ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-151110375335 %65 %
2019-09-161515454335 %65 %
2019-09-17677203038 %62 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 00:15 - 2019/05/20

اقىت ءۇلىمجىۇلى شىعارماشىلىعىنداعى رۋحاني ونەگەلىك قۇندىلىقتار

اقىت ءۇلىمجىۇلى شىعارماشىلىعىنداعى رۋحاني ونەگەلىك قۇندىلىقتار

ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ اعا وقىتۋشى، 

PhD، مۇقان نۇرزات

ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، فيلوسوفيا جانە 

ساياساتتانۋ فاكۋلتەتى، يسلامتانۋ 

ماماندىعىنىڭ 1-كۋرس ماگيسترانتى 

جەڭىمپاز ەرلان 

 

قازاق حالقىنىڭ ادامگەرشىلىك مۇمكىندىكتەرىنىڭ كوزى ۇلتتىق مورال دەسەك، ونىڭ تاۋسىلماس پوتەنتسيالى بولاتىن قازىنالارى اقىندىق ونەردەگى يدەيالار مەن سىندارلى كوزقاراستاردا دەپ ايتۋعا بولادى. اقىندىق شىعارماشىلىقتان باقىت پەن باقىتسىزدىقتىڭ، تالاپ پەن ەرىنشەكتىكتىڭ، اقىلدىلىق پەن اشۋدىڭ ارا-سالماعىن ولشەۋ تاسىلدەرىن كورەمىز. بۇل وڭ مەن تەرىستىڭ، بۇرىس پەن دۇرىستىڭ، جامان مەن جاقسىنىڭ ارا-جىگىن اجىراتا ءبىلۋ ۇلگىسى، وڭ مەن سولدى تانۋ ۇلگىسى دەپ ايتۋعا بولادى.

اقىت ءۇلىمجىۇلى - ءحىح عاسىردىڭ سوڭىندا حح عاسىردىڭ باس كەزىندە ءومىر ءسۇرىپ، التاي، قوبدا قازاقتارىنا عۇلاما دىندارلىعىمەن تانىمال بولعان، ارتىنا ءوزىنىڭ شىعارمالارى ارقىلى وشپەستەي ءىز قالدىرعان كورنەكتى اقىن. ول (1866، قحر، شىڭجاڭ ولكەسى، التاي ايماعى، كوكتوعاي اۋدانى — 1940، ۇرىمشى) - اتاقتى قازاق اقىنى، ءدىني قايراتكەرى، حالىق اعارتۋشىسى. شىعىس تۇركىستانداعى التاي ايماعىنىڭ كوكتوعاي اۋدانىندا كەدەي وتباسىندا دۇنيەگە كەلدى. بالا كەزىنەن باستاپ اۋىل مولداسىنان، ودان كەيىن بۇقار مەدرەسەسىندە ءدارىس الىپ اراب، پارسى تىلدەر، سونداي-اق شاريعات پەن ءتاجۋيتتى ۇيرەنگەن. 1908 جىلى التاي، قوبدا ايماقتارى قاجىلار توبىنىڭ اۋدارماشى رەتىندە مەككەگە قاجىعا ساپار شەگىپ بارادى. 1910 ج. ەلگە قايتىپ كەلگەن سوڭ، سارىتوعاي اۋىلىندا مەشىت سالدىرىپ، مەدرەسە اشىپ ءمۇعالىم بولادى. 1939 جىلى ء24-شى جەلتوقساندا شىڭ شى ساي ۇكىمەتى اقىت ءۇلىمجىۇلىنىڭ ەلدى بىرىكتىرۋگە، حالىقتى جەرگىلىكتى وتارشىلداردان ازات ەتۋگە، ۇلتتىڭ ويانىپ ءوز الدىنا ەل بولۋىنا ۇگىت-ناسيحات جاسادى جانە ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستى قولداعانى ءۇشىن دەگەن ايىپ تاعىلىپ گومينداڭ ۇكىمەت ادامدارى ارداگەر اتامىزدى تۇتقىنعا الىپ، ول كىسى سالدىرعان مەشىتتەردى قيراتادى.

رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ ورداسى بولعان اقىتتىڭ شاكۇرتىدەگى اق مەشىتىندە قيراتىپ، اقىن اقىتتىڭ قۇران كارىمنىڭ اراپشادان قازاقشاعا اۋدارىلعان نۇسقاسى مەن بۇكىل قولجازبالارىن، مول كىتاپ قورى تۇگەل ورتەلەدى. ءسويتىپ، 1940 جىلى تامىز ايىندا ءۇرىمشى تۇرمەسىندە شىڭ شى ساي گومينداڭ ۇكىمەتى 72-گە قاراعان ششاعىندا قارت اقىن اقىت ءۇلىمجىۇلىن جانتۇرشىگەرلىك قيناۋمەن، ازاپتاپ ولتىرەدى. بۇل جازالاۋدان كەيىن اقىت وتباسى قۋعىنعا ۇشىراپ، اقىت ءۇلىمجىۇلى بالالارى وقي الماي، وتە قيىن كەزەڭدى باسىنان كەشىرەدى. 16 جاستاعى عازەز اقىتۇلى اكەسى ۇستالىپ كەتكەننەن كەيىن، اعاسى قالماننان ارا-تۇرا «فيقھتان» ءبىلىم الادى، بۇل ۇزاققا سوزىلماي، 25 جاستاعى وتباسىن قۇراپ ۇلگەرگەن، بالالارى بار قالماندى شىڭ شى ساي گومينداڭ ۇكىمەتى تۇتقىنداپ، ءۇرىمشى تۇرمەسىنە قامايدى. اقىتتىڭ بارلىق ۇلدارى تۇگەل ساۋاتتى بولعان ەكەن. سول سەبەپتى اقىت اتامىزدىڭ بالالارى اكەسىنە جابىلعان ايىپپەن ايىپتالدى [1،6 ب].

1891-1914 جىلدارى سانكت-پەتەربۋرگ، قازان باسپالارىنان اقىت قاجى اتامىزدىڭ “جيھانشا”، “احيرەتبايان”، “سايپىلمۇلىك - جامال” داستاندارى، “ابيات عاقيديا”، “سەيىتباتتال عازى”، “يشان ماحمۇد” اتالاتىن كىتاپتارى بىرنەشە رەت جارىق كوردى. ونىڭ شىعارمالارى “اقىت ءۇلىمجىۇلى قارىمساقوۆ التايسكي” دەگەن بۇركەنشىك اتپەن “ايقاپ” جۋرنالىنا دا جاريالانىپ تۇرعان. اقىت ولەڭدى الۋان ىرعاقتا ناسيحات، نازيرا، عاقليا تۇرىندە جازعان. وي تولعاۋدا اباي مانەرىنە دەن قويادى. اباي ولەڭدەرىن ۇلگى ەتە وتىرىپ، “دالەيلۋل-عاقىليا” (“اقىل ءتۇبى”) ولەڭدەر توپتاماسىن جازىپ شىققان. “ادامنىڭ جاسى”، “اسان اتا”، “شىڭجان قاريتاسى”، “كەرەي شەجىرەسى”، “ەر جانىبەك”، “التاي” دەپ اتالاتىن تۋىندىلارى ەل اراسىنا كەڭىنەن تارالعان. اقىن اقىت ءۇلىمجىۇلى قارىمساقوۆتان باستاپ 30-دان استام حالىق اقىندارىنىڭ شىعارمالارى جيناستىرىلىپ، زەرتتەلىپ، ەل يگىلىگىنە اينالدى.

ول ءوز شىعارمالارىندا قازاقتىڭ ويشىل اعارتۋشىلارى اباي، ىبىراي، شوقاندار سەكىلدى عىلىم، ءبىلىم، ونەردى، ادەپتىلىكتى، ادامگەرشىلىكتى، سالتداستۇرلەردىڭ وزىق ۇلگىلەرىن دارىپتەيدى. 

«اقىندار بىزدەن بۇرىن وتكەن تالاي، 

اسىرەسە قۇنانباي بالاسى اباي. 

سولاردان وتكىر ءتىلدى بولماسام دا، 

مەن دە از ءسوز جازايىن قۇراي-جاماي»- دەپ ۇلى ابايدى ۇستاز تۇتىپ، اتامەكەنىنەن الىستاعان ەل جۇرتىنا ابايدى تانىتىپ، تۋعان حالقىن ەلدىككە، بەرەكە-بىرلىككە شاقىرادى [2،18 ب].

اقىت ءۇلىمجىۇلىنىڭ شىعارمالارى جانرى جاعىنان دا ءارالۋان: تولعاۋ، جىر، قيسسا، داستان، نازىم ۇلگىسىندە بولىپ كەلەدى، تاقىرىپتىق- مازمۇندىق اۋقىمى ءبىرشاما كەڭ. ونىڭ «سماعۇلدىڭ قيسساسى»، «مۇحاممەد-حانافيا»، «كەسىك قول كەلىنشەك»، «جيھانشاھ تامۋزشاھۇعىلى»، «عالي مەن داريعا»، «ماليكەنىڭ ءجۇز جۇمباعى» اتتى كۇردەلى ەپيكالىق ءدىني قيسسالارى بار. بۇلار دا جەكە زەرىتتەۋدى قاجەت ەتەتىن شىعارمالار. تۋىندىلارىنىڭ دەنى پوەزيا بولعاندىقتان، ونىڭ ولەڭدەرىندە سول ءوزى ءومىر سۇرگەن قوعامدىق ورتاننىڭ ءارالۋان جاقتارى قامتىلادى. اعارتۋشىلىق، سىنشىلدىق باعىتتاعى تۋىندىلارىنىڭ نەگىزگى، باستى تاقىرىبى بەلگىلى ءبىر الەۋمەتتىك ورتا، ۋاقىت، زامان تالابىنا ساي ادام تۇلعاسى، ياعني ولاردىڭ ءتۇرلى مىنەزدەرى، ىس-ارەكەتى، وي-تولعانىستارى سەكىلدى وزەكجاردى ماسەلەلەرمەن قاتار، سول ادامي تۇلعانى قالىپتاستىرىپ تاربيەلەيتىن نەمەسە حايۋاني كەيىپكە ءتۇسىرىپ كەرى يتەرەتىن ىشكى-سىرتقى فاكتورلاردى دا قامتيدى. وسىدان تۋىندايتىن وقۋ-اعارتۋ، ءبىلىم الۋ، ءدىني-يماندىلىق سياقتى زاماناۋي تولعاعى جەتكەن وزەكجاردى ماسەلەلەردى دە كوتەرەدى. ناقتىلاپ ايتقاندا الۋان ءتۇرلى ءومىر قۇبىلىستارىن اقىن ءوزىنىڭ جەكەلىك كوڭىل-كۇيى، تولعانىس-تەبىرەنىسى، قۋانىش-مۇڭى، گەگەلشە ايتقاندا «ىشكى الەمىنىڭ سىرىن» جىر جولدارىمەن، پوەزيا تىلىمەن كەستەلەپ وتىرىپ جەتكىزەدى. اقىن تۋىندىلارىن تانىم تارازىسىنا سالىپ ەكشەپ العاندا بايقالاتىن نەگىزگى ماسەلە – شىعارمالارىنىڭ كوركەمدىك-يدەيالىق بىرلىگىندە، كوركەمدىك تۇتاستىعىندا. ۋاقىت پەن كەڭىستىك اۋقىمىنداعى زامان شىندىعىن قاي جاعىنان سارالاماسىن اقىن ءوز دۇنيەتانىمى مەن يدەيالىنا سالىپ تارازىلايدى. ياعني «...يماندىلىق، ينابات، ۇيات-ۇجدان، بەرەكە-بىرلىك جونىندە وقىرمانعا ۇلكەن عيبرات بەرەتىن مۇباراك سوزدەرمەن تىزىلگەن ءتاسپيح ىسپەتتى شىعارمالار»[3، 3 ب ].

اقىننىڭ نەگىزگى شىعارماشىلىق باعىتى – ءدىني اعارتۋشىلىق. وعان اقىن شىعارمالارى تۇرلىك، جانرلىق، پروبلەماتيكالىق، مازمۇن-پىشىندىك، كوركەمدىك-يدەيالىق جاعىنان تولىق سايەكەسەدى. اقىننىڭ ءوزىن سويلەتسەك: 

تۇبىن ويلار ەر قايدا، 

اركىمنىڭ اقىلى وزىندە، 

شاريعات دەگەن ءبىر جان جوق، 

مىنا زامان كەزىندە. 

زامانىڭ تۇر دۇرىلدەپ، 

ويلا حالقىم بۇل قالاي، 

شاريعاتپەن جۇرەتىن، 

اقىل كەتتى جاداعاي. 

نادان بولىپ بارامىز، 

شاريعاتقا جاناماي. 

يمان، يسلام، ءدىن، 

بيعدات – ۇجماقتاعى شىراعىڭ [3،6 ب]. ول زاماننىڭ ازىپ-توزۋى، قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان جىكتەلۋى، ءدىني سەنىمنىڭ السىرەۋىنەن، يسلام ءدىنىن جولىن بەرىك ۇستاماعاندىقتان، يماندىلىقتىڭ قۇلدىراۋىنان دەپ بىلەدى، سوندىقتان يسلام ءدىنىنىڭ پارىز، ۋاجىپتەرىن، شاريعات جولىن ناسيحاتتاپ، يسلامي قۇندىلىقتاردى حالىقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرىپ ءوز ولەڭدەرىمەن ۇگىت جۇرگىزەدى. سونىڭ ءبىرى «قۇماي دەگەن ءبىر قۇس بار» اتتى ديداكتيكالىق تولعاۋى. اقىن قازاقي ميفتىك دۇنيەتانىمداعى قۇماي قۇستى پەرنەلەۋ ارقىلى اللا تاعالانىڭ قۇدىرەتتى نۇر-شاپاعاتىن اسپەتتەيدى: 

باقىت قونار ادامعا، 

ساياسى تۇسسە جاقىنداپ، 

كوكتەگى قۇس قۇمايدان. 

قۇماي دەگەن ءبىر قۇس بار، 

كوك بەتىندە مەكەنى، 

ماعۇلىم ەمەس ادامعا، 

دال قاي جەردە ەكەنى، 

جىلدا ءبىر جەرگە جاقىنداپ، 

سايا سالىپ كەتەدى، 

ساياسى تۇسكەن ادامزات، 

شىن داۋلەتكە جەتەدى [3،8 ب]. اقىننىڭ «كوك بەتىندە مەكەنى، ماعۇلىم ەمەس ادامعا، ءدال قاي جەردە ەكەنى» دەگەن اللاتانۋشىلىق ويى ابايدىڭ «حاللاققام ماقۇلىق اقىلى جەتە المايدى» نەمەسە «مەكەن بەرگەن، حالىق قىلعان ول ءلا ماكان» دەيتىن تانىمىمەن ۇندەسەدى. بۇل تەك پوەتيكالىق ۇندەسۋ ەمەس، ءدىني اعارتۋشىلىق باعىتتاعى ورتاق اڭسار: اللاتانۋداعى ونىڭ جالعىزدىعىن دارىپتەيتىن يماننىڭ شارتى: ء«لا ءيللاھا ءيللا اللاھۋ – اللادان باسقا جاراتۋشى جوق» [4،18 ب] دەيتىن كوركەم ءسوز، قۇراني كارىمدەگى: ء«لام ءياليد ءۋا ءلام ءيۋلاد، ءۋا ءلام ياكۋن ءلاھۋ كۋفۋان احاد – تۋىلماعان، تۋماعان، وعان تەڭدەسەر ەشكىم جوق» (قۇران كارىم، يحلاس سۇرەسى) اياتىنداعى تاۋحيد، ياعني اللانىڭ بىرلىگىن ۇلىقتايتىن جالپىمۇسىلماندىق ۇستانىم. اقىن وسى تولعاۋىندا جاراتۋشىنىڭ ادامدى جاراتۋداعى ماقساتى، ادامنىڭ بۇ دۇنيەلىك ميسسياسى، احيرەتتىك پارىزى، ءفاني دۇنيەدەگى ادامنىڭ امال-ارەكەتى، باقيلىققا دايىندىق سياقتى تاعى باسقا ءدىني-يماندىلىق، ءدىني ءفالسافالىق ماسەلەلەردى شاريعات تۇرعىسىندا تالداپ تۇسىندىرەدى. 

اقىت ءۇلىمجىۇلىنىڭ ءدىني داستاندارى باتىرلىقتى، ەرلىكتى، عاشىقتىقتى، ماحابباتتى جانە عيبراتتىق وسيەتتىڭ بارلىعىن قاتار قامتىعان. مىسالى، «سەيفۇلمالىك»، «جيھان شاھ تامۋز شاھ ۇعلى»، «عالي مەن داريعا» داستاندارىندا باتىرلىق پەن عاشىقتىق سۋرەتتەلەدى. ال، عيبراتتىق ءدىني داستاندارىنا «ماليكەنىڭ ءجۇز جۇمباعى»، «كەسىك قول كەلىنشەك»، «توزاقتاعى قاتىن» ت.ب. جاتادى.

ادامگەرشىلىك سەزىمدەر ءارقاشاندا تۋا بىتپەيدى، ولار الەۋمەتتىك قورشاعان ورتا ارقىلى تاربيە ناتيجەسىندە عانا قالىپتاسادى. اقىتقاجى ءۇلىمجىۇلى «ازاماتتىڭ جەتى سىنى» اتتى ولەڭىندە ونەگەلىك مورالدىق سەزىمدەرى جەتىلگەن جانە قالىپتاسىپ بولماعان ادامداردى جەتى تيپكە ءبولىپ كورسەتەدى. مۇندا جىگىتتىڭ اقىلدى، سابىرلى، نادان، ۇستامسىز، ەكى ءجۇزدى مىنەزدى تيپتەرىن كورسەتۋمەن قاتار ولاردىڭ ورتاعا دەگەن قارىم- قاتىناس تۇسىنىگىن دە اسا شەبەرلىكپەن سۋرەتتەيدى [1، 118-121ب ].

فانيدەگى ىستەگەن جاقسىلى- جاماندى، ىستەردىڭ، ءاربىر حالالي-حارامي امالدىڭ باقيلىققا وتەردەگى ەسەبى بار: 

مۇڭكىر، ناڭكۇر پەرىشتە، 

ادامنىڭ سۇراپ قىلمىسىن، 

الدىڭ مەن ارتىڭ تەكسەرىپ، 

كەزەنىپ شىعار كۇرزىسىن. 

تۇزەيدى سولار جابدىعىن، 

ايۋدايىن اقىرىپ، 

ادامنىڭ شارگەز قىڭعىسىن، 

تارتىپكە الار شاقىرىپ [3،10 ب]. ونىڭ ويىنشا ادامنىڭ بۇل وتكىنشى دۇنيەگە كەلۋىندەگى باستى ماقساتى جاراتۋشىسىن تانۋ، ونى تانۋ ارقىلى ءوزىن تانۋ. الەمدى، اينالاداعى دۇنيەنى، تابيعاتتى، ادامزاتى، حايۋاناتتار مەن ماحۇلىقاتتى (ون سەگىز مىڭ عالامدى)، ياعني بارلىق جاراتىلىستى جاراتقان ءبىر جاراتۋشى بار ەكەنىن مويىنداپ قانا قويماي، سونى تانىم تالقىسىنان وتكىزىپ بارىپ بۇل جالعانداعى تىرشىلىگىنىڭ ءمانىن تۇسىنگەندە عانا پەندە ءوز ماقساتىنا جەتەدى. ول ءۇشىن ءار ادامنىڭ يمانى تولىق بولۋ كەرەك، يمان اللاتاعالانى تانۋدىڭ كىلتى، ال يماندىلىق – ادامگەرشىلىك نەگىزى. اقىن ادامگەرشىلىك ۇستانىمدى يسلامي – شاريعاتتىڭ حارام، حالال كاتەگوريالارىن استاستىرا وتىرىپ، سالىستىرمالى تۇردە تۇسىندىرەدى. حارامي امالداردىڭ بارلىعى دا – حايۋاندىق ارەكەت، حالالي امالدارداردىڭ بارلىعى – ادامي ارەكەت دەپ قارايدى. سوندىقتان ءدىن امالدارىن تولىق ورىنداپ، ادال ءومىر سۇرسەڭ اللاتاعالانىڭ نۇرىنا (اقىن پەرنەلەۋىندە «قۇماي قۇستىڭ ساياسى») بولەنەسىڭ دەيدى اقىن: 

مۇسىلمانعا بۇيىرعان، 

تازا جۇرەك حالالدىق، 

تازا جۇرەك دوسىنا، 

كىم ويلاسىن زالالدىق. 

قۇلشىلىق قىل اعايلار، 

پەرىشتە مەن ادامزات، 

قۇلشىلىق ءۇشىن جارالدىق. 

قۇلشىلىق كەرەك ادامعا [3،11 ب]. ياعني قۇلشىلىق جاساۋ – جاراتۋشىنى مويىنداۋ، جاراتۋشىنى مويىنداي وتىرىپ ونى تانۋعا قۇشتارلىعىڭ ارتادى، يمانىڭ تولىعادى. يمانى تولىق- كامىل ادامنىڭ جۇرەگى تازا بولادى. ال «مۇسىلمانعا بۇيىرعان، تازا جۇرەك حالالدىق» دەپ اقىننىڭ ءوزى ايتىپ وتىرعانداي بۇل جاراتۋشىنىڭ جارالعانعا (ادامعا) كورسەتكەن تۋرا جولى. وسى تۋرا جولدىڭ باعدارشامى حالال امال، ىس-ارەكەت، ياعني جاراتۋشىعا دەگەن ادالدىق. مىنە، اقىننىڭ جاماعاتقا ۇگىت-ناسيحات رەتىندەگى جەتكىزبەك ۋاعىزىنىڭ ءمانى دە وسىندا.

قازاق حالقى ادامگەرشىلىك نورمالاردىڭ ءبىرى رەتىندە جالپىعا ورتاق نورما ۇلكەندى سىيلاۋ عۇرپىن قالىپتاستىرعان. ۇلكەندى سىيلاۋ بىرنەشە مىڭداعان جىلدار بويى قوعامنىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك مۇددەلەرىن شەشۋ ءۇشىن جاساعان جالپىعا ورتاق نورماسى. اقىت شىعارماشىلىعىندا قازاقتىڭ ءداستۇرلى قوعامىنداعى ۇلكەندى سىيلاۋ – كىشى ءۇشىن ءارى مىندەت، ءارى پارىز ەكەنى وتە ۇلكەن مورالدىق ۇستانىم، ەرەكشە رۋحاني فەنومەن رەتىندە كورسەتىلەدى. اقىن شىعارماشىلىعىندا بۇل ۇستانىمداردىڭ بۇزىلعان تۇستارى سىنعا الىنىپ وتىرعان. مىسال كەلتىرسەك، بۇل جايلى 

قازاقتان قۋات، حال كەتتى، 

سىز، ءبىز دەسىپ جۇرەتىن 

بەرەكە-بىرلىك زاڭ كەتتى. 

ۇلكەندى كىشى سىيلاماي، 

جاستارىنان ار كەتتى – دەگەنى بار.

جالپى العاندا، اقىت قاجى ءۇلىمجىۇلى شىعارماشىلىعى ادامگەرشىلىك، ونەگەلىك يدەيالارعا تولى. اقىن يسلام ءدىنىنىڭ شاريعاتتارىن حالىققا ۇگىتتەۋمەن عانا توقتالىپ قالماستان، حارەكەتى بولعان جەردە ءونىمى دە بولۋىن، ياعني يسلام دىنىندەگى امالداردى سول كەزدەگى الەۋمەتتىك-قوعامدىق جاعدايمەن سينتەزدەستىرۋمەن (ۇشتاستىرۋ) قۇندى سانالماق ەكەنىنە باسا نازار اۋدارادى. اقىن ءوز شىعارمالارىندا ونەگەلىكتى ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقى، قارىم- قاتىناستارى ارقىلى كورسەتەدى. ونەگەلىك مادەنيەت عاسىرلار بويى ادامداردىڭ الۋان ءتۇرلى قارىم-قاتىناستارىن بەينەلەيتىن رۋحاني قۇبىلىستار.

 

پايدالانىلعان ادەبيەتتەر:

1. اقىتۇلى ع.  اقىت ءۇلىمجىۇلى «قازاق تاريحىنداعى ايگىلى ادامدار»    الماتى، «مۇسىلمان باسپا ءۇيى» 2008.-137.
2. ق.جانابىلۇلى «عۇلاما اقىن اقىتتى شىن مانىندە تانىپ، اقىتتانۋ عىلىمىن جاسايىق» // شىڭجاڭ قوعامدىق عىلىمى،  №1، 1990. قاراڭىز: ءجانابىلۇلى ق. اقىت حاقىندا // ءۇلىمجىۇلى ا. شىعارمالار جيناعى، توم 2.كۇيتىڭ: «ىلە حالىق باسپاسى»، 1999،-687;1-42بب.
3. اقىت قاجى ءۇلىمجىۇلى. جيھانشاھ: جىر، تولعاۋ، قيسسا-داستاندار. – بايان-ولگي، 1994. – 143 ب.
4. وسەرۇلى، ن. يمان شارت. – الماتى : قاينار، 1991. – 352 ب.

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=997082

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندىقتار ءوز اكى 1 مينوت
مۇحاممەد پايعامبار يسلا 3 مينوت
قازاقستاندا كۇن 35 گراد 9 مينوت
21 ملن تەڭگە جىمقىرعان 10 مينوت
تەننيس: پۋتينتسەۆا وساك 16 مينوت
1400 شاقىرىم جول جوندەل 18 مينوت
قازاقستان مەن رەسەي شەك 19 مينوت
پاۆلوداردا زاڭسىز الكوگ 25 مينوت
الماتىدا مەكتەپ تەرەزەس 28 مينوت
ول جەردە وزىنە-وزى قول 29 مينوت
ينگۋشەتيا جوعارعى سوتى 1 ساعات
الماتىدا مەكتەپ تەرەزەس 1 ساعات
قانات يسلام 26 قازاندا 1 ساعات
جان كوسوبۋتسكي سالماعى 1 ساعات
«حابار» ارناسى تەلەجۇرگ 1 ساعات
توتەنشە جاعدايلار قىزمە 1 ساعات
موتوتسيكل ايداعان وقۋشى 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
سەناتتا شەكارا ماڭى تۇر 1 ساعات
سەناتتا شەكارا ماڭى تۇر 1 ساعات
قازاققا قازاقسىز باعا ب 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
سەناتتا شەكارا ماڭى تۇر 1 ساعات
قازاقستان لوگيستيكانىڭ 1 ساعات
سقو-دا شاياندى زاڭسىز ا 1 ساعات
جولداۋ كوتەرگەن ماڭىزدى 1 ساعات
ءابۋ حانيفا مۇراسى R 1 ساعات
رومان سكليار «ەير استان 1 ساعات
ۆولونتەرلەر شەتەلدەگى ق 1 ساعات
سيەز حاتشىلىعى جۇمىس تو 1 ساعات