كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-201983628842 %58 %
2019-11-212416771848 %52 %
2019-11-222102532748 %52 %

ءماۋلىت بيدعات پا؟ / قايرات جولدىبايۇلى


ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

ۋاقىتى: 08:45 - 2019/11/08

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ا.ۋ.) تۋىلعان كۇنىن – قاسيەتتى ءماۋلىتتى مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋدىڭ دىنىمىزدە ۇكىمى قانداي؟ كەيدە ءماۋلىت مەرەكەسىنىڭ «بيدعات»، ياعني، دىنىمىزگە كەيىننەن قوسىلعان قاتە، ءتىپتى كۇنا امال ەكەندىگى ايتىلىپ جاتادى. وسىنىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ بەرسەڭىز.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) تۋىلعان كۇنىن قاسيەتتى مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋ ءۇردىسى يسلام الەمىندە ھيجري IV-V عاسىرلاردان باستالادى. يسلام عۇلامالارى بۇل جايلى كوپتەگەن قۇندى ەڭبەكتەر جازىپ، ءماۋلىتتىڭ دىنىمىزدەگى ورنىن انىقتاۋعا تىرىسقان. قازىرگى تاڭدا بۇل مەرەكەنى بىر-ەكى مەملەكەتتەن تىس بارلىق يسلام الەمى ەرەكشە اتاپ وتەدى. مەرەكەدە اللا تاعالانىڭ كالامى – قاسيەتتى قۇران وقىلىپ، پايعامبارىمىز جايلى ماداق ولەڭدەر مەن جىرلار، سالاۋاتتار ايتىلىپ، سالەم جولدانادى. پايعامبارىمىزدىڭ ونەگەلى ءومىر جولى بارىنشا قىر-سىرىمەن ناسيحاتتالىپ، ۇمبەتىنىڭ اللا ەلشىسىنە (س.ا.ۋ.) دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرى ودان ءارى كۇشەيتىلە تۇسەدى. مۇمكىندىككە قاراي قاسيەتتى ءماۋلىت كۇنىن سەبەپ ەتىپ جۇرتقا سۋسىن، تاماق تاراتىپ، سىيلىقتار بەرىپ، باسقا دا يگى شارالار اتقارۋعا بولادى. ءماۋلىت مەرەكەسىن اتاپ ءوتۋدى دۇرىس دەگەن عالىمداردىڭ ءبارى ءبىراۋىزدان بۇل مەرەكەنى اتاپ ءوتۋ بارىسىندا شاريعاتقا قايشى ىس-ارەكەتتەردىڭ ورىن الماۋىن شارت قوسۋدا.

ء

ماۋلىت مەرەكەسىنە بايلانىستى دالەلدەردى جازباس بۇرىن بۇل مەرەكەنى ارنايى اتاپ ءوتۋدىڭ پايعامبارىمىزدىڭ حاديسىندەگى «...كەيىننەن (دىندە) شىعارىلعان بارلىق جاڭا نارسەلەر – بيدعات، ال بارلىق بيدعات – اداسۋشىلىق» [1]، – دەپ ەسكەرتكەن اداستىرۋشى بيدعاتقا قاتىسى بار-جوقتىعىن انىقتاپ الايىق.

ء

يا، ءماۋلىت مەرەكەسىن تويلاۋ پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا بولماعانى راس. پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا بولماعان ءىستى عيبادات رەتىندە تۇراقتى جاساۋ بيدعاتقا جاتادى. ءبىراق بيدعات تۇسىنىگى – عۇلامالار اراسىندا ءار ءتۇرلى تۇسىندىرمەگە يە كۇردەلى ماسەلە. ءبىر توپ عالىمدار بويىنشا بيدعات; «بيدعات حاسانا»، «بيدعات سايا» ياعني، جاقسى جانە جامان بيدعات بولىپ ەكىگە بولىنەدى. شاريعاتقا قايشى ەمەس ءارى مۇسىلماندارعا پايداسى بار، قۇلدى ساۋاپقا جەتەلەر بارلىق ىستەر كەيىننەن قوسىلسا دا جاقسى بيدعاتقا جاتادى. بۇل جايلى يمام ناۋاۋي: «پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا بولماعان بارلىق ىستەر بيدعاتقا جاتادى. ءبىراق بيدعاتتىڭ جاقسى مەن جامانى بار» دەپ بيدعاتقا تۇسىنىك بەرسە، يمام شافيعي: «كەيىننەن شىعارىلعان ىستەر ەكى ءتۇرلى بولادى. ءبىرىنشىسى، قۇرانعا، سۇننەتكە، ءاساارعا ياكي يسلام عۇلامالارىنىڭ ورتاق يجماعىنا (ۇكىمدەگى ورتاق كوزقاراس) قايشى كەلەتىن بيدعاتتار، بۇل اداستىرۋشى بيدعات. ال ەكىنشىسى ولارعا ەشكىمنىڭ قارسىلىعى جوق جاقسىلىق ىستەر. بۇل دۇرىس بيدعات» [2] دەپ بيدعاتتى ەكىگە ءبولىپ قاراعان.

پايعامبارىمىزدان كەيىن قالىپتاسقان كەيبىر جاقسى ىستەر مەن ۇردىستەردىڭ عيباداتتا بولسا دا جاقسى بيدعاتقا جاتاتىندىعىنا وماردىڭ زامانىندا بولعان مىنا ءبىر وقيعا دالەل بولا الادى: ابدۋر-راحمان يبنۋ ابديل-قاريدان ريۋايات ەتىلدى. ول بىلاي دەدى: «ومارمەن بىرگە رامازاننىڭ ءبىر تۇنىندە مەشىتكە باردىم. ادامدار شاشىراڭقى. اركىم جەكە-جەكە ناماز وقۋدا. مۇنى كورىپ ومار: «ادامداردىڭ ءبارىن ءبىر قاريدىڭ ارتىنا جيناعانىم دۇرىس سەكىلدى»، – دەدى دە، ءۋباي يبن كاعبتى يمام ەتىپ، جاماعاتتى وعان ۇيىتتى. سوسىن باسقا ءبىر ءتۇنى مەشىتكە ومارمەن بىرگە باردىم. ادامداردىڭ ءبارى ءبىر قاريعا ۇيىپ تۇر. مۇنى كورگەن ومار: «بۇل قانداي جاقسى بيدعات» دەدى [3]. ياعني، پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا مۇسىلماندار رامازاننىڭ ءار تۇنىندە جاماعات بولىپ تاراۋيح نامازىن مەشىتتە وقىمايتىن. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) باستاپقى كەزدە بىرنەشە كۇن تاراۋيح نامازىن مەشىتتە وقىسا دا كەيىننەن مەشىتتە وقىماعان ءارى تاراۋيح ءۇشىن مەشىتكە جاماعاتتى جيناماعان. ءابۋ باكىردىڭ زامانىندا دا سولاي بولعان. كەيىننەن ومار جاماعاتتىڭ ءبارىن ءبىر يمامنىڭ ارقاسىنا تۇرعىزىپ، تاراۋيح نامازىن كۇندە مەشىتتە وتكىزۋ ءۇردىسىن قالىپتاستىرعان. ءارى «بۇل قانداي جاقسى بيدعات» دەپ بيدعاتتىڭ بارلىعىنىڭ جامان ەمەستىگىن مەڭزەدى.

ريفاعاتۋ يبنۋ رافيع از-زۋراقيدەن ريۋايات ەتىلگەن مىنا ءبىر وقيعانى دا دالەل رەتىندە كەلتىرۋگە بولادى. ريفاعاتۋ يبنۋ رافيع ءاز-زۋراقي بىلاي دەدى: ء«بىر كۇنى پايعامبارىمىزدىڭ ارتىندا ناماز وقىپ تۇر ەدىك. پايعامبارىمىز رۇكۇعدەن باسىن كوتەرگەن كەزدە: «ساميعاللاھۋ ليمان حاميداھ» (اللا تاعالا ماداقتىڭ كىم ءۇشىن ەكەنىن البەتتە ەستىدى) دەدى. ارتىندا تۇرعانداردىڭ ءبىرى: «راببانا ءۋا لاكال-حامدۋ حامدان تايبان مۇباراكان فيھ» (راببىمىز! كۇللى تاماشا ءارى مۇباراك ماقتاۋلاردىڭ ءبارى ساعان ءتان) دەپ دۇعا وقىدى. نامازدان شىققاننان كەيىن پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): «جاڭاعىنى ايتقان كىم؟»، – دەدى. الگى كىسى: «مەن»، – دەپ جاۋاپ قايىردى. پايعامبارىمىز: «وتىز نەشە [4] پەرىشتە (ايتىلعان بۇل دۇعانىڭ) ساۋابىن قايسىمىز ءبىرىنشى جازامىز دەپ جارىسقانىن كوردىم»، – دەدى [5]. حاديس سالاسىنىڭ تانىمال حافيز عالىمى يبن حاجار اسقالاني بۇل ءحاديستى ءتۇسىندىرۋ بارىسىندا: «وسى حاديس نامازدا سۇننەت دۇعالارعا قايشى ەمەس، دۇعالاردى قوسۋعا بولاتىندىعىن دالەلدەدى» [6]،-دەدى. پايعامبارىمىز ايتپاعان بۇل دۇعانى الگى ساحابانىڭ نامازدا ايتۋى ءارى پايعامبارىمىزدىڭ الگى ساحاباعا قارسى شىقپاۋى، ءتىپتى، ايتقان دۇعاسىنىڭ ساۋابىنىڭ زور ەكەنىنەن حابار بەرۋى – پايعامبارىمىز ىستەمەگەن ءاربىر نارسەنىڭ دىنىمىزدە تىيىلماعاندىعىن اڭعارتادى. نامازدىڭ وزىندە وسىنداي سۇننەت دۇعالارعا قايشى ەمەس دۇعالاردى ايتۋعا تىيىم سالىنباسا، نامازدىڭ تىسىنداعى ىستەردە قانشالىقتى كەڭدىك بار ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) باسقا ءبىر حاديسىندە: «كىمدە-كىم يسلامدا جاقسى جول باستاسا (سالسا، ءۇردىس قالىپتاستىرسا، ويلاپ شىعارسا)، ول ادامعا سول ءىستىڭ ساۋابى جانە وزىنەن كەيىن سول جولمەن قيامەتكە دەيىن امال ەتكەن بارلىق ادامداردىڭ الاتىن ساۋابىنداي ساۋاپ جازىلادى. ال كىم دە-كىم يسلامدا جامان جول باستاسا (سالسا، ءۇردىس قالىپتاستىرسا، ويلاپ شىعارسا) ول ادامعا دا سول جولدىڭ كۇناسى جانە وزىنەن كەيىن سول جولمەن قيامەتكە دەيىن امال ەتكەن بارشا ادامداردىڭ كۇناسىنداي كۇنا جازىلادى» [7]، – دەگەن. دەمەك، ساحيح مۋسليمدەگى بۇل حاديستەن پايعامبارىمىزدان كەيىن قالىپتاسقان بارلىق ىستەردىڭ جاپپاي اداستىرۋشى بيدعات ەمەس ەكەندىگىن، ءتىپتى كەيىننەن قالىپتاسقان كەيبىر شاريعاتقا قايشى ەمەس ىستەردىڭ وتە ساۋاپتى ءىس ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى.

ەندەشە، ءماۋلىت مەرەكەسىن اتاپ ءوتۋ دە ينشاللاھ «جاقسى بيدعاتتىڭ» قاتارىنا جاتادى. حاديس سالاسىنىڭ ءماشھۇر عالىمى حافيز ءجالالۋددين ءاس-سيۋتي ءوزىنىڭ ء«ماۋلىت ءنابيدى اتاپ وتۋدەگى جاقسى ماقسات» دەگەن كىتابىندا ءماۋلىتتىڭ ۇكىمى جايلى سۇرالعان سۇراققا بىلاي دەپ جاۋاپ بەرگەن: ء«...ماۋلىت مەرەكەسى جاقسى بيدعاتقا جاتادى. بۇل امالدى اتقارۋشى ساۋاپقا كەنەلەدى. سەبەبى، ماۋلىتتە پايعامبارىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋ ءارى ونىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە قۋانۋدى ءبىلدىرۋ بار» [8]، – دەپ جاۋاپ بەرگەن.

ەندى ءبىر توپ عالىمدار بويىنشا بيدعات; «جاقسى»، «جامان» دەلىنىپ ەكىگە بولىنبەسە دە، دىندە نەگىزى بار ءارى شاريعاتقا قايشى ەمەس كەيىننەن پايدا بولعان بارلىق ءىس ارەكەتتەر بيدعاتقا جاتپايدى.

ەندى ءماۋلىتتى اتاپ ءوتۋدىڭ دۇرىس، ءتىپتى، مۇستاحاب امال ەكەندىگىنە بايلانىستى دالەلدەردى سارالاپ كورەيىك:

عن أبي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ الله صلى الله عليه وسلم سُئِلَ...عن صَوْمِ يَوْمِ الإثنين قال ذَاكَ يَوْمٌ وُلِدْتُ فيه وَيَوْمٌ بُعِثْتُ أو أُنْزِلَ عَلَيَّ فيه

ساحيح مۋسليمدە ءابۋ قاتادادان مىنانداي حاديس ريۋايات ەتىلدى. ول بىلاي دەدى: پايعامبارىمىزدان (س.ا.ۋ.) دۇيسەنبى كۇنگى ورازا جايلى سۇرالعان ەدى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): «بۇل كۇنى مەن دۇنيەگە كەلدىم ءارى ەلشى بولىپ جىبەرىلدىم نەمەسە [9] بۇل كۇنى ماعان قۇران تۇستى»-دەپ جاۋاپ بەردى [10]. حاديستە پايعامبارىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلگەن كۇنىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن قاسيەتتىلىگى، ءتىپتى، بۇل كۇندە ۇلى جاراتقانعا شۇكىر نيەتىمەن ورازا ۇستاۋدىڭ ساۋاپتىلىعى ايتىلعان. ءيا، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە اياق باسۋى ۇلى جاراتۋشىنىڭ عالامعا سىيلاعان ەڭ ۇلكەن نىعمەتى مەن جاقسىلىعى ەكەنى ءسوزسىز. قۇراندا: ء«بىز سەنى كۇللى عالام ءۇشىن راقىم ەتىپ قانا جىبەردىك» [11] دەپ وسى اقيقاتتى مەڭزەگەن. سوندىقتان ونىڭ دۇنيەگە اياق باسىپ، عالامدى نۇرعا بولەۋى – ارتىنان ەرگەن ۇمبەتى ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. ول دۇنيەگە كەلمەي تۇرىپ، بارشا عالام قاراڭعىلىققا تۇنشىعىپ جاتقان-دى. ادامزات نەبىر مەڭىرەۋ پۇتتاردى قۇداي تانىپ، ەس-تۇسسىز قۇلشىلىق ۇردى. اق قارا سانالىپ، اسىل قۇنسىزداندى. نەبىر سوراقى ىستەر مەن ارسىز قىلىقتار يگىلىككە باعالانىپ، يەلەرى اتاق-ابىرويعا كەنەلىپ جاتتى. وسى ءبىر سۇراپىل دا قاراڭعى زاماتتا پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە قادام باستى. ونىڭ قۇتتى قادامى وسىناۋ قاراڭعى داۋىرگە نۇر بوپ شاشىلدى.

ء

يا، بىزدەر پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) ارقىلى ۇلى جاراتۋشىنى قاتەسىز تانىپ، ونىڭ تۋرا جولىن تۇسىندىك. اق پەن قارانى اجىراتىپ، جۇماق پەن توزاقتى بىلدىك. اقىرەتتىڭ سىرلارىنا ءۇڭىلىپ، نەبىر تىلسىم دۇنيەلەردەن حاباردار بولدىق. ادامدىق بورىشىمىز بەن اسىل مىندەتىمىزدى اڭعارىپ، دۇنيەنىڭ ءمانى مەن جاراتىلىستىڭ ماعىناسىن ۇقتىق. ەندەشە، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە كەلۋى – مۇسىلماندار ءۇشىن زور قۋانىش، ۇلى يەمىزدىڭ قۇلدارىنا جاساعان ۇلى جاقسىلىعى. ال قۋانىشتى ءبولىسۋدىڭ، ونى بەلگىلى ءبىر جۇيەمەن كورسەتۋدىڭ، اللا تاعالانىڭ جاقسىلىعى مەن نىعمەتىنە شۇكىر ماقساتىندا جاريا ەتۋدىڭ دىنىمىزدە نەگىزى مەن دالەلى بار. قۇراندا «دۇحا» سۇرەسىندە: «ال، راببىڭنىڭ ساعان بەرگەن نىعمەتىن (شۇكىر ەتۋ ماقساتىندا) ايت!»-دەسە، «يبراھيم» سۇرەسىندە: «...اللا تاعالانىڭ كۇندەرىن ولاردىڭ ەسىنە سال» [12] دەلىنەدى. يبن ابباس: «اللا تاعالانىڭ كۇندەرىن» دەگەندى «اللا تاعالانىڭ جاقسىلىقتارى بەرىلگەن كۇندەر» – دەپ تە تاپسىرلەگەن [13]. ولاي بولسا، پايعامبارىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلۋىن مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋ – ەڭ اۋەلى اللا تاعالاعا شۇكىر ەتۋدىڭ، كوكىرەكتەگى قۋانىشتى جاريا ەتىپ ءبولىسۋدىڭ كورىنىسى دەۋگە ابدەن بولادى. ءيا، ونىڭ دۇنيەگە كەلىپ، عالامدى نۇرعا بولەي باستاعان كۇنگە قۋانباۋ، استە، مۇمكىن ەمەس. «ساحيحۋل-بۋحاريدە» جانە باسقا دا حاديس كىتاپتارىندا ءابۋ ءلاھابتىڭ ءار دۇيسەنبى كۇنى توزاقتاعى ازابىنىڭ، از دا بولسا، جەڭىلدەيتىندىگىنە بايلانىستى حابار بار [14]. سەبەبى، ءابۋ ءلاھاب پايعامبارىمىز دۇنيەگە كەلگەنىن ەستىگەن كەزدە قۋانىشتان ءسۋايبا اتتى كۇڭىن ازات ەتكەن. ال ەندى ومىردەن كاپىر بولىپ وتكەن ءارى قۇراندا اللا تاعالادان تىكەلەي «ەكى قولى بىردەي قۋراسىن!» [15]، – دەپ قارعىس العان ءابۋ ءلاھابتىڭ پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە كەلگەنىن ەستىپ، ءبىر رەت قۋانعانى ءۇشىن توزاقتا، از دا بولسا، ازابى جەڭىلدەيتىن بولسا، مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە كەلگەنى ءۇشىن ءومىر بويى كوكىرەگىن قۋانىش بيلەپ، راببىسىنا سول ءۇشىن شەكسىز شۇكىر ەتكەن مۇسىلمان بالاسىنىڭ اقىرەتتە ۇلى جاراتۋشىسىنان الار ساۋابىن پايىمداۋ قيىن بولماسا كەرەك-تى.

يبن حاجار اسقالاني ءماۋلىت مەرەكەسىنىڭ دۇرىستىعىنا بايلانىستى بۋحاري مەن مۋسليمدە جانە باسقا دا حاديس كىتاپتارىندا كەزدەسەتىن يبن ابباستان ريۋايات ەتىلگەن مىنا ءبىر ساحيح ءحاديستى دالەل رەتىندە كەلتىرەدى:

عن بن عَبَّاسٍ رضي الله عنهما أَنَّ رَسُولَ الله صلى الله عليه وسلم قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَوَجَدَ الْيَهُودَ صِيَامًا يوم ءعَاشُورَاَ فقال لهم رسول الله صلى الله عليه وسلم ما هذا الْيَوْمُ الذي تَصُومُونَهُ فَقَالُوا هذا يَوْمٌ عَظِيمٌ أَنْجَى الله فيه مُوسَى وَقَوْمَهُ وَغَرَّقَ فِرْعَوْنَ وَقَوْمَهُ فَصَامَهُ مُوسَى شُكْرًا فَنَحْنُ نَصُومُهُ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم فَنَحْنُ أَحَقُّ وَأَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ فَصَامَهُ رسول الله صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ

پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) مەككەدەن ءماديناعا كەلگەن كەزدە ەۆرەيلەردىڭ اشۋرا كۇنى ورازا ۇستاپ جاتقانىن كوردى دە: «ورازا ۇستاپ جۇرگەن بۇل كۇندەرىڭ قانداي كۇن؟» ، – دەپ سۇرادى. ولار: «بۇل – ۇلى كۇن. ويتكەنى بۇل كۇنى اللا تاعالا پەرعاۋىن مەن ونىڭ جۇرتىن سۋعا باتىرىپ، مۇسا پايعامبار مەن ونىڭ قاۋىمىن قۇتقارعان ەدى. مۇسا پايعامبار وسى كۇنى اللا تاعالاعا شۇكىر نيەتىمەن ورازا ۇستايتىن. مىنە، ءبىز دە ورازا ۇستايمىز»، – دەپ جاۋاپ بەردى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): «مۇسا پايعامبارعا ءبىز سەندەردەن دە جاقىنبىز» – دەپ وسى كۇنى ورازا ۇستادى ءارى مۇسىلماندارعا وسى كۇنى ورازا ۇستاۋدى بۇيىردى» [16].

يبن حاجار اسقالاني بۇل حاديستەن ماۋلىتكە بايلانىستى مىنانداي دالەل شىعارىپ وتىر: «بۇل حاديستەن اللا تاعالانىڭ ارنايى ءبىر كۇنى بەرگەن جاقسىلىعى ياكي ءبىر قيىنشىلىقتان قۇتقارعانى ءۇشىن قۇلدارىنىڭ وعان العىس ءبىلدىرىپ، شۇكىر ەتۋدىڭ قاجەتتى امال ەكەنىن تۇسىنۋگە بولادى. ءارى بۇل كۇن جىل سايىن قايتالانىپ وتىرادى. اللا تاعالاعا شۇكىر ەتۋ – ساجدە جاساۋ، ورازا ۇستاۋ، ساداقا بەرىپ، قۇران وقۋ سەكىلدى ءتۇرلى عيباداتتار ارقىلى جۇزەگە اسادى. ەندەشە، راقىم پايعامبار – مۇحاممەدتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنەن دە ارتىق اللا تاعالانىڭ قانداي جاقسىلىعى، نەندەي ۇلكەن نىعمەتى بار؟» [17]، – دەپ پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) دۇنيەگە كەلۋىنىڭ اللا تاعالانىڭ قۇلدارىنا بەرگەن ۇلى جاقسىلىعى ەكەنىن جانە ءماۋلىت مەرەكەسىن اتاپ ءوتۋدىڭ ۇلى جاراتۋشىنىڭ وسى جاقسىلىعىنا دەگەن قۇلدارىنىڭ العىسى مەن شۇكىرى، پايعامبارلارىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ەكەنىن تۇسىندىرگەن. ءيا، يبن حاجار اسقالاني سەكىلدى «ساحيح بۋحاريعا» ء«فاتحۋل-باري» اتتى كەڭ تۇسىندىرمە جازعان حاديس سالاسىنىڭ مايتالمان شەبەرى، «حافىز» عالىمىنىڭ كەلتىرگەن دالەلى ويلانۋعا تۇرارلىق.

ء

ارتۇرلى زياندى ياكي پايداسىز مەرەكەلەر كوپتەپ اتاپ وتىلەتىن بۇگىنگى قوعامدا، سان-الۋان جولدارمەن دىلىمىزگە، سالت-سانامىزعا جات ۇعىمدار بارىنشا جارنامالانىپ جاتقان قيىن دا قىم-قيعاش مىنا زاماندا ءماۋلىت مەرەكەسىنە «بيدعات» دەپ قارسى شىعۋدىڭ ورنىنا ونى جاستارىمىزدىڭ، جالپى حالقىمىزدىڭ يماندىلىعىنىڭ ارتىپ، پايعامبارىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ نىعايۋى ءۇشىن بار مۇمكىندىگىنشە پايدالانا ءبىلۋىمىز كەرەك.

ء

سوز سوڭى، پايعامبارىمىزدىڭ ونەگەلى ءومىر جولىن جان-جاقتى اشىپ تۇسىندىرەتىن، يسلامنىڭ اسىل قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتايتىن ءتۇرلى رۋحاني كەشتەر مەن جيىنداردى ۇيىمداستىرۋ – مەرەكەنى اتاپ ءوتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن اسىل مۇراتى ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. ايتپەسە، پايعامبارىمىزدىڭ تۋىلعان كۇنى – تەك ءان سالىپ، ىشىپ-جەۋمەن عانا ەمەس. سوندىقتان ءماۋلىت مەرەكەسىن اتاپ ءوتۋ بارىسىندا شاريعاتقا قايشى ءتۇرلى ىس-ارەكەتتەردەن بارىنشا اۋلاق بولۋىمىز ءلازىم. بۇعان قوسا، جىل سايىنعى ماۋلىتكە وراي ۇيىمداستىرىلاتىن ءىس-شارالاردى تۇرلەندىرىپ، مازمۇنىن سان الۋان تاقىرىپتارمەن گۇلدەندىرىپ وتىرساق، حالىقتىڭ ىنتا-ىقىلاسى دا ارتىپ، مەرەكەنىڭ بەرەر ناتيجەسى دە جەمىستى بولارى ءسوزسىز.

حاق تاعالا بارشامىزدى وزىنە سۇيىكتى قۇل، حازىرەت مۇحاممەتكە (س.ا.ۋ.) شىنايى ۇمبەت بولۋدى ءناسىپ ەتكەي! ءامين

[1] ال-مۋستادراك الاس-ساحيحاين، 1-توم، 174-بەت، دارۋل-كۋتيبيل-يلميا، ءبايرۋت، 1990 ج.
[2] ءابۋ باكىر احمەد يبن ءال-حۋساين يبن الي يبن مۋسا ءابۋ احمەت، ماعريفاتۋس-سۋنان ءۋال-ااساار ءليل-بايھاقي، 2-توم، 521-بەت. دارۋل-كۋتۋبيل-يلميا، ءبايرۋت.
[3] ساحيحۋل-بۋحاري، 2-توم، 707-بەت، ءدارۋ يبني كاسير باسپاسى، ءبايرۋت، 1987 ج. سۋنانۋل-بايھاقيل-كۋبرا، 2-توم، 493-بەت، ماكتاباتۋ داريل-باز، مەككە، 1994 ج.
[4] اراب تىلىندە «بيد’اتۋن» ءسوزى ءۇش پەن توعىز سانىنىڭ اراسىنداعى مولشەردى بىلدىرەدى. ءبىز بۇل جەردە «نەشە» دەپ قازاق تىلىندەگى ەڭ جاقىن بالاماسىن عانا بەرىپ وتىرمىز.
[5] ساحيحۋل-بۋحاري، 1-توم، 275-بەت، ءدارۋ يبني كاسير باسپاسى، ءبايرۋت، 1987 ج. جانە قوسىمشا مىنا حاديس كىتاپتارىنا قاراڭىز: مۋسناد احماد، ناسااي، مۋاتتا، ءبايھاقي، ءابۋ ءدااۋىد. ساحيحۋ يبني حيببان.
[6] يبن حاجار اسقالاني، فاتحۋل-باري شارحۋل-بۋحاري، 2-توم، 287-بەت، دارۋل-ماعريفا باسپاسى، ءبايرۋت.
[7] ساحيح مۋسليم، 2-توم، 705-بەت، ء«دارۋ يحيا’يت-تۋراسيل-ارابي باسپاسى»، ءبايرۋت. سۋنانۋ يبني ءماجا، 1-توم، 74-بەت، دارۋل-فيكر باسپاسى، ءبايرۋت.
[8] الي جۋم’ا، ءال-بايان ليما ءياشعالۋل-ازھان، 166-بەت، كاير، 2005 ج.
[9] پايعامبارىمىزدىڭ ەلشى بولىپ جىبەرىلدىم دەگەنىن ياكي قۇران تۇسە باستادى دەپ ايتقانىن ءحاديستى ريۋايات ەتۋشى كىسى ناقتى ەسىنە ساقتاي الماعاندىقتان وسىلاي ريۋايات ەتكەن.
[10] ساحيح مۋسليم، 2-توم، 819-بەت، ء«دارۋ يحيا’يت-تۋراسيل-ارابي باسپاسى»، ءبايرۋت. ساحيح يبني حيببان، 8-توم، 403-بەت، ءمۋاسساتۋر-ريسالا، ءبايرۋت، 1993 ج.
[11] ء«انبيا» سۇرەسى، 107-ايات.
[12] «يبراھيم» سۇرەسى، 5-ايات.
[13] الفايرۋز ابادي، تانۋيرۋل-ميقباس مين تافسيري يبن ابباس، 1-توم، 211-بەت. دارلۋل-كۋتۋبيل-يلميا، لۋبنان.
[14] ساحيحۋل-بۋحاري، 5-توم، 1961-بەت، ء«دارۋ يبني كاسير» باسپاسى، ءبايرۋت، 1987 ج.
[15] ء«ماساد» سۇرەسى، 1-ايات.
[16] ساحيحۋل-بۋحاري، 2-توم، 704-بەت، ءدارۋ يبني كاسير باسپاسى، ءبايرۋت، 1987 ج. ساحيح مۋسليم، 2-توم، 796-بەت، ء«دارۋ يحيا’يت-تۋراسيل-ارابي» باسپاسى، ءبايرۋت.
[17] الي جۋم’ا، ءال-بايان ءمي’اتۋ ءفاتۋا لي راددي ءاھاممي ءشۋباھيل-حاريجي ءۋا ليما شاميلاد-داحيل، 167-بەت، 2005 ج.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1069344

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.