ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-09-151110375335 %65 %
2019-09-161515454335 %65 %
2019-09-17677203038 %62 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جۇلدىز جۋرنالى

جولدانعان ۋاقىتى: 13:30 - 2019/06/12



(اڭگىمە)

باقداۋلەت استىنداعى ارقالىقتى جۇمساق ورىندىققا شىرەنە شالقايدى. ەكى ادام قاتار وتىرسا ەمىن-ەركىن جايعاسقانداي ۇلكەن اراب كرەسلوسى ادەتتە ءبىر وزىنە عانا ولشەپ پىشىلگەندەي تىم جايلى كورىنۋشى ەدى. بۇ جولى، نەگە ەكەنى بەلگىسىز، ءوزىن كەڭ توسەكتىڭ ۇستىندە الدەقالاي ۇمىت قالعان جانسىز قۋىرشاقتاي سەزىنگەنى. جۇرەگى زۋ ەتىپ، ءون بويىن بەزگەك ۇرعانداي تىتىركەنىپ كەتتى... مۇنىسى نەسى ەكەن، ءا؟ توقتىعى مەن مىقتىلىعىن بىلدىرەتىن بۇلتيعان قوزى قارنى ورنىندا، اقىل مەن پاراساتتىڭ ايعاعىنداي جىلتىر شەكە، قازان باسى دا. ساۋەگەي ءبىلىمپازدىعىنىڭ بەلگىسى – التىن جالاتقان ءپىل سۇيەگى كوزىلدىرىگىن دە شەشكەن جوق. ەندەشە، جۇرەگى قۇرعىر نەدەن شوشىندى؟ جاپان تۇزدە جالعىز قالعان جانكەشتى جولاۋشىداي نەگە سونشا ەلەگىزي بەرەدى ءوزىن-وزى توقتاتا الماي؟

كابينەتى اۋلا جاق تۇيىق بەتتە. ۇلكەن كوشەنىڭ ايقاي-شۋ مازاسىز دابىراسى قالىڭ قىرتىستى شوڭ قابىرعالاردان وتە المايدى. سوندا دا تاڭەرتەڭگى توعىزدان كەشكى التىعا شەيىن اناۋ تۇرعان بۇيىردەگى قىزىل قوڭىر اۋىر ەسىك دامىلسىز ءبىر اشىلىپ، ءبىر جابىلىپ، كەلۋشىلەردىڭ اياق باسقان تىقىرى، بارىنشا مايپاز، بارىنشا سىپايى سوزدەرى ءبىر ۇزىلمەيتىن دە، تىنىش بولمەگە، توق كوڭىلگە وزگەشە ءبىر اشەكەي - جاراسىم اكەلگەندەي بولاتىن.

قىزىل قوڭىر ەسىكتەن سىعالاعان ادامعا سوناۋ ءتور الدىنداعى قوس كەبەجەلى جالپاق ۇستەل باسىنداعى باقداۋلەت ۇزاق جول ساپارىنىڭ جەتىپ جىعىلار سوڭعى قازىعى سياقتى كورىنەتىن. جۇرەگىنىڭ دىتىنە قاراي كوگەندەۋلى قوزىداي قاتار تىزىلگەن كوپ ورىندىقتاردىڭ بىرەۋى ەسىك جاق شەتىنەن، ەكىنشىسى ورتا تۇسىنان، تاعى بىرەۋى باستىق ۇستەلىنىڭ سىرت ارقاسىنا تىرەتە قويىلعان جۇمساق كرەسلوعا تامان جىعىلا كەپ جايعاسار ەدى.

باقداۋلەت بۇل كەزدە نە قاعاز جازىپ، نە گازەت قاراپ، نە بولماسا بىرەۋلەرگە تەلەفون شالىپ، الدەنە ىسپەن قىزۋ اينالىسىپ جاتقانداي كەيىپ كورسەتەر ەدى. ءبىراق كوزىلدىرىك ىلگەن سۇستى قالىڭ قاباعى استىنان الدىنا كەلگەن ادامنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا قاراپ-اق ونىڭ شاما-شارقىن وزىنشە توپشىلايتىن. ماسەلەن، قىزىل قوڭىر ەسىكتىڭ تابالدىرىعىنان اتتاي بەرە پىسى قۇرىپ، اناداي شەتكى ورىندىق جانىندا سەلتيىپ قالاتىندار – مومىن، ىنجىق بىرەۋلەر. بولبىردان بولىمدى ءىس شىقپايدى دەيتىن دە، وندايلارمەن جۇرە سويلەسەتىن. كوگەندەۋلى قوزىداي قاتار تىزىلگەن كوپ ورىندىقتىڭ ورتا تۇسىنا جەتىپ توقتايتىنداردى – سىپايى، ءبىراق سولقىلداق، جوعارىدان نۇسقاۋ تۇسپەيىنشە ءوز بەتىمەن باتىپ ەشتەڭە شەشە المايتىن جالتاق دەپ ۇيعاراتىن دا، وندايلارعا اعىل-تەگىل اقىل ايتىپ، ارقاسىنان قاعىپ اقىرىن شىعارىپ سالاتىن. ال ەندى باستىق ۇستەلىنە تاقاۋ كەپ جايعاساتىن ءۇشىنشى توپتى شەشىمدى، باتىل جاندار دەپ، ولاردى جىلى شىراي قاباقپەن، ءتىپتى ءوز تەڭىندەي كەڭ كوڭىل ىلتيپاتپەن قارسى الار ەدى.

بىر قىزىعى، الدىنا كەلگەندەردىڭ قابىلەتىن وسىنداي جاتتاندى ۇلگىمەن باعالاي جۇرە، ولاردى قىزمەت بابىندا جوعارىلاتۋ ياكي تومەندەتۋ جوىندە بيلىك ايتا جۇرە، ەش ۋاقىت ءوزىن ولارمەن قاتار قويىپ كورگەن ەمەس-تى. راس، ءتوس قاعىپ ودىراڭداپ مەمەنسۋدى بىلمەيتىن. الدىنا كەلگەن ادام ءسوزىن ايتىپ بولعانشا، وعان الىستان اڭعارار ىرىلىكپەن جىميا قاراپ، كوزىلدىرىك تۇتقاسىمەن ءسال كوگىستەۋ جۇقالتاڭ ەرىندەرىن، ءۇش جاعى قىزىل، ورتاسى باسىڭقى ۇيرەك مۇرنىن، كەيدە ءتىپتى سامايىن، قىشىعان جەرىن قاسىعان سياقتاندىرىپ سىزعىلاپ - سيپالاپ قانا وتىرار ەدى. ارا-اراسىندا كوزىلدىرىكتىڭ ءمۇيىز قۇلاعىن اۋزىنا ساپ سورعىلاپ، تالمالاپ تىستەلەپ تە قوياتىن. الدىنداعى كىسىنىڭ ءسوزىن تىڭداي وتىرىپ، ءوزىنىڭ دە قاراپايىم جان يەسى ەكەنىن مويىندايتىن، ءبىراق مەنىڭ جاراتىلىسىم باسقا، مەنىڭ ورنىم بولەك دەگەنگە دە سەنگىسى كەلەتىن.

مۇنداي نيەت-پيعىلدىڭ كوڭىلىنە قاشان، قاي جەردە ۇيالاپ قالعانى ەسىندە جوق. ايتەۋىر، ەل تانىپ قىزمەتكە ارالاسقالى تاسى ورگە دومالاۋمەن بولدى دا، كەيىن شەگىنۋدىڭ نە ەكەنىن ۇمىتتى. سودان دا بولار، «مەن دە ءبىر كۇنى جەتكەن جەرىمدە توقتاپ، توقىراپ قالماسام يگى ەدى-اۋ»، دەگەن كۇدىكتى ويدان بويىن اۋلاق ۇستايتىن.

ادەتتە، جاڭا قىزمەتكە جوعارىلاعان سايىن، مۇنى ءوز ىسكەرلىگىنىڭ زاڭدى جەمىسىندەي قابىلدايتىن دا، الدان بۇدان دا بيىك لاۋازىم باسپالداعى قول بۇلعاپ كۇتىپ تۇرعانداي كورىنەتىن.

وبلىستىق دەڭگەيدەگى ءىرى قىزمەتكە جوعارىلاعان سوڭ دا، ءبىراز ۋاقىت وسىنداي ءارى-سارى ەسەك دامە كۇيدە جۇرىڭكىرەپ قالدى. ءبىراق جوعارعى جاقتان مۇنى تاعى ءبىر ساتى بيىك سەكىرتەتىندەي ىڭعاي بايقالمادى دا، اراعا سىنا بوپ كىرگەن ۋاقىت زالىم تاستى بۇزعان تامشىداي باقداۋلەتتى دە العاشقى ويىنان اينىتقان. ول ەندى ماعان وبلىس تا جەتەدى، الىستان ايبار شەككەنشە، جاقىننان جاسقاعانىم مىڭ ارتىق دەگەن ءبىر كەرەناۋ، ءوزىمشىل ويعا بوي الدىرعانداي ەدى.

ومىر بولسا ارناسىنان تولىقسىپ اققان وزەندەي تاپ وسى ءوزى توپشىلاعان تۇستان اقىرىن جىلجىپ ءوتىپ جاتتى. مىنا وڭى مەن سولىنداعى اق، قارا، كوك، قىزىل تەلەفوندار بىرىنەن سوڭ ءبىرى دىر-دىر ەتىپ، الىس-جاقىن قيىرلاردان ۇلكەن ءومىردىڭ بار تىنىسىن: تابىسقا جەتكەن قۋانىشتى دا، بىرەۋلەرگە اتەگەن-اي دەگىزگەن وكىنىشتى دە، بۇعان توقتاۋسىز جەتكىزىپ تۇراتىن-دى.

بۇيىردەگى قىزىل قوڭىر ەسىكتى باتىلى جەتىپ اشىپ، الدىنا الدەبىر وتىنىشپەن كەلۋشى دە، الىستان قاجەتتى حابار جەتكىزىپ تەلەفون شالۋشى دا – باقداۋلەتتەن تورەلىك ۇكىم كۇتەتىن. باقداۋلەت بولسا دۇرىسىن - دۇرىس، بۇرىسىن - بۇرىس دەپ ءوز شەشىمىن ايتاتىن. تورەلىك ۇكىم ايتۋ تۋا بىتكەن بويىنداعى ءمورلى قاسيەتى سياقتى ەدى. مىنا اباجاداي كەڭ كابينەت وسىناۋ ۇلان بايتاق اباتتى ولكەنىڭ ءتوس كىندىگىندەي كورىنەتىن. ەندى شە، ەندى نە بولدى؟ ەندى مە، باعزىنىڭ كونە ەرتەگىسىندە اۋزى-مۇرنى شەگەلەنىپ، ءتۇپسىز تەڭىز قويناۋىنا تاستالاتىن ساندىق سياقتى. ساعات ءتىلى مىنە، تۋرا كۇندىزگى ون ەكىنى كورسەتتى. ال تاڭ اتقالى بۇعان ءالى ەشكىم تەلەفون سوققان جوق. وڭى مەن سولىنداعى اق، قارا، قىزىل تەلەفوندار بىرەۋ ادەيىلەپ كەلىپ بار جۇلىنىن بىتىرلاتىپ ءۇزىپ كەتكەندەي قىبىرسىز مەلشيىپ تۇر. اشەيىندە قايتا-قايتا اشىلىپ-جابىلىپ ءبىر تىنىم بولمايتىن قىزىل قوڭىر ەسىكتى دە، ەرەگىستىرگەندەي، بۇگىن جان بالاسى اشپاي قويدى.

تىم-تىرىس.

جۇمساق كرەسلودا جانسىز تاس مۇسىندەي قالشيىپ وتىرعان باقداۋلەت كەڭ كەۋدەسىن كورىكتەي قوزعاپ اۋىر-اۋىر كۇرسىنىپ قويدى. بەزىرەيگەن سىرتى دەمەسەڭ، ىشكى جان-دۇنيەسى الاۋ-دالاۋ: وي قاماپ، جانى بەزەكتەگەن كەي ساتتەرى ءوزىنىڭ باسقا ەمەس، ءوزى ەكەنىنە دە سەنگىسى كەلمەي كەتەدى.

قازاق دالاسى قانداي كەڭ، شىركىن. وسى ءاپايتوس ۇلى دالادا جاڭادان تاعى ءبىر وبلىس قۇرىلىپ جاتتى. اق تۇيەنىڭ قارىنى جارىلدى دەگەندەي، تالاي جايساڭنىڭ بيىك لاۋازىمعا قولى جەتەتىن بولدى. باقداۋلەتكە دە اتاعى مەن تاجىريبەسىنە لايىق ءبىر ايبارلى جۇمىس بۇيىرسا جامان بولماس ەدى. سونداي الىپقاشتى جاقسى سىبىس تا ەستىلگەن. الايدا، جەمە-جەمگە كەلگەندە، ول اڭگىمە بەكەرگە شىقتى. راس، ۇسىنىس جاسالۋى جاسالدى، ءبىراق قازىرگى ءوزى اتقارىپ جۇرگەندەي عانا قىزمەت. تىم قۇرماسا ءبىر ساتى سەكىرتسەيشى. جوق. ەندەشە، جىلى ورنىن سۋىتىپ نە كورىنىپتى بۇعان. بارمايمىن، باسىمدى قاتىرماي ءارى جۇرىڭدەر، دەپ جاڭا وبلىستىڭ بولاشاق ءبىرىنشى باسشىسىنا شەشىمىن ءبىر-اق كەسىپ ايتىپ سالدى. اناۋ دا ءسوزى جەردە قالىپ كورمەگەن كەۋدەمسوق وتكىردىڭ ءبىرى ەدى. جارايدى، دەي سالعان. سىپايىلىعى بەرگى جاعى ەكەن. ارجاعىندا ءتيىستى ورىندارعا نە ايتقانىن كىم ءبىلسىن، ايتەۋىر، ارادا ءبىر جەتى، ون كۇن ءوتتى مە، وتپەدى مە، شەنەۋنىكتەر اراسىندا باقداۋلەت قىزمەتىنەن الىناتىن بولىپتى دەگەن سۋىق حابار جەلدەي ەسە جونەلدى. سوندا بۇعان اياق استىنان قانداي كىنا تاعىلىپ وتىر دەسەڭىزشى؟ باياعى تالايلاردىڭ تۇبىنە جەتكەن جاتتاندى ايىپ: دۇنيەگە قوعامدىق اشىق سانا كوزىمەن قاراۋدان قالعان، وزىمشىلدىك بۋىمەن ۋلانعان. شىنىمەن سولاي ما؟ اپىر-اۋ، سوندا بۇل قاي اياعىن قاي جەردە تەرىس باستى؟ نە ءبۇلدىردى؟ نە ىشكەنى، نە جەگەنى جوق ەدى عوي. وزىنە سەنىپ تاپسىرعان قىزمەت ءۇشىن نەدەن اياندى بۇل؟ ءتىپتى تۋعان شەشەدەن دە، جاقىن باۋىر اعايىننان دا بويىن اۋلاق ۇستادى عوي.

وبلىسقا جوعارىلايتىن جىلى بولاتىن. اۋىلدان شەشەسى بالىم كەلدى ءبىر كۇنى ارتىنىپ-تارتىنىپ. ءوڭى جۇدەۋلەۋ ەكەن. اۋىلدا، تۇرمىستاعى قىزىنىڭ ۇيىندە، كۇيەۋ بالا قولىندا، ىڭ-شىڭسىز ءجۇرىپ جاتۋشى ەدى. سىڭايى، ۇلىن قاتتى ساعىنىپ كەتكەنگە ۇقسايدى. قازاق سالتىندا شەشەنىڭ ۇلى تۇرىپ، قىز قولىنا قاراعانى كەلىسپەيتىن ەرسىلىك قوي دەگەندى ايتادى. باقداۋلەت «سالت-مالت» دەپ شەشە سوزىنە ىشتەي ءبىراز كۇلىپ الدى دا:

- وسىندا تۇرام دەسەڭ ەركىڭ ءبىلسىن، ءۇي جەتەدى، - دەپ، شەشەسىن وتىرعان جەرىندە تاستاپ، ءوزى جۇبايى كاتيا - قاديشانىڭ سوڭىنان اس بولمەگە قاراي قايقاڭداپ كەتە باردى.

كاتيا – قاديشا ەنەسى كەلگەندە نە قۋانىپ، نە رەنجىپ دەگەندەي، اشىلىپ سىر بىلدىرە قويمادى. ول ءبىر ءوز جايىمەن جۇرگەن قايداعى ءبىر قايمانا قازاقتاي-اق ءتىل ۇشىنان ەرىنە امانداستى دا، جونىنە كەتتى. بالىمنىڭ قول جۇگى – بۇلتيعان شاعىن كەنەپ دوربا ەسىك قايىرماسىندا قالىپ قويدى. ارادا ءۇش كۇن وتكەندە، بالىم شىداماي: «اۋىلدىڭ ءدامى ەدى»، دەپ دورباعا ءوزى بارىپ، سۇيرەتىپ اكەپ، اۋزىن شەشكەن. الىپ كەلگەنى – قىستان شىققان ءسۇردىڭ سارقىتى ەدى، جارتى شۇجىق، جامباستىڭ مايلى ۇشى، ءبىر ومىرتقا جانە قوس ۋىستاي ەجەگەي قۇرتى بار. كوپ ساقتالعان ءدام بولعاندىقتان ەتتەرى دە، قۇرتى دا قاتىپ-سەمىپ مەيىز بولىپ كەتىپتى.

- ۋاي،- دەدى كاتيا - قاديشا مۇرنىن تىرجيتىپ، - مۇنى كىم جەيدى؟ سوسىن: - ۇلتتىق تاعام عوي، مۇمكىن سەن...- دەپ كەكەتكەندەي بوپ كۇيەۋىنە قاراپ ەدى.

- زاچەم و پەرەجيتكاح گوۆوريت؟ زاچەم ۆوروشيت پروشلوە؟ ءىشىمدى تەسىپ كەتسىن دەيسىڭ بە؟ – دەپ، ورىسشا - قازاقشا ارالاستىرا سويلەگەن باقداۋلەت كادىمگىدەي-اق اشۋ شاقىرىپ رەنجىپ قالدى.

بالىم شەشەيدىڭ بالام جەسىن دەپ سارىمايداي ساقتاپ اكەلگەن اۋىل ءدامى بۇل ءۇيدىڭ اسقازانىنا شەگەدەي قادالاتىن بولعان سوڭ، قايتىپ قاپقا دا، قازانعا دا تۇسپەدى. ىزىم-قايىم جوق بولدى. كورشىگە بەردى مە، دالاعا اپارىپ قوقىسقا تاستادى ما، ول جاعىن بالىم شەشەي بىلگەن جوق.

وبالى نە كەرەك، كاتيا - قاديشا ورتا كورگەن تاربيەلى ايەل عوي. ەنەم ەكەن-اۋ دەپ، كۇيەۋىمنىڭ شەشەسى ەكەن-اۋ دەپ بالىمعا كەلىن بولىپ ەركەلەپ، اڭگىمە ايتىپ جارقىلداي قويماسا دا، قولىن ەشتەڭەدەن قاقپادى. ونىڭ وزىنە ءتان كەسە - اياعىنا شەيىن ىڭعايلاپ، بۇيىردەگى قالتارىس وڭاشا بولمەگە جايىلما توسەك قۇرىپ بەردى.

باقداۋلەت بوسا دا ۇساق-تۇيەككە كوڭىل بولەتىن جان ەمەس. تۇسكى اسىن ىشۋگە كەلگەننىڭ وزىندە ءۇي - ءشى جاعدايىنان گورى سىرتتاعى ءىس قامىن كوبىرەك ءسوز ەتىپ وتىرار ەدى. نە تاماق ۇستىندە، نە اڭگىمە كەزىندە قاسىنان شەشەسى بالىم ءبىر كورىنبەيدى. ۇيگە قوناق كەلگەندە دە بالىمنىڭ بار-جوعى بىلىنبەس ەدى. كەيدە وزىنەن-وزى ەلەگىزىپ: «وۋ، وسى ءبىزدىڭ ماماشكا ۇيدە مە؟»، دەپ سۇراپ قالاتىن ايەلىنەن. كاتيا - قاديشا بولسا ساسپايدى، قاسىن كەرگىشتەپ قويىپ: «قايدا كەتۋشى ەدى، وتىر بولمەسىندە»، دەيتىن مۇنىڭ الگىندەي سۇراق قويعانىن وزىنشە ەرسى كورىپ. جوق جەردە ادەپتەن جاڭىلىپ قالدىم با دەپ قىسىلعان باقداۋلەت: ء«بىزدىڭ ماماشكا اۋىلدىڭ شايپاۋ ءتىلدى نادان كەمپىرلەرىندەي ەمەس، ءتارتىپتى، يناباتتى عوي، ناعىز سوۆرەمەننىي كەمپىر»، دەپ ءبىراز اقتالا سويلەپ بارىپ توقتار ەدى.

بىر كۇنى بالىم:

- بالام،- دەدى باياۋ سويلەتىن ادەتىمەن سىبىرلاعانداي بولىپ: - بالام، ءبىراز كۇن اۋناپ-قۋنادىم. ساعىنىشىمدى باستىم. مەن ەندى ەلگە قايتايىن.

باقداۋلەت تۇسكى اسىن ءىشىپ، جۇمىسىنا جينالىپ جاتقان ەدى.

- ءبىرجولا تۇرامىن دەپ كەلىپ، ءبىر ايعا شىداماعانىڭ با؟ – دەدى تاڭدانعان سياقتانىپ. - بۇل ۇيدەن قانداي قىسىم كوردىڭ؟ الدە، كەلىنىڭ بىردەڭە دەپ...

- جوق، ءا، شىراعىم. باياعىنىڭ حان سارايىنان ءبىر كەمدىگى جوق قابات - قابات ءۇيىڭ بار. كەلىنىم دە ءايبات. مىنەز دەسەڭ مىنەزى، كەلبەت دەسەڭ كەلبەتى ەشكىمنەن كەم ەمەس.

- ەندەشە، كەتەم دەۋىڭ قالاي؟

- اۋىلدى ساعىندىم، اۋىلدىڭ وزىمدەي كەمپىر-شالدارىن ساعىندىم. كوزىم جۇمىلعانشا، ابىسىن-اجىن دەگەندەي، سولاردىڭ اراسىندا بولعانىم ءجون سەكىلدى، شىراعىم بالام.

- ءىم... ءيا، ول دا دۇرىس ەكەن-اۋ،- دەدى باقداۋلەت ءسال ويلانعان بولىپ. - بۇرىن قالاي ەسىمە كەلمەگەن. بۇل جەردە ساعان سكۋچنو ەكەن عوي... جارايدى، وندا، ءقازىر جينالىسقا تەز جەتۋىم كەرەك ەدى. سوسىن ماشينامدى جىبەرەيىن. اۆتوبۋس ايالداماسىنا دەيىن جەتكىزىپ سالسىن.

- ماعان بولا اۋرە بولما، بالام.

- ال قوش ەندەشە. ونداعىلارعا مەنەن سالەم ايتارسىڭ.

- سۇراپ جاتسا، ايتامىن عوي.

كەشكىسىن قىزمەتىنەن كەلگەن سوڭ باقداۋلەت ايەلىنەن:

- ماماشكا كەتتى مە؟- دەپ سۇراپ ەدى، كاتيا - قاديشا:

- كەتپەسە، قايدا ءجۇر، كەتكەن شىعار، - دەي سالدى تاپ ءبىر تۇك بولماعانداي جايباراقات.

تولىپ جاتقان ءدۇز جۇمىسى: جينالىس، ءماجىلىس، كونفەرەنتسيا، شۇعىل ماسەلە شەشۋ – وت باسىنىڭ ۇساق-تۇيەگىنە قايدان مويىن بۇرعىزسىن، ارادا ءبىر اپتا وتپەي جاتىپ-اق باقداۋلەت شەشەسىنىڭ بۇل دۇنيەدە بار-جوعىن مۇلدە ەسىنەن شىعاردى. اۋىلعا امان-ەسەن جەتتى مە، ونىمەن دە ءىسى بولمادى.

باقداۋلەتتىڭ قانعا سىڭگەن ءبىر قاسيەتى – كىشى قىزمەتكەرلەر دايىنداپ بەرگەن باياندامانى ۇستىنەن قايتا جوندەپ استان-كەستەڭىن شىعارا سىزعىلاپ، تۇزەتىپ قايتا باستىرۋعا بەرەتىن. ول سو جولى دا كوزىلدىرىگىن مۇرنىنىڭ ۇشىنا تامان ءىلىپ قويىپ، ءۇش كۇننەن كەيىن الدەبىر جينالىستا جاسايتىن بايانداماسىنىڭ ماتىنىمەن اسىقپاي تانىسىپ وتىرعان. ماتىننەن پالەندەي ولقىلىق تاپپاسا دا، باس جاعىنداعى كەيبىر ءسوز تىركەستەرىن اياعىنا قاراي شىعارىپ، اياق جاعىنداعىنى باس جاعىنا اكەلىپ وزىنشە ءبىراز وزگەرىس جاسادى. سوسىن كوزىلدىرىگىن شەشىپ، الاقانىمەن ۇيىسقان قاباعىن ۋقالاپ، از-كەم ويلانىپ وتىرىپ قالعان. تۋ سىرتىنان ەستىلگەن كاتيا - قاديشانىڭ:

- پريشلي، كاكيە-تو... تەبيا سپراشيۆايۋت، - دەگەن وعاش داۋسىنان ويى ءبولىنىپ كەتتى. بۇل باسىن كوتەرگەنشە، ايەلى بولمەدەن شىعىپ تا ۇلگەرگەن ەدى. ونىڭ جاڭا وسىندا بولعانىن تولقىندانا قوزعالعان ەسىك پەردەسى عانا ءبىلدىرىپ تۇردى.

باقداۋلەت ءا دەگەندە قارسى الدىندا تۇرعان تورشانى تانىماي دا قالدى. قاسىندا وزىنەن گورى ءبىرشاما بويشاڭداۋ، ءبىراق ءوزى سەكىلدى جالپاق مۇرىن، قوشقار باس بالاۋسا جىگىت بار، ول بۇعان قاراپ ىرجاقتاپ كۇلە بەرەدى.

- اپسامەت قاراعىم، - دەدى تورشا ەركىنسىپ،- سونشا جەردەن ادەيى ىزدەپ كەلگەن مەنىڭ ءىنىم، سەنىڭ اعاڭ وسى كىسى بولادى. سالەم بەر اعاڭا دۇرىستاپ.

بالاۋسا جىگىت قۇنجىڭداپ، قوس قولىن العا سوزا ۇمتىلسا دا، الاقانىنا

باقداۋلەت ساۋساقتارىنىڭ ۇشى عانا ءىلىندى. سونىڭ وزىندە اناۋ قولىن تەز تارتىپ الا قويعان.

قوناقتار جوعارى شىعىپ جايعاسقان سوڭ، باقداۋلەت تورگى ۇيدە تۇرىپ ەسىكتەن سىعالاعان ايەلىنە:

- كاتيا، تۋىستار كەلدى، - دەدى ۇستەل ءۇستىن ساۋساق ۇشىمەن تىرس-تىرس شەرتكىلەپ قويىپ. - پومنيش، تورشا اعانى. باياعىدا مەن وقۋعا تۇسەرىمدە جالعىز وگىزىن ساتىپ، جولىما كەرەكتى پۇل تاۋىپ بەرگەن ەدى عوي. قاسىنداعى ۇلكەن ۇلى اپسامەت. ەكەۋمىز ۇيلەنەتىن جىلى قىدىرىپ بارىپ، ءبىر جاقسى تۇكتى كىلەم، ءبىرشاما اقشا الىپ قايتاتىندا جالاڭبۇت جۇرگەن بالا ەدى، قاراشى، زىڭگىتتەي جىگىت بولىپتى.

- نەت، چتو-تو نە پريپوميناەتسيا. ستولكو ۆودى ۋتەكلو س تەح پور،- دەپ كاتيا - قاديشا انادايدان سىلاڭ قاعىپ اس ۇيگە قاراي ءوتىپ كەتتى.

اكەلى-بالالى قوس قوناق اڭىرىپ بىر-بىرىنە قاراپ قويدى.

باقداۋلەت جوتكىرىنىپ الىپ:

- مۇندا كوپ بولاسىڭدار ما؟ – دەپ سۇرادى تورشادان. - قاجەت ەتسەڭدەر قوناق ۇيىنە ورنالاسۋعا كومەكتەسەيىن. ءقازىر جاز ۋاقىتى، ولاي-بۇلاي جۇرگىنشى كوپ. ەرتەرەك قامدانباساق قوناق ۇيدەن ورىن تابۋ وڭاي ەمەس.

- راحمەت. ءبىر قونىپ شىعاتىن جەر تابىلادى عوي،- دەپ، تورشا ۇستارامەن قىرناي الدىرعان توق شەكەسىن كۇرەكتەي جالپاق الاقانىمەن ءبىر سيپاپ قويدى.

- ا، وندا ءوزىڭ ءبىل، مەنىكى دالادا قالماسىن دەگەندىك قوي.- باقداۋلەت جالىققان پىشىندە قوناقتاردان بەتىن بۇرىپ تەرەزە جاققا قاراپ كەتتى.

- مەنىڭ كەلگەن شارۋام... بۇيىمتايىم...

- وۋ، وندايىڭ بولسا، مانادان بەرى ايتا وتىرمايسىڭ با؟ - دەدى باقداۋلەت تەرىس قاراعان كۇيى دۇڭك ەتىپ.

- ايتسام، مىنا اپسامەت ءىنىڭ بيىل مەكتەپ ءبىتىردى عوي. ينجەنەر بولعىسى كەلەدى.

باقداۋلەت اقىرى بەتىن بەرى بۇردى.

- كەلەشەك جاستاردىكى. بولامىن دەسە بولادى دا.

- دۇرىس قوي. مەكتەپتەگى وقۋى جامان بولعان جوق. تەك اۋىلدا وسكەن بالا عوي، ورىسشاعا شورقاقتاۋ.

- ءبىز كەزىندە «داي حلەب» دەگەندى دە بىلمەگەنبىز.- باقداۋلەت التىن قاپتاتقان كۇرەك تىستەرىن كورسەتە بار دەنەسى قوزعالىپ، لەكىلدەي كۇلدى. - ونىڭ قاسىندا بۇلار دەگەنىڭ ورىسشادان ورىستىڭ ءوزىن جاڭىلدىرار.

- سوندا دا، سىرتتاي بولسا دا، وقۋعا ءتۇسىپ كەتۋىنە دەمەۋ بولساڭ دەگەنىم عوي. ءوزىڭ بىلەسىڭ، ءتۇڭعىشىم، كەيىنگى بالالارعا ۇلگى بولار ما ەدى.

ايتۋىن ايتسا دا قىسىلعان تورشا قاتتى ىسىناپ كەتتى. قالتاسىنان كولدەي ورامال الىپ، تەرشىگەن بەت-اۋزىن ءسۇرتىپ قويىپ وتىر.

باقداۋلەت ويلانىپ قالدى. ماڭايعا تىنىشتىق ورنادى.

- ءاي، وسى ەسكىلىك-اي، - دەدى كەنەت باقداۋلەت كۇيىنە سويلەپ.- ايدى قويىپ، مارسقا دا ادام ۇشىرىلعالى جاتىر. ال قايسىبىرەۋلەر سول باياعى ەسكىلىك شىرماۋىندا ءالى ءجۇر. اعايىن-تۋىس، ىلىك-شاتىس دەگەندى قوياتىن ۋاقىت جەتتى عوي. مەنى بۇل قىزمەتكە اعايىننىڭ جوعىن جوقتاسىن دەپ قويعان جوق. - ونىڭ ايتپاعى كوپ ەدى، ءبىراق تورشانىڭ:

- قوي، شىراق، جارايدى، - دەگەن قاتقىل ءۇنى ەرىكسىز كىدىرتكەنى. ء«وي، مىناۋ قايتەدى-ەي»، دەپ قوناعىنىڭ جۇزىنە ادىرايا قاراپ ەدى، تورشا ەلەڭ قىلمادى.

- مەن سەنەن جاراپازان تىڭداعالى كەلگەم جوق. سەبىڭ تيە مە دەپ كومەك سۇراي كەلدىم. وندايىڭ بولماسا، قاراعىم ءىنىم، باۋىرىم، باسىمدى بوسقا قاتىرما، - دەپ ويىنىڭ توق ەتەرىن ءبىر-اق ايتىپ سالدى. سوسىن اتىپ تۇرىپ، بالاسىن جەتەكتەي جونەلگەن. سىرتقى ەسىك قاتتى جابىلدى.

- ۆوت قىزىق، باياعىدا ءبىر وگىز بەردىم دەپ... – باقداۋلەت شىعىپ كەتكەن قوناقتارىنىڭ ارتىنان قۋا كۇڭكىلدەدى. اياق استىنان تاپ بولا كەتكەن كاتيا - قاديشا دا:

- يز-زا تاكيح رودستۆەننيچكوۆ نە ترۋدنو رەپۋتاتسيۋ پوتەريات، - دەپ ۇستەپ قويدى...

وسىنىڭ ءبارىن تاپ ءقازىر نە ءۇشىن ەسكە الىپ وتىرعانىن باقداۋلەتتىڭ ءوزى دە تۇسىنبەيدى. مۇمكىن كۇندەگىدەي ىستەي قويار ۇيرەنشىكتى ءىسى بولماعان سوڭ، قارادان – قاراپ وتىرىپ زەرىگەيىن دەگەنى مە، ايتەۋىر، مىڭ ءۇزىلىپ ابدەن توزىعى جەتكەن كينولەنتاداي وتكەن كۇننىڭ قاي-قايداعى ەلەستەرى ءوستىپ كوز الدىنان شۇباتىلىپ ۇزدىك-سوزدىق وتۋمەن بولدى. مىسالى، ءبىر جاقسى دوسى بار ەدى. ەسىمى –ارىستان. ساياساتقا اسا جۇيرىك، ەلگەزەك، ءارى تۋراشىل، جانى جابىرقاۋدى بىلمەيتىن جىگىتتىڭ ءبىر جايساڭى ەدى. سول بىردە، ءماجىلىس پە، كەڭەس پە، باقداۋلەتتىڭ ەسىندە ءجوندى قالماپتى، ايتەۋىر، كىلەڭ ءبىر ىعاي مەن سىعاي جينالعان بەدەلدى جيىن بولاتىن. ارىستان دوسى ءسوزدىڭ ءبىر رەتىندە: «سەن تىم ەرەجەقۇمارسىڭ جانە سول ەرەجەنىڭ ءارپىن بىلسەڭ دە، ءمانىن بىلمەيسىڭ. سەن ءۇشىن دۇنيەدەگى قۇبىلىستىڭ ءبارى اپ-ايقىن. كۇماندانبايسىڭ. قانداي سۇراققا دا بەرەر جاۋابىڭ دايىن. ويلانىپ-تولعانبايسىڭ. بۇل تەرەڭدىك ەمەس، تاسىرلىق. سەن بىربەتكەي سىڭارجاق باسشىسىڭ»، دەپ ايتىپ-اق سالعانى عوي. جينالىپ وتىرعاندار بۇل سوزگە راحاتتانا كۇلىپ قارىق بولدى دا قالدى. ولارعا قوسىلىپ ءوزى دە كۇلگەن. ءبىراق كۇلكى ارتىنا ساقتاعان ءزىلى دە بار ەدى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە ارىستان دوسى قىزمەتتەن كىشىرەيىپ، شالعايداعى الىس شارۋاشىلىقتاردىڭ بىرىنە باس مامان بولىپ قيىر اسىپ كەتە باردى. ىستەرىن ىستەپ الىپ سونداعى باقداۋلەتتىڭ ايتقانى عوي: «اكەسى اتىن ارىستان قويعانعا، ءوزىن شىن ارىستان كورىپ جۇرگەن شىعار بۇل، شىركىن...»

قىزىل قوڭىر ەسىك سىقىر ەتە قالدى. تاڭ اتقالى بوگدە قولدىڭ ءبىرىنشى رەت قوزعاعانى ەدى، باقداۋلەت وقىس ەلەڭدەپ، جالت قارادى، ءبولىم مەڭگەرۋشى ءبىرتوعا كىرىپ كەلەدى ەكەن. اياق باسىسى نىق، بۇلتيعان تولىق ۇرتى دوڭگەلەنىپ ەزۋىنە كۇلكى ۇيىرىلگەن. ول بۇرىن ۇستىنە بۇلاي باسا-كوكتەپ كىرمەۋشى ەدى، باقداۋلەت كەتسە ورنىنا ءبىرتوعا جوعارىلايدى دەگەن ءسوز بار-دى. بولماي جاتىپ سونىڭ بۋى دا. ايتەۋىر، ءبىرتوعانىڭ بۇل جولعى ءجۇرىس-تۇرىسى باقداۋلەتكە ۇنامادى. كەۋدەسىن ادەيى كەرگيدى، اياعىن دا ادەيى الشاڭ باسادى دەپ جورىدى.

بىرتوعا قاپتالداعى شكاف جانىندا، سورەدەگى قاعازدارعا كوز جۇگىرتە قاراپ تۇر.

- جوق ىزدەگەننەن ساۋمىسىڭ؟ – دەپ، باقداۋلەت ونى سوزگە تارتتى.

- وبلىستىڭ پەرسپەكتيۆالىق دامۋ جوسپارىنىڭ ءبىر داناسىن وسىندا قويعان سياقتى ەدىم، - دەدى ءبىرتوعا تەرىس قاراپ تۇرعان قالپىن وزگەرتپەي.

«بولماي جاتىپ پىسىعىن كوردىڭ بە؟» مۇنى ىشتەي ايتسا دا، بەر جاعىمەن:

- اسىعىپ ءجۇرسىڭ بە؟ ەرتەڭ شكاف-مىشكافىمەن تاپسىرارمىن،- دەگەن سوزدەردىڭ اۋزىنان قالاي شىعىپ كەتكەنىن باقداۋلەت ءوزى دە بايقاماي قالدى.

- بەكەر ولاي دەيسىز. - زىميان جىميىسپەن اقىرىن مويىن بۇرعان ءبىرتوعا داۋىسىن سوزا سويلەدى. - ءسىزدى رەنجىتۋ ويىمدا جوق. جازىپ جاتقان انىقتاما ءۇشىن كەرەك بوپ قالدى. ەگەر... ءسىزدى مازالاعان بولسام كەتەيىن. - سولاي دەپ ايتۋىن ايتسا دا ءوزى تۇرعان ورنىنان قوزعالا قويمادى.

«مەنى ىزالاندىرۋ ءۇشىن وتىرىك سىپايى بولعانسىپ، ادەيى ىستەپ تۇر»، دەپ ويلادى باقداۋلەت. «قۇلان قۇدىققا قۇلاسا، قۇلاعىندا قۇرباقا وينايدى»، مەن دە سونىڭ كەبىن كيدىم-اۋ. بۇرىنعى داۋرەنىم بولسا مەنى ءبۇيتىپ باسىنار ما ەدى بۇل شىركىن، باسىندىرار ما ەدىم... اتتەڭ، الدامشى جالعان دۇنيە-اي!» كەۋدەسى كەۋىپ ءىسىنىپ وتىرسا دا:

- ءجا، ويناپ ايتام، ىزدەگەنىڭ تابىلسا، الا بەر، - دەدى باقداۋلەت. جۇمىس باستى بولىپ وتىرعان كىسى سياقتانىپ الدەنە قاعازداردى اقتارىستىرا باستادى.

بىرتوعا كەرەگىن الىپ شىعىپ كەتتى.

كابينەت ءىشىن قايتادان ءولى تىنىشتىق بيلەدى.

باقداۋلەت قاعازدان باسىن الىپ جان-جاعىنا جاتىرقاي قارادى. مىنا اباجاداي كەڭ كابينەت، مىنا وڭى مەن سولىنداعى اق، قارا، قىزىل تەلەفوندار بۇرىن كوزىنە سونداي ۇيرەنشىكتى، ىستىق كورىنۋشى ەدى. ەندى وسىنىڭ ءبارى ءقازىر بۇعان جاقتىرماي جاتىرقاپ سۋىق ىزعار شاشاتىن سياقتى.

«اپىر-اۋ، اياعىمدى قاي جەردە شالىس باستىم؟ نە ءبۇلدىردىم؟»، دەپ ويلايدى باقداۋلەت ىشتەي ىشقىنىپ.

بۇدان سوڭ تاعى دا شەشەسىن ەسكە الدى.

نەمەرە اعاسى تورشانى ويلاپ تا ءبىراز ماڭگىردى.

تاعى دا قيىر شەت اسىپ كەتكەن ارىستاندى، ەسكى دوسىن ەسىنە ءتۇسىردى.

«تۋرا ءجۇرىپ، تۋرا تۇرىپپىن. ىشپەپپىن دە جەمەپپىن،- دەدى ىشتەي كۇبىرلەپ، - سوندا نەدەن ءسۇرىندىم، ءتاڭىرىم-اۋ؟ قاي جەردە ساق باساتىن ەپتى تابانىم ءمۇلت كەتىپ ەدى؟» ءوستىپ ءوزى قويعان ساۋالىنا ءوزى ويشا ساندالىپ جاۋاپ ىزدەپ تابار ەمەس.

كابينەتتە كەشكى قارا كولەڭكە ءۇيىرىلىپ كەلەدى بىرتىندەپ. باقداۋلەت جۇمىس ۋاقىتىنىڭ اياقتالىپ ۇيگە قايتار مەزگىل جەتكەنىن ساعاتقا قاراماي-اق ءبىلىپ وتىر. ول ءبىر كۇرسىنىپ الىپ، اۋىر قوزعالىپ ورنىنان تۇردى. كەتەرىندە وڭى مەن سولىنداعى قاپتاعان اق، قارا، قىزىل، كوك تەلەفوندارعا سوڭعى رەت، قۇددى ءبىر باسقا دۇنيەدەن كەلگەن ادامداي ۇزاق تەلمىرە قارادى. «بۇگىن ەشكىم تەلەفون سوققان جوق. و، عاجاپ-اي!»، دەدى ول كابينەتىن قيماي سۇيرەتىلە شىعىپ بارا جاتىپ وز-وزىنەن كۇبىرلەپ...



ماتەريالدى كوشىرىپ جاريالاۋ ءۇشىن رەداكتسيانىڭ نەمەسە اۆتوردىڭ جازباشا، اۋىزشا رۇقساتى قاجەت جانە Adebiportal.kz پورتالىنا گيپەرسىلتەمە بەرىلۋى ءتيىس. اۆتورلىق قۇقىق ساقتالماعان جاعدايدا قر اۆتورلىق قۇقىق جانە ساباقتاس قۇقىقتار تۋرالى زاڭىمەن قورعالادى. Adebiportal@gmail.com 8(7172) 79 82 12 (ىشكى – 112)

ماقالا اۆتورىنىڭ كوزقاراسى رەداكتسيانىڭ كوزقاراسىن بىلدىرمەيدى.


(0)



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=30&id=1007892

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ۆالەنتينا يسلاموۆا ايەل 3 مينوت
قازاقستاننىڭ ارزان بەنز 6 مينوت
مينيستر: قازاقستاندىق و 9 مينوت
قازاقستان بيزنەس جۇرگىز 9 مينوت
قر پرەزيدەنتى جۇمىس ساپ 15 مينوت
الماتىدا جيھاز تسەحىنىڭ 18 مينوت
جانسايا ابدىمالىك الەمن 19 مينوت
«استانا» «مانچەستەر يۋن 19 مينوت
ناۋرىزبەك قابىلقاق ۇلى 19 مينوت
از ۇلتتاردىڭ 11 - كەزەك 19 مينوت
قازاقستاندىقتار ءوز اكى 21 مينوت
مۇحاممەد پايعامبار يسلا 24 مينوت
قازاقستاندا كۇن 35 گراد 29 مينوت
21 ملن تەڭگە جىمقىرعان 30 مينوت
تەننيس: پۋتينتسەۆا وساك 1 ساعات
1400 شاقىرىم جول جوندەل 1 ساعات
قازاقستان مەن رەسەي شەك 1 ساعات
پاۆلوداردا زاڭسىز الكوگ 1 ساعات
الماتىدا مەكتەپ تەرەزەس 1 ساعات
ول جەردە وزىنە-وزى قول 1 ساعات
ينگۋشەتيا جوعارعى سوتى 1 ساعات
الماتىدا مەكتەپ تەرەزەس 1 ساعات
قانات يسلام 26 قازاندا 1 ساعات
جان كوسوبۋتسكي سالماعى 1 ساعات
«حابار» ارناسى تەلەجۇرگ 1 ساعات
توتەنشە جاعدايلار قىزمە 1 ساعات
موتوتسيكل ايداعان وقۋشى 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
سەناتتا شەكارا ماڭى تۇر 1 ساعات
سەناتتا شەكارا ماڭى تۇر 1 ساعات