كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-171646515737 %63 %
2019-09-181453485241 %59 %
2019-09-1918849844 %56 %

قۇرىلىس – ەل دامۋىنىڭ بارومەترى – استانا اقشامى


ءتۇرى: اقجول تور ماقالالارى

ۋاقىتى: 20:00 - 2019/08/12

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.قۇرىلىس – ەل دامۋىنىڭ بارومەترى – استانا اقشامى

– قۇرىلىستىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋ ءۇشىن نەلىكتەن ۇلىبريتانيا­نى تاڭدادىڭىز؟
– بۇل مەملەكەت ءوزىنىڭ ساۋلەتشىلەرىمەن جانە الەمگە ايگىلى بولعان قۇرىلىس كومپانيالارىمەن بەلگىلى. جالپى، اعىلشىندار – عىلىم مەن تەحنولوگيانى جەتىك مەڭگەرگەن حالىق. وعان ابدەن كوزىم جەتتى. ونداعى قۇرىلىس سالاسى تۇبەگەيلى ءارى جۇيەلى تۇردە دامىپ جاتىر. ءبىراق بۇل – ۇلىبريتانيادا پروبلەما جوق دەگەن ءسوز ەمەس. دەگەنمەن سوڭعى 25 جىلدا اعىلشىنداردىڭ يگان، لازام سياق­تى قايراتكەرلەرى بيلىك پەن وقۋ ورىندارىنىڭ، قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ نازارىن سالاداعى پروبلەمالارعا اۋداراتىن كەشەندى باياندامالار دايىنداپ، ونى جۇزەگە دە اسىرا الدى. ياعني، وسىنداي ءادىسنامالىق جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە كەشەندى العا باساتىن پروتسەستەر تۋدى. سونىمەن قاتار ەلوردامىزدى سالعان باستى ساۋلەتشىلەردىڭ ءبىرى – جاپوندىق كيسە كۋراكاۆا بولسا، ەكىنشىسى – بريتاندىق نورمان فوس­تەر. نورمان فوستەردىڭ استانامىز­داعى اق وردا، بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى، حان شاتىر سياقتى ساۋلەتتى عيماراتتاردىڭ اۆتورى ەكەنى بەلگىلى. وسىنىڭ ءبارى ءبىلىم الۋدا سول ەلدى تاڭداۋىما تۇرتكى بولدى. الايدا باتىستىق مودەلدىڭ كەيبىر ادام تابيعاتىنا قايشى بولاتىن جايتتارىنىڭ دا بار ەكەنى وتىرىك ەمەس. مۇنى ولار ادامنىڭ باس بوستاندىعى دەسە، ءبىز ءۇشىن ول اقىلعا سىيمايتىن نارسە بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان باتىستىڭ وركەنيەتتى ەلدەرىنىڭ تەك جاقسى تۇستارىن ۇيرەنىپ، جامان جاقتارىنان جيرەنگەنىمىز ءجون.
ەكىنشىدەن، الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلىندە وقۋدىڭ مۋلتيپليكاتيۆتىك پايداسى زور.
– قازاقتىڭ قاي عالىمىن ۇلگى تۇتاسىز؟
– قانىش ساتباەۆ پەن شاپىق شوكين سىندى تۇلعالاردى ۇلگى تۇتامىن. مىسالى، «ەرتىس – قاراعاندى» ارناسىنىڭ كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە داۋ تۋعىزعانىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەس. سوندا ماسكەۋلىكتەر قازاقستانداعى جەراستى سۋلارىنىڭ جەتكىلىكتىلىگىن ايتسا، قانىش پەن شاپىق سىندى عالىم اتالارىمىز بۇل مەگا جوبانىڭ ىسكە اسۋىنا ۇلەس قوسقان. سونىڭ ارقاسىندا ەكىباستۇز قالاسىنىڭ ماڭىنداعى ەلدەگى 40 پايىز ەلەكتر ەنەرگيا­سىن وندىرەتىن «گرەس-1» مەن «گرەس-2» سياقتى ءىرى ەلەكتر ستانسالارى ىسكە قوسىلدى. وسى جوبا بولماعان جاعدايدا ەكىباستۇز وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنىنىڭ بولۋى جانە قاراعاندى مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىنىڭ دامۋى ەكىتالاي ەدى. 2000 جىلداردىڭ باسىندا «ەرتىس – قاراعاندى» ارناسىنىڭ تاعى ءبىر ستراتەگيالىق فۋنكتسيا­سى قوسىلدى. ول قاراعاندى – تەمىرتاۋ ونەركاسىپتىك ايماعىن قامتاماسىز ەتۋدەن بولەك، ەلوردانىڭ «سۋ تاۋەلسىزدىگىن» قامتاماسىز ەتتى. ماسەلەن، نۇر-سۇلتان ماڭىنداعى «ۆياچەسلاۆ» سۋ قويماسى ازايىپ، اۋىزسۋ تاپشىلىعى ءقاۋپى پايدا بولعان كەزدە بۇل پروبلەما قايتالانباس ءۇشىن «ەرتىس – قاراعاندى» ارناسىنىڭ ءبىر ساعاسى وسى سۋ قويماسىنا باعىتتالدى.
– دالامىزداعى ەجەلگى قۇرى­لىس نىساندارى كورشى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا اسا كوپ ەمەس. الايدا سكيفتەردەن بەرى بۇل وڭىردە مەملەكەتتەردىڭ بول­عانى بەلگىلى. سوندا كونە ين­جەنەرلىك شەشىمدەر ساپاسىز بول­عان با؟ الدە باسقا سەبەپ بار ما؟
– ءبىزدىڭ ەلدە دە كونە قۇرىلىس­تار جوق ەمەس، بار. ءبىراق ونىڭ از بولۋىنا اتا-بابالارىمىزدىڭ كوشپەندى تۇرمىسى اسەر ەتتى دەپ ايتساق، قاتەلەسپەسپىز. دەگەنمەن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى، اقىر­تاس ساراي كەشەنى جانە باسقا دا كەسەنەلەر – تاريحي ميراسىمىز. ايشا ءبيبى كەسەنەسى – ءحى-XII عاسىرلارداعى ساۋلەت ونەرىنىڭ كورنەكتى ەسكەرتكىشى. بۇل ەسكەرتكىشتەردى جوعارى ساپانىڭ ۇلگىسى دەپ ايتۋعا بولادى. ارىستان باب كەسەنەسى بىرنەشە رەت جەر سىلكىنىسىنەن زارداپ شەكسە دە، جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا ساقتالىپ قالدى.
الايدا بۇل ەسكەرتكىشتەردى قالىڭ جۇرتشىلىق بىلە قويمايدى. ونىڭ بىردەن-بىر سەبەبى – ەلىمىزدەگى تۋريزم سالاسىنىڭ ءالى دە دەكلاراتيۆتىك فورماتتا بولۋى. ال ول ءوز كەزەگىندە ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى قاجەت ەتەدى. دەگەنمەن وسى تاريحي قۇندىلىقتاردى وسكەلەڭ ۇرپاققا جەتكىزۋ ماڭىزدى.
ساپا ستاندارتى تۋرالى ايتتىڭىز. ول ۇلىبريتانيادا ۇلكەن نازارعا يە. بۇل سۇراقتى پروفەسسورمەن دە تالقىلادىق. قازىرگى تاڭدا جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار جەتكىلىكتى بولسا دا، قۇرىلىستاردىڭ ساپاسىز، ءتىپتى، قيراپ جاتاتىنى ورىن الادى. بۇعان كوپ ارگۋمەنتتى كەلتىرۋگە بولادى. نارىقتىق زاماننىڭ باستى ءپرينتسيپى پايدا بولعاندىقتان، جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ تۇپكى ماقساتى – نەعۇرلىم كوپ اقشا تاپسام دەگەن ۇمتىلىس شىعار.
– كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، پۋليتتسەر جۇلدەسىنىڭ جەڭىمپازى دجارەد دايموندتىڭ پايىمىنشا، بولاشاقتا ۋربانيزاتسيا سالدارىنان بارلىق ەل سينگاپۋر سياقتى جايلى ءومىر ءۇشىن ەركىندىكتىڭ كەيبىر تۇرلەرىنەن باس تارتۋىنا تۋرا كەلەدى. ال ۋربانيزاتسيا قازاق دالاسىندا قانداي فورمادا ءوتۋى مۇمكىن؟
– ونىڭىز راس، الەم بۇرىن-سوڭدى بولماعان جىلدام وزگەرىس­تەرگە ۇشىراۋدا. ۋربانيزاتسيا – قازاقستاندى عانا ەمەس، الەم ەلدەرىنە الاڭداۋ­شىلىق تۋعىزاتىن قۇبىلىس. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بولجامى نەگىزىندە الەم حالقىنىڭ، قالالاردا ءومىر سۇرەتىن ادام سانى 2018 جىلى 4،2 ميلليارد بولسا، 2050 جىلعا قاراي 7 ميللياردقا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. ناتيجەسىندە ءقازىردىڭ وزىندە مەگاپوليستەر شامادان تىس كوپ. بولاشاقتا ولار كولىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءتۇرلى پروبلەماسىنا تاپ بولۋى مۇمكىن.
بۇدان باسقا، ورتاشا ەسەپپەن العاندا جەر شارىنداعى قالالىق اگلومەراتسيالار ايىنا 5 ميلليونعا جۋىق ادامدى قابىلدايتىن ءۇردىستى قاراستىرۋىمىز كەرەك. ناتيجەسىندە ولاردىڭ بارلىعى جۇمىس ورىندارىنا، قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيگە، سونداي-اق باسقا دا جايلى ءومىر جاعدايىنا سۇرانىس تۋدىرادى. ولاي بولماسا، قالالاردىڭ ادامدارعا تولىپ كەتۋى تالاي شارۋاشىلىق، سانيتارلىق جانە قوعامدىق ماسەلەلەرگە اكەپ سوعادى. جۇمىسسىزدىق ءوز كەزەگىندە قىلمىستىڭ ورشۋىنە يتەرمەلەيدى. وسىنداي قيىندىقتارعا جاۋاپ رەتىندە، كەشەندىك شەشىمدەردىڭ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. جانە دە قۇرىلىس سەكتورى سول شەشىمدەردىڭ باستى قاتىسۋشىسىنا اينالادى. ول دەگەن ءسوز، ەكولوگيالىق ءتيىمدى تەحنولوگيا­لاردى نازاردا ۇستاي وتىرىپ، ونىمدىلىك پەن قۇرىلىس پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋ ارقىلى وزگەرۋ مورالدىق مىندەتتەمەگە يە بولاتىن سياقتى.
ال ەلىمىزدە بىركەلكى ينفراقۇ­رى­لىمدىق دامۋدىڭ بولماۋى، البەتتە، ادامداردىڭ قالالاردا تۇرۋىنا يتەرمەلەيدى. ءبىراق ادام سانىنىڭ الپاۋىت مەملەكەتتەرمەن سالىستىر­عاندا از بولۋى قازاق دالاسىنداعى ۋربانيزاتسيانىڭ باياۋ وتەتىنىن كورسەتەتىن سياقتى. مەنىڭ ويىمشا، ءىرى قالالارىمىز بىرتە-بىرتە نۇر-سۇلتان-قاراعاندى، الماتى-شىمكەنت سىندى اگلومەراتسيالىق ورتالىقتارعا اينالۋدى جالعاستىرادى.
– بۇگىندە ەلدەگى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باسىم بولىگى – سىرتتان اكەلىنەتىن ارزان ماتەريال. بىرىنشىدەن، قى­رۋار قارجى سىرتقا كەتىپ جاتسا، ەكىنشىدەن، تەندەر مەن ۋاقىتقا نەگىزدەلگەن جۇيەدە ساپاعا قانشالىقتى كوڭىل ءبولىنۋى مۇمكىن؟ جاپ-جاڭا ۇيلەر مەن ەسكەرتكىشتەردىڭ كوپ ۋاقىت وتپەي جاتىپ قايتا جوندەۋدى تالاپ ەتۋى نەنىڭ كورسەتكىشى دەپ ويلايسىز؟
– قۇرىلىس سالاسى كەز كەلگەن ەلدىڭ دامۋىنىڭ بارومەترى ىسپەتتەس. سالاداعى فراگمەنتاتسيانىڭ جوعارى بولۋى ول يمپورتتان قاتتى تاۋەلدى بولعانىمىزبەن، ناشارلاي تۇسەدى. تەندەر پروتسەسى العاشىندا باعانى العا قوياتىن لوگيكا بولعاندىقتان، ارزان جاسايمىن دەگەن كومپانيالار ۇتادى. بۇل – قۇرىلىس سالاسىنان باسقا ەكونوميكالىق سەكتورلاردا كەزدەسەتىن فيلوسوفيا. ءبىراق مۇنىڭ استارىندا تالاي پروبلەما تۋعىزاتىن سەبەپتەر بار. «ۇزىن» جانە «ارزان» اقشانىڭ بولماۋى قۇرىلىس سالاسىنىڭ ساپاسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بانكتەردەن وتە قىمبات قارىز العان كومپانيالار عيماراتتاردى ارزانعا سالۋعا ءماجبۇر. قۇرىلىس سەكتورىنىڭ دامۋى ەكونوميكامەن ءوزارا بايلانىستى. مەنىڭ ويىمشا، ول – اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى قاجەت ەتەتىن سيمپتومنىڭ ءبىرى.
– قازاقستاننىڭ قۇرىلىس سالاسىنا قانداي جاڭالىق ەنگىزبەك ويىڭىز بار؟
– جاڭالىق ەنگىزەمىن دەسەم، ماقتانعانداي بولارمىن. جەكە باسىم ينفراقۇرىلىمدىق قۇرىلىس­تاعى بيزنەس پروتسەستەردى بارىنشا ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋدى كوزدەيمىن.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=7&id=1033555

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.