كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-151347355232 %68 %
2019-10-161489390735 %65 %
2019-10-171092275336 %64 %

ءارۋاققا قۇران باعىشتاۋعا بولا ما؟ / قايرات جولدىبايۇلى، ءدىن مەن ءدىل


ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

ۋاقىتى: 06:45 - 2019/10/09

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

كەيبىر كىسىلەر ء«ارۋاقتارعا قۇران باعىشتاۋعا بولمايدى. سەبەبى، ول تىرىلەر ءۇشىن تۇسىرىلگەن»، – دەپ ءجۇر. وسى پىكىر دۇرىس پا؟ قۇران باعىشتاۋدىڭ ولىلەرگە ساۋابى تيە مە؟

قۇراندى تەك كىسى ولگەندە، ءقابىردىڭ باسىندا وقىلاتىن اۋەن، قايتىس بولعان ءارۋاقتار تۇسكە كىرگەن كەزدە، مەشىتكە بارىپ ساداقا قۇتىسىنا اقشا سالعاننان كەيىن وقىلاتىن ماقام، ياكي اس بەرگەن ۋاقىتتا جاتقا ايتىلاتىن ماعىناسى تۇسىنىكسىز كىتاپ دەپ ويلاۋ  -  وتە قاتە. ول - قۇراننىڭ ماعىناسىن دۇرىس تۇسىنبەۋ، قادىر-قاسيەتىن اڭداماۋ، ءتىپتى نەگىزگى ماقساتىنان اۋىتقۋ دەگەن ءسوز. ەندەشە، قۇران قانداي كىتاپ؟

قۇران - اقىرەتكە دەيىنگى كۇللى ادامزاتتىڭ بارلىق رۋحاني ءارى زاتتىق سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرەتىن، قوعامدىق ءارى الەمدىك، جەكە تۇلعالىق بارلىق ماسەلەلەرگە قاتەسىز، تولىق شەشىم سىيلايتىن ءارى ادامنىڭ اقىلى جەتە بەرمەيتىن كومەسكى الەمدى سۋرەتتەپ، بەيمالىم سىرلاردى اشاتىن، ءپاني مەن باقي دۇنيەنىڭ باقىتىن قاتار ۇسىنىپ، وعان سەنىپ، شىراق تۇتقان جانداردى رۋحاني كەمەلدىككە تاربيەلەيتىن ۇلى جاراتۋشى تاراپىنان جىبەرىلگەن سوڭعى قاسيەتتى كىتاپ[1]. 

وندا ۇلى يەمىز جايلى تىلسىم ماعلۇماتتار، جەكە تۇلعا مەن قوعامدىق ماسەلەلەردىڭ شەشىمى، وتباسى جاعدايلارى، ءعيبادات-مىناجاتتىڭ ۇلگىلەرى، بىزگە دەيىنگى عۇمىر كەشكەن قاۋىمداردىڭ عيبراتتى وقيعالارى، كوپتەگەن عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ مايەگى، سالاۋاتتى ءومىر ءسۇرۋ سالتى سەكىلدى الۋان تاقىرىپتار قامتىلعان. قۇراننىڭ ادامزاتقا ءتۇسۋ ماقساتى مەن ونىڭ جالپى تاقىرىپتارىنىڭ قىسقاشا مازمۇنى وسىعان سايادى. وسىنداي ۇلى ماقساتپەن تۇسىرىلگەن قاسيەتتى قۇران، وكىنىشكە وراي، جەتپىس جىلدىق اتەيستىك ساياساتتىڭ سالقىنىمەن بۇگىندە تەك ءولىم-جىتىم جونەلتىلگەن جەرلەردە عانا وقىلىپ جۇرگەنى اششى دا بولسا شىندىق. حالقىمىز قۇراننىڭ كاۋسار بۇلاعىنان ءشول قاندىرا سۋسىنداي الماي، ونىڭ وسىنداي قايعىلى جەرلەردە عانا وقىلۋىن جۇرەككە مەدەت، كوڭىلگە جۇبانىش تۇتۋدا. 

ء

يا، حالقىمىز قۇراندى قاتتى قۇرمەتتەيدى. ارنايى قاپ تىگىپ، قول تيمەيتىن جەرگە ءىلىپ قويادى. كەيدە اناۋ-مىناۋ جاعدايلارعا تاپ بولا قالسا، قۇراندى سىرتىنداعى سول قابىمەن بىرگە الىپ، ءسۇيىپ، ماڭدايىنا تيگىزەدى، ءبىسمىللاسىن كۇبىرلەپ، قايتا ورنىنا ءىلىپ قويادى. دەسەك تە، قۇران سىرتى قاپتالىپ، شاڭ باسىپ، ءىلىنىپ تۇرسىن ياكي تەك اندا-ساندا باقيلىق ءارۋاقتارعا باعىشتالىپ وقىلسىن دەپ تۇسىرىلمەگەن عوي. قۇراننىڭ قاعازىن عانا قۇرمەتتەپ، ونىڭ ىشكى قۇدايىلىق قاعيدالارىنا كوڭىل بولمەۋ، بۇيرىقتارى مەن تىيىمدارىن ەلەمەۋ، ىشكى مازمۇنىنان حابارسىز بولۋ - ۇلكەن قاسىرەت. كەيدە وسى كورىنىسكە قاراپ تۇرىپ، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) «ۇمبەتىم سونداي ءبىر زامانعا ۇشىرايدى، ول كەزدە مۇسىلماندار ءبىر سايدا، ال قۇران مۇلدە باسقا ءبىر سايدا بولادى» دەگەن استارى تەرەڭ ءحاديسىن ەسكە الىپ، ءسىرا، وسى ءبىر سۇراپىل زامان سۋرەتتەلگەن-اۋ دەگەن ويعا قالاسىڭ. 

مەنىڭشە، نەگىزگى ىشكى مازمۇنىنا كوڭىل بولمەي،  قۇراننىڭ تەك ولىم-جىتىمدە عانا وقىلۋى - كەي مۇسىلمانداردىڭ رەنىشىن تۋدىرعان. ءتىپتى، ولاردى «قۇران ولىگە ەمەس، تىرىگە تۇسكەن، ونى ولىگە باعىشتاۋعا بولمايدى» دەپ داۋلاسۋعا دەيىن اپارعان.

الايدا ءتىرى جانداردىڭ قۇراننىڭ ىشكى مازمۇنىن بارىنشا ءتۇسىنىپ، مەيلىنشە عيبرات العاننان كەيىن ونى ولىلەرگە باعىشتاۋعا بولىپ-بولماۋى، ونىڭ ساۋابىنىڭ ءارۋاقتارعا تيىپ-تيمەۋى ءوز الدىنا بولەك تاقىرىپ ەكەنى تاعى راس. 

سوندىقتان ماسەلەنى وسى قىرىنان قاراستىرىپ كورەيىك. ول جايلى ءاھلۋ سۋننا عالىمدارىنىڭ كوپشىلىگى ارنايى باعىشتالىپ وقىلعان قۇران ساۋابىنىڭ ولىلەرگە تيەتىندىگىن ايتۋدا. مىسالى: حانبالي، حانافي ءمازھابى بويىنشا جانە شافيعي مەن ماليكي ءمازھابتارىنىڭ كەيىنگى ۇلكەن عۇلامالارىنىڭ پىكىرىنشە، بارلىق جاسالاتىن جاقسىلىقتاردىڭ، باعىشتالىپ وقىلعان قۇراننىڭ ساۋابى ولىلەرگە تيەدى. 

ء

ابۋ حانيفا العاشقى كەزدەرى ءقابىردىڭ باسىندا قۇران وقۋدى ماكرۋھ ساناعان. ءبىراق ساحابا ابدۋللاھ يبن وماردىڭ ءقابىردىڭ باسىندا «باقارا» سۇرەسىنىڭ العاشقى اياتتارى مەن سوڭعى اياتتارىن وقىعانى جايلى ريۋاياتتان حاباردار بولعاننان كەيىن ول ويىنان قايتقان. يبن وماردىڭ ءقابىر باسىندا قۇران وقىعانىنا بايلانىستى ريۋاياتتى حافيز ءان-ناۋاۋي ءوزىنىڭ «ازكار» اتتى كىتابىندا «حاسان» دەپ باعا بەرگەن.

يبن قۋدامانىڭ ء«ال-مۋعني» اتتى كىتابىندا احماد يبن حانبال بىلاي دەگەن: «باعىشتالىپ جاسالعان بارلىق جاقسىلىقتىڭ ساۋابى ولىگە تيەدى. ويتكەنى ول جايلى حاديستەر بار. بارلىق قالالاردا مۇسىلماندار جينالىپ، قۇران وقىپ، ساۋابىن ولىلەرىنە باعىشتاۋدا ءارى بۇعان ەشكىم قارسى شىقپاۋدا. مىنە، بۇل ونىڭ دۇرىستىعىنا يجماع* بولماق»[2]. 

ال يبن ءتايميا جانە يبنۋ قايم ءال-جاۋزيا* «جاسالعان جاقسىلىق پەن وقىلعان قۇراننىڭ ساۋابى ولىگە تيەدى» دەگەن كوزقاراستى تاڭداعان[3].

يبن تايميادان: ء«ولى ءۇشىن وقىلاتىن حاتىم قۇران جايلى جانە  قۇراندى جالداپ وقىتسا، ساۋابى ولىگە تيەدى مە؟» دەگەن سەكىلدى سۇراقتار سۇرالعان. يبن ءتايميا بۇل سۇراقتارعا بىلاي دەپ جاۋاپ بەرگەن: «قۇران وقىپ ساۋابىن ولىگە باعىشتاۋ ءۇشىن ادام جالداۋ دۇرىس ەمەس. مۇنى ەشبىر عۇلاما قۇپتاماعان. ساۋابى جەتەتىن قۇران - ول تەك اللا رازىلىعى ءۇشىن وقىلاتىن قۇران. قۇران وقىعان ادامعا وقىعانىنىڭ اقىسى رەتىندە ەمەس، ءولىنىڭ اتىنان ساداقا ەتىپ بەرسە، وندا بۇكىل مۇسىلماندار بويىنشا وقىلعان قۇراننىڭ ساۋابى ولىگە تيەدى.  سول سەكىلدى ساۋابىن تەك اللادان كۇتىپ قۇران وقىعاننان كەيىن ونى ولىلەرگە باعىشتاسا، ساۋابى ولىگە جەتەدى. اللا ەڭ دۇرىسىن بىلەدى»[4]. 

يبن ءتايميانىڭ ۇلكەن شاكىرتى يبنۋل-قايم ءال-جاۋزيا قۇران وقىپ باعىشتاۋعا بولاتىندىعىن دالەلدەپ، وعان قاتىستى سان سالالى دايەكتەرىن ءۇيىپ توگەدى. ول: «عيبادات ەكىگە بولىنەدى: دەنەمەن جانە دۇنيەمەن اتقارىلاتىن عيبادات. پايعامبارىمىز ولگەن كىسىنىڭ اتىنان بەرىلگەن ساداقانىڭ قابىل بولاتىندىعىن ايتۋ ارقىلى دۇنيەمەن اتقارىلاتىن جالپى عيباداتتاردىڭ ساۋابىنىنىڭ ولىگە تيەتىندىگىن بىلدىرسە، ولگەن كىسىنىنىڭ اتىنان ۇستالىنعان ورازا  ساۋابىنىڭ قابىل بولاتىندىعىن ايتۋ ارقىلى دەنەمەن جاسالاتىن جالپى عيباداتتاردىڭ ساۋابىنىڭ ولىگە جەتەتىندىگىن بىلدىرگەن. بۇلارعا قوسا، دەنەمەن دە، دۇنيەمەن دە بىرگە اتقارىلاتىن قاجىلىق ساۋابىنىڭ ولىگە تيەتىندىگىن ايتقان. عيباداتتىڭ وسى ءۇش ءتۇرىنىڭ دە «دەنەمەن، دۇنيەمەن، دەنە جانە دۇنيەمەن) ساۋابىنىڭ ولىگە تيەتىندىگى حاديستەرمەن بىلدىرىلگەن»[5]-دەپ، وقىلعان قۇراننىڭ ساۋابىنىڭ ولىگە جەتەتىندىگىنە بايلانىستى كوزقاراستى دالەلدەۋگە تىرىسقان. 

يبنۋل-قايم ءال-جاۋزيا «رۋح» اتتى كىتابىندا بىلاي دەگەن: «ولىگە باعىشتالاتىن ىستەردىڭ ەڭ ابزالى - ساداقا، ءولى ءۇشىن دۇعا جاساۋ، كەشىرىم سۇراۋ جانە قاجىلىققا بارۋ. ال، قۇران وقىپ، باعىشتاۋعا كەلەتىن بولساق، ونى اقىسىز وقىپ، باعىشتاعان جاعدايدا ساۋابى ولىگە تيەدى».[6]

يبنۋل-قايم ءال-جاۋزيا باسقا ءبىر جەردە «بۇلاردى جاساپ جاتقاندا، بۇل ىستەرىمدى ولىلەرگە ارنايمىن دەپ نيەت ەتكەنى ابزال. نيەتتى تىلمەن ايتۋ شارت ەمەس»، - دەگەن.

ارنايى نيەتپەن باعىشتالىپ جاسالعان جاقسىلىقتار مەن وقىلعان قۇراننىڭ ساۋابى ولىگە تيەدى دەيتىندەردىڭ دالەلدەرى مىنانداي: 

عن أبي هريرة: أن رجلا قال للنبي صلى الله عليه وسلم: إن أبي مات وترك مالا ولم يوص، فهل يكفر عنه أن أتصدق عنه؟ قال: " نعم ".

بۇل حاديس ءابۋ ھۋرايرادان ريۋايات ەتىلدى. ءبىر كىسى پايعامبارىمىزعا: «مەنىڭ اكەم قايتىس بولدى. ارتىندا دۇنيەسى قالدى. ارتىندا قالعان دۇنيەسىن (پالەن جەرگە بەرىلسىن) دەپ وسيەت ەتپەدى. ەگەر مەن ونىڭ ورنىنا ساداقا بەرسەم، كۇنالارى كەشىرىلەدى مە؟ - دەپ سۇرادى. پايعامبارىمىز: ء«يا» دەپ جاۋاپ قايىردى»[7]. 

عن ابن عباس قال: ءجا رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله إن أمي ماتت وعليها صوم شهر أفأقضيه عنها؟ قال: " لو كان على أمك دين أكنت قاضيه عنها " قال: نعم. قال: " فدين الله أحق أن يقضى ".

بۇل حاديس ءال-بۋحاري مەن مۋسليمدە كەزدەسەدى. يبن ابباستان ريۋايات ەتىلدى. يبن ابباس ايتتى: ء«بىر كىسى پايعامبارىمىزعا كەلىپ: ۋا، اللانىڭ ەلشىسى، مەنىڭ شەشەم موينىندا ءبىر ايلىق قارىز ورازاسى بار كۇيدە قايتىس بولدى. ونىڭ ورنىنا سول ورازاسىن وتەسەم بولا ما؟- دەپ سۇرادى. پايعامبارىمىز: «ەگەر شەشەڭنىڭ ەلگە قارىزى بولسا، وتەر مە ەدىڭ؟»، - دەدى.

سۇراعان كىسى: ء«يا»، -  دەپ جاۋاپ بەردى.

پايعامبارىمىز: «وندا اللا الدىنداعى شەشەڭنىڭ قارىزى وتەلۋگە ودان دا لايىعىراق»،- دەدى. 

عنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ امْرَأَةً مِنْ جُهَيْنَةَ ءجَاَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ فَلَمْ تَحُجَّ حَتَّى مَاتَتْ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا قَالَ نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ قَاضِيَةً اقْضُوا اللَّهَ فَاللَّهُ أَحَقُّ ءبِالْوَفَاِ

بۇل ءحاديستى يبن ابباس ريۋايات ەتتى. «جۋھاينادان ءبىر ايەل پايعامبارىمىزعا كەلىپ بىلاي دەدى: - شەشەم قاجىلىققا بارامىن دەپ ۋادە ء(نازىر) ەتكەن ەدى. ءبىراق قاجىلىق جاساي الماي باقيلىق بولىپ كەتتى. ەندى مەن ونىڭ ورنىنا قاجىلىق جاساسام بولا ما؟ ەگەر شەشەڭنىڭ باسقا بىرەۋگە قارىزى بولعاندا، ونىڭ قارىزىن وتەر مە ەدىڭ؟ (ارينە). ەندەشە، شەشەڭنىڭ اللاعا دەگەن قارىزىن وتە. سەبەبى، قارىزى وتەلۋگە ەڭ لايىق - اللا تاعالا»،- دەدى».

 

جوعارىداعى حاديستەردى سارالاي كەلە، عۇلامالار وقىلعان قۇران ساۋابىنىڭ دا باعىشتالعان مارقۇمدارعا تيەتىندىگىن ايتقان. سەبەبى، ورازا دا، ساداقا دا، قاجىلىق تا عيبادات بولا تۇرا ولگەن كىسىگە ارنالىپ اتقارىلعان جاعدايدا، ساۋابىنىڭ جەتەتىندىگىن  پايعامبارىمىز جوعارىدا كەلتىرىلگەن ساحيح حاديستەرىندە تىكەلەي بىلدىرگەن. سوندىقتان قۇران وقۋ دا ءوز الدىنا جەكە عيبادات بولىپ ەسەپتەلەتىندىكتەن بۇل ۇكىمنەن تىسقارى قالماسى انىق.

ماليكي ءمازھابىن ۇستانۋشى ۇلكەن ءتاپسىر عالىمى قۋرتۋبي بۇل جايلى: «بۇل تاقىرىپتاعى ەش تالاسسىز نارسە - بەرىلگەن ساداقا ساۋابىنىڭ ولىگە تيەتىندىگى. ال ەندى ساداقانىڭ ساۋابى ولىگە تيەتىنى سەكىلدى وقىلعان قۇران مەن دۇعا، يستيعفارلاردىڭ دا پايداسى ولىگە تيەدى. ويتكەنى بۇلار دا ساداقاعا جاتادى. ساداقا تەك اقشا، دۇنيەمەن شەكتەلمەيدى». 

بۇعان قوسا، ولىلەرگە قۇران وقۋعا بولمايدى دەلىنگەن ەشبىر ناقتى حاديس جوق. كەرىسىنشە، حاكيم مەن يبن حيبباننىڭ ساحيح دەپ باعا بەرگەن مىناداي  ءحاديسى بار:

  « ءاقروا يس على موتاكم »

بۇل حاديس ماعقال يبن ياساردان ريۋايات ەتىلدى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): «ولىلەرىڭە «ياسين» سۇرەسىن وقىڭدار!» [8] - دەدى.

ەسكەرتۋ: قۇراندى ولىگە باعىشتاۋعا بولاتىندىعىن ماقۇلداعان عالىمداردىڭ ءبارى اقشاعا وقىلعان قۇراننىڭ قابىل بولمايتىندىعى تۋراسىندا ءبىر پىكىردە. سوندىقتان وقي السا، قۇراندى ولىگە باعىشتاعىسى كەلەتىن كىسىنىڭ ءوزى وقىعانى ابزال. ال باسقا ءبىر ادامعا وقىتسا، وندا ول ادامعا قۇران وقىعانى ءۇشىن ارنايى اقى بەرمەۋى شارت. Cاداقا رەتىندە بەرسە بولادى. مەشىتتەرگە كەلىپ وقىتاتىن كىسىلەر مەشىتكە بەرگەن ساداقالارىن قۇراننىڭ اقىسى دەپ ويلاماۋى ءتيىس. بۇعان قوسا، قۇران وقىتتىم، اكە-شەشەمنىڭ كۇنالارى كەشىرىلىپ، جۇماقتىق بولدى دەگەن تاياز تۇسىنىكتەن دە اۋلاق بولعانى ءجون. سەبەبى، باعىشتالعان قۇراننىڭ قابىل بولىپ-بولماۋى - ءبىر جاراتقاننىڭ قۇزىرىنداعى ءىس. بىزدىكى ساۋابى جەتسە دەگەن ءۇمىت جانە كۇناسى كەشىرىلىپ، قۇراننىڭ شاراپاتى تيسە ەكەن دەگەن يگى تىلەك قانا. 

ء

«قابىردىڭ باسىندا ياكي ولىگە باعىشتالىپ وقىلعان قۇراننىڭ مازمۇنى ولىكپەن، اقىرەتپەن مۇلدە قيىسپاي جاتادى. مىسالى، كەيدە ءقابىر باسىندا قۇراننىڭ نامازعا، ورازاعا، ۇيلەنۋگە بايلانىستى اياتتارى وقىلادى. ونىڭ ولىكپەن قانداي بايلانىسى بار؟ پايداسى تيە مە؟» دەگەن سوزدەردى قۇلاعىمىز شالىپ قالادى. ارينە، ءقابىردىڭ باسىندا وقىلاتىن اياتتار ولىممەن ياكي اقىرەتپەن تىكەلەي بايلانىستى بولىپ جاتسا قۇبا-قۇپ. الايدا وقىلعان قۇران مازمۇنىنىڭ ولىممەن ياكي اقىرەتپەن بايلانىستى بولۋى شارت ەمەس. سەبەبى، ءبىز  قۇراندى باعىشتاعان ۋاقىتتا ولىكتىڭ ودان ءبىر نارسە ءتۇسىنۋى ءۇشىن وقىمايمىز. قۇراننىڭ قانداي سۇرەسى، قاي اياتى وقىلسا دا، وقىعان ادامعا ساۋاپ جازىلاتىندىعى كوپتەگەن حاديستەردە بىلدىرىلگەن. قۇراننىڭ قانداي سۇرەسى، قاي اياتى، قاي ءارپى وقىلسا دا، وقىعان ادامعا ساۋاپ جازىلادى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): "كىمدە-كىم اللانىڭ كىتابىنان (قۇراننان) ءبىر ءارىپ وقيتىن بولسا، وعان ءبىر جاقسىلىق جازىلادى. ال ءاربىر جاقسىلىق ون ەسەلەنەدى. مەن ءاليف، ءلام، ءميمدى ء(بارىن قوسىپ) ءبىر ءارىپ دەمەيمىن، ءاليف - جەكە ءبىر ءارىپ، ءلام - جەكە ءبىر ءارىپ، ميم - جەكە ءبىر ءارىپ. ء(ارقايسىسىنا جەكە-جەكە ساۋاپ جازىلادى)"، -  دەگەن[9].

ولاي بولسا، قۇران وقۋدىڭ ءوزى ناماز، ورازا سەكىلدى  جەكە عيباداتقا جاتادى. مىنە، ءبىز سول عيباداتتان كەلەتىن ساۋاپتى وزىمىزگە ەمەس، ءارۋاقتاردىڭ امال داپتەرىنە جازىلۋىن ۇلى جاراتقاننان تىلەيمىز. ياعني، وزىمىزگە جازىلار ساۋاپتى مارقۇمدارىمىزعا سىيلايمىز. 

ء

سوز سوڭى، قۇران - ولىلەردەن گورى تىرىلەر ءۇشىن تۇسىرىلگەن كىتاپ. سوندىقتان قۇراننىڭ تىرشىلىگىمىزدى نۇرعا بولەپ، جاراتۋشىعا جاقىنداتار قاعيدالارى مەن ەرەجەلەرىن ورىنداساق يگى. قۇران بۇيرىقتارىنا قۇلاق اسپاي، تىيىمدارىن بەلشەدەن باسىپ، اندا-ساندا ماعىناسىن تۇسىنبەستەن اقشاعا وقىتقان قۇراننىڭ ساۋابى ولىگە تيەدى دەۋ اڭعالدىق بولار. 

قازاقتىڭ قۇدايى تاماق بەرىپ، قۇران وقىتۋى - بىزگە ۋاعىز ايتىڭدار دەگەن نيەتى، ۋاقىتىن ءبولىپ، مەشىتكە كەلىپ قۇران باعىشتاتۋى - ۋاعىزعا ۇيىعىسى كەلەتىن ىنتاسى  ەمەس پە؟ سوندىقتان قۇراندى ولىلەرگە باعىشتاۋعا بولمايدى دەگەننەن گورى ءدىن ماماندارى حالقىمىزدىڭ كوپ جىل دىننەن جىراق قالعانىن ەسكەرىپ، قايتا وسى مۇمكىنشىلىكتى ءتيىمدى پايدالانۋى ءتيىس. قۇران وقىتۋعا كەلگەن كىسىلەرگە قۇران وقىپ بەرگەننەن كەيىن قىسقا بولسا دا ءدىنىمىزدىڭ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاپ، مۇمكىنشىلىك بولسا، قولدارىنا مازمۇندى ءدىني كىتاپشالاردى ۇستاتسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. سونداي-اق، قۇدايى تاماقتاردا دا قۇران وقۋمەن قاتار پەندەگە جۇكتەلگەن مۇسىلماندىق مىندەتتەردى ءتۇسىندىرىپ جاتساق،  بۇدان اسقان ساۋاپ بار ما؟! 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] ق.جولدىبايۇلى، اقيقات شۋاعى، 115-بەت. «التىن قالام» باسپاسى، الماتى، 2005 ج.
* يجماع -  پايعامبارىمىز قايتىس بولعاننان كەيىنگى زاماندا ءمۇجتاھيد عالىمداردىڭ بەلگىلى ءبىر ماسەلەدە ءبىر پىكىردە بولۋى. يجماع - شاريعي دالەلدەردىڭ ۇشىنشىسىنە جاتادى. 1- قۇران، 2-سۇننەت، 3-يجماع، 4-قياس.
[2] سايد سابيق، فيقھۋس-سۋننا، 1 -توم، 570-بەت. «ال-كيتابۋل-ارابي» باسپاسى، بايرۋت، 1971 ج.
* يبنۋل-قايم - يبن ءتايميانىڭ ۇلكەن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى.
[3] ءفاتااۋال-ازھار، اتيا ساقر. 1997 جىل، ماي ايى.
[4] ءماجمۋعۋ ءفاتاۋا يبن ءتايميا (يبن ءتايميانىڭ ءپاتۋلار جيىنتىعى)، 24-توم.
[5] سايد سابيق، فيقھۋس-سۋننا،1 -توم،570-بەت. «ال-كيتابۋل-ارابي باسپاسى»، بايرۋت، 1971 ج.
[6] يبنۋل-قايم ءال-جاۋزيا، ءار-رۋح، 202-بەت. ء«ال-مۇحتار» باسپاسى، كاير، 2006 ج.
[7] ساحيح مۋسليم، ءمۋسناد احماد.
[8] ءابۋ ءداۋىد، 8-توم، 385-بەت. مۋسناد احماد. اس-سۋنانۋل-كۋبرا لين-ناساي. ال-مۋعجامۋل-كۋبرا ليت-تاباراني، شۋعابۋل-يمان ءليل-بايھاقي، 5-توم، 469-بەت. ساحيح يبن حيببان، 12-توم، 496-بەت. بۇل ءحاديستى ءداراقۋتني جانە يبنۋ قاتتان ءالسىز دەسە دە، يبن حيببان مەن ال-حاكيم ساحيح دەپ باعا بەرگەن. يبن حيببان حاديستەگى «ولىلەرىڭە» دەگەن ءسوزدى ء«ال ۇستىندە، ءولىم توسەگىندە جاتقان ادام» دەپ جورامالداعان. ونىڭ بۇل جورامالىنا مۋحيبب ءات-تاباري حاديستە «ولىلەرىڭە» دەپ ناقتى ايتىلعاندىقتان، ونى باسقاشا جورامالداۋ ءۇشىن باسقا قۋاتتى  دالەل كەرەك دەپ قارسى جاۋاپ بەرگەن.
[9] سۋنانۋت-تيرميزي، 5-توم، 175-بەت. ء«دارۋل-يحيايتۋراسيل-ارابي» باسپاسى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1057440

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.