كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-14785288944 %56 %
2019-09-151110375335 %65 %
2019-09-16729217039 %61 %

قازاق ءتىلى – ۇلتارالىق قاتىناس ءتىلى — «انا ءتىلى» ۇلت گازەتى


ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

ۋاقىتى: 23:14 - 2019/09/11

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

قازاقستان حالقى تىلدەرى كۇنى مەن الاش قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى مەن حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامى بىرلەسە وتىرىپ، «رۋحاني جاڭعىرۋ: قازاق ءتىلى – ۇلتارالىق قاتىناس ءتىلى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتكىزدى. قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل دارەجەسىندە دامۋى، قوعامدىق قولدانىس شەڭبەرىنىڭ كەڭەيۋىمەن قاتار، ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ قۇندى مۇرالارىن كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋدى ماقسات ەتكەن كونفەرەنتسيانى ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ عىلىم جونىندەگى ورىنباسارى سارسەن قۇلمانوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. شارا اياسىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ پەن مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.رايىمقۇلوۆانىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى وقىلدى.

القالى جيىندا حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى، قر ۇعا اكادەميگى ءومىرزاق ايتباەۆ­ ءسوز الىپ، قازاق حالقىنىڭ ءححى عاسىردا دەربەس ۇلت، ەگەمەندى ەل ­بولىپ قالۋىنىڭ ەڭ باستى كەپىلىنىڭ ءبىرى – قازاق ءتىلىنىڭ تولىققاندى عىلىم ءتىلى بولۋى قاجەتتىگىنە توقتالدى. ء«بىز ءتىلدىڭ نە ەكەنىن احاڭ ارقىلى تۇسىندىك. احاڭ ارقىلى تىلگە قالاي قىزمەت جاساۋ­دى ۇيرەندىك. ءقازىر ءبىزدىڭ ءتىل اياسىندا، ءتىلدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمىزدىڭ ءبارىنىڭ جەتەكشىسى – احاڭ. ءالىپبيدى دە، جازۋدى دا، سويلەۋدى دە ۇيرەتكەن، ۇلگى-ونەگە ەتكەن – احاڭ. ءبىزدىڭ ەڭ اۋەلگى ماسەلەمىز – ەڭ الدىمەن قازاق ءتىلىن دامىتۋ كەرەك» دەدى و.ايتباەۆ.
«جاڭا ەملە: ىزدەنىستەر مەن كوز­قاراستار» تاقىرىبىندا بايانداما جاساعان ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ءنازيرا ءامىرجانوۆا جاڭا ەملەنى دۇرىس جاڭعىرتۋدىڭ جولدارىن ۇسىندى. ول بايانداماسىندا: «قازىرگى كەزدە شەتتىلدىك سوزدەردى قازاقشا ورفوگرافيالاۋعا بايلانىستى ەكى ءتۇرلى پىكىر بار. ءبىرىنشىسى، قازاقى ايتىلىمعا نەگىزدەپ جازۋ. ەكىنشىسى، وسى كەزگە دەيىن قالىپتاسقان سوزدەردىڭ تۇرقىن بۇزباي، ءداستۇرلى ورفوگرافيالىق ۇستانىم بويىنشا جازۋ. شەتتىلدىك سوزدەردىڭ ­جازىلىمىن قازاقى ايتىلىمعا نەگىز­دەۋ دەگەندى ورفوگرافيا عىلىمى «فونە­تيكالىق پرينتسيپ» تەرمينىمەن تۇسىندىرەدى. فونەتيكالىق پرينتسيپ ءتۇرى شەتتىلدىك سوزدەردى يكەمدەۋ ءۇشىن ارينە وتە ىڭعايلى. ءبىراق ەملە ەرەجەسى جۇيەلىلىكتى، ستاندارتتىلىقتى ­تالاپ ەتەتىندىكتەن، جازۋ تاجىريبەسىندە بولعان ورفوگراممالاۋ تاسىلىنە كوز جۇگىرتۋگە بولادى» دەگەندى العا تارتتى. ءن.امىرجانوۆانىڭ ايتۋىنشا، تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ىشىندەگى وزبەك ءتىلىنىڭ ەملەسىنە كوز جۇگىرتەر بولساق، لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن وزبەك ءالىپبي بويىنشا كىرمە سوزدەردى جازۋ ءۇشىن قابىلدانعان پرينتسيپ ءتۇرى – ترانسكريپتسيالىق پرينتسيپ. ترانسكريپتسيالىق پرينتسيپ – تازا تۇپنۇسقالىققا جاتپايتىن، ءبىراق ءتۇپنۇسقاعا جاقىنداتىپ جازۋ ءتۇرى. وزبەك عالىمدارىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل پرينتسيپ كىرمە سوزدەردىڭ ءداستۇرلى تۇرقىن بەينەلەيتىن ەلەستى بۇزباۋعا، ءسوزدىڭ مازمۇنىن دۇرىس تانۋعا كومەكتەسەدى.
ال «ادىلەت» تاريحي-اعارتۋ قوعامى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەيبىت قويشىباەۆ «ا.بايتۇرسىنۇلى – ءتىل تۋىنىڭ تۇعىرى» اتتى بايانداماسىندا احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ء«سوزى ­جو­عالعان جۇرتتىڭ ءوزى دە جوعالاتىنى» جايىنداعى تۇجىرىمىنىڭ ءالى دە وزەكتىلىگىن بۇگىنگى تاڭدا كورىپ وتىر­عانىمىزدى اشىپ ايتتى.
«سوۆەتتىك رەسپۋبليكامىزدىڭ عۇمىرى ۇزىلەردەن ەكى جىل بۇرىن، 1989 جىلعى 22 قىركۇيەكتە ءتىل تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلانۋىنا، انا تىلىمىزگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلۋىنە قول جەتكىزدى. سودان بەرى، مىنە، وتىز جىل بولدى. قازاق ءتىلى 1993 جانە 1995 جىلدارداعى كونستيتۋتسيالاردا مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە بەكىتىلدى. وسى وتىز جىل ىشىندە بيىك دارەجەدە ءتۇرلى قۇجات دۇنيەگە كەلىپ، مەملەكەتتىك تىلدە ءىس جۇرگىزۋ مەن قىزمەتتىك قارىم-قاتىناس جاساۋ تەتىكتەرى اتاپ كورسەتىلدى، مەملەكەتتىك ءىستىڭ بارلىق سالالارىنا مەملەكەتتىك ءتىلدى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ، مەملەكەتتىك ورگانداردا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ، ءىس قاعازدارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قازاق تىلىنە كوشىرۋ جايى­نان ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى، وسى ماسەلەلەرمەن شۇعىلداناتىن ­كوميسسيا دا قۇرىلدى. ءتىپتى تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2001-2010 جانە ­2011-2020­ جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالارى دا جاسالدى. الايدا سول شارالاردىڭ ەشقايسىسىنىڭ قۋانتارلىق ناتيجە بەرمەگەنىن بىلەمىز» دەدى بايانداماشى.
جوعارىدا اتالعان ەكىنشى باعدار­لامانىڭ ورىندالۋ مەرزىمى دە كەلەسى جىلى اياقتالماق. الايدا ءتىل ماسەلەسى ءالى دە وتكىر تۇر. وسىنداي ىرگەلى ماسە­لەلەردى ورتاعا سالعان عالىمدار قازاق ءتىلىنىڭ پارمەنىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا ءتىل باسقارماسىن قايتا قۇرىپ، وسى باعىتتا ءتىل، ادەبيەت، تاريح سالالارى بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى قاجەت دەگەن ورتاق تۇجىرىمعا كەلدى.
جيىنعا ءتىل جاناشىرى اسىلى­ وسمان، ەۋرازيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سۇمەر ­ۆاكۋر، ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ ­ديرەكتورى ءازىمحان ساتىبالدين، تۇركيا رەسپۋبليكاسىنان ءتىل پروفەسسورلارى مۇتلۇ حۇسەيىن قاحرامان، مۇستافا ونەر، وسمان قابادايى، اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋ تەحنولوگيالارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ماقسات قاليمولداەۆ، ءش.ۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ، ۇلتتىق مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق ساراپتاما ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ءادىل ­ىبىراەۆ، سونىمەن قاتار ءتىل ماماندارى قاتىسىپ، ­بايانداما جاسادى. عالىمدار پرەزيدەنت جولداۋىنداعى «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ، ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى» ­دەگەن ۇستانىمىنا زور سەنىم ءبىلدىرىپ، ءتىل بولاشاعىنا مول ءۇمىت ارتتى.

اقبوتا قۋاتوۆا


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1046863

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.