كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-14785288944 %56 %
2019-09-151110375335 %65 %
2019-09-1616752240 %60 %

گۋمانيتارلىق عىلىمداعى جاڭا كوزقاراس – "اقيقات" ۇلتتىق قوعامدىق-ساياسي جۋرنالى


ءتۇرى: اقيقات جۋرنالى

ۋاقىتى: 16:30 - 2019/08/02

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

قازىرگى تاڭدا «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا جالپى سانى 48 وقۋلىق اۋدارىلدى. وقۋلىقتار فيلوسوفيا، الەۋمەتتانۋ، ءدىنتانۋ، لينگۆيستيكا، مادەنيەتتانۋ، دۇنيەجۇزى تاريحى، ادەبيەت تەورياسى، حالىقارالىق قۇقىق جانە بيزنەس، قازىرگى زامانعى پەداگوگيكا، ونەر تاريحى، ينتەرنەت پسيحولوگياسى، ستراتەگيالىق مەنەدجمەنت، ماركەتينگ نەگىزدەرى، ۇيىمدىق مىنەز-قۇلىق، مەديا جانە بيزنەس-كوممۋنيكاتسيا، ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ، ديپلوماتيا، ورينتاليزم جانە سەميوسفەرا سەكىلدى باعىتتاردى قامتيدى. جوبا قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا، «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ۇيلەستىرۋىمەن جۇزەگە اسۋدا.

جاڭا وقۋلىقتاردى قازاق تىلىندە باسىپ شىعارۋدىڭ ماقساتى – جالپى گۋمانيتارلىق ءبىلىمنىڭ ماز­مۇنى مەن ساپاسىن مۇلدە جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ. ويتكەنى، كەڭەستىك كەزەڭدە گۋمانيتارلىق عىلىمدار ساياساتقا قىزمەت ەتىپ، كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ قۇرالى بولدى. بۇل جونىندە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا: ء«بىزدىڭ الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق ءبىلىمىمىز ۇزاق جىلدار بويى ءبىر عانا ءىلىمنىڭ اياسىندا شەكتەلىپ، دۇنيەگە ءبىر عانا كوزقاراسپەن قاراۋعا ءماجبۇر بولدىق. الەمنىڭ ۇزدىك 100 وقۋلىعىنىڭ قازاق تىلىندە شىعۋى 5-6 جىلدان كەيىن-اق جەمىسىن بەرە باستايدى. سول سەبەپتى، ۋاقىت ۇتتىرماي، ەڭ زاماناۋي، تاڭداۋلى ۇلگىلەردى الىپ، ولاردىڭ قازاق تىلىندەگى اۋدارماسىن جاساۋىمىز كەرەك» دەلىنگەن. سوندىقتان، جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ەسكى سارىننان ارىلىپ، گۋمانيتارلىق عىلىمدار سالاسىنا جاڭا سەرپىن بەرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
بۇعان دەيىن «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا 48 وقۋلىق اۋدارىلعان بولاتىن. ولاردىڭ سانى كۇن وتكەن سايىن تولىعۋدا. جۋىردا م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىندا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا اۋدارىلىپ باسىلعان الەم ادەبيەتى تەورياسىنىڭ جيناقتارى تانىستىرىلدى. جيىندا كىرىسپە جانە 4 تومدىق انتولوگيادان تۇراتىن «ادەبيەت تەورياسى» جيناعىن اعىلشىن تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋدارۋ بارىسى، اۋدارما ساپاسى مەن جاڭا عىلىمي ۇعىمدار، تەرميندەر قولدانىسى تالقىلاندى. عالىمدار ءبىر توپ باتىس ادەبيەتشىلەرى دايىنداعان ەڭبەكتىڭ مازمۇنى مەن قۇرىلىمى، ولاردى وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، «ادەبيەت تەورياسىنا كىرىسپە» جانە 4 تومدىق «ادەبيەت تەورياسىنىڭ انتولوگياسى» ەڭبەگىنىڭ جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ اتالعان جيناقتاردىڭ اۋقىمى كەڭ ەكەنىن، اۆتورلار ادەبيەت ماسەلەسىن اناعۇرلىم كەڭىنەن قاراستىرعانىن جانە جيناقتىڭ ادەبيەتتانۋ عانا ەمەس، ونەرتانۋ، تەاتر، كينو سياقتى باسقا سالالارعا دا قاتىسى بار ەكەنىن اتاپ ايتتى. مۇندا ادەبيەتتەگى ورىس ءفورماليزمى، سترۋكتۋراليزم، فەنومەنولوگيا، پوستسترۋكتۋراليزم، پسيحواناليز ۇعىمدارى، پوستوتارشىلدىق جانە ترانسۇلتتىق تانىم تۋرالى تۇسىنىك بەرىلەدى. ماسەلەن، حح عاسىردىڭ 50-60 جىلدارى پايدا بولعان سترۋكتۋراليزم، پوستسترۋكتۋراليزم اعىمىنىڭ نەگىزگى وكىلدەرى – م.فۋكو، ج.دەرريدا، ج.بودريار، يۋ.كريستەۆا ج.دەلوز، ج.ليوتار سياقتى زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەكتەرىندەگى فيلوسوفيالىق جانە ءادىسنامالىق دۇنيەتانىم كەزىندە ادەبيەت، ساياسات، لينگۆيستيكا، فيلوسوفيا، مادەنيەت سالالارىنا جاڭا لەپ اكەلگەن بولاتىن. جيناق اۆتورلارى ادەبيەتتانۋدىڭ وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەرىن الەمدىك ادەبيەتتەگى كورنەكتى شىعارمالاردى مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ تالدايدى، جاتتىعۋلار بەرەدى. ءبىر ەرەكشەلىگى، اۆتورلار ادەبيەتتى فولكلوردان – ەرتەگى سياقتى اۋىزشا ادەبيەت تۇرلەرىنەن باستاپ قاراستىرادى. كىرىسپە مەن ءتورت كىتاپتا مىڭعا جۋىق ادەبي شىعارمالار تالدانعان جانە وقۋعا ۇسىنىلاتىن تۋىندىلار ءتىزىمى بەرىلگەن. «ادەبيەت تەورياسى شىعارمانى قالاي جازۋدىڭ قۇپياسىنا باۋليتىن تەوريالىق تولعامدار ەمەس، ونىڭ عاسىرلار بويعى تاجىريبەسىن جيناقتاپ، سارالاپ، قورىتىندى بايلامدار جاساپ وتىراتىن تاجىريبەلىك نەگىزدەگى عىلىم سالاسى. وقۋلىق اۆتورلارى دا ماسەلەگە وسى تۇرعىدان كەلگەن. ولاردىڭ كوركەم ادەبيەتكە دەگەن كوزقاراسىنىڭ ءوزى بىزدەگى كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان ۇعىمنان الدەقايدا كەڭ. اۆتورلار  جيىرما جىلدان استام كوللەجدەردە قازىرگى ادەبيەت تەورياسىنان ساباق بەرە ءجۇرىپ، جيناقتاعان تاجىريبەلەرىن قورىتىپ، جەتىلدىرۋمەن بولعان. ءارى ەڭبەكتىڭ قولدانىلۋ ءورىسىنىڭ كەڭەيەتىنىنە كۇمان كەلتىرمەگەن اۆتورلار  وسىنشاما تىڭعىلىقتى ىزدەنىستەرى مەن جيناقتالعان ماتەريالدار نەگىزىندە جالپى كولەمى بەس كىتاپتان تۇراتىن وقۋلىقتار كەشەنىن دايارلادى. بۇل جيناق وتاندىق ادەبي ورتا ءۇشىن ۇلكەن ولجا» دەدى ك.ماتىجانوۆ.
«ادەبيەت تەورياسى» انتولوگياسى ءبىرىنشى تومىنىڭ عىلىمي رەداكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ايگۇل ءىسىماقوۆا جاڭا عىلىمي ۇعىمدار مەن تەرميندەر تۋرالى وي ءبولىستى. عالىم «ادەبيەت تەورياسىنىڭ توپتاماسى قازاق وقىرماندارىنا الەمدىك ادەبيەت تەورياسىنىڭ جاڭا زەرتتەۋ باعىتتارىن ۇسىنادى. وتاندىق ادەبيەت سالاسىندا قالىپتاسقان كەيبىر تۇسىنىكتەردى بۇزىپ، مۇلدە جاڭا تۇرعىدان تانىستىرادى» دەدى. «ادەبيەت تەورياسى» انتولوگياسى ەكىنشى تومىنىڭ عىلىمي رەداكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور جانات اسكەربەكقىزى ەكىنشى تومدا ۇسىنىلعان تۇجىرىمدار بۇگىنگى ادەبي تۋىندى تابيعاتىن تانۋ ءۇشىن دە، تەوريالىق تالداۋلار نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دە قاجەتتى دۇنيەلەر ەكەنىنە توقتالدى. «انتولوگيانىڭ ەكىنشى تومىنداعى مەن ەرەكشە نازار اۋدارعان تاقىرىپتار ر.بارتتىڭ «اۆتوردىڭ ءولىمى» جانە «شىعارمادان ماتىنگە» تاقىرىپتارىندا ۇسىنىلعان ماڭىزدى تۇجىرىم-تالداۋلارى. تەك ول عانا ەمەس، «بيلىككە قۇشتارلىق» اتاۋىمەن ەنگەن ف.نيتسشەنىڭ، «ديففەرانس»، «قاتەرلى تولىقتاما» تاقىرىبىنداعى جاك دەرريدانىڭ، ء«تۇس جورۋ» مەن «تىلسىم» اتاۋلارىمەن ۇسىنىلعان ز.فرەيدتىڭ تۇجىرىمدارى بۇگىنگى ادەبي تۋىندى تابيعاتىن تانۋ ءۇشىن دە، تەوريالىق تالداۋلار نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دە قاجەتتى دۇنيەلەر» دەدى ول.
جاڭا جيناقتىڭ اۋدارماشىلارىنىڭ ءبىرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور امانتاي ءشارىپ باسىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى بىرنەشە عىلىمنىڭ ءبىر جيناققا توپتاستىرىلا بەرىلۋىندە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «باسىلىمدا گۋمانيتارلىق ءىلىم مەن جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ءتۇيىسۋى كوپتەگەن الەمدىك تانىمداعى ەرەكشەلىكتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭاشىلدىعى كوپ جيناقتا 75 اۆتوردىڭ ەڭبەگى توپتاستىرىلعان. ءار اۆتوردىڭ، عالىمنىڭ ءوز باعىتى بار. مۇنداي كۇردەلى، ءارى تەرەڭ مازمۇنعا ورىلگەن ەڭبەكتى بىردەن اۋدارا سالۋ مۇمكىن ەمەس. باسىلىمدا ورىس تىلىندە دە تولىق قابىلدانعان نۇسقاسى جوق جاڭا ۇعىمدار بار. سوعان قاراماستان، الەم ادەبيەتى تەورياسىن قازاقشالاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرمەكپىز دەدى ادەبيەتشى- عالىم. سونداي-اق، جيىنعا قاتىسۋشى باسقا دا ادەبيەتشى-ماماندار ادەبي ماتىندەردى قابىلداۋ جانە شىعارمالاردى تەوريالىق تۇرعىدان زەردەلەۋ، وقىرماننىڭ ادەبي تالعامى، ادامزات دامۋىنداعى ادەبيەتتىڭ الار ورنى جونىندە وي-پىكىرلەرىن جەتكىزدى. الەم ادەبيەتىنىڭ وزىق تۋىندىلارىن قازاق تىلىنە قايتا اۋدارۋ، كوركەم ادەبيەتتى اۋدارۋ ءىسىن ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ، «ادەبيەت تەورياسى» اتتى سەريانى بۇدان ءارى جالعاستىرۋ، جاڭا وقۋلىقتاردى جوعارى وقۋ ورىندارىندا پايدالانۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك قۇرالدار شىعارۋ جونىندە ۇسىنىستار ايتىلدى.
سونىمەن، «100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا قازاق وقىرماندارىن، ادەبيەتشىلەردى، گۋمانيتارلىق ماماندىق يەلەرىن الەمدىك ادەبيەت تەورياسىنىڭ تىڭ زەرتتەۋ باعىتتارىمەن تانىستىراتىن جاڭا باسىلىمدار جارىققا شىقتى. عالىمدار مەن ءتىلشى-ماماندار بۇل كىتاپتاردىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى قازاقستاندىق ادەبيەت سالاسى مەن عىلىمي ورتانىڭ كۇشەيۋىنە، ءتىلىمىزدىڭ زامانعا ساي الەۋەتىن ارتتىرۋعا زور ۇلەس قوساتىنىن اتاپ ايتتى. ادەبيەت تەورياسى جيناقتارى 10 مىڭ دانا تارالىممەن ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كىتاپحانالارىنا تاراتىلادى. سونىمەن قاتار، وقۋلىقتار كوپشىلىك ءۇشىن كىتاپ تۇرىندە، ەلەكتروندىق ونلاين نۇسقاسىندا جانە ۇزدىك لەكتورلاردىڭ بەينەدارىستەرى سياقتى ءۇش فورماتتا قولجەتىمدى جانە وسى وقۋلىقتار نەگىزىندە دايىندالعان ونلاين كۋرستار «قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتى» پلاتفورماسىنا جۇكتەلىپ، ەركىن قولدانىسقا بەرىلدى.
اتالمىش جيناقتار «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ناتيجەلى جۇمىس جۇرگىزىپ وتىرعانىنىڭ ناقتى دالەلى. ءقازىردىڭ وزىندە جوبا اياسىندا شىققان جاڭا وقۋلىقتار بۇرىنعى تار ايادان شىعىپ، الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىنە ىقپالداسۋعا، قازاق تىلىندەگى عىلىمي لەكسيكانى بايىتۋعا، شەتەلدىك عىلىمي ورتالىقتار مەن باسپا ۇيىمدارىمەن تىعىز ارىپتەستىك ورناتۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. وسى از عانا ۋاقىت ىشىندە شەت تىلدەرىنەن قازاق تىلىنە تىكەلەي اۋداراتىن جاڭا بۋىن اۋدارماشىلار توبى قالىپتاستى. ەڭ باستىسى، گۋمانيتارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتاردىڭ زامان تالابىنا ساي ءبىلىم الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالىپ وتىر.

دينا يمامباەۆا


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=12&id=1030031

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.