ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-141301382836 %64 %
2019-10-151347355232 %68 %
2019-10-1614431128 %72 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 13:56 - 2019/10/10


بەلگىلى اقىن، انشى-كومپوزيتور سادىقوجا موشانۇلىنىڭ 100 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ تۋرالى­ ۇكىمەت قاۋلىسى شىعىپ، الماتى وبلىسى كەتپەن تاۋدىڭ ەتەگىندە مەرەيتويى تويلاندى. الدىمەن «اۋەنىن اسپانتاۋدان ءارى اسىرعان…» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. وعان  ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ساعاتبەك مەدەۋبەكۇلى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قۇنىپيا الپىسباەۆ، ونەرتانۋ عىلىمىنىڭ كانديداتى ءاليا سابىروۆا، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى توقتار الىبەك بايانداما جاساپ، سوڭىنان كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار اراسىندا ءجارىسسوز ءوتتى. 

كەلەسى كۇنى توي سادىقوجا موشانۇ­لى­نىڭ ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋىمەن باستالدى. «ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا وتكىزىلىپ جاتقان، وسىناۋ ايتۋلى شارانىڭ، ­اۋدان حالقى ءۇشىن ماڭىزى زور، ماعىناسى تەرەڭ» دەگەن اۋدان اكىمى ش.نۋراحۋنوۆ كوپشىلىككە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى ا.باتالوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
29 جاسىندا ومىردەن وزعان سادىقوجا ۇيلەنىپ تە ۇلگەرمەگەن. ارتىندا ۇرپاق قالماسا دا، مول مۇرا قالدىرعان انشى-كومپوزيتوردىڭ بەينەسى ەل اۋزىندا ايتىلىپ جۇرگەن سۋرەت بويىنشا بەينەلەنگەن. اسپانمەن تالاسقان، ەڭسەسى بيىك ءمۇسىندى اقىننىڭ تۋىسى، بەلگىلى سۋرەتشى-مۇسىنشى باقتيار قايرانباەۆ جاساسا، دەمەۋشىلىك ەتكەن – كاسىپكەر ەدىگە قوجاحمەت.
قازاقتىڭ ءداستۇرلى مۋزىكاسىندا وزىندىك ورنى بار جەتىسۋ انشىلىك مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى سادىقوجا موشانۇلى 1917 جىلى كەتپەن­ تاۋىنىڭ باۋرايىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1930 جىلعى قولدان جاسالعان اشارشىلىق كەزىندە تۋىستارىمەن بىرگە قىتايعا باس ساۋعالاپ كەتكەن ەكەن. ال 1960 جىلدارى قىتايداعى اعايىنداردىڭ العاشقى لەگى ­تاريحي وتانىنا ورالا باستاعاندا سادىقوجا شىعارمالارى دا حالقىمەن قايتا قاۋىشتى. ءسويتىپ، 1968 جىلى قۇنىپيا الپىسبايۇلى العاش رەت «سارىبيداي» ءانىن ۇيرەنەدى.
«1968 جىلى «سارىبيدايدى» ۇيرەنىپ، ەل جاقسى قابىلداعان سوڭ، باسقا دا اندەرىن ىزدەي باستادىم. ودان كەيىن تاعى التى ءانىن ۇيرەندىم. كەيىن 90-جىلداردىڭ باسىندا جانىبەك كارمەنوۆ قازاق اندەرىنىڭ انتولوگياسىن قۇراستىرىپ، وعان سادىقوجانىڭ جەتى ءانى ەندى. نەگىزى سادىقوجا موشانۇلى ايتىس­كەر اقىن بولعان، ءبىز ورىنداپ جۇرگەن اندەردىڭ بارلىعى سول ايتىس ولەڭدەرىنەن ءۇزىندى. اقىننىڭ ولەڭدەرى ءالى دە ىزدەستىرىلە بەرەدى. ونى زەرتتەۋ، ستيلدىك ەرەكشەلىكتەرىن، باسقا دا قاسيەتتەرىن قاراستىرا بەرەمىز» دەدى فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى ق.الپىسبايۇلى.
سادىقوجا موشانۇلىنىڭ 100 جىلدىعى اياسىندا مەرەكەلىك كەش تە ۇيىمداستىرىلدى. بۇعان دەيىن جاريالانعان اۋداندىق انشىلەر بايقاۋىنىڭ ماراپاتتاۋ ءراسىمى، قازاق كۇرەسىنەن جارىس ءوتىپ، كوپشىلىكتى ءبىر سەر­پىلتىپ تاستادى. سونىمەن قاتار قاز-قاتار تىگىلگەن كيىز ۇيلەردە بارشا جۇرتقا اس بەرىلىپ، سادىقوجا رۋحىنا قۇران باعىش­تالدى. الىستان ات تەرلەتىپ كەلگەن توي قوناقتارى 6 شاقىرىمدىق تاي جارىسى مەن 25 شاقىرىمدىق ات جارىسىن تاماشالاپ، قىرعىزستان، تۇركىستان، جامبىل، الماتى وبلىستارىنىڭ جۇيرىكتەرىنىڭ شابىسىنا كۋا بولدى.
مەرەكەلىك كونتسەرت بارىسىندا قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى رامازان­ ستامعازيەۆ ءبىز بۇعان دەيىن حالىق ءانى دەپ تانىعان «بەكزاتىم-اي» ءانىن ورىندادى. ءدال وسى كۇننەن باستاپ بۇل ءاننىڭ اۆتورى سادىقوجا موشانۇلى ەكەنى دالەلدەنىپ، جاريالاندى. جينالعان جۇرتقا بۇل دا ءبىر توسىن سىي بولىپ، ەل قۋانا قابىلدادى. ءدال وسى تويدا «بۇدان بىلاي سادىقوجانىڭ سەگىز ءانى بار» دەپ قۋانىسقان ءبىز مۇنىڭ سىرىن ءانشىنىڭ وزىنەن سۇرادىق.


– سادىقوجا موشانۇلىنىڭ اندەرىنىڭ ايتىلۋ ەرەكشەلىگىندە قاتىپ قالعان فورما جوق. ءبىراق نەگىزگى جەتىسۋ ولكەسىندەگى، ­سونىمەن بىرگە ارعى جاقتاعى التاي-تارباعاتاي ولكەلىك انشىلىك داستۇرلىك اعىمى، ءيىرىمى، قايىرىمدارى، ىشكى ديناميكاسى وتە بولەكتەنىپ تۇرادى. باسقا اۆتورلارعا قاراي بەت بۇرىپ كەتپەيدى. ولەڭنىڭ ءبىر ادامنىڭ قولىنان شىققانى، جەتىسۋ ولكەسىنىڭ قانعا سىڭگەن باعىتىمەن شىققان اندەردىڭ ءبىرى ەكەنى كورىنىپ تۇرادى. مەن قىتاي وڭىرىندەگى جازۋشى-زەرتتەۋشىلەرمەن كەزدەسىپ، ولاردىڭ ەڭبەكتەرىن الىپ قايتقان­مىن. توتە جازۋمەن جازىلعان ماقالالاردىڭ بارلىعىن قازىرگى ونەر زەرتتەۋشىسى ساعاتبەك مەدەۋبەكۇلىنا تاپسىرعانمىن. سونداعى ماتەريالداردا جازىلعان، سادىقوجانىڭ اتى شىعا باستاعان كەزدە بەكزات دەگەن قىزبەن كوڭىلى جاراسادى. وكىنىشكە قاراي، قازاقتىڭ سالتىمەن بەكزات­ سۇلۋدى بەسىكتە اتاستىرىپ قويعان ەكەن. ­سودان قىزدىڭ ۇزاتۋ تويىنا قاتىسقان اقىن سادىقوجا تاڭ اتقانعا دەيىن بەكزاتپەن ايتىسقان. كەيىن جۇرت ۇزاتىلار قىزدىڭ تاڭعا دەيىن ايتىسقانى ءجون ەمەس دەپ، ايتىستى توقتاتادى. سونداعى سادىقوجانىڭ قوشتاسۋ ءسوزى عوي. «جولىققانشا، امان بول، امال قانشا» دەيدى، – دەپ ءتۇسىندىردى ءانشى رامازان­ ستامعازيەۆ. ودان كەيىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى «بەكزاتىم-اي» ءانىنىڭ سادىقوجانىڭ ءانى ەكەنىن بىلاي تالداپ كورسەتتى:
«سادىقوجانىڭ پوەزيالىق قۇرىلىم­دارىن قاراڭىز. مىسالى، «سارىبيدايدا» ء«بىزدىڭ اۋىل كەتپەننىڭ ەتەگىندە، ەرتە شىقسام اۋلىڭا جەتەمىن بە؟ سارىبيداي، ساعىندىم، قالقام، داۋسىڭدى-اي» – بۇل كىشى قايىرما. «اق تاماقتان ەمىنتە ءبىر يىسكەتسەڭ، اينالاقتاپ اۋلىڭنان كەتەمىن بە؟ سارىبيداي، ساعىندىم، قالقام، داۋسىڭدى-اي» – كىشى قايىرما. ودان كەيىن نەگىزگى قايىرىم: «ەسىكتىڭ الدى تال-قايىڭ، باسىڭدا تۇرماس جاز ءدايىم». ەندى «بەكزاتىم-اي» ءانىن قارايىق، «قارا نار جۇك كوتەرمەس بەل كەتكەن سوڭ، ەن جايلاۋ قۇلازيدى ەل كەتكەن سوڭ. جولىققانشا، امان بول، امال قانشا» – كىشى قايىرما. «بىرگە وسكەن كىشكەنتايدان قۇربىم ەدىڭ، وينايمىن ەندى كىممەن، سەن كەتكەن سوڭ. جولىققانشا، امان بول، امال قانشا» – كىشى قايىرما. سوسىن نەگىزگى قايىرىم: «كەكىلىن كەسكەن كەر اتىم-اي، تيتتەيدەن وسكەن بەكزاتىم-اي» دەيدى. مىنە، ءيىرىم-قايىرىم، دىبىس يىرىمدەرى، ىشكى ديناميكاسى، ايتۋ مانەرى ءبارى تۇر. ياعني پوەزيالىق جاعىنان قارايسىز با، مۋزىكالىق ىشكى قۇرىلىستارىن قارايسىز با، قالاي بولعاندا دا، ءبىر قولدان شىققان. ول كىمنىڭ قولى؟ ول – سادىقوجانىڭ قولى» دەپ ءتۇسىندىردى ءانشى.
وسى ورايدا زەرتتەۋشى ساعاتبەك مەدەۋ­بەكۇلى­ عالىم قۇنىپيا الپىسباەۆ بولما­عاندا سادىقوجا اندەرى ەلگە جەتپەس ەدى دەيدى. سونداي-اق «سارىبيداي» ءانىن العاش نوتاعا تۇسىرگەن بازارالى توكەەۆ ەكەنىن دە ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
سادىقوجا موشانۇلىنىڭ «احاۋ، ايىم»، «ەي، احاۋ»، «اق قاز ەدىڭ»، «احاۋ، قالاۋلى-اي»، «ەركەم-اي»، «ساعىنساڭ، قالقا، ءوزىڭ كەل» سياقتى اندەرى بار. وسىلايشا، اقىننىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىندا سەگىزىنشى ءانى بەلگىلى بولىپ، قۋانىش ەسەلەنە ءتۇستى. مىنە، ارتىندا ءانىن سۇيەر ۇلتى باردا ۇلى تۇلعانى ۇلىقتاۋ جالعاسا بەرمەك.

اقبوتا مۇسابەكقىزى

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن جازيرا امانتايقىزى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1058170

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


中国哈萨克语广播网 15 مينوت
الماتىدا «ىزگىلىك ەلشىس 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
اۆستراليادا كۇن باتارەي 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
سارسەنبىگە ارنالعان اۋا 2 ساعات
سقو-دا جوعالعان وقۋشى ق 2 ساعات
بايانعالي ءالىمجانوۆ | 2 ساعات
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جول 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
ەلىمىزدىڭ باتىسىندا اسك 2 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
الماتىدا ءۇي ورتەنىپ، ء 2 ساعات
ءشامىل مۇحامەدجانوۆ | 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
قايىرىمدىلىقتى سىلتاۋ ە 2 ساعات
الماتىدا قۇبىر جارىلۋىن 3 ساعات
قازاقستان-رەسەي ساۋدا ا 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
وزبەكستانداعى قازاقستان 3 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 3 ساعات
«حابار» اگەنتتىگىنىڭ تى 3 ساعات
فۋتبول: قازاقستان جاستا 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
اۆتوكولىكپەن بالا تاسىم 3 ساعات
اقتوبەنىڭ ورتالىق كىتاپ 3 ساعات
باس ءمۇفتي يسەسكو باس د 4 ساعات
تەننيس: بۋبليك «كرەمل ك 4 ساعات
مايلىباەۆ اباقتىدان مەر 4 ساعات
中国哈萨克语广播网 4 ساعات