كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-171215391738 %62 %
2019-11-181794515640 %60 %
2019-11-19604179751 %49 %

تيۋتور – استانا اقشامى


ءتۇرى: اقجول تور ماقالالارى

ۋاقىتى: 02:30 - 2019/10/29

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.تيۋتور – استانا اقشامى

تاقىرىپتاعى جالعىز اۋىز ءسوزدىڭ اعىلشىنشا ەمەس، «تالىمگەر» دەگەن قازاقشا اۋدارماسىن قولدانساق، كەيىپكەرىمىزدىڭ بەينەسى اشىلماي قالاتىنداي كورىندى. ويتكەنى ءاۋتيزمى بار بالالاردىڭ جانىندا ءجۇرىپ ساباعىن ۇيرەتەتىن، قوعامعا بەيىمدەيتىن، بويىنداعى قورقىنىشتاردان قۇتقارىپ، ەموتسيالارىن باسقارۋعا باۋليتىن جاناشىر جاندى بۇكىل الەمدە «تيۋتور» دەگەن تەرمينمەن تانيدى. ەلورداداعى №71 مەكتەپ-ليتسەيدە قىزمەت ەتەتىن ءالي عازيزوۆ تە – وسىناۋ قايىرلى ەڭبەكپەن اينالىسىپ جۇرگەن مامانداردىڭ ءبىرى. سۇحباتىمىز بارىسىندا ول بىزگە ەرەكشە بالالارمەن جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەسى جايلى سونشالىقتى ەنتۋزيازممەن اڭگىمەلەپ بەردى.

اۋتيزمگە اۋرۋ رەتىندە قاراۋعا قارسىمىن

بىلىم سالاسىنداعى توعىز جىلدىق تاجىريبەمنىڭ سوڭعى ءتورت جىلىندا ەرەكشە بالالارمەن جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. بۇگىندە №71 جانە №84 مەكتەپتەردەگى ەكى وقۋشىعا تيۋتورمىن. جالپى مەن اۋتيزمگە اۋرۋ رەتىندە قاراۋعا قارسىمىن. ءجۇرىس-تۇرىسى قالىپتى ادامداردىكىنە ۇقساس بولماعانى ءۇشىن عانا ولارعا وسى انىقتاۋىشتى تىركەۋىمىز مۇلدەم دۇرىس ەمەس. ولاردا دا بارىمىزدىكى سەكىلدى ەموتسيا بار، ولار دا ءبىز بىلەتىن سەزىمدەردى سەزىنە الادى، تەك سولاردى جەتكىزۋىنىڭ جولى باسقا. ماسەلەن، ءاۋتيزمى بار بالا شولدەگەنىندە سۋ سۇراي الماۋى مۇمكىن. ەسەسىنە ايقايلاۋ، جىلاۋ، اشۋلانۋ ارقىلى قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋعا تىرىسادى. ءبىز، ياعني تيۋتورلار وسىنداي قاراپايىم جاعدايدان باستاپ وزدەرىن قالاي ۇستاۋى كەرەكتىگىن ۇيرەتەمىز.

«قولىڭدى دىرىلدەتپە. سەن جىندى ەمەسسىڭ عوي…»

بىر شاكىرتىمنىڭ ەسىمى – ­ەرسۇلتان. ءبىز ونىمەن ءتورتىنشى جىل قاتارىنان بىرگە كەلە جاتىرمىز. باستاپ­قىدا ءتىل تابىسىپ كەتۋ اجەپتاۋىر قيىن بولدى. مەنى تىڭداعىسى كەلمەدى، بالكىم، قورىققان دا بولار. قولىن دىرىلدەتە بەرەتىن. مۇنى اۋتيزمدەگى «ستيممينگ» نەمەسە «ساموستيمۋلياتسيا» دەيدى. سالدەن سوڭ مەن دە سولاي ىستەۋگە كوشتىم. «سەن نە ىستەپ جاتىرسىڭ؟ توقتات، بولدى. جىندىسىڭ با؟ – دەپ سۇرايدى مەنەن. – جوق، جىندى ەمەسپىن. ال سەن شە؟ – جوق، مەن دە جىندى ەمەسپىن». ارتىنشا ول دا قولىن دىرىلدەتۋدى توقتاتادى. الايدا مۇنداي ادەتتەرىن تولىقتاي جويىپ جىبەرۋ دە ءقاۋىپتى. بۇدان ارىلعان سوڭ باسقا، بۇدان جامان ادەتتى تاۋىپ الۋى مۇمكىن. ءاۋتيزمى بار بالالار ءۇشىن ستيممينگ – ءوزىن-وزى تىنىشتاندىرۋدىڭ ءبىر ءادىسى. ءقازىر مىناعان كوشتىك. مەن وعان كوشەدە، قوعامدىق ورىندا نەمەسە سىنىپتا وتىرعاندا قول دىرىلدەتۋگە بولمايتىنىن ايتتىم، ەسەسىنە دارەتحانادا نەمەسە ەشكىم كورمەيتىن وڭاشا جەردە رۇقسات. ول دا وسىعان ۇيرەنىپ العان: كەيدە اينالاسىنا قارايدى دا، وزگە ادامدار بولماسا، تەز-تەز الگى ارەكەتىن قايتالاپ، ىشىندەگى سترەسىن شىعارىپ الا قويادى.

جاسوسپىرىمدەر عاشىق بولىپ قالۋى مۇمكىن

بىزدىڭ مەكتەپتە 13 تيۋتور جانە سولارعا بەكىتىلگەن 15 ەرەكشە بالا بار. كەيدە ءوزارا اۋىسۋعا تۋرا كەلەدى. مۇنى روتاتسيا دەيمىز. ونىڭ سەبەبى مىنادا: بالا تەك ساعان ۇيرەنىپ قالماۋى كەرەك، ايتپەسە سەنسىز ورتادا وعان قيىن بولادى. ءبىراق تيۋتور اۋىستىراردا ءار وقۋشىنىڭ جاستىق جانە جىنىستىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرەمىز. تيۋتورلاردىڭ اراسىندا جاس قىز-كەلىنشەكتەر دە كەزدەسەدى. ءجاسوسپىرىم ۇلدار ولارعا عاشىق بولىپ قالۋى مۇمكىن. ەرتەڭگى كۇنى تيۋتورمەن ايى­رىلاساردا كادىمگىدەي جان جاراسىنا دۋشار بولادى. سول سەكىلدى، قىز بالالارمەن دە مۇمكىندىگىنشە ەر تيۋتورلار اينالىسپاعانى ابزال. كەيبىر وقۋشىلارمەن اجەتحاناعا دەيىن بىرگە بارۋ قاجەت، ال قىز بالا جىنىستىق جاعىنان جەتىلىپ كەلە جاتقاندا، بۇل نارسە، البەتتە، ابەس. ارى-بەرىدەن سوڭ تيۋتوردىڭ ءوزى ءۇشىن دە بالامەن ءتىل تابىسۋدىڭ ىڭعايلى تەحنيكالارى بولادى. مىسالى، مەن تيۋتورلىق ەتەتىن ەكى ۇل بالا ساباقتان شارشاعاندا نەمەسە الدەنەگە زەيىنى تومەندەگەندە، ۇشەۋمىز سپورتزالداعى ماتراستاردىڭ ۇستىندە ابدەن الىسىپ، كۇرەسىپ الامىز. ولارعا موتوريكا قاتتى ۇنايدى. وسىدان سوڭ كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيمەن قايتادان سىنىپتارىنا كىرىپ، تىرپ ەتپەستەن ەكى ساعات بويى ساباق تىڭدايدى. ال قىز بالالارعا ونداي ءادىستى جاساي المايسىڭ. ولاردىڭ ءتىلىن ايەل تيۋتورلار جاقسىراق تابادى دەپ ويلايمىن.

تيۋتورلاردىڭ جۇمىسى «بولاشاق» قاۋىمداستىعىنىڭ ء«ار بالا مەكتەپكە لايىق» جوباسى اياسىندا جۇزەگە اسۋدا. ولارعا قاۋىمداستىقتاعى كۋراتورلار نۇسقاۋ­لىق بەرىپ وتىرادى. قازىرگى تاڭدا اتالعان ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن استاناداعى بىرنەشە ءبىلىم وشاعىندا، اتاپ ايتساق، №40، 83، 85، 37، 71 مەكتەپتەردە ينكليۋزيا سىنىپتارى اشىلعان.

كىمدەردى قۇشاقتاۋعا بولادى؟

جاسوسپىرىم شاققا اياق باسقان ەرەكشە ۇل بالالار كەيدە سىنىپتاس قىزدارىن قۇشاقتاعىسى كەلىپ، وعاش قىلىقتار كورسەتەدى. وندايدا قۇرداستارى «ەرسۇلتان ءبىزدى قۇشاقتاي بەرەدى» دەپ شاعىم ايتىپ كەلسە، «ول جاي سەندەردى جاقسى كورەدى، دوس بولعىسى كەلەدى» دەپ اۋە­لى سولاردى تىنىشتاندىرامىن. كىم بىلەدى، وزدەرى نەمەسە اتا-انالارى باسقاشا ءتۇسىنىپ قالۋى مۇمكىن عوي. كەيىن وقۋ­شىمدى وڭاشا شاقىرىپ، ەكەۋمىز «قارىم-قاتىناس شەڭبەرىن» سىزامىز. وندا ءبىرىنىڭ سىرتىنان ءبىرى اينالا سىزىلعان شەڭبەرلەردىڭ ءدال ورتاسىنا ەرسۇلتاندى ورنالاستىرامىز. ەرسۇلتانعا ەڭ جاقىن شەڭبەردىڭ بويىنا اكە، انا، باۋىر سياقتى ەڭ جاقىن ادامداردى جازامىز. بۇل كىسىلەردى قۇشاقتاۋعا، بەتىنەن سۇيۋگە بولادى. ودان كەيىنگى شەڭبەردىڭ بويىنا تۋىسقان، كورشى، دوس سياقتى جانداردى تىزەمىز. بۇلارمەن قول الىسۋعا رۇقسات. ال ودان الىسىراق شەڭبەرگە سىنىپتاس، ءمۇعالىم، كورشى سىنىپتىڭ بالالارى كىرەدى. ولارمەن ەشقانداي فيزيكالىق بايلانىس جاساماۋ كەرەك، تەك سالەمدەسسەڭ جەتكىلىكتى. ال ەڭ سىرتىنداعى شەڭبەردە اۆتوبۋستاعى ادامدار، كوشەدەگى بەيتانىس كىسىلەر بار. ولارمەن ەشقانداي قارىم-قاتىناس جاسامايسىڭ. بۇل ءادىس وتە جەمىستى.

پيتستسا مەن دەمالىس – جاقسى موتيۆاتسيا

ەرەكشە بالالارمەن تاي­مينگ جانە موتيۆاتسيا تا­سىلدەرى بويىنشا جۇمىس ىستەيمىز. ماسەلەن، ەرسۇلتان بىرنەشە ساعات بويى تاپجىلماستان ەرمەكسازدان ءمۇسىن جاساپ وتىرا الادى. مۇسىندەرى كەرەمەت. دينوزاۆر­دى جاساسا، تىرناقتارىنا دەيىن اينىتپاي كەلىستىرەدى. دەتالعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. وسىنى ىستەپ وتىرعانىندا ونى ورتا جولدان توقتاتىپ، ەندى مىنا ساباققا كوشەيىك دەسەڭ، اشۋلانادى. سوندىقتان جانىنا تايمەر قويامىن. ون مينۋتتىڭ ىشىندە جۇمىستى ءبىتىرۋى كەرەك ەكەنىن بىلگەن سوڭ، ول دا تەزىرەك قيمىلداي باستايدى. كەيدە ءوزى ۇناتپايتىن ساباقتارعا بارعىسى كەلمەي، قيقارلاناتىنى دا بار. وندايدا ء«قازىر ماتەماتيكانى بىتىرگەن سوڭ، اسحاناعا بارىپ پيتستسا جەيمىز» نەمەسە «پۋفيككە جاتىپ ءسال تىنىعىپ الساڭ بولادى» دەپ ىنتالاندىرامىن. ءبىراق ۋادەڭدى ورىنداۋىڭ ءتيىس، بالانى الداۋعا بولمايدى.

اسحاناداعى كەزەكتەن ەندى قورىقپايدى

تيۋتور بىرتە-بىرتە بالادان الىستاۋى قاجەت. تابيعي ورتاعا بەيىمدەۋ پروتسەسى اقىرىنداپ جۇزەگە اسادى. ماسەلەن، ەڭ باسىندا ­ەرسۇلتان سىنىپتاعى ءمۇعالىمنىڭ ايتقانىن مەنىڭ كورسەتۋىم بويىنشا عانا ورىنداپ ءجۇردى. ءمۇعالىم بالالارعا «جازىڭدار» دەسە، ول ماعان قارايدى. مەن جاز دەپ بەلگى بەرەمىن. ۋاقىت وتە كەلە بۇلاي ىمداۋىمدى دوعاردىم. ول ماعان يەك قاقسا، مەن تەرىس قارايمىن. وندايدا ءمۇعالىمى «سام» ­(ەرسۇلتان ورىس سىنىبىندا وقيدى – اۆت.) دەگەن جازۋى بار قاعازدى الدىنا قويادى. بارا-بارا جاي عانا قاعازدىڭ ورنىن كورسەتۋگە كوشتى. وسىلايشا ساتىلاي داعدىلاندىرۋ ارقىلى بۇگىندە تاپسىرمانى ەشقانداي كومەكسىز ءوزى ورىندايتىن حالگە جەتتى. سول سەكىلدى، باستاپقىدا اناسى ەرسۇلتاندى كابينەتىمە جەتەكتەپ الىپ كەلەتىن. كەيىننەن ءوزى اۋلا سىرتىندا قالىپ، ماعان تەلەفون شالاتىن بولدى. مەن ونىڭ كەلە جاتقانىن تەرەزەدەن باقىلاپ وتىرامىن. بىرتە-بىرتە اناسىنىڭ ەسكەرتۋىنسىز-اق ءوزى مەنى تاۋىپ كەلەتىن بولدى. جالپى، شاكىرتىمنىڭ بويىنداعى وزگەرىستەردى كادىمگىدەي بايقايمىن. بۇرىن اسحاناعا بارعاندا ۇزىن-سونار كەزەكتى كورسە، تاماعىن الا الماي، كۇيگەلەكتەنەتىن. ءقازىر ءوزى دە سول بالالاردىڭ اراسىنا كىرىپ كەتىپ، پيتستسا مەن سۋىن ساتىپ الا بەرەدى.

ۇرسۋعا بولمايدى دەگەن تىيىمدى نەگە بۇزامىن؟

تيۋتور ىستەۋگە تىيىم سالىنعان ارەكەتتەر بار. مىسالى، بالاعا ۇرسۋعا بولمايدى. ءبىراق مەن ەرسۇلتانعا جايلاپ ۇرسىپ تا الامىن. مۇنى باسقا مۇعالىمدەر دە، اتا-اناسى دا بىلەدى. ونداعى ويىم – وقۋشىمدى بارىنشا تابيعي ورتاعا بەيىمدەۋ. جۇرتتىڭ ءبارى ونى اينالىپ-تولعانىپ جۇرمەيدى. اياق استىنان بىرەۋ وعان داۋىس كوتەرىپ قالسا، بۇدان قاتتى شوشىنىپ، بالا قايتادان بۇرىنعى توماعا-تۇ­يىق قالپىنا ءتۇسىپ كەتۋى ىقتيمال. وندايدا ءبىزدىڭ قانشا جىل بويعى ەڭبەگىمىز زايا كەتەدى. كەيدە وسىنداي سيتۋاتسيالاردى قولدان جاسايمىز. مەن ەرسۇلتاندى كەيبىر ساباقتارعا ادەيى كەشىكتىرىپ اپارامىن، ءبىراق الدىن الا مۇعالىمىنە ء«قازىر ەرسۇلتان كەشىگىپ كىرگەندە، ءسال ۇرسىڭىز» دەپ ەسكەرتىپ قويامىن. ەرسۇلتانعا دا «سەن كەشىككەنىڭ سەبەپتى ءمۇعالىمىڭ ۇرسۋى مۇمكىن. ءبىراق ول – قالىپتى نارسە. ءمۇعالىم تەك ساعان عانا ەمەس، كەشىگىپ كەلگەن كەز كەلگەن بالاعا ۇرسادى» دەپ قۇلاعىنا قۇيىپ جىبەرەمىن. ناتيجەسىندە ول ۇرىس ەستۋدىڭ اسا قورقىنىشتى ەمەس ەكەنىن ۇعادى. كەشىرىم سۇراۋ، العىس ايتۋدى دا بىلەدى. اجەتحاناعا ­قىسىلىپ بارا جاتسا، مىندەتتى تۇردە «پروشۋ پروششەنيا» دەپ تۇرىپ سۇرانادى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=7&id=1065335

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.