كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-181453485241 %59 %
2019-09-191340442541 %59 %
2019-09-207812476778 %22 %

كۇمىس جونىندە نە بىلەمىز؟ — «انا ءتىلى» ۇلت گازەتى


ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

ۋاقىتى: 20:14 - 2019/09/11

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

كۇمىس – اg ەلەمەنتتەرىنىڭ پەريودتىق جۇيەسىنىڭ ءى توبىنداعى حيميالىق ەلەمەنت بولىپ سانالادى.
تابيعاتتا تۇراقتى ەكى يزوتوپى بار. كۇمىس وتە ەرتە زاماننان باستاپ ادام تۇرمىسىندا پايدالانىلىپ كەلەدى. مىسالى، مىسىر پەرعاۋىنى – مەنەس زامانىندا (ب.ز.ب. 3600 ج.) كۇمىس التىننان 2،5 ەسە قىمبات بولعان. ودان كۇمىس تەڭگەلەر، زەرگەرلىك بۇيىمدار جاسالعان. كۇمىس XVI عاسىردان ءحىح عاسىردىڭ اياعىنا دەيىن ەۋروپا ەلدەرىنىڭ اقشا اينالىمىندا بولعان. ءحىح عاسىردىڭ اياعىندا ەلدەردىڭ كوپشىلىگى التىنعا اۋىستى. كۇمىس ۆاليۋتاسى قىتايدا، يراندا، اۋعانستاندا حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنا دەيىن ساقتالدى.
كۇمىس قورعاسىن-مىرىشتى، مىس، التىن-كۇمىستى كەنتاستاردان الىنادى. ونىڭ باسقا مەتالدارمەن قورىتپاسى زەرگەرلىك بۇيىمدار جاساۋدا، مەديتسينادا كۇمىس قوسىندىلارى، كينو جانە فوتوونەركاسىپتەرىندە، حيميا، ەلەكترتەحنيكالىق جانە ەلەكتروندىق ونەركاسىپتەرىندە قولدانىلادى. اg+ يوندارى سۋدى جاقسى تازارتادى. قازاقستاندا كۇمىس بوزشاكول، قوڭىرات، اقتوعاي، ايدارلى، باقىرشىق كەن ورىندارىندا كەزدەسەدى.

***

كوپ ءتىلدى مەملەكەت

الەمدەگى ەڭ كوپ ءتىلدى مەملەكەت – پاپۋا جاڭا گۆينەيا. ءوزى شاعىن ەل بول­عانىنا قاراماستان، پاپۋالىقتاردىڭ قولدانىسىندا 820 ءتىل بار ەكەن.
قولدانىستاعى تىلدەردىڭ كوبى، ءتىپتى ءبىر توپتاعى تۋىس تىلدەرگە جاتپايدى. بۇل كورسەتكىش الەمدەگى تىلدەردىڭ 12 پايىزىن قۇرايدى. دەگەنمەن، اتالعان سان ءاردايىم وزگەرىپ تۇرادى. سەبەبى كەيبىر تىلدەر جوعالىپ كەتسە، كەيدە، كەرىسىنشە، جاڭادان قوسىلىپ جاتادى. ونىڭ سەبەبى ەجەلدەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ەل ىشىندەگى ارالاستىعى تومەنگى دەڭگەيدە بولعان. شاعىن اۋىلداردىڭ ءوزى ورمان-توعايلاردىڭ قالىڭ بولۋ ەسەبىنەن ەكىنشى اۋىل ادامدارىمەن ارالاسا المايتىن بولعان. اتالعان ەلدە ءۇش مەملەكەتتىك ءتىل بار: توك-پيسين، حيري-موتۋا جانە اعىلشىن ءتىلى. ءىس جۇزىندە حالىقتىڭ 2 پايىزى عانا اعىلشىن ءتىلىن بىلەدى. ءتۇرلى اۋىلدار مەن ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى ءوزارا ءبىر تىلدە سويلەسسە، وزگە ايماقتارمەن ارالاسۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك تىلدەردىڭ ءبىرىن مەڭگەرۋ كەرەك.

***

ەڭ تانىمال سايت

ۋيكيپەديا – دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ ءىرى ءارى تانىمال ۆەب-سايت­تاردىڭ ءبىرى. وعان كۇنىنە 550 ميلليوننان استام ادام كىرەدى.
ۋيكيپەديادا ءارتۇرلى تىلدەگى 25 ميلليوننان استام ماقالا بار. ونىڭ 4 ميلليونى – اعىلشىن تىلىندە. ولاردىڭ بارلىعىن دەرلىك سول تىلدەردىڭ دامۋىنا مۇددەلى جاناشىر جەكە ادامدار جازىپ وتىر. ولاردى ءبىر اۋىز سوزبەن ۋيكيپەدياشىلار دەپ اتاۋعا بولادى.
بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قازاقشا ۋيكيپەديا ماقالالاردىڭ سانى جونىنەن تۇركىتىلدەس ۋيكيپەديالاردىڭ اراسىندا ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. ءبىرىنشى ورىن تۇرىكتەرگە تيەسىلى. قازاق ۋيكيپەدياسىنداعى بەلسەندى (ەرىكتى) رەداكتورلاردىڭ سانى – 328-گە جەتتى.

راۋشانگۇل تۇقىمداسى قوس جارناق­تىلارعا جاتاتىن بۇتا، اعاش تارىزدەس ءبىر نە ەكى جىلدىق وسىمدىكتەر. جەر شارىندا كەڭ تارالعان، نەگىزىنەن، قوڭىرجاي ايماقتا وسەدى.
ونىڭ 100-دەن اسا تۋىسى، 3 مىڭنان استام ءتۇرى بەلگىلى. قازاقستاننىڭ بارلىق جەرىندە كەزدەسەتىن 36 تۋىسى، 200-دەن ارتىق ءتۇرى بار، ونىڭ ء12-سى وتە سيرەك كەز­دەسەتىن وسىمدىكتەر، سوندىق­تان قورعاۋعا الىنىپ، قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن. راۋشانگۇل تۇقىمداسىنا جاتاتىن وسىمدىك­تەردىڭ جاپىراقتارى كۇردەلى، كەزەكتەسىپ ورنالاسادى، ءبۇتىن جيەكتى، قوسالقى جاپىراقشالارى بولادى. گۇل كەستەسى بەسەۋ، اتا­لىعى مەن انالىعى كوپ، گۇلقورشاۋى كوبىنە ەكى قاتارلى بولىپ كەلەدى. بۇل تۇقىمداسقا جاتاتىن وسىمدىكتەر ارقىلى توزاڭدانادى.

ازىرلەگەن نۇرلان قۇمار 


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1046784

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.