ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-131401443142 %58 %
2019-12-141793576056 %44 %
2019-12-152655537366 %34 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قالا مەن دالا گازەتى جانە استانا اقشامى گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 10:45 - 2019/07/26

ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ ورتاق وداق قۇرۋىنا نە كەدەرگى؟ | DalaNews

ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ ورتاق وداق قۇرۋىنا نە كەدەرگى؟

ايماق ەلدەرى ەتەنە ارىپتەسىپ، باۋىرلاستىق بايلانىستاردى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋدا قانداي امال-شارعى جاساعانى ءجون؟ 

 Dalanews.kz ورتا ازيا تاقىرىبىن تەرەڭ زەرتتەپ جۇرگەن ساراپشىلارعا حابارلاسىپ، ىلگەرىدەگى ساۋالدىڭ جاۋابىن ىزدەۋگە تىرىستى.

شىنار ەسەنگۇل (قىرعىزستان)، ساياساتتانۋشى: 

Картинки по запросу Чинар ЭСЕНГУЛ

– ورتا ازيا ەلدەرى ءالى كۇنگە جاھاندانۋ پروتسەسىنە ات قوسىپ، ارالاسقان جوق. ايماق ەلدەرىندەگى تۇرمىس ءتۇزۋ ەمەس. ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشاتىن ەلدەردىڭ قاتارىنا ءوزىمىزدى قوسا المايمىز. تەڭىز پورتتارىنان جىراقتا ورنالاسقاندىقتان ەكونوميكاداعى الىس-بەرىس از. نارىقتىق ەكونوميكا جابايى جولمەن دامۋدا، جەكەنىڭ مۇلكىن قورعالمايدى.

مەنىڭشە، ورتا ازيا تولىق دەموكراتيالانباي وداق قۇرا المايدى. اۆتوريتارلىق جۇيەدەن تولىق ارىلعاندا عانا ايماقتاعى ينتەگراتسيا تۋرالى ايتۋعا بولادى. سەبەبى، اۆتوكرات باسشىلار ءبىر ءوزى بيلەپ-توستەگەندى ءجون كورەدى.

ايماق ەلدەرىنىڭ بىردە-بىرىندە سالماقتى ساياسي رەفورمالار جۇرگىزىلگەن جوق. ءالى كۇنگە دەيىن پوستكەڭەستىك جۇيەنىڭ ويلاۋ داعدىسىنان ارىلماي كەلەمىز. ءالى كۇنگە دەيىن كسرو تۇسىنان تاعىنان تايماعاندار باسقارىپ وتىر ايماقتى.

وسى سەبەپتى دە كوررۋپتسيا تىزگىندەلمەي وتىر، زاڭ اتىمەن جوق، الەۋمەتتىك كومەك جۇرەك جالعاۋعا دا جەتپەيدى، ينفراقۇرىلىمداردىڭ سيقى دا، ساپاسى دا جوق، ەكونوميكالىق ءوسىم كوپجاعدايدا كوزالداۋ ءۇشىن كوبەيتىلىپ كورسەتىلەدى، حالىق بيلىككە، بيلىك حالىققا سەنبەيدى. ورتا ازياداعى بۇگىنگى جاعداي وسىنداي.

ەندەشە جۋىر ارادا ايماقتا وداق قۇرىلادى دەپ ايتۋعا ءالى وتە ەرتە. «مەملەكەت پەن قوعام» اراسىندا بايلانىس جوق. مەملەكەت پەن مەملەكەت اراسىندا قانداي بايلانىس ورنايدى مۇندايدا؟ ەركىندىك كەرەك، دەموكراتيا كەرەك، اۆتوكراتيادان ازاتتىق الىپ، ەسكىلىكتىڭ سارقىنشاعىن سىپىرىپ تاستاعانىمىز ءجون. سوندا دا عانا وداق تۋرالى ءسوز قوزعاۋعا بولادى.

ارىستان جولداسوۆ (وزبەكستان)، الەۋمەتتانۋشى: 

– ورتا ازيا بىرىگۋى كەرەك دەگەن باستامالار وزبەكستان بيلىگىنە شاۋقات ميرزياەۆ كەلگەلى بەلسەندى تۇردە ايتىلا باستادى. بىرىگۋگە ميرزياەۆ قارسى ەمەس. كەرىسىنشە، قولداپ، قولپاشتاپ وتىر.

مەنىڭشە، ءبىزدىڭ بىرىگۋىمىزگە باستى كەدەرگى سىرت كۇشتەر. اقش، رەسەي، قىتاي…

ولاردىڭ مۇددەسى مەن ءبىزدىڭ ۇستانىم ساي كەلمەسە ءبىزدىڭ بىرىگۋ تۋرالى باستامامىزدى ءبۇلدىرىپ، اراعا وت سالۋى عاجاپ ەمەس. ماسەلەن رەسەي ورتا ازيانىڭ ءبىرتۇتاس قۇرىلىمعا بىرىگىپ، قۋاتتى كۇشكە اينالۋىن قالامايدى. جانە وعان كەدەرگى كەلتىرۋ ءۇشىن قولدان كەلگەندى جاسايدى.

قىتايدىڭ دا قۇلقىنى جامان. ايماقتاعى قىتايدىڭ ىقپالى كۇن وتكەن سايىن كۇش الىپ كەلەدى. بۇل، تۋراسىن ايتۋ كەرەك ورتا ازيانىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قانجار سۇعۋى مۇمكىن قاتەرلى كۇش. قىتايدان ىرگەمىزدى اۋلاق سالعىمىز كەلسە دە، ەكونوميكالىق تۇرعىدان تاۋەلدىمىز. ال ەكونوميكالىق تاۋەلدىلىك بىلىنبەي ەكسپانتسيالايتىن تاۋەلدىلىكتىڭ ەڭ ءقاۋىپتى ءتۇرى.

ورتا ازيا ءوز مۇددەسى مەن ءوز پرينتسيپتەرىن قالىپتاستىرسا دەيمىن. ايماق ەلدەرى كۇلتوبەنىڭ باسىنا جينالىپ، بۇگىنى مەن بولاشاعىن تالقىلاسا، تارازىلسا ارتىق ەتپەس ەدى. ءدال ءازىر جولايىرىقتا تۇرمىز. تاۋەلسىزدىك تۇسىندا ومىرگە كەلگەن ۇرپاققا وسى بىرىگۋ تۋرالى قۇندىلىقتى ساناسىنا سىڭدىرە بىلسەك، اعا ۇرپاق باستاعان ءىستى سولار اياقتايدى دەپ سەنەمىن.

سالامات مالىباەۆ (قىرعىزستان)، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ج. بالاسۇعىن اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى:

Картинки по запросу саламат малабаев

– ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ اۋىزبىرشىلىگى از بولىپ تۇر. سەبەبى، ءالى كۇنگە دەيىن شەكارانى انىقتاۋ ماسەلەسى تولىق شەشىلگەن جوق. ماسەلەن قىرعىزستان كۇنى بۇگىنگە دەيىن وزبەكستان جانە تاجىكستانمەن اراداعى شەكارا داۋىن شەشە الماي وتىر. قازاقستانمەن دە وسى ماسەلە بويىنشا از-كەم كيكىلجىڭ تۋىنداعان-تۇعىن.

ساۋدا سالاسىندا دا ايماق ەلدەرىنىڭ ورتاق ۇستانىمى جوق. قىرعىزستان مەن وزبەكستاننىڭ ساۋدا ساياساتى بىر-بىرىنە كەراعار. الىس-بەرىسكە كەلگەندە ءبىزدىڭ ەل قازاقستانمەن دە قاباق شىتىسىپ قالعان.

ەڭ باستى ماسەلە، ايماق ەلدەرىنىڭ باسشىلارىندا بىرىگۋگە دەگەن ەرىك-جىگەر از. بارلىعى سوعان تىرەلىپ تۇر. الەۋمەتتىك-مادەني بايلانىستار دا جوقتىڭ قاسى.

باحتييار ءالىمجانوۆ (وزبەكستان)، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، تاۋەلسىز زەرتتەۋشى:

Картинки по запросу Бахтиер АЛИМДЖАНОВ

 – ايماقتا ورتاق وداق قۇرۋعا كەلگەندە قولدان جاساپ العان فوبيالار بار. سونىڭ ءبىرىن ءدىني ەكسترەميزمەن بايلانىستىرادى. اۋعانستانمەن ىرگەلەس وتىرعان ورتا ازيا ەلدەرى تىم دىنشىلدەنگەن، تىم راديكالدانعان دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. مۇنى ايماقتاعى قازاقستان سەكىلدى ەلدەر قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىن فاكتور دەپ ەسەپتەيدى.

ورتاق وداق قۇرۋ ءۇشىن ورتاق تاريح جازىلۋى كەرەك. تاۋەلسىزدىك تۇسىندا ومىرگە كەلگەن ۇرپاق ايماق ەلدەرىنىڭ الماعايىپ جىلدارى باستان كەشكەندەرىن وقىپ-تانىسۋى ءتيىس ەدى. الايدا ورتا ازياداعى بەس مەملەكەت تاريحتى ءوزىنىڭ قالاۋىنا قاراي وقىتىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىز بار، الايدا ول وقىتىلمايدى، دارىپتەلمەيدى.

ايماق ەلدەرى ەگەمەندىك الا سالا ورتاق وداق، باۋىرلاستىق، بىرىگۋ ماسەلەسىن بەلسەندى كوتەرۋى قاجەت ەدى. ال بىزدەر قايتتىق؟ ءار مەملەكەت ءوزىنىڭ «ۇلتتىق» جانە «مەملەكەتتىك» يدەنتتىلىگىن ىزدەپ كەتتى.

اۋەلدەن وسى باعىتتاعى ساياسي باعداردى انىقتاۋ قاجەت ەدى. ال ءقازىر كەش سەكىلدى…

ورتاق مادەني كەڭىستىك قالىپتاسقاندا عانا ورتا ازيا ينتەگراتسياسى تۋرالى ايتۋعا بولادى.

لايلا دەلاۋاروۆا (قازاقستان)، ساياساتتانۋشى، ءال-فارابي اتىنداعى «حالىقارالىق قاتىناستار» فاكۋلتەتىنىڭ اعا ۇستازى:

Картинки по запросу Лейла ДЕЛОВАРОВА

 – مەنىڭشە ورتاق وداق تۋرالى ايتۋعا ءالى ەرتە سەكىلدى. سەبەبى ايماق ءالى دە بولسا تۇراقسىز. ەڭ الدىمەن ەكونوميكاسى شاتقاياقتاپ تۇر. داعدارىستان باس كوتەرە الماي جاتىرمىز. الدىمەن الەۋەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشپەي، ايماقتاعى ءتۇبى ءبىر تۇركى ۇلتتارى وداق تۋرالى ويلانا المايدى.

30 جىل ءوتتى. ورتا ازيا ءالى وڭالعان جوق. ەكونوميكاسىنىڭ باعدارى جوق، تۇراقتى ەمەس.

ايماقتاعى بيلىك ءترانزيتى دە ءبۇتىن ءبىر مەملەكەتتىك شايقالتىپ كەتۋى مۇمكىن.

سىرتقى فاكتوردى دا شەتكە شىعارا المايسىز. ايماقتاعى قىتايدىڭ ىقپالى كۇننەن-كۇنگە كۇشەيىپ كەلەدى. قىتايدىڭ بىزگە قاتىستى قانداي جوسپارى ازىرگە بەلگىسىز. سونىسىمەن دە ءقاۋىپتى.

ايماقتاعى رەسەي فاكتورى دا ورتا ازيانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋىن ايقىندايتىن سەبەپتىڭ ءبىرى. ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنا مۇشە قازاقستان مەن قىرعىزستان ءجىپسىز بايلانىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. مۇنداي جاعدايدا ورتا ازيا وداعى تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ورىنسىز.

كارىموۆ كەتكەلى وزبەكستاننىڭ رەڭى وزگەردى. وزبەكستان مەن تۇركمەنستان ءدال ءازىر ورتاق وداق قۇرۋعا ىنتالى. وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل ماسەلەنى شەتقاقپايلاپ كەلگەن ەدى. تاشكەنت باستاما كوتەرەر بولسا، بۇل يدەيانىڭ جۇزەگە اسۋى جۇردەكتەۋى مۇمكىن.

انيسا سابىر (تاجىكستان)، كينورەجيسسەر، جازۋشى: 

Картинки по запросу Аниса САБИРИ

– ءوز باسىم ورتا ازيا دەگەن اتاۋعا قارسىمىن. بۇل اتاۋ ايماق ەلدەرىن جاقىنداتۋدىڭ ورنىنا، اراسىن الشاقتاتاتىن سەكىلدى. مادەني بايلانىستاردىڭ شەكاراسىن شەكتەپ، تىنىسىن تارىلتاتىنداي كورىنەدى.

سىرت كۇشتەردىڭ ارالاسۋى سالدارىنان ارامىز الىستاپ كەتكەنى راس. قازىرگى قولدان جاسالعان شەكارالار سونىڭ بەلگىسى.

ورتا ازيادا ورتاق وداق قۇرۋ ءۇشىن كوپتەگەن ماسەلەلەر شەشىمىن تابۋى ءتيىس. ونىڭ ىشىندە شەكارالىق، مادەني، لينگۆيستيكالىق، انتروپولوگيالىق، تابيعي جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەر شاش ەتەكتەن. وداققا بىرىگۋ ءۇشىن الدىمەن اياعىمىزدىڭ استىندا وراتىلعان مىڭ-سان ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا ءتيىپسىز. ونسىز وداق تۋرالى ايتۋ ورىنسىز.

وداق بولعىمىز كەلسە، وتكەنگە ءۇڭىلۋ قاجەت. بۇگىنگى جاساندى يدەولوگيالىق ۇستىندار بىرىگۋگە ىرگەتاس بولا المايدى.

ايماق ەلدەرى ءبىر-بىرىن كىنالاۋدى، تىرناق استانىن كىر ىزدەۋدى توقتاتىپ، گەوساياسي مۇددەلەرىن توقايلاستىرعانى ابزال. سىرت كۇشتەر ءۇشىن ورتا ازيانىڭ مەشەۋ، كەمتار قالپىندا قالعانى كەرەك.

ورتا ازيا اتاۋى ءبىزدى بىرىكتىرمەيدى، ءبىزدى بىرىكتىرەتىن كۇش تۇركىستان.

دايىنداعان، اياۋلىم شايماردان

 


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=25&id=1027303

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


中国哈萨克语广播网 10 مينوت
قارجى سالاسىنىڭ ءبىرقات 25 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
الماتىداعى كاسىپقوي بوك 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
تمد ەلدەرىندە ونەركاسىپ 1 ساعات
قازاقستاندىق ءۇش بالۋان 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
شىمكەنتتىك سۋديالار مار 2 ساعات
جاڭا زەلانديا پوليتسياس 2 ساعات
اتىراۋ حالىقارالىق اۋەج 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
نامىس - ايسا حامزەۇلى - 2 ساعات
قازاق كۇرەسى: قازاقستان 3 ساعات
باس ءمۇفتي: ارىس وقيعاس 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
شىمكەنتتە 15 مىڭعا جۋىق 3 ساعات
شىمكەنتتەگى جەدەل جاردە 3 ساعات
اركiمدi زامان سۇيرەمەك، 3 ساعات
سارىاعاش تۇرعىندارى تاز 3 ساعات
اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
حابارلاندىرۋ – Su 3 ساعات
بالانى ءجيى سىناسا، ول 3 ساعات