كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-151347355232 %68 %
2019-10-161489390735 %65 %
2019-10-171027258936 %64 %

الماس ءنۇسىپ. مەككە ساپارى (جولساپار) – Sunna.kz


ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

ۋاقىتى: 12:50 - 2019/10/09

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.الماس ءنۇسىپ. مەككە ساپارى (جولساپار) – Sunna.kz

قۋ دالانىڭ شاڭىتىپ كەتكەن اسپانى كۇننىڭ ءوزىن كورسەتپەي تاستاپتى. كونديتسيونەر ۋىلدەپ تۇرعان ۇشاقتىڭ ىشىندە ستامبۋلدا ورانىپ العان يحرام قامساۋ بولماي، يەگىمىزدى كەۋدەمىزگە تىعا ءتۇسىپ، ءبۇرىسىپ وتىرمىز، سىرتتا 45 گرادۋس ىستىق دەسە سەنبەيتىن كۇيدە ەدىك. الماتىدان باستالعان 36 ساعاتتىق ساپاردا اۋەجايدان اتتاپ باسپاعان، دۇنيە تۇگەل ازىناپ تۇرعانداي كۇيگە ءتۇسىپپىز. سوناۋ ستامبۋلدا «يحرامعا وتكەننەن» باستاپ ماعىناسى «يا اللا، مىنە الدىڭا كەلىپ تۇرمىن!» دەپ باستالاتىن دۇعانى حورمەن ايتىپ كەلە جاتقان قالىڭ ادام جيددا اۋەجايىنا كەلىپ قونعاندا ءتىپتى كۇشەيدى. اركىم ءار ءتۇرلى كەيىپتە ىرعاققا قوسىلادى. مۇلگي ءتۇسىپ، جۋاستاۋ داۋىس سالىپ جاتقاندار; «شىققىر كوزدەن نەگە جاس شىقپايدى!» دەگەندەي، كۇشتەي جۇمىپ الىپ، ەكىلەنە سەلكىلدەيتىندەر; دۇرمەككە ەرمەي ءۇنسىز عانا تەرەزەدەن سىرتقا كوز تاستاپ وتىرعاندار… العاشىندا الدەكىم «لاببايك اللا…» دەپ باستاي جونەلگەندە جالت-جالت قاراسىپ، قوسىلا كەتۋگە بەيىل جاندار، ۋاقىت وتە كەلە بۇل حورعا قۇلاعى ۇيرەنىپ العانداي، بەيقام ءبىر قالىپقا ءتۇسىپتى.

مەككەدەن 100 شاقىرىم جەردە جاتقان جيددا قالاسىنا وسىلاي، ۇستامدى كۇيدە كەلىپ تۇستىك.

ۇشاق تولا اققا ورانعان ەركەكتەر مەن ۇلتتىق ناقىشقا ءمان بەرە كيىنۋگە تىرىسقان ءتۇرلى ناسىلدەگى ايەلدەر بولەك-بولەك وتىرعانمەن، سىرتقا شىعاردا يۋ-قيۋ ارالاسىپ كەتتى. اسا ءبىر اڭسارمەن كەلگەن قاجىلاردا ىشتەي ءبىر توعايۋ سەزىمى بولماي تۇرمايدى. ويتكەنى، يسلامدا قاجىلىق ادامنىڭ ماتەريالدىق مۇمكىندىگىنەن تىس، تىلسىم ارقىلى بۇيىراتىن باق ەسەپتەلەدى. تۋعاندا ماڭدايىڭا جازىلسا باراسىڭ، جازىلماسا جوق… وسى ءبىر ىشكى توقمەيىلسۋدەن ارىلار جەر دە جيددا قالاسى. بۇل جەردە قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن كەلگىنشىلەر (بۇل مەملەكەتتەگى بۇكىل جۇمىسشى تابى سىرتتان كەلگەندەر دەۋگە بولادى) قاجىلارعا نەمقۇرايلى كوز تاستايدى. بالكىم، قاجىلىق ساپارىنداعىلاردىڭ ىشىپ-جەپ قارايتىن كوزى مەن قىزىعۋشىلىعىنا ابدەن ۇيرەنگەن، «كورىپ جۇرگەن قاجىلارىمىز سەندەر عانا ما» دەگەندەي، ەلەۋسىز كەپ تانىتادى. قارا ءناسىلدى ءبىر توپ جىگىت ارالارىنداعى الدەبىرەۋدىڭ باس كيىمىن جۇلىپ الىپ، بىر-بىرىنە لاقتىرىسىپ، تالكەك قىلىپ ويناپ تۇر. قاسيەتتى جەردە قۇلشىلىقتان وزگە تىرشىلىك بولمايتىنداي سەزىمدە كەلگەندەر بۇل كورىنىسكە تاڭدانىسپەن كوز سالادى…

ازىناپ تۇرعان ۇشاقتان سىرتقا شىققاندا جىپ-جىلى ۇيگە كىرىپ كەلگەندەي بولاسىڭ. ءبىراق، بۇل كۇي اسسا ەكى-ۇش مينۋتقا سوزىلادى. ودان ارى وكپەڭ قىسىلا باستايدى، ارقاڭدى قۋالاي تەر اعادى، مىنا قۋىرىپ تۇرعان كۇننىڭ استىندا ۇزاق شىداپ تۇرا المايتىنىڭدى شامالايسىڭ. قاجىلىق ساپارىنىڭ تەك مۇلگىگەن قۇلشىلىق ەمەس ەكەنىن، الداعى ەكى اپتا بويى جاعالاسا ءجۇرىپ كۇنەلتەتىنىڭدى ويلاپ وتەسىڭ. بۇل سەزىمدى اۋەجاي ەسىگىنەن اتتاپ شىققاندا سالعان جەردەن شالعايىڭا وراتىلىپ، قولىڭداعى جول جۇگىڭە جابىسىپ، قىزمەتىن ۇسىناتىندار ءتىپتى كۇشەيتىپ جىبەرەدى.  

قاجىلىقتىڭ نەگىزگى شارتى – قۇلشىلىق قىلۋ. كەۋدەگە بولەك، بەلدەن تومەن بولەك وراناتىن يحرامنىڭ تۇپكى ءمانى – كەبىن. سەن يحرامعا وتكەننەن باستاپ دۇنيەدەن تىس ادامسىڭ. وسى ساپاردا جان ءتاسىلىم ەتكەن جان ارمانسىز ەسەپتەلەدى. ال، كولدەنەڭ قيىندىقتار مەن جاعىمسىز كورىنىستەردى جىپكە تىزۋگە بولمايدى دەسەدى. مۇندا كەلگەن ادامدا ءبىر عانا مىندەت بار – قۇلشىلىق، تەك قانا قۇلشىلىق…

*****

ەتەگىن قىزىل تەڭىز شايىپ جاتقان جيددا ساۋد ارابياسىنىڭ بيزنەس ورتالىعى سانالادى. تۋريستىك ورتالىق رەتىندە دە ءجيى اتالادى. ساۋديانىڭ نەگىزگى ءتۋريزمىن جىل بويى توقتاۋسىز اعىلىپ كەلىپ جاتاتىن ءتاۋاپ ەتۋشىلەر قۇرايدى. ال، جيددا اۋەجاي سالىنباعان مەككەگە ەڭ جاقىن نۇكتە رەتىندە الەمنەن كەلەتىن مۇسىلمانداردىڭ قاسيەتتى جەرگە اتتايتىن تابالدىرىعى ىسپەتتى.

…جيددا اۋەجايىنان شىققان قاجىلار ارنايى بەكىتىلگەن اۆتوبۋسپەن مەككەگە بارار جولدا دا ءتالبيا ايتۋدى ءبىر توقتاتقان جوق. ءار ەلدەن كەلگەن وكىلدەر بولەك-بولەك توپتالىپ وتىرعان، بىر-بىرىنەن اسىپ تۇسكىسى كەلگەندەي جارىسا كۇڭىرەنەدى. مەككە كۇللى مۇسىلماننىڭ رۋحاني استاناسى دەگەنمەن، قازاق ايتاتىن «قازانى بولەكتىڭ ازانى بولەك» دەگەن سوزگە تەرەڭىرەك دەن قويا تۇسەسىڭ. مۇندا، قۇدايدىڭ الدىنا كەلگەن كىم-كىم دە ءوزىن ۇلتىنىڭ اتىنان، ەلىنىڭ اتىنان كەلگەن وكىلدەي سەزىنەدى.

«اللانىڭ دارگەيىنە كىرگەن ساتتەن» باستاپ بۇل ساپارداعى ەشبىر تىلەك قايتارىلمايدى دەسەدى. سول ءۇشىن دە مۇسىلماندار ساباق جىپكە دەيىن جەكەلەي ءتىزىپ، بۇكىل تىلەگىن ايتىپ تاۋىسا المايدى…

جولدىڭ قوس قاپتالى قىلتيىپ ءشوپ تە وسپەيتىن ءولى دالا، جالاڭاش توبەلەر، قۇرىعاندا اربيعان سەكسەۋىل كوزگە تۇسپەيدى. قايدا قاراساڭ دا تاقىر، سۇرىقسىز، جۇدەۋ كورىنىس. جول جاعاسىندا شاشىلىپ جاتقان قوقىستار – بوتەلكەلەر، قالبىرلار، پاكەتتەر… سوسىن اۆتوكولىك قالدىرعان ىزدەر – ءبىر جەرگە مايى ءسىڭىپ قالعان، ءبىر جەردە رەزەڭكە دوڭگەلەگى قيىلىپ تۇسكەن، قولتىراۋىن سياقتى سوزىلا ءتۇسىپ، ءار-ار جەردە قاپتاپ جاتىر. بالكىم، دالا بولعان سوڭ نازار اۋدارمايدى، بالكىم، كولىكتەر كوپ بۇزىلادى، ايتەۋىر اۆتوباننىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى رەتىندە كوزگە كوپ تۇسكەنى وسى بولىپتى. جولى اناۋ ايتقانداي ارتىقشىلىعىمەن كوزگە تۇسپەيدى، تەگىس دەمەسەڭ، سونشالىق ءبىر كوڭىل اۋدارمايتىنى اڭدالادى. تاقىر دالانى ودان سايىن جۇدەتە تۇسەتىن كولىك قاڭقالارى دا ءجيى ۇشىراسادى. ءتىپتى، قاراۋسىز تاستالعان كولىكتەر ءتىزىلىپ تۇرعان ارناۋلى تۇراقتاردىڭ باسىنان قاراساڭ اياعىنا كوز جەتپەيدى. شاڭ باسىپ، اينالاسىن مايعا بوكتىرىپ، قاڭسىپ تۇر. مۇنى ەلدەگى ءوندىرىستىڭ، قايتا وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ جوقتىعىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى.

مۇندا ءسىزدى ەشكىم قۇراق ۇشا قارسى المايدى. قاجىلىق قۇداي مەن پەندە اراسىنداعى جەكە شارۋا. ونى كىم قالاي اتقارادى، ەشكىمنىڭ شارۋاسى جوق. جەرگىلىكتى ۇيىمداستىرۋشىلار دا كىم قالاي قۇلشىلىق جاسادى، پارىزىن ءقايتىپ وتەدى دەگەنگە باس قاتىرمايدى. قوناق ۇيگە كەلگەن ساتتە ەرەكشە قۇرمەتپەن كۇتىپ الىپ، نومىرىمىزگە جايعاستىردى. ودان ارى بولمەڭنەن شىقپاي ۇيقى سوعاسىڭ با، الدە قاعباعا بارىپ تۇنەيسىڭ بە، كوشە كەزىپ، مەككەنى ارالاپ كەتەسىڭ بە، بۇل ءوزىڭ عانا شەشەتىن شارۋا. سەنى ەشكىم قالانىڭ تاريحىمەن، تاريحي نىساندارىمەن تانىستىرمايدى. ويتكەنى، مەككەنىڭ تاريحى – يسلامنىڭ تاريحى، مۇحاممەد پايعامباردىڭ جولىن ۇستانعان ميسسيونەرلەردىڭ اياعى جەتكەن جەردىڭ ءبارى ونسىز دا بىلەدى. تاعى ءبىر سەبەپ – ءدال ۇلكەن قاجىلىق – قۇربان ايت مەرەكەسى قارساڭىندا مەككەدە ادام سانى ەكى-ۇش ەسە كوبەيەدى. قالاداعى قاتىناس ءتىپتى قيىندايدى. ماسەلەن، قۇربان ايتتىڭ العاشقى كۇنى جاياۋ سالساڭ ءبىر ساعاتتا باراتىن جەرگە اۆتوبۋسپەن التى ساعاتتا ارەڭ جەتتىك. مىنە، وسىنداي سەبەپتەرمەن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ اركىمگە ءبىر مويىن بۇرۋعا مۇرشاسى بولا بەرمەيدى. سوندىقتان، قاجىلىققا بارعانداردا قۇلشىلىق جاساۋدان وزگە كوپ مۇمكىندىك تە جوق. البەتتە، قالانى ارالاپ قايتام دەۋشىلەر كەزدەسپەي تۇرمايدى. ءبىراق، وتە از. وزدىگىڭنەن قالانى ارالاپ كەتسەڭ، وزگەدەن بۇرىن بىرگە بارعان ساپارلاستارىڭ ۇناتپاي قالادى. ويتكەنى، مەككەدەگى ءاربىر كۇن – باعا جەتپەس بايلىق، ولشەم جەتپەس زور مۇمكىندىك. ءاربىر قۇلشىلىعىڭا مىڭ-ميلليون ەسە ساۋاپ جازىلادى. سول ساۋاپتى تەرىپ الۋدىڭ ورنىنا مەككەنىڭ تاريحىمەن تانىسام، تىرشىلىگىن كورەم دەۋ – تاقۋالىققا جات ۇعىم.

*****

مەككە – توپىراق تۇگىل قۇمى جوق تاستان قۇيىلعان الاسا تاۋلاردىڭ ساي-سالاسىنا شاشىلىپ تۇسكەن قالا. رەسمي دەرەك بويىنشا 3 ميلليوننان استام حالقى بار. كەلىپ-كەتۋشىلەردىڭ ەسەبىنەن بۇل كورسەتكىش ءجيى وزگەرىپ تۇرادى. اسىرەسە سوڭعى جىلدارى قالادا ادامنىڭ باستىرىلۋى ءجيى اڭدالادى. ءبىز ەستىگەن، كەيىن كوزىمىز جەتكەن تاعى ءبىر جاعداي – قالا تۇرعىندارى ۇلكەن قاجىلىق كەزىندە قالادان كەتىپ قالادى. بىرىنشىدەن، بۇل كەزدە قالادا ءجۇرىپ-تۇرۋ قيىندايدى، ەكىنشىدەن ۇلى مەرەكەگە وراي ەلدە دەمالىس جاريالانادى. سوندىقتان، بۇل كەزدە كوبىنە سىرتتان كەلگەن گاستاربايتەرلەر مەن قاجىلىققا جاۋاپتى ادامداردان وزگە تۇرعىندار كوزگە تۇسە بەرمەيدى. بۇل كۇندەرى قالا تەگىستەي قۇلشىلىق جاساۋشىلار مەن جالدامالى جۇمىسشىلاردىڭ يەلىگىنە كوشەدى دەۋگە بولادى.

مەككەدەگى بۇكىل تىرشىلىك قۇلشىلىققا، تۋريزمگە نەگىزدەلگەن. اسىرەسە قاعباعا جاقىن اۋداندار تۇگەلدەي ساۋدا ورىندارى مەن قوناق ۇيلەر. بىر-بىرىنە مىنگەسە سالىنعان عيماراتتاردىڭ اراسىنان جەل دە وتە المايدى. كوپشىلىگىنىڭ تەرەزەسىنەن قول سوزساڭ جەتەردەي جەردە ورنالاسقان قارسىداعى عيماراتتان وڭگە ەشتەڭە كورە المايسىڭ. ءال-حارام مەشىتىنىڭ اينالاسى ءيىن تىرەسكەن ادام مەن قاپتاعان اۆتوبۋس. بۇل كۇندەرى 30 مىڭ اۆتوبۋس قوناق ۇيلەر مەن قاعبانىڭ، وزگە قالالار مەن مەككەنىڭ اراسىن جالعاپ، تىنىمسىز ءجۇرىپ جاتادى.

و باستا قالانىڭ لاستىعىنا ەرەكشە كوڭىل اۋدارعانبىز. تازالامايتىنداي كورىنگەن. ءبىراق، كوپ ۇزاماي كوز جەتتى، تازالاۋىن تازالاعانمەن، يگەرە المايدى. بيىل قاجىلىققا 3 ميلليون 200 مىڭ ادام بارىپتى، وسىنشاما ادامنىڭ ءبارى قوعامدىق تازالىقتى ساقتاي بەرمەيدى. تاعى ءبىر جاعىمسىز ادەت بايقالدى – كەيبىر مۇسىلمان ەلدەرىنەن كەلگەندەردىڭ ەرەن سالاقتىعى. سۋ ىشكەن سوڭ ىدىسىن قالاي بولسا سولاي تاستاي سالادى، الدەنە جەسە دە سولاي. سوسىن… قاقىرىنىپ-تۇكىرىنىپ جۇرە بەرەدى. قول سوزىم جەردە قوقىس جاشىگى قاپتاپ تۇرعانىنا قاراماستان اياعىڭنىڭ استى سۋدان بوساعان بوتەلكە مەن قاقپاقتاردان كورىنبەيدى. بۇل قاعبانىڭ اينالاسىنداعى جاعداي. كادىمگى كوشەدەگى ۇيرەنشىكتى تىرشىلىك. ارينە، ءال-حارام مەشىتىنىڭ اۋماعىنا كىرگەن سوڭ مۇنداي بەيباستاق جاعداي بولا بەرمەيدى، ءجيى-جيى تازارتىپ، جۋىپ وتىرادى، جيناپ جاتادى. ونىڭ ۇستىنە قاجىلار دا بار ىندىن-نيەتىمەن وسى ءبىر قۇلشىلىق ايماعىنا كەلگەن، بۇل جاقتا ءتارتىپ ساقتاۋعا تىرىسادى. دەسە دە، بۇل سىرتتان كەلگەندەرگە عانا قاتىستى. ال، جەرگىلىكتى جۇمىسشىلار مەن كەيبىر ءتاۋاپ ەتۋشىلەر ايىلىن جيا قويمايتىن سياقتى. اسىرەسە ءزام-زام سۋىن ىشەتىن ورىنداردا. ءزام-زام بۇلاعىنىڭ (ارنايى ىدىستارمەن قويادى نەمەسە ارنايى شۇمەكتەن اعىزىپ ىشەسىڭ) باسىندا الىستان، زارىعىپ كەلگەندەردى بىردەن بايقاۋعا بولادى: اسا ءبىر ىجداھاتپەن سۋ قۇيىپ الادى، ەلجىرەي تۇرىپ تىزە بۇگەدى دە، دامدەپ، باپتاپ ىشەدى. سۋمەن اسسا ءجۇزىن سۇرتەدى. ال، جەرگىلىكتى مۇسىلمانداردا (كوبىنە كورشىلەس ەلدەردەن كەلگەن) ونداي ىجداھاتتىلىق بايقالمايدى. توگىپ-شاشىپ قۇيىپ الادى دا، باسىنان اسىرا كوتەرىپ، اۋزىنا سارىلداتىپ قۇيادى. اۋزىنان ارتىلعانى ەزۋىنەن اعىپ، قوينىنا قۇيىلىپ جاتادى. سونىمەن تىنسا جاقسى، اۋزى-مۇرنىن شايقاپ (تاعى دا قاقىرىنىپ-تۇكىرىنىپ)، اياعىن جۋىپ، سالقىنداپ، ءبىر راحاتتانادى.

تاعى ءبىر جايت – قاعبانى اينالۋعا قاتىستى. قارا تاستى ءسۇيۋ – پارىز ەمەس، سۇننەت ەسەپتەلەدى. ءبىراق، ءدال ۇلكەن قاجىلىق كەزىندە ول مۇمكىن بولا بەرمەيدى. سوڭعى جىلدارى قاعباعا ءتاۋاپ ەتۋدى بارىنشا وڭتايلاندىرعان. كۇننىڭ استىندا جۇرۋگە شاماڭ كەلمەسە، الىستان، سالقىنداتىلعان ءۇش قاباتتى عيماراتتىڭ استىندا اينالىپ شىعۋعا بولادى. شارت بويىنشا مەشىتتىڭ تەرريتورياسىنا ەنگەن ادام داۋىس كوتەرىپ سويلەۋگە، بىرەۋدى يتەرۋگە، جۇلقۋعا، قارقىلداپ كۇلۋگە، جاندىكتى دە ولتىرۋگە بولمايدى دەگەن سىندى تىيىمدار بەكىتىلگەن. ەگەر قارا تاستى سۇيەم دەسەڭىز بۇل تىيىمداردى بۇزۋعا تۋرا كەلەدى.

…سىرتقى اينالىمدار ءوز ىرعاعىمەن ءجۇرىپ جاتادى. قاعبانىڭ تۇبىنە جاقىنداعان سايىن قوزعالىس قيىندايدى. ال، قاعبانىڭ قارا تاس تۇرعان بۇرىشى ءيىن تىرەسكەن، تولقىعان ادام. سول قالىڭ سەڭدى بۇزىپ-جارىپ وتپەسەڭىز، جۇرتپەن جاعالاسپاساڭىز تاسقا ماڭايلاۋ مۇمكىن ەمەس. وسىعان بايلانىستى قاجىلىق وتەۋشىلەر كوپ قيىندىققا ۇشىرايدى. بىرىنشىدەن، اۋانىڭ تارلىعى. توبەڭ ونسىز دا كۇيىپ تۇر، ءبىراق، ايتەۋىر اۋا جۇتۋعا بولادى. ال، ءسال ەڭكەيسەڭىز… مىڭداعان ادامنىڭ دەنەسىنەن شىققان تەر مەن ءيىس وكپەڭىزدى ءاپ ساتتە بۋىپ تاستايدى. الگى ءبىر قاعبانىڭ تۇبىندە جان ءتاسىلىم ەتىپتى دەيتىن ادامدار وسىنداي اۋانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ءجۇرىپ كەتەتىن سياقتى. مۇنداي قىسىمعا جاس، دەنساۋلىعى جاقسى ادامدار شىدايدى، ال، دەنساۋلىعى ناشار، كارى كىسىلەر سەل-سەلەمەي تەرلەپ، تولقىندى جارىپ، سىرتقا شىعا الماي جۇرەدى. «قۇلاساڭ تۇرا المايسىڭ، ادامدار بىر-بىرىنە قارامايدى، قۇلاپ جاتقان ادامدى باسىپ-جانشىپ جۇرە بەرەدى» دەگەن الگى ءبىر داقپىرت – بوس ءسوز. كوز الدىمىزدا ەتتى-جەڭدى بايبىشەسىن قولتىعىنان الىپ، سىرتقا شىعىپ كەتە الماي، ادامدار تولقىنىمەن سەندەلىپ جۇرگەن ءبىر وزبەك شال جاندارمەن جۇرتتان جول سۇراپ جاتتى. جالىنىشتى ءتۇر، اجەپتارقى داۋىس. كەمپىرى سەل-سەلەمەي تەرلەپ، اۋا قارماپ، كوككە قاراپ، اۋزىن اشا بەرەدى. اپ-ساتتە توقتاي قالىپ، سىرتقا قاراي ءوتىپ كەتەتىن جول اشتىق، جىلدامداتا باسىپ ءوتىپ كەتتى. كىسى قايتىس بولسا جۇرتتىڭ اياعىنا تاپتالىپ ەمەس، وسىنداي جاعدايدان قان قىسىمى كوتەرىلىپ كەتىپ، وزىنە كەلىپ ۇلگەرە الماي، ءجۇرىپ كەتەدى ەكەن. ارينە، ادامدار مۇنداي جانكەشتى دابىرانىڭ اراسىندا اناۋ-مىناۋعا قايىرىلا قويمايدى، ءبىراق، جاعدايى شىن قيىن جاندى كورسە قول ۇشىن سوزباي تۇرمايدى.

قاعبانىڭ تاسىن سۇيمەسەك تە كەرەگەسىنە قول تيگىزىپ ءتاۋ ەتتىك. وزگەلەر جىلاپ، ەڭىرەپ ءسۇيىپ جاتتى. ورامالىمەن، بەتورامالىمەن قاعبانى ءسۇرتىپ، ونى جۇزىنە تيگىزىپ، قورجىنىنا سالىپ الىپ جاتقاندار دا بار. ءبىر قاراعاندا قۇدايعا سەرىك قوسقانداي كورىنىپ كەتەتىن بۇل كورىنىستى اركىم ءار ءتۇرلى باعالاپ جاتادى. جۇرتتىڭ ءجۇزىن بۇرىپ ناماز وقيتىن قىبىلاسىنا دەگەن شەكسىز ماحابباتىنان تۋعان ءبىر ساتتىك پەندەلىك السىزدىگى شىعار…

قاعبادا اداسىپ قالساڭىز، بىرگە بارعان ادامدى قايتا تاۋىپ الۋ مۇمكىن ەمەس. سول سەبەپتى، ءار ەلدەن كەلگەندەر توپتاسىپ، سابىن بۇزباي جۇرۋگە تىرىسادى. ورتاسىنا ايەلدەر مەن بالالاردى، قارتتاردى سالىپ، قول ۇستاسا شەڭبەر قۇرىپ جۇرەدى. بۇل توپتاسۋدىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – وزگە جۇرتتى ىعىستىرۋعا بولادى. وسىنداي ءبىر قاۋىم ەل جۇرتتى ىعىستىرىپ تاستاپ، قارا تاستى كەزەكتەسە ءسۇيىپ جاتتى. ادەتتە تاستىڭ تۇبىندە ساپىرىلىسىپ جاتاتىن جۇرت ەندى وسى توپتىڭ سىرتىندا وشارىلدى. ونىڭ سىرتىندا ەكى جىگىت داۋىس كوتەرىسىپ، ءبىر-بىرىنىڭ جاعاسىنان الىپ، ەرەگىسىپ تۇر. وزگەلەر «سابىر، سابىر» دەيدى دە ءوتىپ كەتەدى، قايىرىلۋعا مۇمكىندىك جوق. قارا تاستى ءسۇيۋ ءداستۇرى پايعامباردان قالىپتى دەيدى عوي. پايعامبارعا ۇقساۋدى مۇرات تۇتاتىن مۇسىلمان قاۋىمى كوزسىز فاناتيزمگە بەرىلگەندە باسقا-باسقا ءدال قارا تاستىڭ تۇبىندە ادەپ-يماندى ۇمىتىپ كەتەتىندەي كورىندى…

بۇل تۇستاعى ەڭ اشۋلى ادامدار – كۇزەتشىلەر. اسىرەسە، قاعبا ماڭىنداعى ءتارتىپتى قاداعالاۋشىلار ەشتەڭەگە قارامايدى. زارىعىپ جەتكەن قارا تاستى ۇزاعىراق ءسۇيىپ، ۇزاعىراق ايالاي سيپاپ تۇرىپ الۋعا تىرىسادى ادامدار. ءبىراق، ءدال توبەسىنەن ءتونىپ، كۇزەتشى قاراپ تۇر. بىرەر مارتە قولىمەن تارتىپ كورەدى، وعان كونبەسە تۋرا جەلكەدەن تەبەدى. قاعبانى جەتى رەت اينالىپ شىققان سوڭ جۇرت سىرتقا تامان، جۇرت اياعى سايابىر تارتقان تۇسقا بارىپ، قاعباعا مۇمكىن بولعان جاقىن نۇكتەدە ناماز وقيدى. العاشقى كۇندەرى كىسى قاراسى از بولاتىن، قۇربان ايت كۇنى ادام مۇلدە كوبەيىپ، ءجۇرۋ مۇمكىن بولماي قالعان. سوعان قاراماي جۇرت قاعبادان ءسال الىستاپ بارىپ، نامازعا جىعىلۋعا تىرىسىپ جاتتى. كۇزەتشىلەر جاندارمەن جۇرتتى مەشىتتىڭ ىشىنە كىرىپ وقۋعا شاقىرىپ ءجۇر. وعان قاراماي جاينامازىن جايىپ، ەندى جۇگىنە بەرگەندەردىڭ جاينامازىن قولىنان جۇلىپ اپ، ارى لاقتىرىپ جىبەردى. ءوزىن دە يتەرىپ تاستادى. ال، نامازىن باستاپ كەتكەن الدەكىمدى ساجدەدە جاتقان جەرىنەن قولتىعىنان كوتەرىپ الىپ، دىرىلداتا سۇيرەپ بارادى. انا جازعان نامازىن بۇزباۋعا تىرىسىپ، بۇگىلگەن قالپى كەتىپ بارادى كۇزەتشىلەردىڭ قولىندا…

ال، مەشىتتە ۇيىقتاپ جاتقان ادامدارعا كوپ وتپەي-اق كوزىڭىز ۇيرەنىپ كەتەدى. ولار تىنىمسىز قۇلشىلىقتىڭ اراسىندا تالىقسىپ ۇيىقتاپ كەتكەندەر، ۇيقىسى دا اياۋلى سانالسا كەرەك. جۇرتتىڭ بۇل جاقتا ءبىر بىرىنە ەلجىرەپ تۇرۋعا شاماسى جوق، ۇيقىداعى ادامدى اينالىپ وتۋگە مۇمكىندىك بولماسا، بەلدەن، باستان اتتاپ جۇرە بەرەدى. وعان جاتقانداردىڭ دا، باسقالاردىڭ دا بويى ۇيرەنگەن، باسىمنان اتتاتتىم-اۋ دەپ اسا ءبىر تاۋسىلىپ جاتقانىن كورمەيسىڭ.

مەشىتتىڭ تەك قۇلشىلىق جاسايتىن ورىن ەمەس، ىستىقتان سايا، جۇرتتىڭ ارا-تۇرا تىنىم الاتىن جەرى ەكەنىن مەككەدەگى ايشا انا مەشىتى مەن مەدينەدەگى پايعامبار مەشىتىنە بارعاندا كوردىك. ايشا انا مەشىتى نەگىزگى ەكى مەشىتتىڭ جانىندا كىشكەنە عانا بولعانمەن، وزىندىك ءسان-سالتاناتى بار، وتە تارتىمدى سالىنعان. ءىشى دە قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي، جيھازى، كىلەمى تولىقسىپ تۇر. بۇل مەشىتتە ال-حاراممەن سالىستىرعاندا ادام مۇلدە جوق دەۋگە بولادى. ىشىندە نامازىن وقىپ بولعان جۇرت قۇران اقتارىستىرادى، بولماسا جاتىپ، كوز شىرىمىن الادى.

قاجىلىققا بارعاندار كەتەر قارساڭدا مەدينە قالاسىنا سوقپاي كەتپەيدى. پايعامبار مەشىتىنىڭ تۇستىگىندە مۇحاممەد پايعامبار جاتىر. ءسال ارىراقتا ساحابالارى. بۇل مەدينە – قۋ مەديەنگە پايعامباردىڭ ءوزى مەككەنى تاستاپ شىققاندا قازىق قاققان. جازىقتا جاتىر. بۇل جەردىڭ جەرى مەككەگە قاراعاندا جۇمساقتاۋ، قۇرساعان تاس ەمەس، سۋسىعان قۇم. ءبىرشاما ابباتتاندىرۋعا ىڭعايلى. كوشەلەرى كەڭ، تۇرمىسقا، ءجۇرىپ-تۇرۋعا ىڭعايلى. مەككەدەن شىققان جۇرتتىڭ ءبارى كەلە بەرمەي مە، الدە باسقا سەبەبى بار ما، مەدينەدە اناۋ ايتقانداي ساپىرىلىسقان ادام جوق. تىپ-تىنىش، تازا قالا. اۋاسى دا كەڭدەۋ كورىندى.

پايعامباردىڭ قابىرىنە ءتاۋاپ ەتۋگە بولمايدى. تەك، سىرتتاي تاماشالاپ، ەكى راكات ناماز وقۋ كەرەك. پايعامبارعا باعىشتاپ. مۇندا دا بىرەر مارتە جۇرتتىڭ ءقابىردىڭ قورشاۋىنا قولىن تيگىزىپ، ورامالىمەن ءسۇرتىپ، ماڭدايىن تيگىزۋگە تىرىسقانىن كوردىك. ءبىراق، قاعباداي ەمەس، مۇندا ءتارتىپتى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بار. كۇزەتشىلەر قاس قاقپاي تۇرىپ، اسا ءبىر سۋىق بولماسا دا، سالقىن قالىپتا قولىڭىزدى قاعىپ تاستايدى. سوندا دا جۇرت وشارىلىپ، پايعامبار مۇردەسىنىڭ جانىنان كەتپەي ءجۇرىپ الادى.

مۇندا دا ساۋدا ورىندارى كوپ. بار تىرشىلىك كوزى سول دەۋگە دە بولاتىنداي. مەشىتكە قاراما-قارسى تىزىلگەن، كوشەنى بويلاي تىزىلگەن دۇڭگىرشەكتەر… ءبىر قىزىعى، ساۋدا جاساپ تۇرعانىڭىزعا قاراماستان ناماز ۋاقىتىندا ساتۋشىلار سىزدەن سىرتقا شىعىپ كەتۋىڭىزدى وتىنەدى. ارينە، كۇلە تۇرىپ. تۇتىنۋشىسىنان ايرىلىپ قالعىسى كەلمەيدى-اق، ءبىراق، امال جوق. ناماز ۋاقىتىندا اشىق تۇرعان جۇمىس ورنى مەن جۇمىس ىستەپ جاتقان ادام جازالانادى. ساتۋشى جىگىت «قولىمىزعا كىسەن سالىپ، اپارىپ قامايدى، دۇرە سوعادى» دەپ ءتۇسىندىردى. جانە ءبىز شىعىپ بارا جاتقاندا قايتا كەلۋىمىزدى قايتا-قايتا ءوتىنىپ، مەشىتكە قاراي جينالىپ جاتتى.

ناماز ۋاقىتىندا جۇرت ساپىرىلىسىپ كەتەدى. ءبارى مەشىتكە بارىپ وقۋعا تىرىسادى. بۇل تاراپتا دا جۇرتتىڭ وزگەلەردە شارۋاسى جوق. بىرەۋ وقىپ جاتسا، ەندى بىرەۋلەر سۋرەتكە ءتۇسىرىپ نەمەسە جاي تاماشالاپ ەمىن-ەركىن جۇرە بەرەدى. قاعباداعىداي ادام قاراسى مول بولماعان سوڭ اركىم تۇرعان-تۇرعان جەرىندە ەمەس، پايعامبار مەشىتىنىڭ اۋلاسىندا دا، ىشىندە دە وقي الادى.

مەككەگە ەل كورولى سالمان يبن ءابدۋل-ازيز ءال ساۋدتىڭ اتىنان كەلدىك. «كورولدىڭ قوناقتارى» دەپ اتالاتىن باعدارلاما. 1993 جىلدان بەرى بار دەسەدى. ەرتەرەكتە وزگە كورولدەر دە شاماسى كەلگەنشە وزگە مۇسىلمانداردىڭ قاجىلىعىن وتەۋگە سەپتەسىپتى. جالپى، مونارحيالى ەلدەگى ءدىني يدەولوگيادان وزگە ساياسي يدەولوگيا دا كوزگە بىردەن ۇرادى. قايدا قاراساڭ دا كورول مەن ونىڭ ۇلى، تاق مۇراگەرى مۇحاممەد يبن سالمان ءال ساۋد قاتار تۇرادى. قاتار اتالادى. سوڭعى كەزدەرى ەلدە ءبىر قاتار تىيىمدار الىنىپ تاستالعانىن كوپشىلىك وسى تاق مۇراگەرىنىڭ بەلسەندىلىگىمەن بايلانىستىرادى. دەگەنمەن، حانزادا قانشا جەردەن شەتەلدە وقىعان، دەموكراتياعا ءبىر تابان جاقىن دەپ ەسەپتەلگەنمەن، ول دا ەلدە رەفورما جاساۋعا اسىعا قويمايدى. ويتكەنى، وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن كورول سالماننىڭ ءوزى رەفورماعا قاتتى كىرىسكەن. سوتتى، باسقارۋ جۇيەسىن تۇگەلدەي رەفورمالاپ، ساياساتتى دىننەن ءبولىپ الماقشى ەكەن. ءتىپتى، ارنايى باعدارلاما جاساپ، قول قويىپ تا تاستاعان. ءبىراق، كەڭەسشىلەرى جينالا كەلىپ، بۇل باستامانىڭ ەلدەگى مونارحيالىق باسقارۋعا ساي كەلمەيتىنىن، كورول اۋلەتىنىڭ وزىنە ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن سوڭ عانا بۇل ماسەلە جابىلعان دەسەدى. بىلتىردان باستاپ ايەلدەردىڭ كولىك جۇرگىزۋىنە رۇقسات ەتىلگەنمەن، اسا بەلسەندىلەرى بولماسا جاپپاي كولىك تىزگىندەپ كەتكەن جوق. ەكى اپتانىڭ ىشىندە كولىك جۇرگىزىپ بارا جاتقان ايەل بالاسىن كورمەدىك. سوعان قاراعاندا، وتباسىلىق ۇستانىمدار ازىرگە زاڭنان، رۇقساتتان الدەقايدا جوعارى تۇر. كۇيەۋلەرى رۇقسات بەرۋ كەرەك. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ايەل ادام كولىك جۇرگىزسە قاسىندا نە باۋىرى، نە كۇيەۋى، نە اكەسى وتىرۋى شارت.  

دەگەنمەن، سوڭعى جىلدارى شەكاراسىن مۇسىلمانداردان وزگە ەلدەرگە دە ەپتەپ اشا باستاعان، ينتەرنەتى ەركىن ىستەپ تۇرعان ەلدە دەموكراتيالىق، زايىرلى وزگەرىستەر مۇلدە جوق دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. ايەلدەرگە بەلگىلى ءبىر جەرلەردە جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات ەتىلدى. ساۋدا ورىندارىنداعى ايەلدەر وزدەرىن ەركىن ۇستايدى، كەلۋشىلەرمەن كۇلىپ سويلەسە بەرەدى. بالەت، كوركەم گيمناستيكا سياقتى سپورت تۇرلەرىمەن اينالىساتىن قىزدار سانى دا ارتىپ كەلەدى. بۇعان جاريا تۇردە تىيىم سالىنعانمەن، كوپشىلىك قىزدار ءتۇپتىڭ تۇبىندە رۇقسات بەرىلەتىنىنە سەنەدى. بۇل وزگەرىستەردىڭ بولاشاعى ءوزىن ەكى قاسيەتتى ورىننىڭ قىزمەتشىسى (ەكى قاسيەتتى مەشىتتىڭ يمامى دەپ تە اتايدى) ەسەپتەيتىن كورول اۋلەتىنىڭ شەشىمىنە بايلانىستى. سوڭعى جىلدارى مۇلدە تىيىم سالىنعانىنا قاراماستان ەلدەگى دەموكراتياعا بايلانىستى بىرنەشە بەيبىت شەرۋلەر مەن پيكەتتەر وتكەنى بەلگىلى. سونىڭ اسەرىنەن، سىرتقى اسەرلەردەن ازداعان جىلىمىق سەزىلگەنمەن، بۇكىل مينيسترلەر كابينەتىنە دەيىن كورولدىڭ تۋىستارىنان سايلاناتىن ەلدە ءدىني باسقارۋ جۇيەسىنىڭ باسىمدىعى ءالى دە سالتانات قۇرا تۇراتىن سەكىلدى.

*****

قازاقتىڭ مۇسىلماندىعى، ءدىن ۇستانۋى وزىنشە جۇمسارعان، سالت-داستۇرىنە نەگىزدەلگەن دەپ ءجيى ايتامىز عوي. مينا جازىعىندا شۇبىرعان ادامدى كورگەندە وسى سوزگە تەرەڭىرەك دەن قويدىق. مىڭداپ، ميلليونداپ، بۇكىل ءبىر پروسپەكتىنى تولتىرا، ۇشى-قيىرسىز سوزىلعان ادامدار كەرۋەنى ءدىني پارىزىن وتەۋگە كەتىپ بارا جاتتى. شايتانعا تاس اتۋعا. جولدا الدەكىمدەر ادامدارعا سۋ بۇركىپ، مۇزداي سۋ تاراتىپ، نان ۇسىنىپ دەگەندەي، تەگىن قىزمەت كورسەتىپ ءجۇر. كۇننىڭ استىندا قاتالاپ كەلە جاتقان ء(تۇننىڭ وزىندە 35-38 گرادۋس ىستىق) قۇلشىلىق يەلەرىنە مۇنداي قامقورلىق اجەپتاۋىر ءال. اسىرەسە، سالقىن شاتىردان ورىن بۇيىرماي، اشىق اسپان استىندا، ءبىر كىسىلىك ورىن تابۋدىڭ ءوزى مۇڭعا اينالعان قالىڭ ادامنىڭ ىشىندە جاتقان ادامدارعا. ەستۋىمىزشە بۇلاردىڭ كوبى وسى ەلدىڭ جانە كورشىلەس ەلدەردەن كەلگەن كەدەي-كەپشىك مۇسىلماندار. ولاردا قاجىلىقتىڭ تالابى بىزدەگىدەي ەمەس، قاتال دەسەدى. بەس پارىزدىڭ ءبىرىن – مىندەتتى تۇردە وتەۋگە ءتيىسسىڭ. سول ءۇشىن دە بالا-شاعاسىن شۇبىرتىپ، قىڭقىلداعانىنا قاراماي، ءىلبىپ بارا جاتقان ەرلى-زايىپتىلاردى ءجيى ۇشىراتاسىز.

قالىڭ ادامنىڭ ىشىندە، شاشىلعان قوقىستىڭ اراسىندا ءبىر ايلىق قانا شاقالاعىن الدىنا كولدەنەڭ ۇستاپ، ۋىلدەپ ءبىر ايەل جانتايىپتى. ار جاعىندا تاعى ءبىر كىشكەنە بالا ويناپ وتىر…

اكەسىنىڭ ياكي شەشەسىنىڭ يىعىنا باسىن قويىپ، اياعى سالبىراپ ۇيىقتاپ بارا جاتقان كىشكەنە بالالار ەندى ءبىر قاراعاندا شاپقىلاپ ويناپ جۇرەدى. 

قاجىلىق مىندەتىن وتەۋشىلەردەن گورى بوسقىندارعا كوبىرەك ۇقسايتىن بۇل توپ تاماقتى دا وزدەرى جاساپ ىشەدى. باستارىنا شيكى ازىق-تۇلىكتەرىن جاستانىپ الىپ، تىنىم الىپ جاتقاندار، ارتىنىپ-تارتىنىپ ازىق-تۇلىك ارقالاپ جۇرگەندەرىن ءجيى كورەسىڭ. كوشەگە سىيماعاندار ءسال ارىراقتاعى تاس توبەنى ەتەكتەي جايعاسىپ الىپتى. ساپ-سالقىن شاتىردىڭ استىنان جاڭا عانا شىققان، وزدەرىنە قىزىقتاي قاراپ قالعان ءبىز سياقتى شەتەلدىكتەرگە سۋىق قارايدى. بىرەر مارتە سۋرەتكە تۇسىرمەك بولعانىمىزدا «حارام، حارام» دەپ، قولىمىزدى قاعىپ تاستارداي شىر-پىرى شىققان دا ەلدەر بولدى. كوبىنە ايەلدەرى مەن بالالارىن ورتالارىنا الىپ، قورشاي وتىرعان ەركەكتەر. ال، ايەلدەرى وزىنە كوز سالعان، سىرتتاي تاماشالاپ قاراپ تۇرعان بىرەۋدى بايقاسا، تەز ارادا تەرىس اينالىپ كەتەدى.

بۇل ەلدىڭ پوليتسياسى دا سىرت ەلدەن كەلگەندەر ەكەنىن ايتتىق. سول پوليتسەيلەر مەن كۇزەتشىلەر كوپ جاعدايدا وسى بوسقىن كەپتى قاجىلارمەن الىسىپ جۇرەدى. قاي ماڭعا قاراساڭ دا سولاردى ىعىستىرىپ، جاتقان جەرىنەن تۇرعىزا الماي جاتادى. مىڭ-ميلليون ادامعا قانشا كوپ دەگەنمەن پوليتسيانىڭ شاماسى كەلمەيدى. سول سەبەپتى، اۆتوكولىكتەرىمەن قالىڭ جۇرتتى كيىپ-جارىپ، ءدال ورتالارىنا كىرەدى دە، تاپاپ وتەردەي بولىپ تۇرىپ الادى. جانە قۇلاق-ميىڭدى شاعىپ، دابىلىن ۇزدىكسىز قوسىپ قويادى. القا-قوتان وتىرعاندار مەن ايقىش-ۇيقىش جاتا كەتكەندەر ورىندارىنان سالبىراي كوتەرىلىپ، امالسىز ىعىسا باستايدى. ءبىراق، كوپ ۇزاماي ولاردىڭ كەتكەن جەرىنە تاعى بىرەۋلەردىڭ ورنالاسىپ العانىن كورەسىڭ.

و باستا بۇلاردى قايىرشىلار ما دەپ ويلاعانبىز. شايتانعا تاس اتۋ كەزىندە ادامدار يحراممەن ەمەس، كادىمگى كيىممەن جۇرە بەرەدى. سول سەبەپتى قاجىلار مەن باسقالاردى اجىراتۋ مۇمكىن ەمەس. كەيىن بايىپتاساق، قايىرشىلار بۇلار سياقتى بەيبىت جاتپايدى ەكەن. ولار شەتەلدىكتەردى اڭدىپ جۇرەدى. جانە ەلەۋسىز عانا كەلىپ، قول جايادى. ەلەۋسىز جۇرەتىنى – ولارعا تىيىم سالىنعان. ەلدە ءدال قاجىلىق كەزىندە قايىرشىلارمەن كۇرەس قاتتى جۇرەدى. قامايتىنىن قاماپ، وزگەسىن باسقا جاققا قۋىپ تاستايدى-مىس. ول دا بوس ءسوز ەمەس سياقتى، قول جايعان قايىرشى كورسە پوليتسەيلەر جالما-جان جەتىپ كەلىپ، قايىرشىلاردى قۋىپ جاتادى. پوليتسەيدى كورسە قايىرشىلار تىم-تىراقاي قاشا جونەلەدى. دەسە دە، وسىنشا ادامدى بايلاپ ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس، العاشقى كۇنى كوزگە تۇسپەگەن قول جايعاندار كەلەسى كۇنى-اق جولىمىزدى ءجيى كەس-كەستەي بەردى.

*****

مۇسىلمان قاۋىمىن شەكسىز ەلبىرەتىپ، كورگەن ساتتە كوبىنىڭ جانارىن جاسقا شىلايتىن قاسيەتتى قاعبانى قۇلاتىپ، تاسىن الىپ كەتكەن دە سوعىستار بولىپتى. ءدال وسى قاسيەتتى جەردە ادام قانى سۋداي اعىپ، قىلىش جۇزىندە قىرعىندار جاسالعان. وسىدان ءبىراز بۇرىن توپان باسىپ، قاعبانىڭ ورتان بەلىنە دەيىن سۋ كوتەرىلىپتى. شايتانعا تاس اتار جەردە ادامدار ءبىر ءبىرىن باسىپ-جانشىپ، ءبىر ەمەس، بىرنەشە رەت مىڭداعان ادام جان ءتاسىلىم ەتىپتى.

…مەككەدە ءار نامازدىڭ سوڭىندا مىندەتتى تۇردە جانازا ناماز وقىلادى. اسسا بىر-ەكى مينۋتقا سوزىلاتىن جىلدام جانازاعا بىرەۋلەر قارايلايدى، بىرەۋلەر قارايلامايدى. ەشكىمنىڭ اتى اتالمايتىن، جالپىلاما وقىلاتىن جانازادا كىمنىڭ، قانداي جاعدايدا قايتىس بولعان ادامنىڭ دۇنيە سالعانىن بىلە المايسىڭ. ال، جالپى جۇرت وسىنشا ميلليونداعان ادام جانازاسىنا جينالعان ادامدى ەڭ باقىتتى پەندە سانايدى. ويتكەنى، ول باسقا ەمەس، مەككەدە جان تاپسىردى، ادام اياعى العاش تيگەن (جۇماقتان قۋىلعاندا ادام اتا مەن حاۋا انا وسى ماڭدا كەزدەسەدى) جەردە سۇيەگى قالدى.

مىنە، وسىنداي ماحابباتقا بوككەن قاسيەتتى قوس قالاعا ساۋد ارابياسىنىڭ كورولى عانا ەمەس، كۇللى مۇسىلمان قىزمەت ەتەدى (كورول ءوزىن قوس قالانىڭ قوجايىنىمىن دەپ ەمەس، قىزمەتشىسىمىن دەپ ەسەپتەيدى). سوڭعى مالىن سارپ ەتىپ، ارىپ-اشىپ كەلەتىندەردى ايتپاعاندا جاعدايىنا قاراي ءجيى كەلىپ، تازارىپ قايتۋدى مۇرات تۇتقاندار قانشاما! جانە… قاجىلىقتا جۇرگەندەردىڭ كوپشىلىگى جاس-كارى دەمەي بۇگىن ولە كەتۋگە بەيىل. جان تاپسىرسام عوي دەپ ارمانداپ كەلەتىندەر دە از ەمەس. ەرتەرەكتە قاجىلىققا باراتىن ادام جانازاسىن شىعارىپ بارىپ اتتاناتىن بولعان دەيدى عوي، ءقازىر باياعىداي ارىپ-اشىپ، جىلداپ جۇرمەگەنمەن، كىم-كىمدە دە وسى ساپاردان قايتپاي قالام با دەگەن الدەبىر سەزىك، الدەبىر كۇدىك (بالكىم ءۇمىت؟) بولماي تۇرمايدى. ويتكەنى، بۇل جولدىڭ قيىندىعى جايلى از ەستىمەگەن. ونىڭ ۇستىنە بۇل ار جاعى تىلسىممەن، ادام بالاسىنىڭ ەجەلگى سەنىمىمەن استاسقان قاسيەتتى ساپار. جۇمىر باس پەندەلەر قاعبانى بەتكە العاندا ءدال قۇدايدىڭ الدىنا بارا جاتقانداي بولادى. بارىن دا، جانىن دا قۇربان قىلۋعا دايىن…

ال، كىم كەلىپ، كىم كەتپەگەن كارى قاعباعا ەشكىمىڭ، ەشتەڭەڭ تاڭ ەمەس. تاسى مەن قۇمىنان وزگە تۇگى جوق قۋ مەديەنگە جاراتۋشىنىڭ پەيىلى نەگە سونشا قۇلاپ تۇسكەنىن تۇسىنە الماي ادامزات بالاسى قانشا زامان بويى پىش-پىشتادى ەكەن. ەجەلگى مەككە مەن بايىرعى مەدينە ىستىعى بەت شارپىپ: «قۇداي جاققان شىراقپىن، ادام ۇرلەپ وشىرە المايدى» دەيتىندەي، مىزعىمايدى.

الماتى-جيددا-مەككە-مەدينە-الماتى

جازۋشى الماس ءنۇسىپ

سۋرەتتەر اۆتوردىكى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1057572

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.