەتەمىن.
كەلگەنىڭنەن ماعان ايان،
سول سايرامعا جاۋ شاپتى.
ءبىلىپ تۇرمىن شاپقان جاۋدىڭ،
قارا قۇلداي قارا جۇرەك ەكەنىن.
ازعىنداسا ادام دەگەن حايۋان،
ەلى – جۇرتىن تارىس ۇمىتىپ كەتەر مە؟!
جاۋ الدىندا جالبارىنۋ ساتقىندىق،
ساتقىندىقتان ۇلكەن قىلمىس وتەرمە؟!
قاپى قاپسىڭ، ايلا كەرەك مۇندايدا،
قول قۋسىرۋ جارامايدى بەكەرگە.
ءبىراق قازىر الدە قايدا الىسسىڭ،
وعان اشىق قىلىشىڭدى كوتەرمە.
قايران ەلىم!
ەل دەيتىندەي ەل ەدى،
سوعان اقتىق ەڭبەك ەتكىم كەلەدى.
مۇمكىن قانىم وسى جولدا توگىلەر،
باقىتتىمىن دەرەم سوندا ءارى – ءسارى بولماستان.
ويتكەنى ودان ءبىر تال مايسا،
ءيا، ءبىر گۇل ونەدى!-
دەدى داعى التىن انا تاراندى،
شىرقاپ سالىپ «ەلىم مەنىڭ بار» ءاندى.
ورتكە ءتونىپ قارسى الدىندا مەلشيگەن،
ءوشىر – دەدى، - كوز الدىمنان قاراڭدى!
ءورت تايعاندا ءوز قاسىنان جىلىستاپ،
التىن جەردەن توپىراق اپ ۋىستاپ،
كەلگەن جاۋعا قارسى باسىپ بارىپتى،
جاساۋىلىن قاق ەكىگە جارىپتى.
قايىسپاعان ەرلىگىنە ايەلدىڭ،
حان قاراقۇل قاتتى قايران قالىپتى.
-وتاعاسى – اۋ! ەلىمىزگە كەلىپسىز،
كەلىپسىز دە «دۇعاي سالەم» بەرىپسىز،
قۇرمەتكە لايىق – اق قۇرمەت،
سول ءۇشىن دە ءوزىم كەلدىم ەرىكسىز.
مىناۋ سىزگە ساۋعام مەنىڭ ازىراق،
(بالكىم مۇنى قابىلدايسىز قازىر – اق).
بولعانىمەن ءوزى قوراش، كورىكسىز،
ەجەلدەن –اق ءسىز وسىعان جەرىكسىز!
حا... حا...حا...حا...!
التىن كۇلدى، تۇيىنشەگىن ۇسىندى،
حان قاراقۇل قاتتى ۇيالدى، قىسىلدى.
بىلەگىنەن ءبىلىم ۇرىپ تالدىردى،
ويلاماعان قۇرتادى دەپ مىسىمدى.
حان قاراقۇل قيالدادى:
انا اقىلىن قيا المادى، -
«دەگەنى عوي اقىلعا بەر كۇشىڭدى،
توپىراقتان باسقاعا تەك
ادام كوزى توياما» دەپ ءتۇسىندى.
لەزىمدە نۇرعا تولىپ كوز الدى،
حان قاراقۇل كۇرسىندى دە ءسوز الدى:
-جاسىرام با،
ەل شابۋعا كەپ ەدىم.
(مۇنى اقتاۋعا جوق، ارينە، سەبەبىم!)
ءورت مىرزانىڭ باسىن الىپ،
جاساۋىلعا جاسىن الىپ،
ەل مەن جەرىن توزدىرايىن دەپ ەدىم.
امالىم نە، جولىڭ ۇلى ــــ
ايەلسىڭ ــ
ايەل – انا!-
دەيتىن ەمەس قايسى رۋ، قاي ەلىسىڭ.
سول جولىڭا بەردىم تىزگىن،
نيەتىمنەن گۇدەر ءوزدىم، -
دەپ قاراقۇل ءوزىن – ءوزى قارعادى.
قارعادى دا ءسوزىن قايتا جالعادى؛
-ولەدى ادام،
مەن دە ءبىر كۇن ولەمىن،
قانشا اياۋلى شوق بولسام دا سونەمىن.
قۇداي كەشسىن،
كۇنام مەنىڭ شاشتان كوپ؛
مەن ميعۋلا « ولەڭدەتىپ» كەلەمىن.
ەندى ءبىلدىم: انا – ۇلى، وپالى،
ءورت – اقىماق، مەنداعى،
اقىماقتان ەلىنە وپا جوقتىعىنا سەنەمىن،
مەن ولەمىن...
اقىر ءبىر كۇن ولەمىن...
تىندىم بولسىن ەندىگارى «ولەڭىم»!!!

... سول قاراقۇل كۇنى ءبىتىپ مەرت تاپتى،
ءبىراق ءورتتى شوكتىرىپتى دەرت قاتتى.
قانشا مارتەم جالىنسادا، پاك التىن
ايىنماپتى، العان بەتتەن قايتپاپتى.
ويتكەنى ونىڭ كوڭىلى تۇنىق سۋدان دا،
انا جانى نازىك جان عوي قىلدان دا.
سول سەبەپتى كونبەي اقىر،
كونبەي اقىر، كوز جۇمىپتى زىنداندا...

ايىپ تاقساق، تاعامىز ءبىز ورتىڭە،
باتسا باتىسىن قاسىرەتتىڭ دەرتىنە.
و، التىنىم!
قاسيەتتى انامىز،
سۇيىنەمىز ءمورالىڭا،
تابىنامىز ەركىڭە!
مىڭ مارتەبە ازا تۇتىپ، مۇڭايىپ،
جىلايىق ءبىز، جىلايىق!
زەردەلىك تە، باتىرلىق تا، ەلدىك تە،
ەلگە ارناعان ماحابباتى كەڭدىك تە،
ءسىز سەكىلدى سەرتىن جىقپاس،
تازا قاندى،
ار – ۇجداندى
انالارعا لايىق!!!

اق داۋىل
(ليريكالىق پوەما)
I
و، داريعا – اي!
نار تۇلعالى ءبىر اقىن، -
ءاربىر ءسوزى سوم التىننان تۇراتىن؛ ــ
كۇڭىرەنە،
كۇرسىنىپتى كۇيزەلە،
«مۇنارلىدان» تاپپاعانداي مۇراتىن.

كەيدە بارلى،
كەيدە جارلى كۇن كەشىپ،
ەكى اياعى ءبىر ەتىككە مىنگەسىپ، ــ
ءجۇرىپتى اقىن
جەر بەتىنە ايعىز ساپ،
اسپانمەن دە اۋىق – اۋىق تىلدەسىپ.

قايران اقىن!
قايران جۇرەك شەرلەنە،
شەمەن جۇتىپ، سوعىلىپتى «كەرمەگە»،
قايعى – مۇڭى
حاسىرەتتى كۇي توگىپ،
بەبەۋ قاعىپ اڭىراپتى پەرنەدە.

«... عايب» - دارىن!
بولمىسىنا اشىنىپ،
ءورت جىگەرى سۋ سەپكەندەي باسىلىپ،
زارلى مۇڭىن ءپاش ەتىپتى الەمگە، ــ
ەندى سوعان
قۇلاق توسە، جاس ءۇمىت:
«تۋرا قاراپ
حاس شىندىقتىڭ بەتىنە،
وتىرىكتىڭ شوق قارىدىم ەتىنە.
قۋانىش بەردىڭ...
قايعىڭدى دا اياماي،
ءۇيىپ – توگىپ مەنىڭ حادال نيەتىمە.

تۋرا – ءبىتتى
باسقا سوعىپ تاياعىڭ،
تورگە وزبادىم، كورگە تارتىپ اياعىم.
اقىن كورمەي،
اكىم كورۋ شارتى ما ــ
بۇل دۇنيەنىڭ باقىتى مەن بايانىن؟!

نە بار ەدى
اققا جاق بوپ ءجون سويلەپ،
قياناتتان جەڭىلمەسەم،
جەڭسەم دەپ...
ەندى، مىنە، مۇناراسى حاسىرەتتىڭ ــ
سوقا باسىم سورايادى كەمسەڭدەپ!

سۇم جۇرەككە
شەمەن بايلاپ، شەرەكپەي،
التىن اقتاپ، قۇم تەرگەگەن ەلەكتەي، ــ
كىدىلەنىپ،
كىسلىكتى تارك ەتىپ،
مۇساپىرلىك كۇن كەشۋىم كەرەكتەي؟! ــ»

قالا... دالا ــ
قارا مۇنار بىردە اۋىل،
«قۇزعىنداردىڭ» ارانىندا «قىرعاۋىل».
وبىرلىقتى قي – سپىرا،
اتتەڭ – اي،
سوقسا نەتتى بۇرقاسىندى ءبىر داۋىل؟!
II
قاراشى، انە،
كيە تۇتقان مۇراتىن،
شىندىق ءۇشىن شىرىلداپتى ءبىر اقىن. ــ
ەتىن قارىپ شوعىنا،
قارسى ۇمتىلىپ وعىنا،
حارامدىققا كەكتى قاقپان قۇراتىن...

قايران دارىن!
سىر اقتارىپ شىڭ – قۇزعا،
ۇزاق – ۇزاق تەلمىرىپتى جۇلدىزعا.
تىنسى دا تارايىپتى،
قانى قاتتى قارايىپتى
قۇجىناعان جەمقور قارا قۇزعىنعا.

حالقىن ويلاپ، ــ
سور جايلاعان قونىسىن،
قامىعىپتى شەرلى جۇرەك سول ءۇشىن.
ءبىراق – ءبىراق...
تىجىرىنىپ اكىمى،
اقىنىنا ۇسىنباپتى قول ۇشىن.

سۇيتسە ول دا
جۇلىكتەرمەن «ىمداسقان»،
قاقتى – سوقتى شيىرىن دا ءبىر باسقان، ـ
ايارلىقتىڭ تۇلكىسى ەكەن،
نە كەرەك،
قياناتپەن قىلاڭ باعىپ قىردى اسقان.

پارە بەرىپ،
«تاجى – مۇنشاق» تاعىپتى،
جالباڭ قاعىپ «قوجاسىنا» جاعىپتى.
جارايتىندى ىلىككە، ــ
ەتىپ ابدەن سىلىكپە،
قورجىن – قورجىن «ارام ولجا» الىپتى.
وبىر قۇلقىن،
وپپا اراننىڭ ارلانى،
قاشان جۇرتتىڭ وزەگىن ءبىر جالعادى؟
ەندى، مىنە، ءىسىنىپ تە،
بويىڭداعى كىسلىككە،
شابىنادى – اۋ قارا قولىن سالعالى.

قايسار اقىن! ــ
قايران مەنىڭ ىرگەلىم،
اراسىندا ارپالىسقا «بۇرگەنىڭ».
قانداي باقىت
اققا جاق بوپ قاشان دا،
جەردىڭ بەتىن سولقىلداتىپ جۇرگەنىڭ.

جۇيكەمدى ەزىپ
جۇقارتتى ما وي قالىڭ،
مەن دە اقىنشا شىڭىراۋعا بويلادىم،
دارىندىنى «قارىندىعا»،
ءتاڭىرىم،
كەلىسبەپتى جۇگىندىرىپ قويعانىڭ؟!

قاراشى، انە،
قۇزدىڭ ءسۇزىپ «اقپانىن»،
قارالىققا قانجار كەزەپ جاتقانىن.
ول كوكسەيدى
تۇنىقتىقتى، پاكتىكتى،
اق قاناتتى اقيقاتتىڭ اق تاڭىن؟!
III
كۇن ۇياعا سۇعىنعان ــ
ءىڭىر ەدى،
اسپان بۇرقاپ، جەر ءۇستى دۇبىرەدى.
بۋىرقاندى اق داۋىل،
ۇشقىن اتقان
جانارىنان جاقسىلىق بىلىنەدى.

الاۋ تاڭعا ۇلاسىپ
ءىڭىر شاعى،
جەلگە ۇشقانداي جەمىردىڭ «قۋىرشاعى».
وزەۋىرەگەن وزەگى
قياناتتىڭ، ــ
شىتىنادى سىنارداي ىڭىرشاعى.

الاقاي!
ءبىر جاقسىلىق بولاتىنداي،
جاس قىران ناس قۇزعىندى سوعاتىنداي.
قاقپاسىن ىزگىلىكتىڭ
ايقارا اشىپ،
باقىت قۇسى بارشاعا قوناتىنداي.

كۇن جىميدى ءبىر شاقتا،
تىنىس كەڭىپ، ــ
سەرپىلدى اقىن ارايدان ۇمىتتەنىپ.
اكىم ساستى
سالىنىن سۋعا بەرىپ،
بولارما دەپ ءبىر «سۇمدىق» كۇدىكتەنىپ.

شىنعا اينالىپ ءۇمىت تە،
«كۇدىكتەر دە»،
(اسقاق ايبات بىتكەندەي بىلىكتى ەرگە)، ــ
زەرە – قۇتىن قاشىرا قاقتى دابىل
وبىرلارعا،
وپپا اران – جۇلىكتەرگە!

وسىپ وتپەن، ــ
نايزاعاي شاتىر ەتتى، ــ
جەمقور سۇمعا ءتوندىرىپ «حاسىرەتتى».
كەككە جانىپ ەكپىنىن،
كوككە شاپشىپ،
بۋىرقانىپ وزەندەر تاسىپ ءوتتى...
قاقپان قۇشىپ
«قابان با، قاسقىرى ما»،
ىشقىنا ءوزىن ۇردى تاس قىرىنا.
قاقپانعا كەيسەدە،
كەيىمەدى ول
ءوزىنىڭ وبىر قۇلقىن ناستىعىنا.

بارا – بارا...
كوڭىلدە كوپ «الاڭى» ــ
جەمقور اكىم جەر قۇشىپ دومالادى.
ارىن بىلعاپ،
نىسابىن جويعانداردان
كىسلىك تە وسىلاي جوعالادى.

ءبىر دۇبىرگە...
تاعى ءبىر ءدۇبىر ەندى،
(تاس بولسادا جۇرەگى ءجبىر ەندى). ـ
«تار قاپاستا» الدامكوس،
ايار، اككى...
وكىنىشىن باسا الماي كۇڭىرەندى.

قياناتتان جاسقانىپ،
كوپ ۇتىلىپ، ــ
شەمەن جۇتقان ىزگىلىك كولى تۇنىپ، ــ
شالقارلى شار ايناداي
جاتتى شالقىپ،
كۇمىس تولقىن بەتىندە جەل ىتىلىپ.
IV
تالپىنىپ
دارىنىمەن تىرنەگىندە،
سەرپىلە سەيىل قۇرعان جىر كوگىندە، ــ
اقىننىڭ ايبىنى اسىپ،
جايعا ۇلاسىپ، ــ
ىزگى ءۇمىت شوقتاي جايناپ تۇردى وڭىندە.
سەيىلىپ
مۇنار –مۇڭىنان كوكجيەگى،
لۇپىلىن باسا دا الماي بەۋ، جۇرەگى، ــ
كۇي كەشىپ
قۋانىشتان جارىلارداي،
سۇيىنە سۇمبىلەگە كوز جىبەردى:

اق داۋىل
قاھارىنا ءمىنىپ قاتتى،
«جوندىنىڭ» جون تەرىسىن سىلىپ تا اپتى.
«جىلپوستار»
جاسىرىنعان جىمعا بارىپ،
قۇتىلار جول بار – جوعىن ءبىلىپ باقتى...

قىل قارماپ
«شاباعى دا، جايىنى دا»،
«شاباعى» ءموندى بوپتى «ايبىنا»
ال، «جايىن»
قاسارىپتى تاعدىرىنىڭ ــ
بىلايعى بارا دا الماي بايىبىنا؟!

باردى وپقان
قۇرباندىققا اردى ۇسىنا، ــ
جولىقتى ءاز حالقىتىڭ قارعىسىنا.
قارعىسقا جولىقسا ەگەر،
تاعدىرىنىڭ
قيىن با كوز جەتكىزۋ ارعىسىنا.

قاداعان
قارالىققا «قانداۋىرىن»،
نەدەگەن ءادىل ەدىڭ، بال داۋىرىم.
الاستاپ جەر بەتىنەن الاپاتتى ،
بۇرقاسىن،
بۇرقاي بەرسىن اق داۋىلىڭ!


عارىشكەردىڭ بايانى
ايعا ۇشىپ باردىم،
جانارىم ءتىنىتتى القابىن،
ءۇزىلىپ ءۇمىت،
تورىعىپ جانىم
كەتكەنىن كەنەت بايقادىم.

جوسيدى قۇمى
سىڭىسىعان مۇڭداي كادىمگى،
قىڭسىلاپ نالا،
قاڭىسىعان «دالا» ــ
كۇپ-كۇرەڭ تارتقان ادىرلى.

جەردەگى جانعا
بولعانمەن ايىڭ ارمانداي،
تىرشىلىك مۇندا
تۇنشىعىپ قۇمعا،
قىبىرسىز مىزعاپ قالعانداي.

كەلمەدى بىلگىم
بار-جوعىن مۇندا «وتتەگى»؛
جىبىتەر تاڭداي،
جىپسىتەر ماڭداي،
ءبىر تامشى سۋ دا جوق تەگى...

اڭسادىم سوندا،
عۇزىرلى قارا جەرىمدى.
سول عانا ماعان،
مەيىربان انام
سىقىلدى بولىپ كورىندى.

شىنىمدى ايتسام...
1
وتىرمىن مەن
ويعا ومالىپ،
تۇعىرداعى توماعالى بۇركىتتەي.
قايدا ەكەن دەپ باستى ءمان،
«توماعانىڭ استىنان»
ەپپەن باعام جان-جاعىمدى ۇركىتپەي.
سوندا ماعان
سەزىلەدى كەي ولەڭ
اشىپ كەتكەن ىركىتتەي...
2
كوپ «ەنشىلى»،
ولەڭشىنى
كەلە بەرمەس اقىن دەۋگە شەتىنەن،
ءتىلى - شاڭداق،
ويى - قاڭباق،
قۇرى ۇيقاستى قۋعاندارعا وكىنەم.
قارتى بولسىن، جاسى بولسىن، ەگەردە
ءوز مىندەرىن سەزەردە،
وت شىعار-اۋ بەتىنەن؟!
3
ولەڭ -ونەر!
ەرمەك ەمەس،
ءمۇسىن دە ەمەس قاتىرعان.
ول-مامىردىڭ شۋاعى،
ول-ماۋسىمنىڭ قۇراعى،
ول - اقپاننىڭ اق بورانى اقىرعان.
نەمەسە ول -ىڭكار جۇرەك،
ىنتىزارلىق ىستىق دەم
ءوز عاشىعىن ساعىنىشپەن شاقىرعان.
4
ولەڭ - ونەر، ــ
ۇقساپ كەتەر
ورنەكتەرى كوز جاۋلاعان سىرماققا.
قالماۋ ءتيىس ايتسە دە،
شۇلەن وي مەن
تاسقىن سەزىم ءبىر جاقتا.
ەڭ باستىسى،
وسى ەكەۋى توعىسىپ،
اينالۋى كەرەك سۇلۋ ىرعاققا.
5
سوندا عانا
جاندى ەلىتەر
ناعىز ولەڭ تۋادى.
بويىڭ بالقىپ،
ويىڭ شالقىپ،
تۋىندىڭنىڭ جەتىلەدى بۇرشىك اتىپ قياعى.
قاۋمالايدى
ليريكانىڭ سامالى،
ايمالايدى پوەزيا شۋاعى!
6
تاعى ايتارىم:
«مودەرنيزم»،
«اكسيوما»، باسقاما...
قارا ولەڭدى قاراشىقتاي قاستەرلە،
ءتۇرتىندى ەتپە، جاسقاما!
ەجىكشەلەپ،
تۇسىنىكسىز جۇمباقتاپ، ــ
اقىن بولۋ،
ماسقارا!

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1274

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قىزىلوردادا انالاردان ق 6 مينوت
لا ليگا: 26-تۋر. «بارسە 6 مينوت
قاراعاندىدا تۇرمەدە جاز 12 مينوت
قانداي قيىن ۋاقىتتا دا 27 مينوت
568 ادام كوروناۆيرۋس ين 1 ساعات
ايجان پايشانوۆا: كوپ با 1 ساعات
7 ناۋرىز. تۋعان كۇن يەل 1 ساعات
قازاقستاندا وتكەن تاۋلى 1 ساعات
7 ناۋرىز. قازاقپارات كۇ 2 ساعات
شورت-ترەكتەن الەم چەمپي 3 ساعات
«جەتى كۇن». 06.03.2021 3 ساعات
«دالا battle» 8-شىعارىل 3 ساعات
قازگيدرومەت: ناۋرىزدىڭ 3 ساعات
پەلە ءىزىن كىم باساتىنى 3 ساعات
ياكوب فۋلسانگ «سترادە ب 4 ساعات
جامبىل وبلىسىنداعى اۋىل 4 ساعات
ازات نۇرعاليەۆ قازاقستا 4 ساعات
افريكاداعى مالي ەلىنە 4 5 ساعات
قوستاناي وبلىسىنداعى جو 5 ساعات
«چايكا» «تورپەدونى» جەڭ 5 ساعات
دميتري شومكو «روتور» سا 6 ساعات
مەرەكە قارساڭىندا ەرىكت 6 ساعات
قازاقستاندىق 12 جاسار ء 6 ساعات
«بارىس» - «مەتاللۋرگ» م 6 ساعات
جانساي سماعۇلوۆ «گراند- 7 ساعات
قاراعاندى وبلىسىنداعى ج 7 ساعات
ابات ايىمبەتوۆ «كرىليا 7 ساعات
الماتىدا بالالار جازۋشى 7 ساعات
اقتامبەردى جىراۋ | ادە 8 ساعات
پاراگۆايدا ىندەتتىڭ ورش 8 ساعات