كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-20937296235 %65 %
2019-10-211409463247 %53 %
2019-10-221249412632 %68 %

اۋليەكول: ايدىن استىنداعى «ايداھار» — «انا ءتىلى» ۇلت گازەتى


ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

ۋاقىتى: 11:21 - 2019/10/10

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

قازاق جەرىنىڭ قويناۋى قۇپياعا تولى. جامبىل وبلىسىنداعى مەركى اۋدانىنىڭ قاراقىستاق ۇستىرتىندەگى اۋليەكول (كوككول) كولى تالاي ۋاقىتتان بەرى تىلسىم دۇنيەسىمەن كوپشىلىكتى قىزىقتىرىپ كەلەدى. اڭىزعا سۇيەنسەك، كولدە الىپ جىلان تەكتەس ماقۇلىق تىرشىلىك ەتسە، عالىمدار سۋ جۇيەسىنىڭ الماسۋىنان پايدا بولاتىنىن ايتادى. وسى قۇپيالاردى بىلمەك ءۇشىن، الماتىدان مەركىگە قاراي ارنايى جولعا شىققان ەدىك.
كول شەكارالىق ايماققا جاقىن جانە جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مەركى ورماندارى جانە جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى مەكەمە اۋماعى بولىپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان بۇل اۋماققا ارنايى رۇقساتپەن عانا كىرۋ قاجەت. الدىمەن اتالعان مەكەمە باسشىلىعىنان رۇقسات الدىق.
ءبىزدى اۋليەكولگە دەيىن اعا ورمانشى اسحات جەكسەنبيەۆ باستاپ باردى.

مەركى مەن اۋليەكولدىڭ اراسى – 150 شاقىرىم. بۇل اسحاتتىڭ (سۋرەتتە) اپتا سايىن ­باراتىن قىزمەتتىك جولى ەكەن. ءبىر تاۋدىڭ سىلەمىنەن اسىپ، ەكىنشى تاۋعا تىرەلگەندە الدىمىزدان قاراقىستاقتىڭ عاجايىپقا تولى اۋليەكولى كورىندى. قولىمىزداعى بيىكتىكتى ولشەيتىن قۇرىلعىمىز (التيمەتر) 2550 م. بيىكتىكتى كورسەتىپ تۇردى.
كول ءوزىنىڭ تۇنىقتىعىمەن، مولدىر­لىگىمەن تاڭعالدىردى. ءبىز جەتكەندە كولدىڭ جاعاسىندا جىلقىلار سۋاتتاپ ءجۇردى. اسحاتتىڭ ايتۋىنشا، وسى ماڭايداعى شوپاندار كول سۋىن ىشۋگە پايدالانبايدى جانە سۋىنا شومىلمايدى. سەبەپ، سول اڭىزدارداعى ۇرەيمەن بايلانىستى بولسا كەرەك. ال ءبىز سۋعا ءتۇسىپ كوردىك. سۋى جۇمساق ءارى تاسى بالشىقپەن قاپتالعان. سوندىقتان تايعاق. تەرەڭدەگەن سايىن سۋدىڭ كىرشەڭدىگى بايقالادى. ارى قاراي تارتىپ كەتەتىندەي اسەر بولعاندىقتان، جاعاسىندا عانا جۇزدىك.
كول سۋىنىڭ حيميالىق قۇرامى جانە تەرەڭدىگى زەرتتەلمەگەن. وسى سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋگە تىرىستىق. كول سۋىنا­ حيميالىق ساراپتاما جاساتۋ ءۇشىن 5 ليترلىك قۇتىعا جاعالاۋدان سۋ قۇيىپ، ونى الماتىداعى زەرتحانالاردىڭ بىرىنە تابىستادىق. زەرتحانا ناتيجەسى شىققانان كەيىن، ونىڭ قورىتىندىسىن ءبىلۋ ءۇشىن گەوگرافيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور سوفيا رومانوۆاعا جولىققان ەدىك.
پروفەسسور اۋليەكول (كوككول) كولى سۋىنىڭ تولىق حيميالىق قورىتىندىسىنا قاراپ: «ورگانيكالىق جانە حيميالىق كورسەتكىشتەرگە ساي سۋ ىشۋگە جارامدى (بارلىق كورسەتكىشتەرى گوست-قا سايكەس). تۇششى سۋ ءسىلتىلى بولعاندىقتان، اسقازان ءسولىنىڭ قىشقىلدىعى جوعارى ادامدارعا قولدانۋعا ­بولادى» ­دەگەن قورىتىندى ­جاسادى. بۇل ساراپتامامىز جۋرناليست ­ساپارباي پارمانقۇلوۆتىڭ «اڭىزدارداعى كول سۋىنىڭ ەمدىك قاسيەتتەرگە يە ەكەنىن، سوسىن كول جاعاسىندا اشىق كۇندەرى تۇز پايدا بولاتىنىنىڭ ءبىر سىرى وسىندا ­جاتىر. كول بەتىندەگى جىلانعا ۇقساعان يرەك تولقىندار مەن شيپالى سۋدىڭ پايدا ­بولۋى اراسىنداعى بايلانىستى جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەجەلدەن-اق بايقاپ، بۇل ءساتتى بوس جىبەرمەۋگە تىرىسىپ باققان» دەگەن جازباسىن عىلىمي تۇردە ناقتىلايتىن پىكىر بولدى.
اۋليەكول قاراقىستاق ۇستىرتىندە ورنالاس­قان. وسى جەر تۋرالى كەزىندە ولكەتانۋشى مولديار سەرىكبايۇلى: «قاراقىستاق – اۋىل ورتالىعىنان 40 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى ەكى تاۋ ورتاسىنداعى شۇرايلى جايىلىمدىق جەر. قاراقىستاقتاعى «اۋليە وشاق» دەپ اتالاتىن وتە بيىك توبە تۋرالى دا اڭىز كوپ. ونىڭ ۇشار باسىندا تاستان قاشالعان قازان-وشاق ءالى بار. قىسى جىلى، جازى سالقىن، مال ورىسىنە وتە قولايلى بولعاندىقتان قاراقىستاق دەپ اتالعان. ماڭىندا كوككول، اۋليەكول، سارىكول دەپ اتالاتىن بىرنەشە كولدەر بار» دەپ انىقتاما كەلتىرگەن.
اۋليەكول ماڭى تولعان اڭىز با دەرسىڭ؟! كولگە قارسى بەتتەگى كىشى جانە ۇلكەن اۋليەشوقى تۋرالى دا اڭىز كوپ. ­Taraztimes.kz­ سايتىنان دا (اۆتورى كورسەتىلمەگەن) ءبىر اڭىزدى كوزىمىز شالدى.
ء«بىر جىلدارى قىس قاتتى بولىپ، مالعا قاتەر تونەدى. وسى ماڭدى مەكەن ەتكەن قالماق حانى «مالىمدى قىستان كىم امان الىپ شىقسا، سوعان قىزىم گۇلقاقىنى بەرەمىن» دەپ جار سالادى. سوندا مىنا اۋليەشوقىنىڭ ­باسىندا وتىراتىن ءمۇشارىپ اۋليە حانعا كەلىپ «ۋادەڭىزدە تۇرساڭىز، مالىڭىزدان ءبىر باس تا شىعىن قىلماي، كوكتەمدە الدىڭىزعا ايداپ اكەلەمىن» دەيدى. امالى قالماعان حان كونەدى. ءبىراق «قانشا اۋليە بولسا دا جالعىز ءوزى قىرۋار مالدى امان الىپ قالا الار ما؟» دەگەن كۇدىك كوكەيىن تىرنالاپ مازا بەرمەيدى. بولماعان سوڭ، ءمۇشارىپتىڭ نە ىستەپ جاتقانىن ءبىلىپ كەلۋگە ءوزىنىڭ جانسىزىن جىبەرەدى. جانسىزى ءمۇشارىپتىڭ اۋليەشوقى باسىندا جولبارىس، ايۋ، قاسقىر سياقتى اڭداردىڭ ورتاسىندا وتىرعانىن، ۇلكەن قازاندا قايناپ جاتقان جاس مالدىڭ ەتىنەن الىپ، اڭدارعا كەزەكپەن جەگىزىپ جاتقانىن ايتىپ كەلەدى. وسىدان كەيىن عانا ءمۇشارىپتىڭ قۇدىرەتىنە كۇمانى قالماعان حاننىڭ كوڭىلى ورنىنا تۇسەدى. كوكتەم كەلەدى. ۋادەلى كۇنى ءمۇشارىپ اۋليە حاننىڭ مالىن، ءبىر باسىن دا شىعىن قىلماي، ايداپ كەلەدى. ۋادە — قۇداي ءسوزى، حان دا ۋادەسىندە تۇرادى. ايداي سۇلۋ گۇلقاقىنى ۇلدە مەن بۇلدەگە وراپ ۇزاتادى. الايدا، كوپ ۇزاماي، گۇلقاقى قىرىق كۇن اۋىرىپ، قىرىق ءبىرىنشى كۇنى بۇل دۇنيەدەن وتەدى. سول كۇننەن باستاپ اۋليەشوقىنىڭ باسىنا بۇلت ۇيىرىلەدى. قاراقىستاقتا قىرىق كۇن بويى سەلدەتىپ جاڭبىر جاۋادى. تاۋدى تۇمشالاعان قالىڭ بۇلت پەن تولاسسىز جاۋىن ابدەن ابىگەرگە سالعان ەل «مىنا توپان سۋدان قۇتقار» دەپ، مۇشارىپكە كەلەدى. سوندا اۋليە مىنا بۇرقانتوبەنىڭ باسىنا شىعىپ، «قاق ايىرىلعىردىڭ اسپانى، قاق ايىرىل!» دەپ، قولىنداعى قامشىسىمەن قورعاسىنداي قارا بۇلتتى ءبىر تارتادى. اسپان قاق ايىرىلىپ اشىلادى».
جەرگىلىكتى حالىق اراسىندا «كولدەن جىلانعا ۇقساس سۋ تىرشىلىگىن كورىپتى»، ­«ايدا­ھار­ كول قاسىنداعى شوپاننىڭ كوزىنشە مالدى تارتىپ اكەتىپتى»، «سۋعا تۇسكەندە ايداھار جاعاعا لاقىرىپ جىبەردى»، «سۋ بەتىندە ايداھاردىڭ جارتىلاي دەنەسى كورىندى»، «سۋدان ادام ەستىمەگەن دىبىس شىقتى» ­دەگەندەي اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەلەر تارالعان. ءتىپتى اۋليەكولگە زيارات ەتىپ كەلۋشىلەر دە كوبەيگەن. ولاردىڭ كوبى دەرتىنە شيپا ىزدەپ كەلگەندەر. ونى كول جاعاسىنداعى ارشاعا بايلانعان اق-قىزىل شۇبەرەكتەردەن بايقاۋعا بولادى. شۇبەرەك بايلاۋدىڭ تاعى ءبىر ماعىناسى، سول جەردەن سۋدىڭ، بۇلاقتىڭ باستاۋى بولعاندىعىن بىلدىرەدى. بۇل، ەندى، قاي جاعىنان الىپ قاراساق تا، كولدىڭ قاسيەتتىلىگىن كورسەتسە كەرەك-تى. اتاۋىنىڭ دا اۋليەكول اتالۋىندا ۇلكەن ءمان بار.
جەرگىلىكتى جۋرناليستەردىڭ ايتۋىنشا، كسرو عىلىم اكادەمياسى جانۋارلار ەكولوگياسى مەن ەۆوليۋتسيالىق مورفولوگياسى ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى س.كلۋموۆ كولدى مۇقيات زەرتتەۋ­گە كەڭەس بەرگەن. ال وڭتۇستىك قازاقستان گەولوگيالىق بارلاۋ باسقارماسىنىڭ گەولوگى بوريس ۆولچكوۆ 1976 جىلى كوككولگە ارنايى كەلىپ، زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، كولدىڭ تاۋ قۋىستارىنداعى مىڭجىلدىق مۇزداقتاردىڭ ەرۋىنەن پايدا بولعانىن انىقتاعان. «الاش ايناسى» سايتىنىڭ 2015 جىلدىڭ 8-ناۋرى­زىنداعى ماقالاسىندا ­(اۆتورى مانشۇك اسقاروۆا): «ۆولچكوۆ مۇندا بىرنەشە كومەك­شىلەرىمەن بىرگە 1977 جىلى شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا تاعى دا كەلەدى. تاۋلىك بويى قويىلعان كەزەكشىلىك ءوز جەمىسىن بەردى. ءتۇن ورتاسىندا كەزەكشى باقىلاۋشىلار تۇيەنىڭ تۇنشىعا شىققان داۋىسىن ەستيدى. ودان سوڭ قاتتى ىسقىرىق ەستىلەدى. زەرتتەۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي، كولدەن شىنىندا دا ءبىرتۇرلى دىبىستار شىعاتىنىن ايقىنداپ بەردى. كەلەسى جولى تاعى دا ىسقىرىق ەستىلگەندە ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى ايقاي سالادى. جاڭعىرىق داۋىستى كۇشەيتىپ، كول ءۇستىن جاڭعىرتىپ جىبەرەدى. ءبىراق ىسقىرىق توقتامايدى. قايتا، ۇدەي تۇسكەندەي. بۇل داۋىستى بەلگىسىز حايۋاناتتىڭ شىعارىپ تۇرعانى ءسوزسىز ەدى. ءبىراق قالاي، ءقايتىپ دەگەن سۇراقتار جاۋاپسىز قالعان-دى… زەرتتەۋشىلەر تاعى ءبىر كەرەمەتكە كۋا بولادى. كۇن شايداي اشىق بوپ تۇرعاندا جاڭبىر جاۋا­دى. سول ۋاقىتتا وزەن الۋان تۇرگە ەنەدى. كۇن نۇرىمەن كول بەتى بىردە كوگىلدىر، بىردە جاسىل، كەيدە كەمپىرقوساقتىڭ الۋان تۇسىنە بولەنەدى. بەينە ءبىر سيقىرلى بوياۋعا ەنگەندەي. بىردە سۋدىڭ باتىس جاعالاۋىنان ءبىر جارىم-ەكى مەتر جەردە كىشىگىرىم يىرىمدەر پايدا بولىپ، كول سۋىن استىنان ءسىمىرىپ جاتقانداي بولادى» دەيدى.
ال الەمدەگى اۋىتقۋشىلىق بار ايماقتار مەن تىلسىم قۇبىلىستاردى زەرتتەۋمەن اينالىساتىن رەسەيلىك عالىمدار ­رومان فادەەۆ پەن ەۆگەني كراسنوۆسكي اۋليەكولدىڭ تۇبىندەگى ۇڭگىرلەردە اتام زامانعى يحتيوزاۆرلاردىڭ بار ەكەندىگىنە سەنىمدى. مۇنىڭ بارلىعى اڭىزدار مەن كەڭ تارالعان اقپاراتتار.
شوتلانديادا دا وسىنداي كول بار. ونى الەم لوح-نەسس دەپ بىلەدى. ونىڭ تانىمالدىعى وتە جوعارى. ءارى سول ەلدەگى ءتۋريزمنىڭ باستى كورسەتكىشى بولىپ وتىر. ال بىزدە اۋليەكولگە تۋريست تارتۋ ءالى كۇنگە دەيىن جولعا قويىلماعان. ءتىپتى اۋليەكولدىڭ ءوزىن كورمەگەن، بارماعان جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا كوپ. جول قاشىق جانە تاۋلاردىڭ ءبىر قويناۋىندا. بۇگىندە وسى كيەلى مەكەننىڭ تۋريزمگە سۇرانىپ تۇرعانىن اڭعارا باستاعان جەرگىلىكتى بيلىك بيىل العاش رەت ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپتى.
اۋليەكولدىڭ پايدا بولۋى مەن كولەمى، تەرەڭدىگى، جالپى ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ «قازسەلدەنقورعاۋ» مەملەكەتتىك مەكەمەسى مەن قر عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ مينيسترلىگىنىڭ «گەوگرافيا ­ينستيتۋتى» جشس، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى، حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرىنە جولىعىپ، ساۋالىمىزدى قويعانبىز. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، كولدىڭ ەنى، ۇزىندىعى، پايدا بولۋى تۋرالى اقپارات بولعانىمەن، تەرەڭدىگى تۋرالى ءالى زەرتتەۋ جاسالماعان ەكەن.
ءبىز كولدى جاعالاپ، بيىككە ورلەپ تولىق اينالىپ شىقتىق. 3034 م. بيىكتىككە دەيىن بارىپ تىرەلدىك. ءدال سول نۇكتەدەن كول ­بارىنشا كىشىرەيىپ كورىنەدى. كۇن كوزىنە شاعىلىسقان كوك كەلبەتى جاقۇت تاستاي جارقىرايدى. ال توڭىرەگىندە لاندشافت وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىمەن ەستە قالدى. الماتى ماڭايىنداعى تاۋلاردا ارشا جەرگە جاتاعان بولىپ وسسە، مۇندا كوككە تىرەلىپ جايقالعان. بەينە ءبىر الىستان ەندى ءوسىپ كەلە جاتقان شىرشا ما دەپ قالاسىز. الاسا بۇتالار دا بايقالادى. بيىككە ورلەگەندە ماڭايىنان استاۋكول، بۇزىلعانكول، جاسىلكول كولدەرى دە كورىنەدى.
بيىل جازدا اۋليەكولگە (كوككول) جەرگىلىكتى بيلىك پەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى «مەركى – كوككول – ساندىق» ەكسپەديتسياسىن ۇيىمداستىرعان. مەركى اۋدانى اكىمىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، ايماقتا بىلتىر قازاقستان تۋريستىك ­اسسوتسياتسياسى وكىلدەرى تاراپىنان ەكو جانە اگروتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا ءۇش بيزنەس-ترەنينگ وتكەن.
اتالعان ەكسپەديتسيا بارىسىندا كوپشىلىك اۋليەكولدىڭ تاعى ءبىر كەرەمەتىنە كۋا بولعان. درون وپەراتورى ەركىن جاسىباەۆ­ كولدىڭ ۇستىنە قاراي درونىن ۇشىرماق بولىپ، ءوزى تاڭداعان نۇكتەگە جاقىنداسا، قۇرالعىسى جۇمىس ىستەمەي كەرى بۇرىلىپ كەتە بەرىپتى.
ساپارعا شىققان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنىڭ ايتۋىنشا، كولدىڭ تاعى ءبىر فيزيكالىق قاسيەتى – ايدىندا قوقىم، جاپىراق جاتپايدى. سۋ بەتىندەگى ۋلترودىرىلدەن سۋعا تۇسكەن كەز كەلگەن زات سىرتقا شىعىپ كەتەدى. مۇنى كولگە بارعاندا ءبىز دە بايقاپ، ەرەكشە قىزىقتىق. اتالعان كيەلى ولكەنى ءوز كوزىمەن كورىپ قايتقان مەركى اۋدانىنىڭ باسشىلىعى كولگە اپاراتىن جولدىڭ ماسەلەسىن جونگە كەلتىرۋدى جوبالاۋدا ەكەن. بولاشاقتا، لوح-نەسستەن كەم تۇسپەيتىن كول تۋريستەر قابىلدايتىن ەكوتۋريزمدىك ايماققا اينالۋى مۇمكىن. مەركى ورماندارى جانە جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى مەكەمەنىڭ اعا ورمانشىسى اسحات جەكسەنبيەۆ بۇل ايماقتىڭ ۇلتتىق پارك رەتىندە قۇرىلعانىن قالايدى. سوندا عانا بۇل جەردىڭ ماڭىزى ودان ارى قاراي ارتىپ، تۋريستىك ورىنعا اينالار ەدى.

جانار رايىمبەكوۆا،
رەسپۋبليكالىق «قازسەلدەنقورعاۋ» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ
توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءبولىمىنىڭ باس ينجەنەر-گيدرولوگى:
– كول – مۇزدىقتار جانە جاۋىن-شاشىن ارقىلى قورەكتەنەدى. كوككول قازانشۇڭقىرىنىڭ قالىپتاسۋىنا قاراي بوگەلگەن، رەجيمى بويىنشا اعىنسىز كول بولىپ تابىلادى. ماكسيمالدى ۇزىندىعى – 220 م، ەنى – 180 م، سۋ ايدىنىنىڭ اۋدانى – 33 مىڭ م². سەل بولىپ، اقتارىلۋ ءقاۋپى بار كولدەر كاتەگورياسىنا جاتپايدى. باتيمەتريا جاسالماعان.

ۆيكتور بلاگوۆەششەنسكي،
«گەوگرافيا ينستيتۋتى» ءجشس-نىڭ تابيعي قاۋىپتەر زەرتحاناسىنىڭ
باس عىلىمي قىزمەتكەرى:
– اۋليەكول تەڭىز دەڭگەيىنەن 3470 م بيىكتىكتە ورنالاسقان ۇلكەن تاۋدىڭ قۇلاۋىنان پايدا بولعان. ول كوپ جىل بۇرىن جەر سىلكىنىسى كەزىندە ورىن العان بولۋى كەرەك. قۇلاعان تاۋدىڭ كولەمى 150 ملن م3 قۇراعان جانە ول گرانيتتى جىنىستان قۇرالعان، قوزعالۋ ۇدەرىسى كەزىندە گرانيتتى جىنىستار ۇساق توپىراققا اينالعان. قۇلاعان تاۋ، شامامەن، 6480 م قوزعالىپ، 2640 م بيىكتىكتە توقتاعان. قۇلاعان تاۋ جوتاسى بۇزىلعانكول وزەنىنىڭ 2640 م بيىكتىكتە ارناسىن بوگەپ تاستاعان، بۇل وزەننىڭ سول جاق سالاسى 2355 م بيىكتىكتە ورنالاسقان، سونداي-اق­ وڭ جاق جوتاسىنان كىشىگىرىم سايلاردىڭ ساعالارى كەزدەسەدى. تاۋ جوتاسىنىڭ قۇلاۋىنان بارلىعى 7 كول پايدا بولعان. ەكى ءىرى كول اقتارىلعان، ءۇش ەڭ كىشى كولدەر باتپاقتانعان. ءۇش ورتاشا كولدەر ساقتالعان. سولاردىڭ ءبىرى – كوككول كولى. ول 2542 م بيىكتىكتە وڭ جاق اڭعار بەتكەي مەن قۇلاعان تاۋدىڭ قاپتالى اراسىندا ورنالاسقان. بولجام بويىنشا، كولدىڭ ورتاشا تەرەڭدىگى، شامامەن، 10 م، ەڭ تەرەڭ جەرى 30 م بولۋى مۇمكىن. كول گرۋنت سۋلارىمەن جانە اتموسفەرالىق جاۋىن-شاشىنمەن قورەكتەنەدى. كولدىڭ مەزگىلدىك دەڭگەيىنىڭ اۋىتقۋى ۇلكەن ەمەس. شىلدە ايىندا جاسالىنعان سپۋتنيكتىك تۇسىرىلىمگە قاراعاندا كولدەگى سۋ كەمەرىنەن اق جيەكتەر بايقالادى. باسقا ەكى كول الدەقايدا كىشى جانە تاياز. سوندىقتان ولاردى پلانكتوندار باسىپ قالعان، ونى كولدىڭ جاسىل تۇسىنەن بايقاۋعا بولادى. كوككول كولىندە سۋ تازا، اشىق كوك ءتۇستى، ونىڭ «اۋليە» دەپ اتالۋى سوعان بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.
بۇل مورەنالىق كولگە جاتپايدى، ول تەك ءۇيىندى كول. مورەنالىق كولدەر بولۋى ءۇشىن ونىڭ اينالاسىندا مۇزدىقتار بولۋى كەرەك. بۇل ايماقتا قازىرگى كەزدە مۇزدىقتار جوق. ءبىراق بۇل جەردەن­ ەجەلگى مۇزدىقتاردىڭ تابانى بايقالادى.

دوسجان بالابەكۇلى

الماتى – مەركى – جالعىز اعاش –
قاراقىستاق – اۋليەكول –
الماتى

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1058043

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.