ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-141301382836 %64 %
2019-10-151347355232 %68 %
2019-10-168214926 %74 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:21 - 2019/10/10


(قازاق ءتىلى وقىتۋشىلارىنىڭ حالىقارالىق بىرلەستىگى تۋرالى)

ەلميرا ورازاليەۆا،
فيلولوگيا عىلىمىنىڭ
دوكتورى، پروفەسسور

«عۇمىر بايگەسىندە ءبىزدىڭ قازاق ءتىلى ءوز بايگەسىن الار» دەگەن ءاليحان بوكەيحاننىڭ ويلى سوزدەرى قازاق دەپ جۇرەگى سوققان ءار ازاماتتىڭ تامىر تىنىسىن دا، ومىرلىك ۇستانىمىن دا ايقىندارى ءسوزسىز. قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى كەلبەتى عالامدىق كەڭىستىككە بوي تۇزەگەن مەملەكەتتىڭ ماقسات-مىندەتىمەن، باعىت-باعدارىمەن سومدالاتىنىن ەسكەرسەك، ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنەر ۇرپاقتىڭ كيەلى باستاۋى حالىق پەن ءتىل ۇعىمدارىنىڭ ساباقتاستىعىنان ءنار الۋ كەرەكتىگىن دە ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. بالانىڭ سانالى عۇمىرىن رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ قۋاتىمەن، ۇلتتىق ءدىلدىڭ تەرەڭدىگىمەن ولشەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بۇل ەكى عالامنىڭ مازمۇندى كەڭىستىگى – تانىمدى – تاعىلىمعا، تاعىلىمدى – تاريحقا، تاريحتى بولاشاققا جالعايتىن قۇدىرەت. 

كەزىندە احمەت بايتۇرسىنۇلى ء«وز تىلىمەن سويلەسكەن، ءوز تىلىمەن جازعان جۇرتتىڭ ۇلتتىعى – ەش ۋاقىتتا ادامى قۇرىماي جوعالمايدى» دەپ تۇجىرىم­داعان ەكەن. دەمەك، جاھاندىق داعدارىستار مەن سىن-قاتەرلەر زامانىندا ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك تۋىن جەلبىرەتەر ۇرپاق تاربيەلەۋ، ءبىلىمى مەن مىنەزى تەڭ تۇسەتىن ونەگەلى ەلدىڭ ەلشىسىن دايىنداۋ، قاسيەتى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارى بىرلىككە باستايتىن حالىقتىڭ وكىلىن قالىپتاستىرۋ – قازىرگى قازاق ەلى ءۇشىن ماڭىزى زور قادامدار. تال بەسىكتەن انا تىلىندە سويلەپ، العاشقى الىپپەسىن بابالار تىلىندە تاني باستاعان ەلدىڭ ۇرپاعى عانا تاريحىن قاستەرلەيتىن، ءداستۇرىن سىيلايتىن، سالتىن ارداقتايتىن ەل بولارى حاق. «اقىل – جاس ۇلاننان، جۇيرىك – تاي-قۇلاننان» ەكەنىن ۇمىتپاعان ەلدىڭ الدىندا بۇگىندە ساناعا قانات ءبىتىرۋ، زەيىنگە تۇلپار مىنگىزۋ، زەردەگە شاپان جابۋ قاجەتتىلىكتەرى كۇن ساناپ قانا ەمەس، ساعات ساناپ وسۋدە.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگى­نىڭ­ 25 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وتكىزىل­گەن «ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك ءتىلى» اتتى حالىقارالىق سيمپوزيۋم جۇمىسى ناتيجەسىندە 2017 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىن­دا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ۇجىمىنىڭ باستاۋىمەن قازاق ءتىلى وقىتۋشىلارىنىڭ حالىقارالىق بىرلەستىگى ادىلەت مينيستر­لىگىنىڭ رەسمي تىركەۋىنەن ءوتىپ، ءوز جۇمىسىن باستادى. العا قويىلعان ماقسات پەن اتقا­رىلار مىندەتتەر ءورىسىنىڭ كەڭدىگىمەن كوزگە تۇسەدى، سەبەبى قازاق ءتىلىنىڭ كولەڭكەسىن سايالاپ، ءمولدىر ­باستاۋىنان ءنار الا سۋسىن­دايتىن وزەكتى ماسەلەلەر – بەرەكەلى ەل بولا­شاعىنىڭ كەپىلى. وسىعان وراي، بۇگىنگى بىرلەستىكتىڭ ماقساتى – قازاق ءتىلى ماسەلەلەرىنىڭ عىلىمي-تەوريالىق، پەداگوگيكالىق قورىن نىعايتۋ ءارى ­تاراتۋ، الەمدەگى تىلدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى جۇيەلەنۋ ۇستىندە. رۋحاني جاڭعىرۋ مەن ۇلتتىق جادى تۇعىرناماسى رەتىندە قازاق ءتىلىنىڭ وقىتىلۋ، زەرتتەلۋ باعىتتارىن كەڭەيتۋ; قازاق ءتىلىن وقىتۋ سالاسى بويىن­شا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرىگۋ; ورتالىق ازيا، قىتاي، جاپونيا، كورەيا، ­رەسەي، تۇركيا، ەۋروپا، سولتۇستىك امەريكا جانە تاعى باسقا الەم ەلدەرىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ­دامىتۋ; دۇنيەجۇزى قازاق جانە تۇركى تىلدەرى وقىتۋشىلارىنىڭ حالىقارالىق قارىم-قاتىناستارىن نىعايتۋ ماقساتىندا تۇركى تىلدەرىن وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كاسىبي ۇيىمدارمەن بايلانىس ورناتۋ سياقتى، ت.ب. ماسەلەلەر ءوز شەشىمىن كۇتۋدە.
قازىرگى قوعامنىڭ بەلدى مۇشەسى – ەموتسيونالدى جانە راتسيونالدى اقپاراتتى ءوز قابىلداۋىنا سۇيەنە وتىرىپ تەڭەستىرەتىن، ءوز دۇنيەتانىمىن جان-جاقتى­ اقپاراتتار كەڭىستىگىمەن تىعىز بايلانىستا قالىپتاستىراتىن جەكە تۇلعا، سوندىقتان ەل بولاشاعى وتباسىدا­ ورنىققان داستۇردەن، بالاباقشاعا اياق باسقان ءسابيدىڭ تاربيەسىنەن، مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان بالالاردىڭ وقۋ باعدارلاماسىنان، بىلىكتى مامان بولۋعا تالپىنعان ستۋدەنتتىڭ سانالى جوسپارلاۋى­نان­­ ءارى قوعامدىق قاتىناستار مەكتەبىنىڭ بەرىك ۇستانىمدارىنان باستالاتىنىن ۇمىتپاعانىمىز دۇرىس.
بىرلەستىك قازاق ءتىل ءبىلىمى، ەلتانۋ، ءتىل وقىتۋ مەن سالىستىرا-سالعاستىرا تالداۋ باعىتىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ، عىلىمارالىق بايلانىستى نىعايتا وتىرىپ، پىكىر الماسۋ، حالىقارالىق عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋ، بىرلەسكەن زەرتتەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ، تىلدىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى وقىتۋ ادىستەمەلەرى مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ سوڭعى جاڭالىقتارىن جيناقتاۋ، تاراتۋ جانە ءوزارا تاجىريبە الماسۋ باعىتتارىندا دا جوسپارلى مىندەتتەر قويىپ وتىر. «حالىق ءومىرى ءبىر جىلداپ، ون جىلداپ، قاتتا ءجۇز جىلداپ تا ەمەس، مىڭ جىلداپ سانالادى… ءار جۇرت بالاسىن اۋەلى ءوز تىلىندە وقىتىپ، ءوز تىلىندە جازۋعا ۇيرەتىپ، ءوز ءتىلىنىڭ جۇيەسىن ءبىلدىرىپ، جولىن ­تانىتىپ، بالالار ابدەن داعدىلانعاننان كەيىن باسقاشا وقىتا باستايدى. ءبىز دە ءتىلىمىز بۇزىلماي ساقتالۋىن تىلەسەك، وزگەلەرشە اۋەلى ءوز تىلىمىزبەن وقىتىپ، سونان سوڭ باسقاشا وقىتۋ ءتيىسپىز» دەپ احمەت بايتۇرسىنۇلى اتاپ وتكەندەي، مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە يە قازاق ءتىلىنىڭ ءورىسى ونىڭ قولدانبالى سيپاتىمەن، ايالىق كەڭىستىگىمەن، عىلىمي مۇمكىندىگىمەن ەسەپكە الىنادى. زامان تالابىن ايعاقتاعان كاسىبي قۇزىرەت پەن تۇلعالىق ءوسۋ ۇستانىمدارى ادامنىڭ قاتىسىمدىق قابىلەتىمەن، ويىن ەركىن جەتكىزۋ، پىكىرىن دالەلدەي الۋ شەبەرلىگىمەن بولاشاققا جول باستايتىندىقتان، ءتىلدى ءوز الدىنا وقشاۋ تۇراتىن قۇبىلىس رەتىندە ەمەس، قارىم-قاتىناستىڭ قۇرالى، اقپاراتتىڭ كىلتى دەپ تانۋ ونىڭ «عۇمىرىن» ۇزارتۋعا، قوعامدىق قاجەتتىلىگىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
بىرلەستىك 2018-2022 جىلدار ارالى­عىنا بەكىتىلگەن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ نەگىزىندە 4 باستى باعىتتى العا تارتىپ وتىر. 1-باعىتتىڭ ماقساتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جانە شەتەلدەگى قازاق ءتىلىن وقىتۋ، مەڭگەرۋ ماسەلەلەرى ناقتىلاۋدا. بۇگىن قازاق ءتىلى ءارى بابالار مۇراسىنىڭ قورى، ءارى ۇرپاقتىڭ زاماناۋي­ ءبىلىمىنىڭ وزەگى بولعان جاعدايدا عانا حالىقتىق باعدار ناتيجەلى بولماق. ­تاريحي ءىلىمنىڭ باستاۋىن، مادەني ءداستۇردىڭ قۇندىلىقتارىن قامتىعان ءتىل زامانعا قاجەت ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن بايلانىسىن ۇزبەۋ كەرەك، ويتكەنى ءتىلدىڭ دامۋ كەڭىستىگى دە، جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەرگە توتەپ ­بەرەر قۋاتى دا ونىڭ، ەڭ الدىمەن، عىلىمي الەۋەتىمەن ولشەنەدى. قازىرگى تىلدىك ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسى جەكە تۇلعاعا باعىتتالىپ، ءتىل ۇيرەنۋشىنىڭ ىسكەرلىگىن، كوممۋنيكاتيۆتىك قۇزىرەتتىلىگىن دامىتۋ مىندەتتەرىمەن ۇشتاسقان جاعدايدا عانا قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ اكادەميالىق عىلىمي قورىن جەتىلدىرۋ ءارى ءتىل مەڭگەرتۋدىڭ ادىستەمەلىك بازاسىن جاڭا تەحنولوگيالارمەن تولىقتىرۋ مۇمكىن­دىكتەرى پايدا بولادى. وسى ماقساتتا ءداستۇرلى ۇلگىلەرمەن قاتار، الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنگەن مودەلدەردى باسشىلىققا الۋ قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ كاسىبي-باعدارلىق ۇستانىمدارىن جان-جاقتى جۇيە­لەۋگە، سول ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ايتارلىقتاي ۇلەسىن قوسا الادى.
جىلدان-جىلعا نىعايىپ كەلە جاتقان ءبىلىم جانە عىلىم، كاسىبي دايىندىق پەن تاجىريبە الماسۋ سالالارىنداعى قارىم-قاتىناستار بۇگىن جاستار مەن ورتا بۋىن وكىلدەرى اراسىنداعى تىلدىك دايىندىقتىڭ دەڭگەيىن ساپالى تەڭگەرىمدە ۇستاۋعا نەگىز بولىپ وتىر. بىرنەشە تىلدە ەركىن سويلەيتىن تۇلعا مەملەكەتتىك مۇددە قاعيداتتارىن جاھاندىق ۇستانىمدارعا نەگىز ەتۋمەن قاتار، وركەنيەت قۇندىلىقتارىن ۇلتتىق ويلاۋ سۇزگىسىنەن وتكىزۋ قاجەتتىگىن دە وزەكتەي الادى دەپ ەسەپتەلەدى. ناتيجەسىندە بىرلەستىك قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ لينگۆوديداكتيكالىق نەگىزى مەن تەحنولوگياسىن دامىتۋ باعىتىندا قازاقستانداعى جاڭا پەداگوگيكالىق زەرتتەۋلەرمەن تانىسۋ، دەڭگەيلىك قازاق ءتىلىن وقىتۋ ادىستەمەسى بويىنشا تاجىريبە الماسۋ، وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالداردىڭ قورىن جيناقتاۋ، تىلدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن جۇيەلەۋ، قازاق ءتىلىن ەكىنشى ءتىل رەتىندە مەڭگەرتۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ، كاسىبي قازاق ءتىلىن وقىتۋ ادىستەمەسى مەن تەحنولوگياسىن دامىتۋ، كاسىبي مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن بىرلەسكەن سەمينارلار وتكىزۋ سياقتى ماسەلەلەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا اتسالىسۋدى كوزدەپ وتىر.
باعدارلى تىلدىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن تالداپ كورسەتۋ، ءداستۇرلى تىلدىك ءبىلىم بەرۋ ۇلگىلەرىمەن قاتار، الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنگەن مودەلدەردى وزەكتەۋ قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ كاسىبي-باعدارلىق ۇستانىمدارىن جان-جاقتى جۇيەلەۋگە، سول ارقىلى ونىڭ ورتاق مودەلدەۋ پرينتسيپتەرىن ايقىنداۋعا كومەكتەسەدى.
2018 جىلدان قولعا الىنعان رەسمي جۇمىستار اياسىندا بىرلەستىكتىڭ ۇيىمداس­تىرۋىمەن 3 ادىستەمەلىك سەميناردىڭ وتكەنىن اتاۋعا بولادى. قاتىسۋشىلار قاتارىندا مەكتەپ، كوللەدج، جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قازاق ءتىلى مۇعالىمدەرى مەن وقىتۋشىلارى، ءتىل ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قامتىلدى. العاشقى ­سەمينارلار 2 كۇندىك مەرزىمدە ۇيىمداس­تىرىلسا، 2019 جىلدىڭ ­مامىر ايىنا­ جوسپارلانعان سەمينار 1 اپتالىق باعدارلاماعا ۇلاستى. قازاق ءتىلىنىڭ ­عى­لىما­رالىق كەڭىستىگىن وزەكتەۋ ماقساتىندا قاتىسۋشىلارعا «STEAM جۇيەسى بويىنشا ءتىل وقىتۋ: تەحنولوگيالار مەن داعدىلار» دەگەن تاقىرىپ تاڭدالدى. «STEAM» – عىلىم، تەحنيكا، ينجەنەريا، ماتەماتيكا جانە ونەر سالالارىن قامتۋعا نەگىزدەلگەن كىلت ۇعىمنىڭ اياسىندا تىلدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن تەحنولوگيالىق قۇرالدارى قاتىسۋشىلار تاراپىنان اسقان قىزىعۋشىلىقپەن قابىلداندى. Playposit، Socrative، Thinglink & Google Doc قوسىمشالارى نەگىزىندە قازاق ءتىلىن وقىتۋ جۇيەسى مەن تاپسىرمالارىن مۋلتيمەديالىق قۇرالدارعا بەيىمدەۋ، سول ارقىلى ءتىل ۇيرەنۋ نەمەسە جەتىلدىرۋ ساباقتارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ سەمينارلار تىزبەگىنىڭ باستى مىندەتىن ايقىندادى.
قازاق ءتىلى وقىتۋشىلارىنىڭ تاجىريبە الماسۋ پلاتفورماسىن دامىتۋ – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن تالاپ­تا­رىنىڭ ءبىرى، سول سەبەپتى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كەلگەن مامانداردىڭ كاسىبي-كوم­مۋنيكاتيۆتىك قابىلەتتەرىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا ارنايى كەيس جاتتىعۋلارىن، تەست تاپسىرمالارى مەن ويىن فورمالارىن دامىتۋ، سونىڭ نەگىزىندە بەلسەندى لينگۆيستيكالىق كاپيتال مەن تەرمينو­لو­گيالىق بازانى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى ىرىكتەلىپ ۇسىنىلدى.
ارنايى ۇيىمداستىرىلعان ادىستە­مەلىك ساباقتاردى، بىرىنشىدەن، ­نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ دەپارتامەنتى وقىتۋشىلارىنىڭ تاجىريبە الماسۋ مۇمكىندىكتەرى، ەكىنشىدەن، قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلعان ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا پەداگوگيكالىق، پسيحولوگيالىق، تانىمدىق سۇرانىستارىن يگەرۋ جولدارى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. بۇل قاتاردا سەمينارلار ءبىر جاعىنان وتاندىق ادىسكەرلەردىڭ تاجىريبەلەرىمەن ساباقتاسسا، ەكىنشى جاعىنان ماھيرا ياكۋپ، ديانا كوب-زيگادلا، تۋعبا يلديريم، ەريك ­ااسلاند سياقتى شەتەلدىك مامانداردىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك تەحنولوگيالارىمەن بايلانىسۋعا مۇمكىندىك بەردى. مامىر ايىندا وتكەن سەميناردىڭ وزگەشەلىگىن جوعارى وقۋ ورىندارى وقىتۋشىلارىنىڭ ءوزارا جانە مەكتەپ مۇعالىمدەرىمەن پىكىر ال­ماسۋ، سۇحباتتاسۋ مۇمكىندىكتەرى ايعاقتايدى. قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ دەپارتامەنتى وقىتۋشىلارىمەن قوسا، قازاق ءتىلىن وقىتۋ شەبەرلىگىن كيمەپ، م.س.نارىكباەۆ اتىنداعى كازمزۋ مەن ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى ورتاعا سالدى. بولاشاقتا ۇتىمدى جالعاسىن تاباتىن بۇل باستامانىڭ ماڭىزدىلىعى لينگۆوديداكتيكالىق ورتالىقتاردىڭ، ادىستەمەلىك مەكتەپتەردىڭ وزەكتەلۋىمەن تۇسىندىرىلەدى.
بۇگىن قازاقستان ءۇشىن قازاق ءتىلىن عىلىم نىسانى رەتىندە زەرتتەي وتىرىپ، ونىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلىن باسشىلىققا الۋ، سول ارقىلى قازاقتانۋدىڭ ىرگەلى دە مازمۇندى ۇستانىمدارىن حالىقارالىق نەگىزدە قالىپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى. عىلىمي ساباقتاستىق ناتيجەلەرى ەل بولاشاعىنا قىزمەت ەتۋ ءۇشىن كەز كەلگەن تۇجىرىم قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ماماننىڭ بىرلەسكەن ساراپتاماسىنان ءوتۋ كەرەك. بۇل ءبىرجاقتى پىكىرلەردى بولدىرماۋمەن قاتار، قازاق ەلىنىڭ كيەلى قۇندىلىقتارىن دۇرىس تانىتا بىلۋگە ءارى حالىقتىق داستۇرلەرگە تەرەڭ ءپالساپالى تۇسىنىكتەمەلەر بەرۋگە كومەكتەسەدى.
ەلتانۋدىڭ ىرگەسى بەرىك، ۇرپاق الدىنداعى ابىرويى اسقاق بولۋ ءۇشىن عىلىمعا ارتىلار جۇكتىڭ سالماعى زور. وسىعان وراي، حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قازاق ءتىلىنىڭ عىلىم نىسانى رەتىندە زەرتتەلۋىن جۇيەلەۋ بىرلەستىكتىڭ ەكىنشى باعىتىن انىقتاپ وتىر. ول ءۇشىن قازاقستاننىڭ جوعارعى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىس ورناتۋ،­ بەكىتىلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر بويىنشا ورتاق اقپاراتتىق قور دايىنداۋ; عىلىمي-ادىستەمەلىك سەمينارلار وتكىزۋ، اكادەميالىق ۇتقىرلىق اياسىندا قازاق تىلىنەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جۇرگەن شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەردىڭ تىزىمدەمەسىن دايىنداۋ، شەتەلدەگى قازاق ءتىلى ماسەلەلەرىن زەرتتەۋشى مامانداردىڭ، ستۋدەنتتەردىڭ قورىن دايىنداپ، ۆەب-پاراقشاعا ­ورنالاستىرۋ، عىلىمي ىنتىماقتاستىق باعىتىن دامىتۋ، بىرلەسكەن جوبالار دايىنداۋ; تاجىريبە الماسۋ باعىتىندا كونفەرەنتسيالار، سەمينارلار وتكىزۋ; شەتەلدىك جەتەكشىلەرمەن دارىستەر وتكىزۋ سياقتى ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىر. بۇل باستامانىڭ العاشقى ۇلگىلەرى قاتارىندا عالىم ز.كۇزەكوۆانىڭ ەراسمۋس­ باعدارلاماسى اياسىندا گۋمبولدت ۋنيۆەرسيتەتىمەن ەكىجاقتى بايلانىس ورنا­تۋىن، گ.وماربەكوۆانىڭ ە.ااسلاندپەن «قازاق ماقال-ماتەلدەرىن زەرتتەۋدەگى جاڭا تسيفرلىق مۇمكىندىكتەر» تاقىرىبىندا عىلىمي جوبا دايىنداۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. قازاقتىڭ ءتىلى مەن تاريحى عىلىم نىسانى رەتىندە ءاردايىم ءجىتى قاداعالاۋدا بولۋعا ءتيىس، سول كەزدە عانا حالىقتىق مۇرا مەن قازاقي كانوندار ءتيىستى باعاسىن الىپ، بولاشاققا قىزمەت ەتە الادى. «… ەسكىسىز جاڭا بولمايدى. ونىڭ ءتالىمىنسىز، اششى ساباعىنسىز ەرتەڭگى كۇننىڭ قاسيەتى تانىلمايدى… قانمەن سىڭگەندى قاسيەتتەمەسەڭ، ءقادىرىڭ بولمايدى» دەگەن ەكەن كەزىندە د.قوناەۆ. دەمەك، قازىرگى جاھاندىق عىلىمنىڭ ساپالى بولشەگى بولعىمىز كەلسە، ءار جازىلار ءسوزدى، ءار ايتىلار تۇجىرىمدى ەل تاعدىرى، بابالار اماناتى تۇرعىسىنان تارازىلاي ءبىلۋىمىز كەرەك.
تانۋ مەن تانىتۋ ماقساتىن كوزدەگەن باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە بىرلەستىك ءتۇبى ءبىر تۇركى تىلدەرىمەن بايلانىس ورناتۋ، جاھاندىق كەڭىستىكتە ورتاق قۇندى­لىقتاردىڭ وزەگىن جوعالتپاۋ ماسەلەلەرىن دە وزەكتەپ وتىر، سوندىقتان قازاقستانداعى «تۇركى اكادەمياسى» حالىقارالىق ۇيى­مىمەن، «تۇركى كىتاپحاناسى» قورىمەن بايلانىس ورناتۋ، بىرلەسكەن عىلىمي جوبالار دايىنداۋ، شەتەلدەگى كاسىبي ۇيىمدارمەن، امەريكاندىق تۇركى تىلدەرى وقىتۋشىلارىنىڭ قاۋىمداستىعىمەن (AATT)، تۇركيالىق Türkçe Öğretim Merkezleri (تÖمەR)، يۋنۋس ەمرە ينستي­تۋتىمەن جانە باسقا دا تۇركى تىلدەرىن وقىتۋ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماق­تاستىقتى ارتتىرۋ، تۇركى تىلدەرىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك قورىمەن تانىسۋ، قازاق ءتىلى مەن تۇركى تىلدەرىنىڭ ساباقتاسقان عىلىمي-ادىستەمەلىك قورىن دايىنداۋ جانە بىرلەسكەن سەمينارلار مەن فورۋمدار وتكىزۋ سياقتى مىندەتتەر تىزبەگى دە قوسا دايىندالدى. بۇگىنگى كۇنى بىرلەستىك مۇشەلەرى امەريكاندىق تۇركى تىلدەرى وقىتۋشىلارى قاۋىمداستىعىنىڭ (ااتت) ءداستۇرلى تۇردە جىل سايىن وتەتىن كونفەرەنتسيالارىنا قاتىسىپ، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىتۋ تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالادى. 2018 جىلى وتكەن شارا «تۇركى تىلدەرى مەن ادەبيەتىن وقىتۋ جۇيەسىندەگى وقۋ باعدارلامالارى مەن ماتەريالدارىن دامىتۋ» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلسا، بيىلعى جيىن «تۇركى تىلدەرىن وقىتۋدىڭ پەداگوگيكالىق نەگىزدەرىن» تالداۋعا باعىتتالادى. قازاقستاندىق مامانداردىڭ باياندامالارى اۋديتوريادا ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدانادى.
ن.ا.نازارباەۆ: «رۋحاني جاڭعىرۋ ۇلتتىق سانانىڭ ءتۇرلى پوليۋستەرىن قيىننان قيىستىرىپ، جاراستىرا الاتىن قۇدىرەتىمەن ماڭىزدى. بۇل – تارلان تاريحتىڭ، جاسامپاز بۇگىنگى كۇنى مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى» دەپ تۇجىرىمداعانداي، قازاق ەلىنىڭ بولاشاقتا تابىستى بولۋى «ادامدارىنىڭ باسەكەلىك قابىلەتىمەن ايقىندالىپ»، «بابالاردان ميراس بولىپ، قانىمىزعا سىڭگەن… ىزگى قاسيەتتەردى قايتا تۇلەتۋىمىز» ارقىلى مۇمكىن بولماق. ولاي بولسا، ءار ادامنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى دا، تىرشىلىكتەگى سەنىمى دە وسى ۇعىمداردىڭ كيەسىمەن ولشەنىپ، قۇدىرەتىمەن جاڭعىرىپ وتىرعانى ابزال. ءار يگى ءىستىڭ باستاۋىندا «قازاقتىڭ ءتىلى»، «قازاقتىڭ جولى»، «قازاقتىڭ بولاشاعى» دەگەن ماعىنالى بىرلىكتەر كورىنىس تاۋىپ، «ۇلتتىق جادى»، «ۇلتتىق كود»، «ۇلتتىق بىرەگەيلىك» ماسەلەلەرى «جاھاندىق باسەكە» قاعيداتتارىمەن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىق قۇراسا، قازاق ءتىلىنىڭ، شىن مانىندە، «عۇمىر بايگەسىندەگى» ورنى انىقتالار. بۇگىن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بىرلەستىك الدىندا قازاق ءتىلىن ادەبيەتپەن، تاريحپەن، ساياساتتانۋمەن، الەۋمەتتانۋمەن، فيلوسوفيا جانە پسيحولوگيامەن، مادەنيەتتانۋمەن بايلانىستىرۋ، «تۋعان جەر» باعدارلاماسى نەگىزىندە ءپانارالىق ساباقتاستىق ۇستانىمدارىنا نەگىزدەلگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ، گەوگرافيا، انتروپولوگيا، تاريح، تۇركىتانۋ، ادەبيەت سالالارىنىڭ قازاق ءتىل بىلىمىمەن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىعىن دامىتۋ، «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ باعىتتارى وزەكتەلۋدە. ادامعا ءتان تانۋ مەن زەردەلەۋ ارەكەتتەرىن ەۆريستيكالىق پروتسەسس دەپ تاني وتىرىپ، ءارقايسىسىن ءارى شىعارماشىلىق، ءارى كوگنيتيۆتىك، ءارى پسيحولوگيالىق داعدىلاردىڭ توعىسى دەپ قاراستىرۋ ءتىل تۋرالى ءىلىمدى عىلىمارالىق جۇيەنىڭ دىڭگەگى دەڭگەيىنە كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەرى حاق. ءتىل ساۋاتتىلىعىن كونسترۋكتسيالار تياناقتىلىعىنا، ويدىڭ جۇيەلى تابيعاتىن سوزدەر مەن ۇعىمداردىڭ ۇيلەسىمدى ترانسفورماتسياسىنا ارقاۋ ەتەتىن اتالمىش قۇدىرەتتىڭ ەلباسى اتاپ وتكەن «كەڭىستىك پەن ۋاقىت» ولشەمدەرىندە الار ورنى ايرىقشا. «ۋاقىت پەن كەڭىستىك­تىڭ كوكجيەگى توعىسقان كەزدە ۇلت تاريحى باستالادى» دەگەن ويدى جالعاستىرا وتىرىپ، «تۋ ۇستاعان سالت اتتى جاۋىنگەر بەينەسىنىڭ» مادەني كودى، «اڭ ءستيلى فەنومەنى»، «التىن ادام» كەلبەتى «تۇركى الەمىنىڭ بەسىگىن» تەربەتە وتىرىپ، ۇرپاق جادىندا اسقان ماقتانىشپەن جاڭعىرىپ، عاسىرلار قويناۋىنا جول تارتۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىنىڭ زاماناۋي قاجەتتىلىكتەرىنە زەر سالۋ كەرەك دەپ تۇجىرىمداعىمىز كەلەدى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1058090

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 3 مينوت
الماتىدا ءۇي ورتەنىپ، ء 7 مينوت
ءشامىل مۇحامەدجانوۆ | 13 مينوت
中国哈萨克语广播网 13 مينوت
قايىرىمدىلىقتى سىلتاۋ ە 23 مينوت
الماتىدا قۇبىر جارىلۋىن 1 ساعات
قازاقستان-رەسەي ساۋدا ا 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
وزبەكستانداعى قازاقستان 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
«حابار» اگەنتتىگىنىڭ تى 1 ساعات
فۋتبول: قازاقستان جاستا 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
اۆتوكولىكپەن بالا تاسىم 1 ساعات
اقتوبەنىڭ ورتالىق كىتاپ 1 ساعات
باس ءمۇفتي يسەسكو باس د 2 ساعات
تەننيس: بۋبليك «كرەمل ك 2 ساعات
مايلىباەۆ اباقتىدان مەر 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
جاڭاوزەندەگى تۇرمىسى نا 2 ساعات
نازارباەۆ: «قۇرىلىس بىت 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
تەننيس: پۋتينتسەۆا ماسك 2 ساعات
كاتالونيا ساياساتكەرلەر 2 ساعات
سقو-دا دارىندى پوليتسەي 2 ساعات
سەمەيدە ونكولوگيالىق دە 3 ساعات
سەمسەرلەسۋدەن قازاقستان 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 3 ساعات
جاڭاوزەندە بەس جىلدا 3 3 ساعات