ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-20937296235 %65 %
2019-10-211409463247 %53 %
2019-10-22357153025 %75 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: اقجۇنىس ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 21:15 - 2018/07/29

قازاق تىلىنە جول جابىق

قازاق تىلىنە جول جابىق

تاياۋدا جۇمىس بابىمەن شىرايلى شىمكەنت قالاسىنا جولىم ءتۇستى. قاراما-قارسىمداعى ورتا جاستاعى قازاق قىزى ەكەۋىمىز ءجون سۇراستىق. رەسەيدىڭ ومبى قالاسىنان كەلگەنىن ايتقان سوڭ، جارايدى دەپ مەن دە ونىمەن ورىسشا سويلەسە باستادىم. «ومبىداعى قازاقتاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى، جاي-كۇيى قالاي؟» دەگەن سۇراعىما، ءوزىن ايگۇلمىن دەپ تانىستىرعان قارىنداس بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:

– مەن 1979 جىلى ومبى قالاسىندا تۋىلدىم. اكەم ورىس مەكتەبىندە حيميادان، انام سول مەكتەپتە ماتەماتيكادان ساباق بەرەتىن. بۇگىندە زەينەتكەرلىك دەمالىستا. بالاباقشا، مەكتەپ جانە جوعارى وقۋ ورنىن ورىسشا وقىدىم، ويتكەنى، رەسەيدە قازاق مەكتەبى جوق. باستاۋىش قازاق سىنىپتارى مەن فاكۋلتاتيۆتى ساعاتتار عانا ساقتالعان. قانداستارىمىزدىڭ سانىن رەسەيلىك ساناقشىلار ميلليونعا جەتكىزبەي ءجۇر. ءبىراق، ولاي ەمەس، رەسەيلىك ازاماتتاردىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتا ۇلتى كورسەتىلمەگەندىكتەن، قازاقتار سانى وتە تومەن ايتىلۋدا. ءبىزدىڭ شامالاۋىمىزشا، قانداستارىمىزدىڭ سانى ءبىر جارىم ميلليونعا جەتىپ جىعىلادى. «تۇيەگە جانتاق كەرەك بولسا، موينىن سوزادى» دەگەن بابالارىمىز. مەكتەپ سۇراعان جان بولماسا، مەكتەپ سانى قايدان كوبەيمەك؟! ۋنيۆەرسيتەتتەر ءوز ءتىلىمىزدى وقىتاتىن ارنايى ساعات ءبولىپ، ورىن بولگەنىمەن، قازاق ءتىلىن جەتىك بىلەتىن ءمۇعالىم جوق. ءبىزدىڭ ءسالت-داستۇرىمىز، ءتىلىمىز تەك وزىمىزگە كەرەك. جەرگىلىكتى بيلىك ەشكىمگە شەكتەۋ قويعان ەمەس. كەرىسىنشە، كەڭەس وداعى كەزىندە بولماعان مۇمكىندىكتەر جاسالىپ وتىر. بارلىق وقۋ ورىندارىندا قازاق ءتىلىن وقىتاتىن ۇستاز جوق. بۇل ماسەلەگە قازاقستان ۇكىمەتى ءالى كۇنگە نەمقۇرايدىلىق تانىتۋدا. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وسى جاعدايدى ەسكەرىپ، انا ءتىلىمىزدى وقىتاتىن مۇعالىمدەر جىبەرسە، ۇلكەن كومەك بولار ەدى.
قازاق مەكتەپتەرىنىڭ، قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ جوقتىعى – ومبىداعى ورىستانعان قازاقتاردىڭ ءوز تىلىنە دەگەن ىقىلاسىنىڭ جوقتىعىنان بولىپ وتىر. جىلدا ومبى قالاسىندا وتەتىن «قازاقستان – اتا جۇرتىم، قاسيەتىم – انا ءتىلىم» اتتى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنداعى وليمپيادا 1996 جىلى باستالعان. ءبىراق، ارنايى مامان بولماعاندىقتان، وليمپيادا دەڭگەيىندە دايىندىعىمىز ونشا ەمەس. بالالاردى ۇلتتىق رۋحتا تاربيەلەيتىن وسىنداي ءىس-شارالاردىڭ ماڭىزى زور. 2004 جىلى اباي اتىنداعى مەكتەپ اشىلىپ، دەمالىس كۇندەرى ساباق وتكىزۋگە رۇقسات بەرگەن. ءبىراق، ول مەكتەپ كوپ ۇزاماي ورىس مەكتەبىنە اينالدى، سەبەبى مەكتەپ يت ولگەن جەردە، ورتالىقتان وتە الىس، بارىپ-كەلۋ مۇڭ بولعاندىقتان، اتا-انالارى بالالارىن مەكتەپكە جىبەرمەي قويدى. مىنە، تىلىمىزگە دەگەن ىقىلاس – وسىنداي. ومبىلىق قازاقتاردىڭ باسىن قوساتىن ورتالىق، كىتاپحانا، مۇراجاي دەگەندى ايتپاسام دا بولادى. ناق وسى ماسەلەمەن ەلىمىزدىڭ مادەنيەت مينيسترلىگىنە كەزىندە مەنىڭ اكەم حات جازعان، كومەكتەسەمىز دەپ ۋادە بەرگەنىمەن، كومەك بولمادى.

قازاقشا سويلەيىك

قازاقشا سويلەيىك

2001 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتى قىزىل ديپلومعا اياقتادىم. ءبىراق، ءوز ماماندىعىم ەسەپشى بولعانىمەن، جۇمىس تابا المادىم. مىڭ جەردەن اقىلدى بولعانىڭمەن، ۇلتىڭ ورىس بولماعان سوڭ، الىسقا ۇزاي المايسىڭ. ويتكەنى، جەرگىلىكتى گازەتتەردەن جۇمىس ىزدەسەڭىز، ءتىپتى ەدەن جۋشىنىڭ ءوزىن ورىس ۇلتىنىڭ وكىلى كەرەك دەپ جازىپ قويادى. سوندىقتان، امالىڭ جوق، قاي جەردە جۇمىس تابىلسا، سول جەردە ىستەۋگە تۋرا كەلەدى. ءار جىلى وتكىزەتىن ناۋرىز مەرەكەسىن الاڭعا ەكى كيىز ءۇي تىگىپ اتاپ وتەتىنبىز، وتكەن 2012 جىلى 21 ناۋرىز كۇنى 250-300-گە تارتا ومبى قازاقتارى باس قوستى. سوندا كيىز ءۇيدىڭ عاجايىپ قۇرىلىسىنا تاڭدانىپ، تامسانىپ قارادىم. ءۇيدىڭ ءىشى قانداي كەرەمەت ويۋلارمەن ورنەكتەلگەنىن كورىپ، قايران قالدىم. داستارقانىمىزدان ءدام تاتقان ورىستار جانە بىرگە كەلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرى «قانداي عاجاپ!» دەپ باستارىن شايقادى.
وسىلاي ومبىدا جۇرە بەرسەم، بولاشاعىم جوق ەكەندىگىنە كوزىم جەتتى. «وتان – وتتان دا ىستىق» دەپ، نە دە بولسا، تاۋەكەلگە بەل بۋىپ، استاناعا كەلدىم. التى اي بۇرىن مەنىڭ جان-قۇربىم قۇرالاي مەنىڭ ايتقانىما كونبەي، نيكولاي دەگەن ورىس جىگىتىنە تۇرمىسقا شىقتى. ورىسپەن شاتىسىپ جاتقان قازاقتاردىڭ سانىندا ەسەپ جوق. ەرتەڭ ءبىر ۇرپاق اۋىسقاندا، تاپ-تازا ورىس بولىپ شىعا كەلەدى. ول جاعىن ويلاپ جاتقان ەشكىم جوق. ءوز باسىم، استانادا ءۇش ايدان بەرى جەكە كومپانيادا ەسەپشى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن، جاعدايىم جامان ەمەس… – دەپ ومبىلىق قارىنداس ءسوزىن اياقتادى.
ال ءبىز بولساق، «كوپۇلتتى قازاقستان» دەپ، قازاق ءتىلىن بىلمەسە دە، ولاردى مينيستر دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىپ، الدارىندا باسىمىزدى بۇعىپ، قۇدايداي تابىنامىز. ۆ.بوجكو، ۆ.شكولنيك، ي.روگوۆ، ن.كورجوۆا، ۆ.تەرەشەنكو… تىزە بەرسەم، ۇشى-قيىرى كورىنبەيدى. ورىس ۇلتىنان شىققان سەناتورلار مەن دەپۋتاتتار، اكىم-قارالار جەتەرلىك. ودان قالا بەردى، قازاقستاندا 100 ۇلت مەكتەبى، 170 جەكسەنبىلىك مەكتەپتەر بار. ولاردا 23 ۇلت تىلدەرى وقىتىلادى. ءۇش ۇلتتىق جاڭعىرۋ مەكتەپتەرىندە 23 بولىمشە بار، ولاردا 12 ۇلتتىڭ انا ءتىلى وقىتىلادى. ۇكىمەت جىل سايىن بۇل مەكتەپتەرگە 12 ميلليون تەڭگە ءبولىپ وتىرادى. سونىمەن قاتار، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن دە ولارعا قوماقتى قارجى بەرىلىپ وتىرادى. ەلىمىزدە 4 رەسپۋبليكالىق، 15 ايماقتىق ۇلتتىق گازەتتەر شىعادى، التى ۇلتتىق تەاتر ونەر كورسەتەدى. ولار – قازاق، ورىس، نەمىس، ۇيعىر، كورەي، وزبەك تەاترلارى. جىل سايىن ەتنيكالىق توپتاردىڭ ونداعان كىتاپتارى مەن جۋرنالدارى جارىق كورۋدە. بۇدان تىس، اسسامبلەيانىڭ اتىنان قازاقستانداعى ۇلتتىق مادەني ورتالىقتاردىڭ ءۇش ستاتۋسى بار. ولار رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق، اۋداندىق بولىپ ۇشكە بولىنەدى. ماسەلەن، رەسپۋبليكالىق ۇلتتىق مادەني ورتالىقتار تۋرالى ايتاتىن بولساق، بۇگىنگى تاڭدا ادىلەت مينيسترلىگىندە ناقتى تىركەلگەن 28 مادەني ورتالىق بار. بۇل ورتالىقتاردىڭ وبلىستا، اۋداندا فيليالدارى جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي ۇلتتىق مادەني ورتالىقتاردىڭ جەرگىلىكتى ادىلەت باسقارمالارىنا زاڭدى تىركەلگەندەرى دە، تىركەلمەگەندەرى دە بولادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە، ەلىمىزدەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن ۇلتتىق مادەني ورتالىقتارىنىڭ جالپى سانى 820-دان اسادى. ولاردىڭ ء324-ى زاڭدى تىركەلگەن. قالعاندارى وزدەرىنىڭ تۇرعىلىقتى جەرىندە توپتاسىپ، انسامبل قۇرىپ، ەتنومادەني ورتالىق رەتىندە بىرلەسىپ جۇمىس جاساپ جاتىر.

قازاق ءتىلى

قازاق ءتىلى

«كازاچەستۆو» مەن «لاد» قوزعالىسىنىڭ ىس-ارەكەتتەرىن ايتپاي-اق قويايىن، كەيبىر ۇيىمداردىڭ قازاققا قارسى جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن: كوكشەتەۋ قالاسىنان شىعاتىن «ستەپنوي ماياك» گازەتىنىڭ سكونۆوردىندا ء«تورت ارىپتەن تۇراتىن ءسوز، قاڭعىباس قازاقتىڭ ءۇيى» دەگەنى بۇتىندەي قازاقتىڭ ار-نامىسىن قوزدىردى. باسقانى بىلاي قويعاندا، قازاقتىڭ جۇرەگى استانا قالاسىندا قازاق پاتريوتتارىنىڭ باسىن قوسايىن دەسەڭ، عيمارات بىلاي تۇرسىن، كابينەت تابا الماي دال بولاسىڭ. وسىدان كەيىن نە ايتۋعا بولادى؟!
رەسەيدە وتكەن عاسىردىڭ باسىندا 3 ميلليونعا جۋىق قازاق بولسا، بۇگىندە ونىڭ 1 ميلليونى عانا قالىپتى، قالعانى اسسيميلياتسيالانىپ، ورىستانىپ تىنعان. باسقانى بىلاي قويعاندا، دەموكراتيا جولىن ۇستانعان رەسەيدە بىردە-بىر ۇلت وكىلدەرىنە مەكتەپ جوق. ءتىپتى، كۇنى كەشەگە دەيىن بىزدەن ۇلت مۇددەسى تۇرماق، جالپى ساياساتتان باستاپ ۇيدەگى اۋىز سۋعا دەيىنگى ماسەلەلەر بويىنشا ەشكىم ەشتەڭە سۇراعان ەمەس. بىزدەن ويلانۋ، شەشىم قابىلداۋ دەگەن تالاپ ەتىلگەن جوق. ءبىز ءۇشىن ويلايتىن دا، شەشىم قابىلدايتىن دا ماسكەۋ ەدى. بىزگە تەك سونى ورىنداۋ عانا قالاتىن. بۇل – ۇلكەن ماسەلە. ءوز ەلىڭنىڭ ەرتەڭىنە ءوزىڭ جاۋاپ بەرۋىڭ، وسى جولداعى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ جولدارىن ءوزىڭ تابۋىڭ، قيامەت-قايىمنان دا قيىن شارۋا ەدى. ونى اينالاسى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە شەشىپ تاستاۋ مۇمكىن ەمەس.
سونىمەن بىرگە، رەسەي ساياساتى – قاشاندا قازاققا نانعا ينە قوسىپ بەرۋى تاريحتان بەلگىلى. ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ كارىقۇلاقتارى ۇنەمى «ورىستان دوسىڭ بولسا، قولىڭدا ايبالتاڭ بولسىن» دەپ قايتا-قايتا ايتىپ وتىراتىن. وعان قازاقتىڭ دالاسىنداي دارحان كوڭىلى، ەشكىمدى بولمەي-جارماي باسىنان سيپاپ، باۋىرىنا باساتىنىن قوسىڭىز، جەتى اتاسىن جەتىك بىلەتىن، ارى مەنەن قانى تازا، جۇرەگى پاك، ارامدىقتان ادا، قياناتتان شەت، ارازدى تاتۋلاستىراتىن، الىستى جاقىنداستىراتىن قوي اۋزىنان ءشوپ المايتىن جۋاس ۇلت – ارينە، قازاق ۇلتى.
بىزدە ءوز ۇلتىمىزدىڭ اياسىندا شەكتەلۋ، وقشاۋلانۋ قۇبىلىسى ايقىن بايقالادى. ونىڭ دا ءارتۇرلى سەبەپتەرى بار. وزگە ۇلت وكىلدەرىن قازاقى مادەنيەتكە توپتاستىرۋ بىلاي تۇرسىن، ءوزىمىزدىڭ مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت ەكەنىمىزدى ءوزىمىز تولىق سەزىنىپ بولماي جاتقان جايىمىز بار. مىسالى، ون قازاق وتىرىپ ورىسشا سويلەسۋ، قازاقشا سويلەسىپ تۇرعان بەس قازاق، قاسىنا ءبىر ورىس كەلسە، ورىس تىلىندە سويلەپ كەتۋ – كۇندەلىكتى كورىپ جۇرگەن قۇبىلىس. ء«بىز قانداي مەملەكەت قۇرىپ جاتىرمىز، قاي باعىتتا ءجۇرىپ بارامىز؟» دەگەن سۇراقتارعا ماردىمدى جاۋاپ تاپقان جوقپىز. ەڭ الدىمەن وسىنداي كەسەك-كەسەك سۇراقتار ورتاعا تاستالۋى قاجەت.
جاقىندا ءبىر جيىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ «2050 جىلدا تولىققاندى ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالامىز» دەگەندى تىلگە تيەك ەتتى. ياعني، بۇل ءۇردىستىڭ دۇرىس ەكەنىن، سولاي بولۋى قاجەت ەكەنىن مەملەكەتتىڭ ءوزى مويىنداپ وتىر. 2050 جىلدى كۇتىپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق سياقتى. بۇگىننەن باستاپ وسى باعىتتا ءارتۇرلى جۇمىستار جاسالعانى دۇرىس. ءتۇبى ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالاتىنىمىز انىق بولسا، ۋاقىت جوعالتۋدىڭ قاجەتى قانشا؟
وتكەن ءبىر جيىندا ءبىر ءتىلشىسىماق ماعان «جۇمامۇرات، سەن نەگە بيلىكتىڭ شيكىلىگى مەن شالاعايلىعىن جازاسىڭ؟ ودان قانداي پايدا تاپتىڭ؟» دەپ دۇرسە قويا بەردى. وعان نە دەۋگە بولادى. قازاقتا كەرەمەت ءسوز بار، «سىن تۇزەلمەي، ءمىن تۇزەلمەيدى»، «پىشاقتى وزىڭە سال، اۋىرماسا وزگەگە سال» دەگەن. مەن پايدا تابۋ ءۇشىن جازبايمىن، قوعامدا قوردالانعان ماسەلەلەرگە ءاتۇستى قارايتىن اتقامىنەرلەرگە كوڭىلىم تولماعاندىقتان، باسشىنىڭ ەشقاشان ورىندالمايتىن ۋادەسىنە قارنىم اشقاندىقتان، ءبىر جىلدىڭ ىشىندە الماتى وبلىسىنداعى تالعار قالاسىندا ءۇش اكىم سىبايلاس جەمقورلىقپەن قارجى پوليتسياسىنا ۇستالىپ وتىرعاندىقتان، ءۇنسىز قالا المادىم، قوعامداعى كەلەلى ماسەلەلەرگە ءۇن قوسۋدى ازاماتتىق پارىزىم دەپ سانايمىن.

جۇمامۇرات ءشامشى،
تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

ء

«اقجۇنىس-استانا» جۋرنالى

سايتىمىزدىڭ جاڭا ماقالالارىنا جازىلىڭىز

پودەليتسيا ۆ سوتس. سەتياح

وپۋبليكوۆات ۆ Facebook
وپۋبليكوۆات ۆ Google Buzz
وپۋبليكوۆات ۆ Google Plus
وپۋبليكوۆات ۆ LiveJournal
وپۋبليكوۆات ۆ موي مير
وپۋبليكوۆات ۆ ودنوكلاسسنيكي
وپۋبليكوۆات ۆ ياندەكس
رќسЂر°رىريوس‚سЃسЏ

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=8&id=852176

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندا اقىلى جولدا 1 مينوت
«نۇرلى جول» اياسىندا قا 10 مينوت
ءوزىڭ جارقىراۋ ارقىلى و 10 مينوت
ساپاسىز جول اقتوبەگە جا 10 مينوت
اعاجاي التاي تورى 10 مينوت
تاكفيريتتىك ساناعا توقت 16 مينوت
شىمكەنتتەگى جول جوندەۋ 20 مينوت
نۇر-سۇلتاندا جۇمىسسىزدا 22 مينوت
قورىلدىڭ مي قىزمەتىنە ء 25 مينوت
5 جىلدا كولىك ينفراقۇرى 28 مينوت
اعاجاي التاي تورى 30 مينوت
قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگ 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات
الماتىنىڭ مەديتسينا ۇيى 1 ساعات
الماتىلىق مەديتسينا ۇيى 1 ساعات
باس ءمۇفتي قاجىلىق فيرم 1 ساعات
يتاليادا دۇنيەجۇزىلىك م 1 ساعات
اقش-تا داۋىل سالدارىنان 1 ساعات
اتىراۋدا «باستاۋ» تۇلەگ 1 ساعات
برازيليادا ۇشاق اپاتىنا 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
22 قازان. تۋعان كۇن يەل 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
نۇر-سۇلتاندا جۇمىسسىز ا 3 ساعات
نۇرتورە ءجۇسىپ دارىگەرل 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
22 قازان. قازاقپارات كۇ 3 ساعات
قازاقستاننىڭ ءۇش قالاسى 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات