ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-171587416432 %68 %
2019-10-181098330835 %65 %
2019-10-1929893339 %61 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەل-ارنا گازەتى | وسى ارادان ەلارنا گازەتىنىڭ بارلىق ماقالالارىن كورۋگە بولادى..

مەندە ال-ارناعا جازبا-ماقالا جازامىن، وندا وسى ارانى باسىڭىز!

جولدانعان ۋاقىتى: 17:49 - 2015/09/03

ماقالا جولداۋشى: Jolawshy
ماقالا اپتورى: Әсет Медеуханұлы
اپتوردىڭ مەكەن-جايى:
وسى ماقالانىڭ كىرىلشە نۇسقاسى، وسى ارانى باسىڭىز

Осы мақаланың кірілше нұсқасы, осы араны басыңыз



: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

شوقان ءۋاليحانوۆقا قاشقار ساپارىندا سەرىك بولعان شىڭعىستاۋدىڭ قازاعى كىم؟


قازاقتىڭ ۇلى عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ 1858 جىلعى قاشقار ساپارىنداعى «توبىقتى بولىسىنىڭ قازاعى» دەگەن ساياحاتتىق جازباسىندا ايتىلعان، عالىمعا قىزمەت كورسەتكەن قوشقارباي قياتوۆ كىم بولدى ەكەن؟ بۇل دەرەككە شوقانعا قاتىستى ءبىرقاتار كوركەم شىعارمالار مەن عىلىمي ەڭبەكتەردى وقىپ، پاراقتاۋ بارىسىندا ويدا جوقتا تاپ بولدىق.

حاليوللا قۇنانبايۇلى تۋرالى نە بىلەمىز؟


و باستا ءش.ۋاليحانوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىق مۇراسىن تولىق قامتىعان بەس تومدىقتى، ءبىرقاتار دەرەكتەرگە تولى كىتاپتاردى وقىعاندا، اسىرەسە، ءسابيت مۇقانوۆتىڭ ەرتەرەكتە شىققان «جارقىن جۇلدىزدار»، ورىس جازۋشىسى ي.سترەلكوۆانىڭ «شوقان ءۋاليحانوۆ»، قازاق جازۋشىسى ج.بەيسەنباەۆتىڭ «جاسىن تاعدىر جارقىلى»، عۇلاما عالىم ءا.مارعۇلاننىڭ «شوقاننىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىمەن تانىسقاندا ماقساتىمىز باسقا، ىزدەگەنىمىز بولەك ەدى.
كۇنى بۇگىنگە دەيىن قازاق ادەبيەتشىلەرىن، ونىڭ ىشىندە ابايتانۋشى، شوقانتانۋشى عالىمداردى ويلاندىرىپ، ءالى دە بولسا جاۋابىن تابا الماي جۇرگەن ماسەلە – «قازاقتىڭ اسىل تۇلعالارى اباي مەن شوقان ءبىرىن-بىرى بىلگەن بە؟» دەگەن ساۋالدار توڭىرەگىندە بولىپ ءجۇر.
شوقان مەن اباي اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستىڭ ىلگەكتەرىن ىزدەگەنىمىزدە، تاعى ءبىر ماقساتىمىز نە بارى 21 جاسىندا ومىردەن وتكەن، قۇنانبايدىڭ بەل بالاسى، حاكىم ابايدىڭ ونەگەلى ءىنىسى حاليوللا وسكەنباەۆ جايىندا الدەبىر تىڭ دەرەكتەردى كەزىكتىرۋدى ويلاعان ەدىك. تاريحتان بەلگىلى، قازاققا اتاق-داڭقى كەڭ تاراعان ۇلى ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسى، سۇلتان شىڭعىس ۋاليەۆ پەن قارادان شىعىپ حان اتانعان، اعا سۇلتان قۇنانباي وسكەنباەۆتار ءبىرىن-بىرى بىلگەن. كوزى تىرىسىندە ەكى ەلدىڭ يگى جاقسىلارى بىر-بىرىمەن ارالاسىپ، ءدام-تۇزدارى جاراسقان. ءبىرقاتار جازبالاردا حاليولللا «قۇنانبايۇلىنىڭ ومبى كادەت كورپۋسىنا وقۋعا تۇسۋىنە وسى ءۋاليحانوۆتار اۋلەتى سەبەپكەر بولدى» دەگەن دەرەكتەر بار. ول نەگىزسىز دە ەمەس. ماسەلەن، حاليوللا وقۋعا قابىلدانعان 1859 جىلى شوقان قاشقاردان ورالىپ، سول جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ومبىدا جاتىپ، پەتەربۋرگتەگى پاتشا سارايىنا ساپار ەسەبىن دايىنداپ جاتقان كەزى ەدى.
تىپتى، شوقاننىڭ ءىنىسى ماحمۋت ءۋاليحانوۆتىڭ 1859 جىلى حاليوللامەن قاتار كادەت كورپۋسىنا قابىلدانعانىن، ولاردىڭ بۇدان كەيىن دە بىرگە وقىپ، جاقسى ارالاسقانىن قايدا قويامىز؟
كەرەك دەسەڭىز، قۇنانبايدىڭ باسىنا قارا بۇلت ءۇيىرىلىپ، ءىستى بولعاندا، وعان بەل شەشىپ ارالاسىپ، تۇرمەگە تۇسىرمەي، ءۇي قاماققا بوساتقىزعان - شىڭعىس بولاتىن. بۇل ماسەلەگە سول تۇستا گەنەرال-گۋبەرناتوردىڭ كومەكشىسى بولعان شوقاننىڭ ارالاسقانى كۇمان تۋدىرمايدى. سايىپ كەلگەندە، شوقان جايىنداعى دەرەكتەردى كوزاينەك ەمەس، ءتىپتى، لۋپامەن قاراساق تا، الدەقالاي «قۇنانباي، اباي، قالا بەردى، اسىل تۋعان حاليوللا تۋرالى جازبالار كەزدەسە مە؟» دەگەن ۇمىتپەن ۇڭىلگەن ەدىك.

اجال ساپارىنا ايداپ سالۋ...

سويتىپ، قولىمىزعا 1987 جىلى «جالىن» باسپاسىنان شىققان جازۋشى جارىلقاپ بەيسەنباەۆتىڭ «جاسىن تاعدىر جارقىلى» كىتابىنان كۇتپەگەن جەردەن توبىقتى قازاعى قوشقارباي قياتوۆتىڭ ەسىمىن وقىپ تاڭعالدىق. تاڭعالدىق تا، «شوقانعا قاشقار ساپارىندا سەرىك بولعان، سەرىك بولعاندا قىزمەت جاساعان، قولىنا سۋ قۇيىپ، ءدامىن ازىرلەگەن، ءتىپتى، ءقاۋىپتى ساپاردا قورعان بولا بىلگەن توبىقتى قوشقارباي قياتوۆ كىم بولدى ەكەن؟» دەگەن قىزىعۋشىلىق تۋدى.
ەندى سول كىتاپتان ءۇزىندى كەلتىرەيىك:
«كەرۋەن نەگىزىنەن التى قوستان تۇردى. ءبىرىنشى قوسقا بوقاشتىڭ نەمەرەسى تاشماعامبەت يەلىك ەتسە، ەكىنشى قوستى كەنجە سارىعوجين باسقاردى. ءۇشىنشى قوستى ەكى ادام – ابدىكارىم شارىپباەۆ پەن مۇحيت ساعيتوۆ ۇستادى. ءتورتىنشى قوستىڭ قوجاسى مۇحامەدرازىق ءپىرنازاروۆ، بەسىنشى قوستى قوجەكە قويگەلدين، التىنشى قوستى ءجۇسىپ اعىسوۆ باسقاردى. الدىڭعى بەسەۋى ءتۇبى تاشكەنت، مارعۇلان، بۇقاردان شىعىپ، قازاققا ءسىڭىپ كەتكەن ساۋداعا بەيىم ورتادان ەدى. سوڭعى قوستىڭ يەسى ءجۇسىپ اعىسوۆ اياكوز وكرۋگى، ۋاق بولىسىنىڭ قازاعى بولاتىن. كەرۋەن باسى شوقانعا ءوز ۇلەسىنە ءتيىستى توۆاردى جەكە ءبولىپ بەرىپ، ءتورتىنشى قوستىڭ يەسى جاس ساۋداگەر مۇحامەدرازىقتىڭ جانىنا قوستى. قىزمەتشىلىككە توبىقتى بولىسىنىڭ قازاعى قوشقارباي قياتوۆتى بەلگىلەدى. كەرۋەندەگى قىزمەتشىلەردىڭ دەنى قارقارالى، اياكوز، كوكپەكتى دۋانىنان شىققان قازاقتار بولاتىن.
ارحيۆ دەرەكتەرىندە كەرۋەندەگى قىرىق ءۇش ادامنىڭ جيىرما ءۇشىنىڭ ۇلتى قازاق ەكەنى كورسەتىلگەن. جازۋشىنىڭ جازعانىن سوزبە-سوز كەلتىردىك. (ج.بەيسەنباەۆ. «جاسىن تاعدىر جارقىلى». 140-141 بەت. «جازۋشى» باسپاسى. 1987 جىل).
كەزىندە قازاقتىڭ ءبىرقاتار جازۋشىلارى مەن عالىمدارى شوقاننىڭ ايگىلى قاشقار ساياحاتى تۋرالى كوپ جازدى. اسىرەسە، س.مۇقانوۆ، ءا.مارعۇلان، ج.بەيسەنباەۆ ورىس جازۋشىلارى ءارىسى ن.پوتانين، بەرىسى ي.سترەلكوۆالار قىزىعا، جارىسا جازعان بولاتىن.
ەلدىڭ ءبارىن قىزىقتىرعان شوقاننىڭ قاشقار ساپارى نەگە كەرەك بولدى؟ XVIII-XIX عاسىرلاردا ورتا ازياعا يەلىك ەتۋ ماسەلەسى، ونداعى ەلدەردىڭ ىشكى دامۋى مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىسى رەسەي مەن قىتاي سياقتى الپاۋىت مەملەكەتتەردى ابدەن ەلىكتىردى. ولار بۇل ايماقتارعا ارەكەت ەتۋ ماسەلەسىن ءوز ماقسات-مۇددەسىنە ساي شەشۋدى ويلاپ، باس قاتىردى. سول تۇستا ورتا ازيالىق مەملەكەتتەردىڭ ءبىرقاتارىن وزىنە قاراتقان رەسەي ءۇشىن الىس تا بولسا جاقىن قىتاي ەلى باستى نىسانادا تۇردى. اسىرەسە، رەسەيمەن شەكارالاس قاشقار، قۇلجا، ياركەنت، حوتان، اقسۋ، تۇرپان سياقتى قىتايدىڭ التى شاھارى جۇمباق ولكە رەتىندە رەسەي سىرتقى ىستەر دەپارتامەنتى مەن ورىس بارلاۋ قىزمەتىنىڭ ەرەكشە نازارىندا بولدى. ءبىراق، رەسەي تۇگىلى ەۋروپالىقتاردىڭ قىتاي ولكەسىنە قىزىعۋى جات جۇرتقا جابىق ءارى قۇپيا قاشقار ايماعىنا ساپارى ءاردايىم ءساتتى بولا قويعان جوق. وعان قاشقارعا ءۇندىستان ارقىلى جاسىرىن ءوتىپ، ساۋداگەر اتىن جامىلعان، اعىلشىن ساياحاتشىسى ادولف شلاگينۆەيتتىڭ قايعىلى ساپارى دالەل.
1858 جىلدىڭ 1 قازانىندا مۇسابايدىڭ باستاۋىمەن شۇباتىلعان كەرۋەن قاشقارعا كىرگەندە قاقپاعا كىرەبەرىستە باقان باسىنا ىلىنگەن قان-قان، شابىلعان باستاردى كورىپ ساۋداگەرلەر ءىشىن تارتقان. سول باستاردىڭ ءبىرى - اعىلشىن ساياحاتشىسى ادولف شلاگينۆەيتتىڭ باسى ەكەندىگى داۋسىز. ساپاردىڭ ءقاۋىپتى بولعاندىعىن وسىدان-اق بىلۋگە بولادى.
رەسەيگە ادال بولۋعا انت بەرگەن، پورۋچيك شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ بۇل ساپارى، بىرىنشىدەن، اسكەري بارلاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان. كارتوگرافيا مەن گەودەزيادان جاقسى ءبىلىم العان شوقان قاشقارعا كىرگەننەن شىققانعا دەيىن ونداعى شەكارالىق بەكىنىستەر قۇرىلىسىن، تاۋ، وزەن، جەر بەدەرلەرىن بەلگىلەپ، قالا، اۋىل، ەلدى مەكەندەردىڭ ورنالاسۋىن قۇپيا كارتاعا تۇسىرگەن. ساپاردىڭ قۇپيالىعىنا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. شوقان ءوز جازبالارىندا جولاي كەزدەسكەن ەلدى مەكەن اتاۋلارىن انىق جازىپ، ساپار بارىسىندا كەزدەسكەن قاشقار ايماعىن بيلەۋشى مامىرازىق داتقا، ۇيعىر نۇرماعانبەت پەن قىرعىز وسمان سياقتى تاعى دا بىرنەشە قىتاي شەندىلەرىنىڭ اتتارىن اتايدى. الايدا، وزىمەن ساپارلاس بولعان ادامداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ەسىمدەرى، ولاردىڭ ىس-ارەكەتتەرى مەن كەرۋەندەگى قىزمەتى ايتىلمايدى. بۇل – الدەقالاي كۇن تۋسا، كەرۋەندەگى ادامدارعا، ونىڭ بولاشاق ۇرپاقتارىنا زيانى ءتيىپ كەتە مە دەگەن ساۋىسقان ساقتىقتان تۋسا كەرەك.
راسىندا، شوقان جازعان كۇندەلىكتەر مەن جازبالار، سۋرەتتەر مەن كارتالىق نۇسقالار الدەقالاي قىتاي ۇكىمەتىنىڭ قولىنا تۇسسە، تەك شوقان عانا ەمەس، ونىمەن ساپارلاس بولعان كەرۋەنباسى مۇسابايدان باستاپ، تالاي بەيكۇنا جاندار باستارىنان ايىرىلۋى عاجاپ ەمەس ەدى.
شوقاننىڭ ءوزى جازعانداي، ساياحات بارىسى ىشتەن دە، سىرتتان دا باقىلاۋدا بولدى. ويتكەنى، كەرۋەن جولعا شىعىپ، قاشقارعا بارعانشا، ودان ەلگە قايتقانشا، تەمىر كەرۋەتتە ۇيىقتايتىن، ۇنەمى ويدا جۇرەتىن، تاڭ اتا نە تۇندە وت جارىعىمەن قاعاز جازاتىن ورىس جايىندا، شوقان جونىندە ءسوز تاراپ كەتتى. قاشقاردا بولعاندا «سەمەيدەن كەلگەن كەرۋەن ىشىندە ورىس تىڭشىسى بار ەكەن» دەگەن سىبىس ءبىر باسىلعان ەمەس.

ايگىلى عالىمعا ءقاۋىپتى ساياحاتتا قىزمەت كورسەتكەن جاننىڭ قۇپياسى اشىلماي تۇر

كەز كەلگەن ساتتە شوقاننىڭ اعىلشىن ساياحاتشىسى ادولفتىڭ كەبىن كيۋى مۇمكىن ەدى. وسىدان-اق، اسا ماڭىزدى، قاۋىپ-قاتەرگە تولى وسى ساپاردا شوقانعا سەرىك بولعان، ۇنەمى جانىنان تابىلعان، وققاعار قورعاۋشىسى بولعان قوشقارباي قياتوۆقا جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن اڭعارۋعا بولادى. ءوزى تورە تۇقىمى شوقان قاراپايىم تۇرمىسقا، كۇندەلىكتى كۇيبىڭ تىرشىلىككە يكەمدى بولدى دەۋ جەڭىل ءسوز بولار. بۇل ساپاردا قوشقارباي قياتوۆتىڭ شوقانعا ءمىنسىز قىزمەت كورسەتكەنى داۋسىز. جوعارىدا ايتتىق، كەرۋەن سەمەيدە جاساقتالىپ، كەرۋەنباسىلىققا سەمەيلىك مۇساباي كوپەس تاعايىندالسا، قىزمەتشىلىككە اياكوز قارقارالى وكرۋگتەرى مەن قالا ماڭى قازاقتارى ىرىكتەلىپ الىنعان.
قىتايدىڭ قۇلجا، قاشقار ايماعىنا ساۋدا جاسايتىن بوقاش، مۇساباي سياقتى سەمەيلىك ساۋداگەرلەردىڭ ءمىنىس اتتارى مەن جۇك ارتاتىن تۇيە، جىلقىلارى، ساتاتىن قوي مالدارى سىبان مەن توبىقتى يەلىگىندەگى ارقات، ءالجان بەكەتتەرى ماڭايىندا جايىلىپ، قىس قونىس، جاز جايلاۋ ەتكەنىن ەلدىڭ ءبارى بىلە بەرمەيدى. ونىڭ دالەلىندەي، ارقات وڭىرىندە ساۋداگەر بوقاشتىڭ قىستاۋىنىڭ ورنى ءالى بار. سەمەي – قاراۋىل اراسىنداعى قارا جول بويىنداعى الاسالاۋ كەزەڭدى «ارقالىق كەزەڭى»، كەيدە توبىقتىلار «سارتتىڭ ارقالىعى» دەپ ايتىپ قالادى.
شوقاننىڭ جولجازبالارىن مۇقيات وقىساق، ول سەمەيدەن شىققان كەرۋەنگە 1858 جىلدىڭ 28 ماۋسىمىندا قوسىلىپ، بۇل ساپار 1859 جىلدىڭ 12 ساۋىرىنە دەيىن جالعاسقانىن ءبىلۋ قيىن ەمەس. ياعني، شوقاننىڭ قاشقارعا ساپارى 10 اي، 14 كۇنگە سوزىلعان. ءوزىن كۇتىپ العان ورىس اسكەرىنىڭ قورعاۋىمەن ول الدىمەن ۆەرنىيعا الماتىعا از ايالداپ، ءسال ۇزىلىستەن سوڭ ومبىعا توقتاعان. سول جىلدىڭ اياعىنا دەيىن قالادا بولىپ، قاشقار ساپارى تۋرالى ەسەبىن دايىنداعان.
شوقاننىڭ قاشقار ساپارى پاتشا ۇكىمەتىنىڭ دە، پەتەربۋرگتەگى عىلىمي ورتانىڭ دا جوعارى باعاسىن الدى.
ونىڭ ەسەبىن پاتشا سارايىنداعى جوعارى دارەجەلى ۇلىقتار ماقۇلداسا، قاشقار ساپارى تۋرالى جازبالارىن رەسەي مەن ەۋروپا عالىمدارى تالاسا باستىرىپ، شوقاننىڭ عالىم رەتىندەگى داڭقى وسىلاي شارتاراپقا تارادى. پاتشا ۇكىمەتى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ بۇل ەرلىككە پارا-پار ەڭبەگىن باعالاپ، مەرزىمىنەن بۇرىن وعان شەن بەرىپ، سىي-سياپات كورسەتتى.
شوقانتانۋشى، بەلگىلى عالىم الكەي مارعۇلان مۇراعات دەرەكتەرىنە سۇيەنىپ:
«اسكەري كاۆالەريانىڭ پورۋچيگى، سۇلتان شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ قاجىرلى ەڭبەگىن، ورتاازيالىق شەكارالاردى تەكسەرىپ قايتۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋ كەزىندەگى ءقاۋىپ- قاتەرلەردى جەڭىپ شىققان ازابىن ەسكەرىپ، شتابس-روتميستر شەنى بەرىلىپ، ءتورتىنشى دارەجەلى، قاسيەتتى «ۆلاديمير» وردەنى قوسا تاپسىرىلىپ، 500 سوم كۇمىس اقشامەن ءبىرجولعى جاردەم كورسەتىلسىن» دەگەن پاتشا سارايىنىڭ بۇيرىعىن كەلتىرەدى.
شوقاننىڭ تىكەلەي ايتۋىمەن ساپارعا قاتىسقان 23 ادام ناگراداعا ۇسىنىلعان. ونىڭ ىشىندە كەرۋەنباسى مۇساباي مەن بوقاش اسكەري شەن الىپ، ءارقايسىنا 300 سومنان كۇمىس اقشا بەرىلگەن. ماراپاتتالىپ، پاتشا سارايىنىڭ تىزىمىنە ءىلىنىپ، سىي-سياپات كورگەندەردىڭ ىشىندە قوشقارباي قياتوۆ تا بولدى.
سونىمەن، شوقاننىڭ 10 اي، 14 كۇنگە سوزىلعان قاشقار ساپارىندا وعان سەنىمدى سەرىك بولعان، ءمىنسىز قىزمەت كورسەتكەن قوشقارباي قياتوۆ كىم بولدى؟
قولعا تۇسكەن شەجىرە دەرەكتەردى، ءبىزدىڭ وڭىرگە قاتىسى بار ايگىلى «توبىقتى شىڭعىستاۋ» شەجىرە كىتابىن اقتارىپ، پاراقتاعانمەن، قوشقارباي قياتوۆتىڭ اتىن ەشبىر جازبالاردان كەزدەستىرە المادىق. «وسىنداي ادامدى بىلەسىڭ بە؟» دەپ، ءجون بىلەتىن قارياسى ازايعان بۇگىنگى ەل ىشىنەن ساۋال سۇراۋدىڭ ءوزى ەرسى. ەڭ باستىسى، كەرۋەننىڭ سەمەيدە جاساقتالىپ، وعان قىزمەتكە سول ماڭايدان ادامدار ىرىكتەلىپ الىنعانى داۋ تۋدىرمايدى. قوشقارباي قياتوۆ انىق توبىقتى قازاعى بولسا، ول ءالجان، ارقات ءوڭىرىن مەكەن ەتكەن ماماي رۋىنىڭ ازاماتى شىعار. الدە وسى ءوڭىردى ەجەلدەن قونىستانعان نايماننىڭ سىبان، اقىمبەت رۋلارىنىڭ قازاعى ما ەكەن؟
الدە، كەرۋەنباسى، رۋى ءۋاق-تىنىبايدى توڭىرەكتەپ، تانىستىقپەن قىزمەتكە قابىلدانعان ۋاقتىڭ قازاعى ما؟
يا، وسىنداي جورامال - تۇسپالداردى ايتقانىمىزبەن، بۇل جۇمباق جاننىڭ كىم ەكەندىگىن ءدوپ باسىپ تابا المادىق.
سويتىپ، شوقانعا قاشقار ساپارىندا سەرىك بولعان، قىزمەت كورسەتكەن توبىقتى قازاعى قوشقارباي قياتوۆتىڭ قۇپياسى اشىلماي تۇر. ءسىزدىڭ نە بىلەتىنىڭىز، نە قوسارىڭىز بار، وقىرمان؟

اسەت مەدەۋحانۇلى

قاراۋىل اۋىلى،
اباي اۋدانى.

قوسىمشا جۇكتەلگەن سۋرەتتەرى:

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/oku.php?tur=11&id=1019

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


الماتى اكىمىنىڭ گرانتىن 6 مينوت
ءحابيبتىڭ اكەسى: قارسىل 6 مينوت
فۋتزالدان چەمپيوندار لي 6 مينوت
Chanel № 5 ءاتىرى قالاي 11 مينوت
تۇركىستان وبلىسىندا 1،3 13 مينوت
UFC باسشىسى: حابيب پەن 16 مينوت
اۋديوكاسسەتالار قايتا و 16 مينوت
باقىت سۇلتانوۆ ۆاشينگتو 25 مينوت
دانيلينا اقش-تاعى تەنني 26 مينوت
ەلباسى مەملەكەت باسشىلا 26 مينوت
كوكشەتاۋدا العاشقى قار 1 ساعات
مەسسي: نەيماردىڭ قايتىپ 1 ساعات
الماتىدا تۇركى الەمى كي 1 ساعات
اقتوبەلىك وقۋشىلار جەدە 1 ساعات
مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ 1 ساعات
بقو-دا «مۋزەيلەر شەرۋى» 1 ساعات
نۇر-سۇلتان قالاسىنا گاز 1 ساعات
ءداليدىڭ كارتيناسى 32 س 1 ساعات
حالىق سانىنىڭ ازايۋىن ت 1 ساعات
قازاقستاندىقتار ءوز اتى 1 ساعات
BBC: ەڭ ىقپالدى 100 ايە 1 ساعات
جارمەڭكە: سقو-نان ەلورد 1 ساعات
قاراعاندى وبلىسىندا جول 1 ساعات
بەيتانىس مىسكىندەرگە كو 1 ساعات
بويجەتكەن 1 ساعات
سۇلۋلىقتى ەسەپتەپ شىعار 1 ساعات
"اسان" ءفيلمى رۋمىنياد 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
مۇسىلمان مەن ءمۇميننىڭ 2 ساعات
بەلگىلى ايتىسكەر اقىن ب 2 ساعات