كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-14785288944 %56 %
2019-09-151110375335 %65 %
2019-09-16729217039 %61 %

ءدىني تۇسىنىك. سەكۋليارلىقتىڭ فورماسى قانداي؟


ءتۇرى: Ult.kz ۇلىت تورابى

ۋاقىتى: 06:20 - 2019/09/11

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.

وتكەن عاسىردىڭ ء80-شى جىلدارىنان باستاپ ءدىننىڭ قوعامعا جانە الەمدىك ساياساتقا قايتا ورالۋ ءۇردىسىن بايقاۋعا بولادى. وعان دالەل رەتىندە ءدىني تۇسىنىكتەرگە نەگىزدەلگەن ەتنو-كونفەسسيونالدىق قاقتىعىستاردى، اقش-تاعى حريستياندىق قۇقىقتاردىڭ كوتەرىلۋىن، لاتىن امەريكاسىنداعى ەركىندىك تەولوگياسى قوزعالىسىنىڭ پايدا بولۋىن، يسلام الەمىندەگى ءدىني-ساياسي يدەولوگيالاردىڭ قالىپتاسۋىن، ءدىني دەسترۋكتيۆتى اعىمدار مەن يدەولوگيالاردىڭ جانە لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ ارتۋىن، كەڭەس وداعى تاراعاننان كەيىنگى بۇرىنعى وداقتاس مەملەكەتتەردەگى ءدىني جاعدايدىڭ كۇرت وزگەرۋىن ايتۋعا بولادى.

جاھاندانۋ، كوشى-قوننىڭ ارتۋى، تاياۋ شىعىستاعى جاعداي، ازيا مەن افريكاداعى ساياسي ۇردىستەر، اسكەري-ساياسي ۇردىستەردىڭ سەرپىنى گەوساياسي كارتاداعى اۋقىمدى وزگەرىستەرگە اكەپ سوعۋدا. سونىڭ سالدارىنان، ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ قالپىن وزگەرتەتىن، تەرىس پيعىلدى ءدىني ۇرانداردى جامىلىپ، زاماناۋي اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ادامزاتقا قارسى بەلسەندى قولدانا وتىرىپ، ۇلتتىق جانە ءدىني داستۇرلەردى جاڭا جات ەلەمەنتتەرمەن تولىقتىرىلۋدا.

دىننىڭ قوعامدا ءوز ۇلەسىنىڭ بولۋىن تالاپ ەتۋى قازىرگى تاڭدا ء«دىننىڭ دەپريۆاتيزاتسياسى»، «دەسەكۋلياريزاتسيا»، «پوستسەكۋلياريزم»، ء«دىننىڭ قايتا جاندانۋى» سىندى ۇعىمداردى تۋىنداتتى.

قازىرگى تاڭدا جالپى زايىرلى مەملەكەتتىڭ تابيعاتى مەن قاعيداتتارى قانداي بولۋ كەرەك دەگەن ساۋالعا جاۋاپتى تاريحي، ساياسي، الەۋمەتتىك، مادەني كونتەكست تۇرعىسىندا قاراستىرۋ قاجەت.

قازىرگى جاھاندانۋ ۇردىستەرىنىڭ ىقپالىمەن الەم مەملەكەتتەرىندە ءدىن سالاسىندا قاراما-قايشىلىقتار ورىن الىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ءبىر جاعىنان، زايىرلى قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتاردىڭ كۇشەيۋ ۇدەرىسى بايقالسا، ەكىنشى جاعىنان قوعامدىق كەڭىستىكتە دىنشىلدىكتىڭ ءوسۋى، دىندەردىڭ قوعامدىق كەڭىستىكتە وزدەرىنە تيسەلى ورىندارى مەن قۇقىقتارىن تالاپ ەتۋدە.

جالپى شەتەلدىك عىلىمي ادەبيەتتەردە «سەكۋلياريزم» تەرمينىنە بەرىلگەن انىقتامالار وتە كوپ، جانە ونىڭ امبەباپ نۇسقاسى جوق. كلاسسيكالىق «سەكۋلياريزم تەوريالارى»، قوعام مودەرنيزاتسيالانعان سايىن ءدىننىڭ قوعامداعى ماڭىزى مەن ورنى تومەندەي تۇسەدى، حالىق تەحنيكالىق جانە عىلىمي تۇرعىدان دامي تۇسكەن سايىن ءومىردىڭ ءمانىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا دىنگە جۇگىنۋىن توقتاتادى دەسە كەيبىر عالىمدار كەرىسىنشە سەكۋلياريزم تەورياسىن مۇلدە ءساتسىز ەكەندىگىن مويىنداۋ كەرەك دەپ سىنايدى.

باستاپقىدا سەكۋليارلىق تۇسىنىگى لاتىن تىلىنەن ەنگەن «saeculum» ءسوزى – «عاسىر» نەمەسە «كەزەڭ» دەگەن ماعىنانى ءبىلدىردى. ورتا عاسىرلاردا سەكۋليارلىق ۇعىمى شىركەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ موناستىرلىك ومىردەگى قىزمەتىنەن كەتىپ، زايىرلى ومىردەگى ءدىني قىزمەتتى اتقارۋمەن بايلانىستى قولدانىلدى. ولار وتكەن ءدىني ءومىرىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا سايكەس وسى ومىردەگى ەرەجەلەردى ۇيلەستىرە وتىرىپ ءومىر ءسۇرۋى ءتيىس بولدى.

سەكۋلياريزم تەرمينىنىڭ ماعىناسى رەفورماتسيالىق كەزەڭدە وزگەرىسكە ۇشىرادى. بۇل كەزەڭدە، قوعامدىق-ساياسي ورتادا شىركەۋدىڭ مۇلىكتەرى مەن جەرلەرىن، قىزمەتتەرىن مەملەكەت راتسيونالدى جانە ءتيىمدى تۇردە باسقارۋ دەگەندى ءبىلدىردى.

سەكۋلياريزم باتىس ەۋروپا مادەنيەتىندە مەملەكەت پەن حريستيان شىركەۋى اراسىنداعى كۇرەستىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان جانە قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسىندە ورىن العان قۇبىلىس. الايدا يسلام الەمىندە بۇل قۇبىلىستاردىڭ وزگەشە شىراي تاپقانىن اتا كەتكەن ءجون.

ەۋروپا ەلدەرىندەگى سەكۋليارلىقتىڭ فورماسى اقش-تان ايىرماشىلىعى ءدىن مەملەكەتتە ۇلتتىق بىرەگەيلىكپەن ءداستۇرلى مادەنيەتتىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قاراستىرىلادى. سوندىقتان ەۋروپالىق مەملەكەتتەر وسى كۇنگە دەيىن حريستيان شىركەۋمەن قوعامدىق سالالاردا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ، قارجىلىق جانە تاعى باسقا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.

بۇگىنگى تاڭدا حالقىمىزدىڭ زايىرلى قۇندىلىقتارىن نىعايتۋ مەن مادەني-تاريحي ءارى رۋحاني كودتارىن جانداندىرۋدا، مەملەكەت پەن ءدىن اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن جاساۋدا:

  • ۇلتتىق جانە مادەني-تاريحي ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، رۋحاني، مورالدىق جانە ەتيكالىق قۇندىلىقتارعا سۇيەنۋى;
  • ەسكىرگەن دوگمالاردى قايتا قاراۋ، ولاردى قازىرگى زامانعا ساي لايىقتاپ بەيىمدەۋ;
  • ء
  • دىني سەنىمدى جەكە ىشكى دۇنيە دەپ قابىلداۋ;
  • وزگە ءدىني كوزقاراستاعىلارعا دەگەن مەيىرىمدىلىك پەن توزىمدىلىك، ءدىني سەنىمىنە قاراماستان ءار ازامات مەملەكەتتىڭ زايىرلىق قۇقىقتارىن قاتاڭ ۇستانۋ جانە قۇرمەتتەۋگە نەگىزدەلۋى ابزال.

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا اتاپ وتكەندەي، زايىرلى داستۇرلەر – قازاقستاننىڭ ەرتەدەن كەلە جاتقان مۇراسى.

الىمقۇلوۆا س.ب.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=53&id=1046401

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.