كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-192440715839 %61 %
2019-11-201983628842 %58 %
2019-11-2116127442 %58 %

ءماۋلىت حاقىندا بىرەر ءسوز… – Sunna.kz


ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

ۋاقىتى: 18:10 - 2019/11/08

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.ءماۋلىت حاقىندا بىرەر ءسوز… – Sunna.kz

بۇل اي – ءرابيۇل-اۋال ايى. ءرابيۇل-اۋال ايى – ء«ماۋلىت ايى» دەپ تە اتالاتىنى بارشاڭىزعا بەلگىلى. مۇسىلمانداردىڭ ىشىندە كەيبىرى ماۋلىتكە قارسى بولعان، دەگەنمەن كوپشىلىگى، اسىرەسە، ۇلكەندەر: «اتا-بابالارىمىز ءماۋلىت وقىتقان، وقىساق نە بوپتى؟» – دەيدى. ساۋاپ بولماسا، كۇنا ەمەس قوي دەپ قارايدى. بۇل تولىق جاۋاپ بولماعانمەن، وتە ورىندى ايتىلعان دەپ سانايمىن. وسىعان قوسا، ازداپ ءماۋلىتتىڭ پايدا بولعان كەزەڭىنە عىلىمي تۇرعىدا ىزدەنىس جاساپ كورەلىك.

شىن مانىندە، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) زامانىندا ساحابالاردىڭ، ولاردان كەيىنگى  ۇرپاقتا ءماۋلىت وقىتۋ دەگەن بولمادى.

ماۋلىت عيبادات ەمەس، وندا عيبرات بار. ءماۋلىت وقىتۋدى قۇران وقىتۋمەن تەڭەستىرۋگە بولمايدى.

ماۋلىت دەگەنىمىز نە؟ ءماۋلiت – اراب ءسوزى، سوزدىك جاعىنان العاندا، قازاقشاسى «تۋعان كۇن» – دەگەن ماعىنا بەرەدi. بۇل اللا تاعالانىڭ ەڭ سۇيiكتi پەندەسi، ادامنان (ع.س.) يساعا (ع.س.) دەيiنگi بارلىق پايعامبارلاردىڭ سوڭعىسى، ءارi ساردارى –مۇحاممەدتiڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە كەلگەن ايىنا اتاۋ ەتiپ قويىلعان.

سوندىقتان دا ءار جىلى ءرابيۇل-اۋال ايىندا ءاز-پايعامبارىمىزدىڭ ءماۋلiتiن مەرەكەلەپ، اللا تاعالا ءوزiنiڭ سۇيiكتi پايعامبارى مۇحاممەدتiڭ (س.ا.ۋ.) ۇممەتi ەتiپ جاراتقانىنا جاماعات بولىپ سالاۋاتتار ايتىپ، وسى ايدى مەرەكە ەتەتىن عيبىراتتى عۇرپىمىز بار.

مۇحاممەد پايعامبار (س.ا.ۋ.) اللانىڭ سوڭعى ءارى ەڭ ابزال پايعامبارى ەكەنى حاق. سونىمەن قاتار، ءار مۇسىلمانمىن دەگەن ادامعا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) ءومىرىن، سيپاتىن، مىنەز-قۇلقىن ونەگە تۇتۋ – سۇننەت. يمام ءمۇسلiم (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە: «ايشا انامىزدان ساعاد يبن ھيشام (ر.ا.):

– پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) ادەپ-اقىلاعى، مىنەز-قۇلقى تۋرالى ايتىڭىزشى، – دەپ سۇرادى. ايشا انامىز وعان:
– سەن قۇران وقىمايسىڭ با؟ – دەدi.
– ارينە، وقيمىن،– دەيدى الگى ساحابا.

سوندا ايشا انامىز:
– ولاي بولسا، راسۋلاللانىڭ ادەپ-اقىلاعى، مىنەز-قۇلقى قۇران ەدi»،– دەپ جاۋاپ بەردى» دەلىنگەن.

***

يراكتا امىرلىك ەتكەن تارعۇلبەك اتتى ءامىردىڭ بۇيرىعىمەن ءوز زامانىنىڭ كورنەكتى عۇلامالارىنىڭ باسشىسى ءابۋ شۋاما باستاعان شايىرلار پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) ءومىرى تۋرالى جازىلعان تاريحي كىتاپتار نەگىزىندە ولەڭمەن جازىلدى. سونداي قىسقا دا نۇسقا كوركەم ماعىنالى ولەڭدەردى ءماۋلىت ايىندا بارىنشا ناسيحاتتاۋ قاجەت بولدى. بۇل ولەڭ شۋماقتارىن حالىقتىڭ جاتقا وقۋى جاقسى ۇردىسكە اينالدى. سول ولەڭدەردىڭ اتىن حالىق ء«ماۋلىت» دەپ اتاپ كەتتى. كوبىنە ءبىز ء«ماۋلىت» دەگەننەن پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) تۋعان كۇنىن تۇسىنەمىز. ءبىراق، نەگىزىندە، بۇل پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) ءومىرى تۋرالى ايتىلاتىن ولەڭگە قويىلعان ات. ولەڭدەتىپ ايتۋ ادامدارعا ءوز اسەرىن تيگىزەتىن ۇتىمدى ءادىس بولدى. وسىلايشا ءماۋلىت اتتى ولەڭدەردى ادامدارعا وقىپ بەرگەندە ولار از ۋاقىت ىشىندە مۇحاممەدتىڭ (س.ا.ۋ.) پايعامبارلىعى تۋرالى تۇسىنىكتەرى  كەڭىپ، تەرەڭدەي باستادى. ءارى ءماۋلىت ولەڭدەرىن جاتتاپ الۋ وڭايعا ءتۇستى.

يراك ءامىرى تارعۇلبەكتىڭ باسشىلىعىمەن ءابۋ شۋامانىڭ ۇسىنىسىمەن ءماۋلىت جيىنى وتكىزىلۋى ءورىس العاننان كەيىن ول كورشى ەلدەرگە دە جەتتى. ولار دا بۇنى دۇرىس قابىلداپ، ونى امالعا اسىردى. ءسويتىپ، بۇل يسلام الەمىنە كەڭ تارالدى. ءبىزدىڭ ولكەلەرگە ءماۋلىت دەپ اتالعان پوەمالاردان جاعفار  بارزانجي جازعان ء«ماۋلىت ان-نابي» پوەمالارىن وقۋ ادەتكە اينالعان-تىن. قازىرگى كۇندە قازاقستان اۋماعىنداعى مەشىتتەرىمىزدە وقىلاتىن ءماۋلىت سول – ءبارزانجيدىڭ ءماۋلىتى.

***

كوپشىلىك يسلام عۇلامالارى ءماۋلىتتىڭ وقىلۋىن ءبىراۋىزدان قۇپتاعان. ونى كوپ ۇلت ءوز تىلىندە جىرلاپ، قانىنا ءسىڭىرىپ، سالت-داستۇرىنە اينالدىرىپ تا ۇلگەرگەن. مىسالى، ءماۋلىت تۇرىكشە دە وزبەكشە دە ايتىلادى. وزبەكتىڭ كوبى وزبەكشە جازىلعان ءماۋلىتتى، تۇرىكتىڭ كوبى تۇرىكشە جازىلعان ءماۋلىتتى جاتقا بىلەدى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) تۋرالى جازىلعان ءماۋلىتتىڭ ەڭ كەمىندە ءتورت شۋماعىن جاتتاپ العان. قازاقشا ءماۋلىت جوق ەكەن دەپ ويلاماڭىز. قۇدايعا شۇكىر، قازاقشاسى دا بار. قازاق تىلىندە ءماۋلىتتىڭ ءبىر ەمەس، بىرنەشە ءتۇرى كەزدەسەدى. سونىڭ ءبىرى، ايگىلى عۇلاما اقمولا وڭىرىندە  ءومىر سۇرگەن، ءدىن قايراتكەرى ءسادۋاقاس قاجى عىلماني حازىرەتتىڭ ء«ماۋلىت» كىتابى. ول كىسى بۇدان بولەك كوپتەگەن ءدىني ەڭبەكتەر جازعان عۇلاما عالىم. كسرو زامانىندا قازاقستاندا ءدىننىڭ شىراعىن وشىرمەگەن كىسى، 20 جىل بويى ءدىن يسلامدى قورعاپ، قازي بولعان. وسى كىسىنىڭ الگى ءبارزانجيدىڭ ارابشا جازعان ماۋلىتىنە اراب تىلىندە تۇسىنىك جازعان كىتاپشاسى تاعى بار. وسى قازاق تىلىندەگى ءماۋلىت كىتابى جايدان-جاي جازىلعان جوق. ول ءسىز بەن بىزگە ارنالىپ قازاقشا جازىلدى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) تۋرالى شۋماقتاردى جاتتاپ السىن دەپ جازدى. اللا ول كىسىگە رازى بولسىن، سىزدەر مەن بىزدەرگە تاۋپىق پەن ھيدايات بەرسىن!

P.S. حاسان ءال-باسري (ر.ا.): «مەنiڭ ۋحۋد تاۋىنداي التىنىم بولسا، ونى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءماۋلiتiن وقىتۋعا جۇمسار ەدiم»،– دەگەن.

باۋىرجان ەسماحان

نۇر-سۇلتان قالاسى

«سادۋاقاس قاجى عىلماني»

مەشىتىڭ باس يمامى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1069620

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.