كومپيۋتەر نۇسقاسى Компйутер нұсқасы

قولايلى بەت | بۇگىنگى | كەشەگى | جالپى مالىمەت

ەل-ارناعا تىزىمدەلىڭىزدەر ...
قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى
СанақКелген (IP)Көрілген (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-08-21580410755 %45 %
2019-08-22656264749 %51 %
2019-08-2317994662 %38 %

ا ق ش مامان-وقىمىستىلارى ۇكىمەتتىڭ جۇڭگوعا قاراتقان ەكونوميكا-ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ اسقىنۋىنان «ا ق ش كاسىپورىندا


ءتۇرى: جۇڭگو قازاق راديو تورابى

ۋاقىتى: 14:00 - 2019/08/14

: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

elarna.net Printed Version.
اۋەلگى كەلۋ قاينارى: http://www.kazakcnr.com/xw/gjxw/201908/t20190813_1354113.html



بىرنەشە كۇننەن بەرى ا ق ش ۇكىمەتى الدىمەن 9-ايدىڭ 1-كۇنىنەن باستاپ قۇنى 300 ميلليارد امەريكا دوللارىندىق جۇڭگونىڭ ا ق ش-نا شىعاراتىن توۆارلارىنا %10 تىك كەدەن باجىسىن قوسىپ الۋدى جاريالادى، ونان سوڭ جۇڭگونى اتالمىش «شەتەل اقشا سىندىرىلىمىن مەڭگەرگەن ەل» قاتارىنا ەنگىزدى. وسى ٴبىر قىدىرۋ سىڭار جاقتىلىق جانە قورعامپازدىق ارەكەتتەر ا ق ش-نىڭ ەل ىشىندە نارازىلىق تۋدىردى، كوپتەگەن مامان-وقىمىستىلار جۇڭگوعا بولعان ەكونوميكا-ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ تەك ا ق ش-نىڭ وزىنە ٴتىپتى دە اۋىر زيان جەتكىزەدى، سونىمەن بىرگە دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ دامۋى مەن ورنىقتىلىعىنا ٴتىپتى دە زور قاتەر توندىرەدى،-دەپ قارادى.


ا ق ش - نىڭ پەتەرسون حالىقارالىق ەكونوميكا زەرتتەۋ ورنىنىڭ اعا زەرتتەرمەنى نيكولاس رادي بىلاي دەپ قارادى : ا ق ش - نىڭ كەيبىر ادامدارى كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ جوسپارى مەن « شەتەل اقشا سىندىرىلىمىن مەڭگەرگەن ەل » جونىندە شاعىم ايتتى، بۇل 20 ەل توبى باسشىلارىنىڭ وساكا باسشىلار كەڭەسى كەزىندە ا ق ش-جۇڭگو باسشىلارى كەلىسكەن ورتاق تانىمعا قايشى.


حاۆەرد ۋنيۆەرسيتەتى كەننەدي ۇكىمەت باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ ەكونوميكا پروفەسسورى جەففەري فرانكەل ماقالا جازىپ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى : سىندىرىلىمدى بازار بەلگىلەگەن كەزدە، ول كەدەن سالىعىن وزدىگىنەن جويادى . حالىقارالىق اقشا قورى ۇيىمىنىڭ تارماقتارىنداعى سىندىرىلىمدى شەڭگەلدەۋگە قاتىستى حالىقارادا جالپى مويىنداعان ولشەمدەر بار، ول مىناداي ەكى ولشەمدى قامتيدى : ٴبىر ەل ٴوز اقشاسىنىڭ سىندىرىلىمىن تومەندەتۋ ٴۇشىن ٴبىر جاققا جالعاستى كيلىگەدى، سونداي-اق قوماقتى سوماداعى ۇنەمىلىك ەسەبىنىڭ پايداسى ارتىپ قالادى، بۇلاردىڭ بارلىعى بۇگىنگى جۇڭگوعا ۇيلەسپەيدى. ا ق ش قازىنا مينيسترلىگى جۇڭگونى «شەتەل اقشا سىندىرىلىمىن مەڭگەرگەن ەل» قاتارىنا ەنگىزۋدى كەنەت ۇيعاردى، بۇل ا ق ش-نىڭ «بەلگىلەنگەن ولشەمدى، كاسىپتىك كوزقاراستى، ا ق ش قۇرىلىمىنىڭ ۇزاق ۋاقىتتىق سەنىمدىلىگىن، ٴتىپتى زاڭ ٴماتىنىن الباتى اياق استى ەتكەندىگىنىڭ تاعى ٴبىر مىسالى».


فرانكەل تاعى مىنانى اتاپ كورسەتتى : ا ق ش ۇكىمەتى ەندى ٴبىر جاعىنان، جۇڭگونى «شەتەل اقشا سىندىرىلىمىن شەڭگەلدەدى» دەپ جازعىرسا، ەندى ٴبىر جاعىنان،ٴوزىنىڭ امەريكا دوللارى سىندىرىلىمىن شەڭگەلدەۋدى كوكسەپ وتىر. «ا ق ش ۇكىمەتى فەدەراتسيالىق قوردىڭ ٴوسىمىن تومەندەتكەنمەن قويماي، جاريا ايتۋ ارقىلى امەريكا دوللارىنىڭ سىندىرىلىمىن تومەندەتپەكشى بولدى».


كاتو زەرتتەۋ ورنىنىڭ ساۋدا ساياساتىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دانيەل يكەنسون بىلاي دەپ قارادى : كەزەكتە ا ق ش ۇكىمەتىنىڭ قورعانىمپازدىق ساياساتى امەريكا دوللارىنىڭ سىندىرىلىمىن جوعارىلاتا تۇسۋدە، « بۇل ماڭگىلىك ساۋدا قىزىل سيفرىنا اپارىپ سوعادى »، « ەگەر امەريكا دوللارىنىڭ ورنىقتى بولۋىن ٴۇمىت ەتەتىن بولساق، ٴتىپتى دە بولجاۋعا بولاتىن، ٴتىپتى دە سابىرلى ساياسات بەلگىلەۋىمىز كەرەك». ول تاعى بىلاي دەدى : قازىر ا ق ش - نىڭ « قىزبالىقپەن جاساعان، بولجاۋعا بولمايتىن تاۋەكەلشىلدىك ساياساتى » بۇكىل جەر شارى كولەمىندە « تۇراقسىزدىق تولقىنىن » تۋدىرىپ وتىر.


ا ق ش پاراسات قويماسى ستراتەگياسى مەن حالىقارالىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساياسي ەكونوميسى، جوعارى دارەجەلى زەرتتەرمەنى ستەفەني سيگەر دە «جۇڭگونى ‹ سىندىرىلىمدى مەڭگەردى › دەپ جازعىرۋىنىڭ نەگىزى جوق» دەپ قارادى. ول بىلاي دەدى: حالىقارالىق اقشا قور ۇيىمىنىڭ وسىدان بۇرىن جاريالاعان بايانداماسىندا جۇڭگونىڭ سىرتقى اقشا قورى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى جاعدايىنا نەگىزىنەن ۇيلەسەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى . دۇنيە ٴجۇزىنىڭ فينانس ورنىقتىلىعى تۇرعىسىنان قاراعاندا، ادامدار ا ق ش ۇكىمەتى شەشىمىنىڭ ٴتىپتى دە بايىپتى بولۋىن ٴۇمىت ەتىپ وتىر.


نوبەل ەكونوميكا سيلىعىنىڭ يەگەرى پاۋل كرۋگمان تاياۋدان بەرى « نيۋ - يورك ۋاقىت گازەتى » قاتارلى ا ق ش مەديالارىندا ا ق ش - نىڭ جۇڭگومەن ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسى ماسەلەسى جونىندە ماقالا جاريالاپ بىلاي دەپ قارادى: «ەكونوميكانى بىلەتىن ادامدار ا ق ش ۇكىمەتىنەن ۇزدىكسىز ازايىپ بارادى، قالعاندارىنىڭ كوبى مۇنان حابارى جوقتار»، كەدەن سالىعىنىڭ شەكتەۋىنە ۇشىراعان يمپورت تاۋارلارىنىڭ باعاسىن باسقا يمپورت تاۋارلارىنىڭ باعاسىمەن سالىستىرساق، ا ق ش كاسىپورىندارى مەن تۇتىنۋشىلارىنىڭ اۋىرتپالىعى كورنەكتى تۇردە اۋىرلاي تۇسكەندىگىن بايقايمىز . « بۇل ٴىس جۇزىندە ا ق ش تۇتىنۋشىلارىنىڭ باجىسىن ارتتىرعانمەن بىردەي »
ا ق ش - نىڭ جون حوپكينس ۋەنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق ەكونوميكا عىلىمىنىڭ جوعارى دارەجەلى زەرتتەۋ پروفەسسورى، حالىقارالىق اقشا قور ۇيىمىنىڭ بۇرىنعى ٴبىرىنشى ورىنباسار ٴتوراعاسى انني كرۋگ بىلاي دەدى : « ا ق ش تۇتىنۋشىلارى كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ شارالارىنداعى كوپ بولەكتى وتەيدى، ەكسپورت سالاسى مەن قۇن تىزبەگىندەگى كاسىپسىز جۇمىسشىلار دا كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ ٴۇشىن بوداۋ بەرەدى . ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ اسقىنۋىنىڭ ناتيجەسى- ەكى جاققادا ٴتيمىسىز.


كرۋگ مىنانى باسا دارىپتەدى : اشىق كوپ جاقتى ساۋدا ٴتۇزىلىسىن قولداۋ ٴارى الەمدىك ساۋدا ۇيىمى جۇلگەسىندە ساۋدا تالاسىن شەشۋدى قولداۋ كەرەك . ول بىلاي دەدى : ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ بۇكىل جەر شارى ەكونوميكاسىنا زيان جەتكىزۋدە ەكەندىگىن دالەلدەيتىن فاكتتەر بار . مۇنان تىس، تۇراقسىز ارتۋ مەن ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسى اسقىنعاندىقتان، ا ق ش ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋى باسەڭدەي تۇسپەك. « مەن جۇرتتىڭ ەكونوميكا ـ ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ ويرانداۋ قۋاتىنىڭ قانشالىق ەكەنىن اقىرى تانىپ جەتەتىنىنە سەنەمىن » . ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسى شەشىلۋدەن بۇرىن، اشىق ساۋدا ساياساتىن اتقارعان ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋى باسقا ەلدەردەن دە تەز بولادى.


فرانكەل بىلاي دەدى: «ەگەر قۇنى 300 ميلليارد امەريكا دوللارىندىق جۇڭگونىڭ ا ق ش - نا شىعاراتىن تاۋارلارىنا % 10 تىك كەدەن باجىسىن قوسىپ السا، ا ق ش تۇتىنۋشىلارىنىڭ تاۋار ساتىپ الۋ وزىندىك قۇنى جوعارىلايتىندىعى داۋسىز . ا ق ش كاسىپورىندارى مەن تۇتىنۋشىلار مۇددەسىنىڭ زيانعا ۇشىراعانىن بارعان سايىن كوپتەگەن دالەل - سىپاتتار كورسەتىپ وتىر. ا ق ش - نىڭ قازىرگى مىناداي جاعدايدا پايدا كورەتىنىنە سەنەتىندەر وتە از . ا ق ش -ىندا قازىر كەيبىر ادامدار كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ شاراسى جۇڭگونى جول بەرۋگە ماجبۇرلەيدى دەپ قاراۋدا، بۇنىسى قاتە.


وسى كەزەكتى ا ق ش ۇكىمەتى قورعامپازدىق ساياسات قولدانعاننان بەرى، كوپتەگەن ەكونوميستەر وزدەرىنىڭ زيانىن ەكونوميكالىق قاعيدالاردان كورسەتىپ قانا قويماي، كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ شارالارىنىڭ ناعىز ىقپالىنا دا قىرۋار ناقتى زەرتتەۋلەر جۇرگىزدى . چيكاگو ۋەنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميسى فيليكس تينتەرنو تىلشىمەن ٴوزىنىڭ باسقا ەكى ەكونوميستەرمەن جاڭادان شۇعىلدانعان زەرتتەۋىن ورتاقتاستى . بۇل زەرتتەۋ 2018 – جىلعى ا ق ش – نىڭ يمپورت ەتىلگەن كىر جۋۋ ماشيناسىنان ۇستەمەلەپ الىناتىن كەدەن سالىعىنا جاساعان ىقپالىن تەكسەرۋ بولاتىن . زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەندە، كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ ا ق ش تۇتىنۋشىلارىنىڭ كىر جۋۋ ماشيناسىن ساتىپ الۋداعى وزىندىك قۇنىن % 12 مولشەرىندە جوعارىلاتقان، بۇل ٴار جىلى جالپى تۇتىنۋ وزىندىك قۇنىنىڭ ٴبىر ميلليارد 500 ميلليون دوللار جوعارىلايتىندىعىن تۇسىندىرەدى . كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەپ الۋ تۇتىنۋشىلارعا اناعۇرلىم كوپ وزىندىك قۇندى وتەتىپ قانا قالماستان، ٴتىپتى دە ساپالى ونىمدەردەن يگىلىكتەندىرە المايتىن كۇيگە تۇسىرەدى.


فرانكەل بىلاي دەدى: «دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ۇلكەن ەكى ەكونوميكالىق تۇلعا اراسىندا ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسى تۋىلدى، بۇل دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنا ٴتيىمسىز ىقپال جاسايتىندىعى شۇباسىز . وتكەن جىلدان بەرى، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋى باياۋلاپ، بولاشاق ٴتىپتى دە بۇلىڭعىر بولا ٴتۇستى.


قازىر دۇنيە ٴجۇزى قارجى قوسۋ بازارىنىڭ جۇڭگو مەن ا ق ش ـ نىڭ ەكونوميكا ـ ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ سىندى حاۋىپتەن ساقتانۋ كوڭىل كۇيى بىرتىندەپ اشىققا شىعا باستادى . مورگان داتۇڭ ساراپشسى يوسف رۋتتون مەن برۋس كاسمان تاياۋدا ٴبىر باياندامادا بىلاي دەپ جازدى : « وڭىرلىك ساياسيدىڭ تۇراقسىزدىعى ( باستىسى، ساۋدا قاقتىعىسى ) مەن قاتىستى ساۋدا سەنىمىنىڭ تومەندەۋى بۇكىل جەر شارىنىڭ ارتۋىنا تۇساۋ بولاتىن وزەكتى فاكتور »، « مۇنداي سوزبۇيدالىق بۇكىل جەر شارى كاپيتال شىعىسىنىڭ ارتۋىندا ماندىك باياۋلاۋدى تۋدىردى . دۇنيە جۇزىندەگى زاۆودتاردىڭ ٴونىمى ٴۇرتىس ازايىپ، ٴۇش ماۋسىم بويى جىلدىق ارتۋ مولشەرى % 1 اينالاسىندا توقىراپ قالدى.


ەكونوميكا - ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋمەن بىرگە، ا ق ش - ىنداعى كەيبىر ادامدار ا ق ش - نىڭ جۇڭگوعا قاراتقان ساياساتىن كوزسىزدىكپەن قارسىلاسۋعا يتەرمەلەدى. جۇڭگو مەن ا ق ش قاتىناسىنا ۇزاق ۋاقىت نازار اۋدارىپ كەلگەن كوپتەگەن ماماندار بۇل ٴادىس ٴوڭىردىڭ، ٴتىپتى، بۇكىل جەر شارىنىڭ ورنىقتىلىعىنا كەرى ىقپال جاسايدى دەپ قارادى.


ا ق ش – تىڭ بۇرىنعى ۋاقىتتىق مەملەكەت ىستەرى حاتشىسى دۇڭ يۇنچاڭ ٴبىر رەتكى لەكسياسىندا بىلاي دەدى: باسەكەگە شەكتەن تىس نازار اۋدارۋ-ۇزاق ۋاقىتتىق نولگە تەڭەستىرىپ، كوز ايانى تارىلتادى، ەگەر ا ق ش مەن جۇڭگو ساياساتتىڭ ٴتۇيىنىن ورتاق مۇددەگە اۋدارماسا، ەكى ەل سەلبەسۋگە شاراسىز قالادى.


ا ق ش - نىڭ جۇڭگودا تۇراتىن بۇرىنعى كىشى ەلشىسى فۋ ليمين بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: «ا ق ش-نىڭ شەتەلدى قاقپايلاۋى مەن قورعامپازدىعى بۇكىل جەر شارىنا زيان جەتكىزەدى . ا ق ش مەن جۇڭگونىڭ حالىقارالىق جۇيەگە بەلسەنە ات سالىسۋى _ ەكى ەلدىڭ ۇزدىكسىز العا باسۋىنىڭ العى شارتى ٴارى دۇنيە ٴجۇزىنىڭ گۇلدەنۋى مەن ورنىقتىلىعىنىڭ العى شارتى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=37&id=1034244

پىكىرلەر:

juz dep sifirmen jazingiz.