كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-134580823558 %42 %
2019-11-141757522045 %55 %
2019-11-15294109972 %28 %

جۇمانازار سادىرحانوۆ: وتاعاسىنىڭ جۇبايى الدىنداعى مىندەتتەرى – Sunna.kz


ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

ۋاقىتى: 07:00 - 2019/11/09

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.جۇمانازار سادىرحانوۆ: وتاعاسىنىڭ جۇبايى الدىنداعى مىندەتتەرى – Sunna.kz

قازاق حالقىنىڭ «وتباسى – شاعىن مەملەكەت» دەگەن عيبراتقا تولى قاناتتى سوزدەرىندە تەرەڭ ءمان-ماعىنا جاتىر. ءاربىر جانۇيا وزىنشە ءبىر وتان. ونىڭ باسشىسى، وتباسىنىڭ قامقورشىسى مەن تىرەۋى – ەر ادام. ادامزاتتىڭ ابزالى ارداقتى ەلشى (س.ع.س.) حاديسىندە: «ەر كiسi وتباسىنىڭ باقتاشىسى. سوندىقتان دا ول  –  قول استىنداعىلارعا جاۋاپتى،» — دەگەن.[1] 

وتباسى بوساعاسىنىڭ بەرىك، شاڭىراعىنىڭ بيىك بولۋى، ونداعى جانۇيا مۇشەلەرىنىڭ ءتاتۋ-تاتتى ءومىر ءسۇرۋى – بىر-بىرلەرىنىڭ الدىنداعى قۇقىقتار مەن مىندەتتەردى ورىنداۋلارىنا تىكەلەي بايلانىستى. بابالارىمىز: «ەكi جاقسى قوسىلسا، ولگەنiنشە دوس بولادى. ەكi جامان قوسىلسا، ولگەنiنشە ءوش بولادى»، – دەپ تەكتەن تەك ايتپاسا كەرەك. ەرلى-زايىپتىلاردىڭ تۇندىگى ءبۇتىن، ءتۇتىنى ءتۇزۋ باقىتتى وتباسى قاتارىنان تابىلۋى ءۇشىن بىر-بىرلەرىنە قاتىستى قۇقىقتار مەن مىندەتتەردى ءبىلىپ، ولاردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋى قاجەت.  وكىنىشكە وراي، «ۇيلەنۋ وڭاي، ءۇي بولۋ قيىن» – دەمەكشى، بۇگىنگى كۇندە اجىراسقان وتباسىلار قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. ءبىرىن-بىرى شىنايى سۇيەمىز دەپ «ەكى جارتى، ءبىر ءبۇتىن» بولىپ شاڭىراق كوتەرگەن ەكى جاستىڭ اراسىنا جىك ءتۇسىپ، بىر-بىرىنە دەگەن ىستىق سەزىمدەرىن جوعالتىپ، شاڭىراقتىڭ شايقالۋىنا نەندەي نارسە سەبەپ بولدى ەكەن؟ – دەگەن ساۋالدىڭ استارىندا كوبىنەسە ەر مەن ايەل بىر-بىرلەرىنىڭ الدىنداعى مىندەتتەرىن ورىنداماۋدان تۋىنداپ جاتادى.

     ەر مەن ايەلگە قاتىستى مىندەتتەردىڭ ەڭ ماڭىزدىسى تومەندەگىدەي. اللا تاعالا قۇران كارىمدە: «ەرلەردىڭ ايەلدەردەگى حاقىلارى سياقتى، ايەلدەردىڭ دە ەرلەرىندە بەلگىلى حاقىلارى بار» [2] – دەپ ايتقان.  پايعامبارىمىز (س.ع.س.): « شىن مانىندە، ايەلدەرiڭنiڭ سەندەردiڭ الدىندا جانە سەندەردiڭ ايەلدەرiڭنiڭ الدىندا تيiستi مiندەتتەرiڭ بار» [3]، – دەپ ەسكەرتتى. جاراتقان يەمىز قاسيەتتى قۇران اياتتارىندا، سۇيىكتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) اسىل حاديستەرىندە كورسەتكەندەي مۇسىلمان ەرگە ايەلىنىڭ الدىندا بىرنەشە  مىندەتتەر جۇكتەلەدى.

      ء بىرىنشى – سۇيىكتى جۇبايىڭا جۇمساق مىنەز تانىتىپ، ءاردايىم كوركەم مامىلەدە بولۋ. ويتكەنى ايەل ادام – ەر ازاماتتىڭ ومىرلىك ادال جارى، كەڭەسەر قابىرعاسى، قۋانىشتا دا، قايعىدا دا قاسىنان تابىلاتىن سۇيەنىش دوسى. اتا-بابالارىمىز ايەلزاتىن ءبىر قولىمەن بەسىك تەربەتسە، ەكىنشى قولىمەن دۇنيەنى تەربەتكەن ابزال جان، اسىل انا دەپ باعالاعان. سوندىقتان دا ول – جۇمساق مىنەز بەن كوركەم مامىلە جاساۋعا ەڭ لايىقتى پەندە. ايەلگە لايىق، وتاعاسىلىق مiندەتتi اتقارۋ ءاربىر مۇسىلمان ەرگە پارىز. سەبەبى، ايەلزاتى جاراتقان يەنىڭ ەر ادامعا  تاپسىرعان اماناتى بولعاندىقتان، سول اماناتقا قيانات جاساۋ مۇسىلماندىققا ءتان قىلىق ەمەس. اللا ەلشىسى (س.ع.س.): «ايەلدەرىڭىزدە (ولاردىڭ حاققىسىندا) اللادان قورقىڭىزدار! ويتكەنى سىزدەر اللا الدىندا ولاردى امانات ەتىپ الدىڭىزدار»،[4]–  دەگەن. سونداي-اق، تاعى ءبىر حاديستە: «البەتتە، جۇبايىڭنىڭ سەندە حاقىسى بار» [5] – دەپ ايەلدەرىمىزگە قاتىستى مىندەتتەردى ۇمىتپاۋعا ۇندەگەن.

      ەكىنشى – ايەلدىڭ كيىمىن، ىشەر اسىن، تۇرار ۇيىمەن بىرگە قامتاماسىز ەتۋ، بالاعاتتاماۋ، ەلدىڭ الدىندا داۋىس كوتەرىپ سوكپەۋ.  مۋعاۋيا يبن حايدا (ر.ا.): «مەن: «ۋا، اللا ەلشىسى! ايەلدەرiمiزگە قاتىستى بiزگە نە نارسە مiندەتتەلiندi؟» – دەپ سۇراعانىمدا، ول (س.ع.س.): ء«وزiڭ جەگەنiڭنەن جەگiزۋ، ءوزiڭ كيگەنiڭدi كيگiزۋ. جانە ونىڭ بەتiنەن ۇرما، سونداي-اق بالاعاتتاپ جامان ءسوز ايتپا! ۇيiڭنەن تىس ورىندا داۋىسىڭدى كوتەرiپ ۇرىسپا!» [6]– دەپ جاۋاپ قاتتى.  مىنە، يسلام ءدىنى – وتباسىن ماتەريالدىق ءھام رۋحاني تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋدى ەر ادامعا جۇكتەدى. ومىرلىك جارىنىڭ كيىم-كەشەگى مەن ىشىپ-جەۋى كۇيەۋىنىڭ موينىندا. ارداقتى ەلشى (س.ع.س.): «ايەلدەرگە كەلەر بولساق، ولار سەندەردەن وزدەرiن جاقسى كيiندiرۋiلەرiڭ مەن تاماقتاندىرۋ-لارىڭدى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى»[7] – دەگەن.   جوعارىداعى حاديستە ايەلىنە قول كوتەرىپ ۇرىپ-سوعۋعا، اۋىر سوزدەر ايتىپ رەنجىتۋگە، داۋىس كوتەرىپ كىجىڭدەۋدەن قايتارعان. كەرىسىنشە ايەلىنىڭ الدىندا سوزىمەن دە، ىسىمەن دە، جان دۇنيەسىمەن دە جان-جاقتى ادەمى كوركەم بولۋعا تىرىسۋ كەرەك. اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) مايتالمان ساحاباسى يبن ابباستىڭ (ر.ا.) ناقىل ەتۋى بويىنشا: «ايەلدىڭ مەن ءۇشىن كوركەم اسەم بولعانىن ۇناتقانىمداي، ءوزىمنىڭ دە ايەلىمنىڭ الدىندا كوركەم بولعانىمدى قوش كورەمىن. ويتكەنى، اللا: «ەرلەردىڭ ايەلدەردەگى حاقىلارى سياقتى، ايەلدەردىڭ دە ەرلەرىندە بەلگىلى حاقىلارى بار»، [8] – دەگەن.

      ءۇشىنشى – بالا تاربيەسىندە  جۇبايىنا جاردەم بەرىپ، وتباسى مۇشەلەرىنە پايدالى ءبىلىم ۇيرەتۋ. ءبىلىم ۇيرەتۋ دەگەنiمiز – جۇبايى مەن بالا-شاعاسىنا ەكى دۇنيەنىڭ دە ازابىنان قۇتقاراتىن پايدالى بiلiم الۋىنا جاعداي جاساۋ جانە ءدىنىمىزدىڭ تالاپتارىن ورىنداۋعا باۋلۋ.  ومار ء(ر.ا.): «ۇي-iشiڭدi ناماز وقۋعا بۇيىرىپ، ءوزiڭ دە وعان كوڭiل ءبول» [9]، – دەگەن ايات تۇسiرiلگەن كەزدە: «ۋا، اللا ەلشىسى! بiز اللا تاعالانىڭ ازابىنان ساقتانۋعا تىرىسامىز. ال، وتباسىمىزدى قالاي قورعاساق بولادى؟»، — دەپ سۇراعاندا، ول (س.ع.س.) : «اللا سەندەردi نە نارسەدەن قايتارعان بولسا، سەندەر دە وتباسىلارىڭدى سودان تىيىڭدار! سونداي-اق اللا سەندەرگە نەنi iستە دەپ بۇيىرسا، سەندەر دە بالا-شاعالارىڭا سونى  بۇيىرىڭدار!» – دەپ جاۋاپ بەرەدi»[10].  

پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «بۇل دۇنيە – وتكiنشi (راقات). سول وتكiنشi جالعان دۇنيەنىڭ iشiندەگi ەڭ ابزالى – iزگi ايەل»[11] – دەگەن بولاتىن. ەندەشە، بەس كۇندىك قامشىنىڭ سابىنداي مىنا جالعانداعى ەڭ قىمبات دۇنيەمىز – ايەل زاتىن ارداقتاپ، ءوز مىندەتتەرىمىزدى تولىققاندى ورىندايىق. 


[1] بۇحاري،853- حاديس. [2] يبن كاسير. تافسيرۋ ءال-قۋران ءال-ازيم. ءى ت. – 336 ب. – 734 بەت. [3] تيرميزي. ءىىى ت. – 467 ب. (№ 1163 حاديس). – 668 بەت. [4] ءناساي. ءىى ت. – 421 ب. (№ 4001 حاديس). – 489 بەت. [5] بۇحاري ءىى ت. – 696 ب. (№ 1873 حاديس). – 982 بەت. [6] نايسابۋري. ءىى ت. – 204 ب. (№ 2764 حاديس). – 684 بەت. [7] ءسۇنان يبن ءماجا. – بەيرۋت: ءدار ال-فيكر. ءى ت. – 594 ب. (№ 1851 حاديس). – 690 بەت. [8] بايھاقي. VII ت. – 295 ب. (№ 14505 حاديس). – 481 بەت.  [9] «تاھا» سۇرەسى، 132-ايات. [10] مۋحاممەد سايد تانتاۋي. ءات-تافسير ءال-ۋاسيت. ءى ت. – 4256 ب. [11] مۋحامماد يبن ءسالاما يبن جاعفار ءابۋ ابدۋللاھ ءال-قاداعي. ءمۇسناد ءاش-شيھاب. ءىى ت. – 236 ب. (№ 785 حاديس). – 346 بەت.

    ء «سادۋاقاس قاجى عىلماني» مەشىتىنىڭ

باس يمامى جۇمانازار سادىرحانوۆ


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1069767

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.