ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-12711272041 %59 %
2019-10-13946291737 %63 %
2019-10-1421780840 %60 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Muslim.kz ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 14:45 - 2019/07/12




پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) مەككەدەن ءماديناعا ھيجرەت ەتكەننەن كەيىنگى ەڭ ءىرى جۇمىستارىنىڭ ءبىرى سول قالادا سالعان مەشىت قۇرىلىسى بولاتىن. بۇگىنگى تاڭعا دەيىن ءبۇتىن جەتكەن ءماسجيد ءان-ناباۋي مەشىتىنىڭ سالىنۋىنا اللا ەلشىسى (س.ع.س.) ۇلكەن كۇش-جىگەرىن سارپ ەتتى. سونداي-اق، يسلام ساۋلەتى تاريحىندا مەشىت ۇلگىسىنىڭ قالىپتاسۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. العاشقى كەزدە فۋنتسيونالدىق تۇرعىدان وتە قاراپايىم جانە ىڭعايلى بولدى. يسلام عالىمدارىنىڭ پىكىرىنشە، ءماسجيد ءان-ناباۋي ەڭ مۇباراك ءۇش مەشىتتىڭ قاتارىنا كىرەدى.

مادينا قالاسى

حيجرەت كەزىندە پايعامبارىمىز(س.ع.س.) تاراپىنان بولاشاق مەشىتتىڭ سالىناتىن ورنى بەلگىلەندى. سوسىن ءرابيۇل-اۋال ايىندابيىكتىگى 3 شىنتاقكەلەتىن مەشىتتىڭ العاشقى ىرگەتاسى قالانىپ، ءشاۋال ايىندا اياقتالدى. ياعني، مەشىت قۇرىلىسى سەگىز اي جالعاستى. العاشقىدا بالشىق كىرپىشتەن جارتىلاي توبەسى اشىق ۇلگىدە جاسالدى. ول ادام بويىنداي (60ح70) بيىكتىكتەگى قابىرعالارمەن قورشالدى.اۋدانى 1022 م²بولعانمەشىتتەشامامەن 2 000 ادامقۇلشىلىق ەتە الاتىن ەدى. ءوعانۇش ەسىكسالىنىپ، قۇبىلاسى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) كەڭەسىمەن يەرۋساليمگە قاراي باعىتتالدى. قابىرعانىڭ وڭتۇستىك-شىعىس بولىگىنە ايشا انامىز بەن ءساۋدا انامىز ءۇشىن مەشىتكە كىرەتىن ەكى ەسىگى بار بولمە سالىپ بەردى. كەيىنشەلىكبولمەلەر سانى توعىزعاارتتى[1].

مەشىت سالۋ ىسىنە پايعامبارىمىزدان (س.ع.س.) باستاپ بارلىق ساحابالار بەلسەندى ارالاستى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) تاس پەن كىرپىشتى ارقالاپ تاسىدى. قۇرىلىس بارىسىندا اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) كىرپىش ارقالاپ بارا جاتقانىن كورگەن ءبىر ساحابا: «ۋا، راسۋلۋللا! ماعان بەرىڭىز، كىرپىشتى مەن كوتەرەيىن»، – دەيدى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وعان وتە نازىكتىكپەن ءوزىنىڭ دە مۇنداي ساۋاپتى ىستەن قۇر قالماۋعا تىرىسىپ جاتقانىن ايتىپ، كىرپىشتى بەرمەدى. الگى ساحاباعا دا تاس تاسۋىنا كەڭەس بەردى.[2]

ماسجيد ءان-ناباۋيدىڭ سالىنۋىندا ەڭ كوپ جۇمىس ىستەگەندەردىڭ ءبىرى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءوزى ەدى. ەڭ ۇلكەن تاستاردى كوتەرىپ، ۇستالارعا اپارىپ بەرەتىن. تاس، كىرپىشتەردى تاسىپ ءجۇرىپ بۇل ءىستىڭ قۇندىلىعىن، بەرىلەتىن نىعمەتتەر تۋرالى ايتىپ، ساحابالارىنا كۇش-جىگەر بەرەتىن.

ماسجيد ءان-ناباۋيدىڭ قابىرعالارى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) داۋىرىندە دە، ودان كەيىنگى كەزەڭدەردە دە ۇنەمى جاڭارىپ وتىردى. ءبىز ەندى وسى ۋاقىتقا دەيىن كۇردەلى جوندەۋ جانە كەڭەيتۋ جۇمىستارىن حرونولوگيالىق جۇيە بويىنشا تىزبەلەپ كورەيىك:

1.ەڭ العاشقى كەڭەيتۋ جۇمىستارى حيجري جىل ساناۋى بويىنشا 7-جىلدا (628 ج.) حايبار شايقاسى كەزەڭىنەن باستاپ جۇرگىزىلدى. قۇبىلا ءجاعىۇش باعىتتان 100x100 شارشى مەتركولەمىندە 7 زيراعا ۇلكەيتىلدى. قابىرعاقالىڭدىعى 1،5 زيراعا (74 سم) ارتىپ، بيىكتىگى 7 زيراعا (345 سم)دەيىن كوتەرىلدى. ناماز وقيتىن الاڭقايدىڭ سىرتىن پالما بۇتاقتارى مەن جاپىراقتارى كومكەرىپ تۇردى. حيجرەتتىڭ 8-جىلىندا قۇرما اعاشىنان ءۇش باسپالداقتى قۇتپا وقيتىن مىنبەر سالىندى.[3]

2.628 جىلى حازىرەتى وماردىڭ كەزىندە قاقپا ەسىكتەرى6-عاكوبەيدى. جانە دەقابىرعا بيىكتىگى 11 زيراعادەيىن (543 سم) ارتتى.

پايعامبار(س.ع.س.) مەشىتىنىڭ ماكەتى

3.حازىرەتى وسمان ءوز داۋىرىندە ءماسجيد-ان ءنابيدىڭ كەڭەيتۋ جۇمىستارىنا ۇلكەن قارجىسىن جۇمسادى. 29 جىلدىڭ ءرابيۇل-اۋال ايىندا (649 جىل، قاراشا) قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالىپ، 30 جىلدىڭ مۇحاررام ايىندا اياقتالدى. ناتيجەسىندە،مەشىتەنى 5061 شارشىمەترگە كەڭەيدى. قۇرىلىسقا جونىلعان تاستار مەن اك قولدانىلدى.

4.حاليفا ءراشيدىڭ داۋىرىنەن سوڭ، اماۋيلەر ءحاليفاتىۋاليد ابدۋلمالىكتىڭ كەزىندە مەشىتتە ەشقانداي وزگەرىس بولعان جوق. تەك حيجري 87-88 (707-708 جج.)جىلدارىمەدينا گۋبەرناتورى ومار ابدۋلازيزمەشىت قۇجىرالارىنا بىرنەشە تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. اتالمىش تۇزەتۋ جۇمىستارىندا حاليفا ۆيزانتيا يمپەراتورىنان ارنايى ماماندار الدىردى. 100.000 التىن بەرىپ، 40 موزايكا شەبەرلەرى مەن 100 ۇستا شاقىردى. ءۇش جاقتان كەڭەيتىلگەنمەشىت الاڭىشامامەن 7500 شارشى مەترگەجەتتى. بارلىق قابىرعالارعا جونىلعان تاستار قولدانىلدى. سونىمەن قاتار، العاش رەت مەشىتتىڭ قوسىمشا بولشەكتەرى سالىندى. ولار: مۇنارا، تاۋاشا ستيلىندەگى ميحراب جانە قۇبىلا جاقتاعى قابىرعاعا ء«شامس» سۇرەسىنەن باستاپ قۇراننىڭ باسقا دا سۇرە، اياتتارىن ءجالي ء(ىرى جازۋ) ۇلگىسىمەن جازدىردى.

5.ابباسي حاليفالارىنان بولعان مەحدي-بيللا حيجري 160 (777 ج.) جىلى مەديناعا زيارات ەتۋ كەزىندە مەشىتتىڭ جەتكىلىكسىز بولعان تۇستارىن بايقاپ، جاڭا كەڭەيتۋ جۇمىستارىن جاساۋدى ۇيعاردى. ول 162-165 (778-782 جج.) جىلدار ارالىعىندا ءوتتى. مەشىت الاڭى 9309 شارشى مەترگەدەيىن كەڭەيىپ، باعانالار سانى 290-عاجەتتى. قۇبىلا جاقتاعى قابىرعاعا ارنايى بەزەندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، استىڭعى بولىگى مارمارمەن قاپتالدى. ال، جوعارعى جاعى كەرەمەتموزايكالارمەنكومكەرىلدى.

6.حيجري 460-654 (1068-1256 جج.) جىلدار اراسىندا كەيبىر جەر سىلكىنىستەرى مەن ورتتەر سەبەپتى حاليفا ءمۇتاسيم-بيللا تاراپىنان مەشىتتە جۇرگىزىلىپ جاتقان كەيبىر جۇمىستار توقتاپ قالادى. سوندىقتان ماملۇكتەر داۋىرىنە دەيىن تۇزەتۋ جۇمىستارى جالعاسپادى. ال، كەيىنىرەك سۇلتان مالىك مانسۇر اليدەن باستالعان جوڭدەۋ جۇمىستارى حيجري 668 (1269-1270 جج.) جىلى سۇلتان بەيبارىس تاراپىنان اياقتالدى.

7.العاشقى اعاش كۇمبەز سۇلتان كالاۋننىڭ تاراپىنان بوي كوتەردى. ال، سۇلتان كايتباي حيجري 881 (1476 ج.) جىلى مەشىتتىڭ كۇمبەزى مەن كەيبىر جەرلەرىنە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. حيجري 886 (1481 ج.) جىلى نايزاعاي ءتۇسىپ، مەشىتتىڭ كەيبىر بولشەكتەرى زيان شەكتى. ال، ونى تۇزەتۋ حيجري 888 (1483 ج.) جىلعا دەيىن جالعاستى. وسىنىڭ ناتيجەسىندەمەشىت الاڭى 9429 شارشى مەترگەۇلعايدى.

پايعامبار(س.ع.س.) مەشىتى. جىلى بەلگىسىز

8.قاسيەتتى پايعامبار (س.ع.س.) مەشىتىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى تۇركى وسمانلىلار داۋىرىندە وتە جوعارى دارەجەدە ىلگەرىلەدى. 9 جىل جۇرگىزىلگەن مودەرنيزاتسيالاۋ جۇمىستارىنان سوڭ، وسمان يمپەرياسىنىڭ باسقا دا سۇلتاندارى ءار كەزەڭدە ءىرىلى-ۇساقتى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىردى. سۇلتان II ماحمۇت بيلىك ەتكەن تۇستا قاسيەتتى قۇجىرالاردىڭ جوعارعى بولىگىندەگى تاس كۇمبەزدەر قايتا جاڭارتىلىپ، جاسىل تۇسكە بويالدى. ءماسجيد ءان-ناباۋيدىڭ كولەمدى جوندەۋ جۇمىستارى سۇلتان ءابدۋلماجيت داۋىرىندە جاسالدى. حيجري 1266 (1849 ج.) جىلدىڭ باسىندا 14 عاسىردان بەرى ءجوندى قالپىنا كەلتىرىلمەگەن مەشىت جۇمىستارىنا ارنايى ينجەنەرلەر قۇراماسىن جۇمىلدىردى. ول 1277 (1861 ج.) جىلى اياقتالدى.[4]ونىڭ ناتيجەسىندەمەشىت الاڭى 10.939 شارشى مەترگەۇلعايىپ،الدىڭعى بولىگى مەن كىرەبەرىسكە 327 باعاناقويىلدى. ال، قۇبىلا جاقتاعىباعانالار سانى 12-گە ارتتى.بەس ەسىكتى بولعان پايعامبار (س.ع.س.) مەشىتىنىڭ ەدەندەرى مارمارمەن قاپتالدى. باعانالار التىنمەن بەزەندىرىلسە، قۇبىلا جاقتاعى قابىرعالارعا وسمان ستيلىندەگى شىنىلار قويىلدى. كالليگرافيا شەبەرى ابدۋللا زۋحدۋ تاراپىنان 3 جىل جۇرگىزىلگەن جۇمىس ناتيجەسىندە مەشىتتىڭ بۇكىل كۇمبەزى، قۇبىلا جاقتاعى قابىرعاسى، قاقپالاردىڭ جوعارعى جاعى مەن ميحراب بولىگى سۇلۋ دا اسەم ءجالي ۇلگىسى ارقىلى ء(ىرى جازۋ) قۇران اياتتارى مەن حاديستەر جازىلدى. بۇل ءىرى جوندەۋ جۇمىستارىندا ستامبۋل مەن مىسىردان قاجەتتى ماتەريالداردى اكەلۋ ءۇشىن 700 000 ليرا جۇمسالىپتى.

پايعامبار(س.ع.س.مەشىتى. 1890 جىل

9.ساۋديالىقتار داۋىرىندە 1949-1955 جىلدارى اراسىندا جاڭا كەڭەيتۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندەمەشىت الاڭى 16.326 شارشى مەترگەارتتى. سونىمەن قاتار،232-دەن اسا جاقتاۋلارسالىندى.

10.ماسجيد ءان-ناباۋيدىڭ تاريحىنداعى ەڭ كولەمدى كەڭەيتۋ جۇمىستارى 1984-1994 جىلدار ارالىعىندا جۇرگىزىلدى. وعان سايكەس،مەشىت الاڭى 98. 326 شارشى مەترگەۇلاسسا، عيباداتزالى 67.000 شارشى مەترگەۇلعايدى. مارمارمەن قورشالعانمەشىت اۋلاسىنىڭ ەنى 235.000 شارشى مەترگەجەتىپ، ءبىر مەزەتتە650.000 ادامناماز وقىپ، قۇلشىلىق ەتە الاتىنداي دەڭگەيگە جەتتى. مۇنارالار سانى سول كۇيىنشە قالىپ، جەرتولەلەر كولىك تۇراعى رەتىندە پايدالانىلا باستادى.

پايعامبار (س.ع.س.) مەشىتى. 2016 جىل

پايعامبار (س.ع.س.) مەشىتىنىڭ اينالاسىن كەڭەيتۋ ءالى دە جالعاسىن تاپپاق. ول2 ميلليوننان استام ءادامبىر ۋاقىتتا ەركىن عيبادات جاسايتىن ورىنعا يە بولماق. قازىرگى تاڭدا مەشىتتىڭ 41 جەردەن كىرەتىن ەسىكتەرى بار.

پايعامبارىمىزدىڭ(س.ع.س.) ءقابىرى

ماسجيد-ان ءنابي مەشىتىن كەڭەيتۋ جۇمىستارىن باستاۋ سالتاناتتى تۇردە ءوتىپ تە قويعان. اتالمىش شارادا ابدۋللا كورول كەلەشەكتە ادەمدەگى ەڭ ۇلكەن مەشىت سانالاتىن ورىننىڭ العاشقى تاسىن قويدى. 2040 جىلعا دەيىن سوزىلاتىن 3 ساتىلى كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ العاشقىسىندا 800 مىڭ ادامدىق ورىن سالىنباق. كەڭەيتۋ بارىسىندا ءماسجيد ءان-ناباۋيدىڭ اينالاسىندا ورنالاسقان كەيبىر عيماراتتار بۇزىلادى. مەملەكەت قاراماعىنا كوشكەن جەردىڭ يەلەرىنە 6،5 ميلليون دوللارعا جۋىق قارجى قاراستىرىلعان[5].

قۋات ەرعاليۇلى


[1]يبن ساد. تاباكاتۋل-كۋبرا. I، 239.
[2]سەمحۋدي. ۆەفاۋل-ۆەفا. I،333.
[3]يبن ساد. تاباكاتۋل-كۋبرا. I، 254.
[4]http://www.ehlisunnetbuyukleri.com/Islam-Tarihi-Ansiklopedisi/Detay/MESCID-I-NEBI/509
[5]Ariffin Syed Ahmad Iskandar Syed Architectural Conservation in Islam : Case Study of the Prophet's Mosque — Penerbit UTM، 2005. — P. 88–89،109.

دەرەككوز: muslim.kz



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=43&id=1022307

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


تيانشان تورى 4 مينوت
中国哈萨克语广播网 4 مينوت
سەمەيدە 25 جاستاعى جىگى 13 مينوت
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
قازاقستاندىق وقۋشىلار ت 1 ساعات
14 قازان. تۋعان كۇن يەل 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
اۋعانستاندا جەر سىلكىند 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
گەننادي گولوۆكيننىڭ پرو 2 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
14 قازان. قازاقپارات كۇ 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
سينوپتيكتەر قازاقستان ق 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
«عىلماني» مەشىتى: 10 مى 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 4 ساعات
سقو-دا 26 لاۋازىمدى تۇل 4 ساعات
تۇركىستاندا بالالار اۋى 4 ساعات
عالىمدار كۆانتتى كومپيۋ 5 ساعات
اقتوبەدە ون جىل بۇرىن ج 7 ساعات
ايتۋار وتەگەنوۆ | ادەبي 7 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 7 ساعات
سقو-دا ازىق-تۇلىك باعاس 7 ساعات
روزا مۇقانوۆا | ادەبيە 8 ساعات
گرۋزيادا نان فەستيۆالى 8 ساعات
جاڭاوزەندە بيزنەسكە قول 8 ساعات
قاراعاندىدا ءدامحانانى 8 ساعات
«التىن تۇلپار» رەسپۋبلي 8 ساعات