ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-131401443142 %58 %
2019-12-141793576056 %44 %
2019-12-1510633045 %55 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 22:50 - 2019/11/19

بىلىمدىگە بەس ساۋال… – Sunna.kz

بىلىمدىلەردەن بەس ءتۇرلى ءسوزدىڭ شەشۋىن سۇرايمىن. انشەيىن جۇمباق ەمەس، ءوز ويىمشا ادامنىڭ ەكى دۇنيەسىنە بىردەي كەرەك. بۇل سوزدەرگە ءدىن كىتابىنان دالەل كورسەت دەيمىن، تۋرا عانا اقىل قابىل الارلىق دالەل بولسا ەكەن. جاۋاپ بەرۋشى قازاق بولسىن، باسقا جۇرت بولسىن – ءبارىبىر، ءبىراق جاۋاپ قازاق تىلىندە جازىلسىن ياكي قازاقشا تارجىمە ەتىلسىن. ءبىرلى-جارىم اراب، فارسى ياكي ورىسشا ءسوز كىرسە، قازاقشا تارجىمەسى جازىلسا ەكەن. جاۋاپ نەعۇرلىم ۇعىمدى، قىسقاراق سوزبەن جازىلسا ەكەن ءھام نە «ايقاپ» ارقىلى، نە تۋرا وزىمە تومەندەگى ادرەس بويىنشا حاتپەن جىبەرىلسە ەكەن. ەكەۋىنىڭ قايسىسىمەن جازىلسا دا، قول قويىلعان بولىپ، ادرەسى كورسەتىلۋى ءتيىس، سەبەبى، قۇداي جەتكىزسە، بۇل تۋرالى جينالعان سوزدەردىڭ ءبارىن جيناپ، كىتاپ قىلىپ باستىرماق تالابىم بار. بۇل سۇراعان سوزدەرىمدى حالىق پايداسى دەپ ويلايمىن; ول ويىمدى دۇرىس كورسەڭىز، جاۋاپقا جەتى تيىن اياماسسىز دەپ ءۇمىت ەتەمىن.

بەس ساۋال مىناۋ: 

1. اللانىڭ ادامدى جاراتقانداعى ماقسۇتى نە؟

2. ادامعا تىرشىلىكتىڭ ەڭ كەرەگى نە ءۇشىن؟

3. ادامعا ولگەن سوڭ، مەيلى، نە جونمەن بولسىن، راحات-بەينەت، ساۋاپ-ازاپ بار ما؟

4. ەڭ جاقسى ادام نە قىلعان كىسى؟

5. زامان وتكەن سايىن ادامداردىڭ ادامشىلىعى تۇزەلىپ بارا ما، بۇزىلىپ بارا جاتىر ما؟ قاي ءتۇرلى جاۋاپ بەرسەڭىز دە، دالەلىڭىز نە؟

شاھكاريم حۇدايبەردى وعلى

ست. اركات، سەميپالاتينسكايا وبل. چينگيزسكوي ۆولوستي،

شاحكاريمۋ حۋدايبەردينۋ

             («ايقاپ». 1912.  №5،  96-بەت)

شاكارىم اتامىزدان اماناتقا قالعان بۇل بەس سۇراقتىڭ ءمانى مەن ماڭىزى قازىرگى زاماندا دا، ارتپاسا كەمىگەن جوق. سول بەس سۇراقتى ءبىزدىڭ زاماننىڭ بىلىمدىلەرىنە، قازىرگى ۇلت زيالىلارىنا قويۋدى ءجون كوردىك. ەندەشە العاشقى بولىپ باس سۇراققا جاۋاپ بەرۋشى، ابايتانۋشى عالىم ─ ومار جالەلۇلى.

─ اللانىڭ ادامدى جاراتقانداعى ماقسۇتى نە؟

─ نەگىزى اللانىڭ ادامدى جاراتقانداعى ماقسۇتى ─ اللا تاعالا ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن كورگىسى كەلگەن. مىسالى: سەن ءوزىڭنىڭ شەبەرلىگىڭدى كورە المايسىڭ عوي، ەگەر سەن شەبەر ديزاينەر بولساڭ ءوز شەبەرلىگىڭدى كيىم تىگۋ ارقىلى كورەسىڭ، قۇرىلىسشى بولساڭ ءۇي سوعۋ ارقىلى كورەسىڭ.سول سياقتى، اللا تاعالانىڭ نەگىزگى ماقساتى ─  قۇراندا دا، حاديستە دە ايتىلعانداي، اللا تاعالا ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن كورگىسى كەلگەندىكتەن ادامدى جاراتتى دەيدى. عۇلامالار دا وسى كوزقاراستى ايتادى. ءمəشھۇر ءجۇسىپ اتامىز ايتادى: «قۇدايدىڭ قۇدىرەتى ادام ارقىلى كورىنەدى» – دەپ. ءبىز ەگەر قانداي دا ءبىر ادام جەتىستىككە جەتسە، «اللا شەبەر» دەيمىز. بەيسانالى تۇردە ايتىپ وتىرمىز بۇنى. ءوزىمىز تۇسىنبەي ايتساق تا، ءدوپ ايتىپ وتىرمىز. قۇداي تاعالا ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن كورگىسى كەلىپ «ادامدى ماحابباتپەن جاراتتى» دەيدى. ال ماحابباتپەن جاراتۋ دەگەن نە؟ وزىنە ۇقساس قىلىپ جاراتۋ. ويتكەنى سۇيگەن ادام عانا ءوزىنىڭ بويىنداعى بۇكىل قاسيەتىن بالاعا بەرەدى ەكەن.

─ ادامعا تىرشىلىكتىڭ ەڭ كەرەگى نە ءۇشىن؟

─ ادام تىرشىلىك ارقىلى ءوزىنىڭ جانىنا ازىق جيناپ ۇلگەرەدى. ەگەر ادامدار وسىنى تۇسىنبەي تىرشىلگىن بەتالدى وتكىزىپ السا، انا دۇنيەگە بارعاندا اللا تاعالا قىسقان كەزدە، ادام: «اللا تاعالا، مەن بىلمەي قالدىم، مەنى قايتارشى!» – دەپ جالىنادى ەكەن. سوندا اللا تاعالا ايتادى ەكەن، قۇراندا دا بار: «بولدى پەندەم، مەن ساعان ءبىر رەت ءومىر بەردىم، تىرشىلىك بەردىم، ەندى وعان قايتۋ جوق» – دەپ. سوندىقتان بىزگە بەرىلگەن بۇل وراي، ياعني ءبىز ماڭگىلىك ومىرگە ازىق جيناۋ ءۇشىن كەلگەنبىز.

─ ادامعا ولگەن سوڭ، مەيلى نە جونىمەن بولسىن، راحات-بەينەت(ساۋاپ-ازاپ) بار ما؟

─ بار. شاكارىم ءوزىنىڭ ء«ۇش انىق» دەگەن ەڭبەگىندە، ءۇش انىق بار دەيدى. ءبىرىنشى انىق ─ قۇداي. بۇكىل حالىقتار، بۇكىل ەل، جەر شارىندا قانشا ءدىن بار بارلىعى ءبىر قۇداي بار ەكەندىگىنە سەنەدى. ەكىنشى انىق ─ ادامنىڭ جانى ماڭگىلىك ەكەندىگى. ءۇشىنشى انىق ─ ادامنىڭ جانىنىڭ ەكى دۇنيەدە دە، ازىعى بار ەكەنى انىق دەيدى. ول ۇجدان دەيدى. ۇجدان ءۇش نارسەدەن تۇرادى: ول – ادىلەت، ىنساپ، مەيىرىم. سوندىقتان، ەگەر ادام ازىعىن الىپ ءومىر سۇرسە دەيدى، ياعني ۇجدانىمەن ءومىر سۇرسە ونى ماڭگىلىك راحات كۇتىپ تۇر. ال ەگەر ۇجدانىن الىپ ۇلگەرمەسە، جاڭاعى ايتقان ادىلەت، ىنساپ، مەيرىممەن ءومىر سۇرمەي، əدىلەتسىز ءومىر سۇرسە، بىرەۋگە قيانات جاساسا، جۇرەگىندە مەيرىم بولماسا ونى ماڭگىلىك ازاپ كۇتىپ تۇر دەيدى. سوندىقتان، ءبىزدىڭ جانىمىز نەگە بىرەۋگە جاقسىلىق جاساعاندا قۋانادى؟ ويتكەنى، بولاشاقتا و دۇنيەدە بايگە الاتىنىن سەزىپ تۇر دەيدى. ماڭگىلىك ازاپ بارى، ماڭگىلىك راحات بارى انىق.

سوندىقتان شاكارىمنىڭ ءبىر ولەڭىندە:

«اسىل ىزدەپ اسىلدى الا سۇرار» – دەيدى. اسىل دەگەن جان عوي، ال جان قۇدايدى ىزدەيدى. «­ولمەس جانعا وزگەرمەس ورىن كەرەك» – دەيدى. سوندا وزگەرمەس ورىن جۇماق قوي. ماڭگىلىك باقيلىق، ونى امال دەيدى دىندە.

«فاني دەنە بوياۋعا ماقتانادى،

جان توزبەيدى سول ءۇشىن ساقتانادى.

ولمەس جانعا وزگەرمەس ورىن كەرەك،

سونداي ىسكە ۇمتىلساق شاتتانادى.» ياعني، مۇنداعى ء«فاني دەنە بوياۋعا ماقتانادى» دەگەنى، ولەتىن دەنە قۇنىن جوياتىن، جاڭاعى بوياۋ سياقتى جۋساڭ، كەتىپ قالاتىن، قۇنىن جوياتىن تۇراقسىز ىستەرمەن اينالىسادى. مىسالى: اتاق، مانساپ، بايلىق ءبارى تۇراقسىز، بوياۋ سىندى، جۋساڭ كەتىپ قالاتىن نəرسەلەر.

«ماقتان ءۇشىن جان قالسا ەسكەرۋسىز،

ونىڭ ورنى نە بولدى بايقادىڭىز» – دەيدى. ونىڭ ورىنى، ارينە، توزاق.

─ ەڭ جاقسى ادام نە قىلعان كىسى؟

─ بۇل جايلى دا شاكارىم اتامىز: «ادامنىڭ ەڭ اسىلى ─  قياناتسىز اق پەيىل، ادامنىڭ ەڭ جاسىعى ─  تايعاق مىنەز ەكى ءسوز» – دەيدى.

ادامنىڭ ەڭ اسىلى ەشكىمگە قيانات جاساماعان ادام. ول مەيلى نادان بولۋى مۇمكىن، ءالىپتى تاياق دەپ تانىماۋى دا مۇمكىن، ءبىراق ەشكىمگە قىلشىقتاي قيانات جاساماسا، سول اۋليە. شاكارىم اتامىز ءبىر ولەڭىندە:

«سىرتقى ءسوزىڭ شىن بولسا،

ىشىڭ تولعان جىن بولسا،

جۇرەگىڭدە ءمىن بولسا،

ايتقان ءسوزىڭ ەم ەمەس.

جۇرەگى تازا ادامدار،

زۇلىمدىقتان اماندار،

اۋليەدەن كەم ەمەس» – دەيدى. قازىرگى كەزدە ءبىز ءبارىن بىلىمگە ارتىپ قويدىق. كەرىسىنشە ادام قياناتشىل بولسا، ءارى ءبىلىمدى بولسا ودان اسقان جاۋىز، ودان اسقان ايلاكەر، ودان اسقان زياندى ادام بولمايدى، قازىرگى قوعامدا سونى كوزىمىز كورىپ وتىر. كەرىسىنشە، ادام ءبىلىمسىز بولسىن، كوزى اشىلماعان نادان بولسىن، ەشكىمگە قياناتى بولماسا، ونداي ادام ─  اۋليە.

─ زامان وتكەن سايىن ادامداردىڭ ادامشىلىعى تۇزەلىپ بارا ما، بۇزىلىپ بارا جاتىر ما؟

─ زامان وزگەرە بەرەدى. ءبىراق زامان وتكەن سايىن ادامداردىڭ ادامشىلىعى ازايىپ كەتتى دەسەك، وندا زاماندى جامانداعانىمىز بولادى. ەگەر زامان وزگەرگەن سايىن، ادامداردىڭ ادامشىلدىعى ارتىپ كەتتى دەسەك، وندا اقيقاتتان بۇرا تارتقان بولامىز. مەن ءوزىم ويلايمىن، ادامنىڭ ادامشىلىعى ول زامانعا بايلانىستى ەمەس. شاكارىم: «قانداي نادان زاماندى جامانداتىپ، ءوزىندى امانداتىپ. ونى شىعارعان  شالا ساۋات ءبىلىمسىز مولدا» دەيدى. ياعني مۇندا ادامنىڭ ادامشىلىعىنا زاماننىڭ ەشقانداي قاتىسى جوق دەپ تۇر. اباي دا ايتادى:

«اركىمدى زامان سۇيرەمەك،

زاماندى قاي جان بيلەمەك.

جامان زامانعا كۇيلەمەك،

زامانا ونى يلەمەك» – دەيدى. سوندىقتان زامان ول- ۋاقىت. ال سەنىڭ جاقسى بولۋىڭ دا، جامان بولۋىڭ دا وزىڭە بايلانىستى. ەگەر زامان دەيتىن بولساق، وندا بارلىق كىنانى سوعان ارتىپ، ادام كىناسىز بولىپ شىعادى. وندا ادىلەتسىز بولعانمىز. جوق، زامان كىنالى ەمەس!

─ سۇحباتىڭىزعا راحمەت!

سۇحباتتاسقان – جۋرناليست،  جارقىنبەك ءجۇمادىل


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1073824

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ەلوردالىق وقۋشىلار سارا 7 مينوت
سەمەيلىكتەر تاۋەلسىزدىك 17 مينوت
中国哈萨克语广播网 17 مينوت
قازاقستان ايەلدەر قۇرام 27 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
ەلوردالىق تەاتر قازاقست 1 ساعات
سۆەتقالي نۇرجان | ادەب 1 ساعات
پاۆلودارداعى سپورتسۇيەر 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
الماتىدا IT-تەحنولوگيا 1 ساعات
تاشكەنتتەن ماسكەۋگە تۇر 1 ساعات
شىمكەنتتەگى ورتالىق مەش 1 ساعات
جاڭا زەلانديادا جانارتا 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
قازاقستاننىڭ ەاەو ەلدەر 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
اقتاۋدا اياعى اۋىر ەكى 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
كوكشەتاۋدا تاۋەلسىزدىك 2 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 2 ساعات
نۇر-سۇلتاندا «دەنيستىڭ 2 ساعات
الماتىنىڭ 249 جاس تۇرعى 2 ساعات
«جەتى كۇن». 14.12.2019 2 ساعات
قاراعاندىدا ەرەسەكتەرگە 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
يۋليا گالىشەۆا الەم كۋب 2 ساعات
نۇر-سۇلتاندا «جاسىل ەل» 2 ساعات
بقو ءورت سوندىرۋشىلەرىن 3 ساعات
Apple 2019 جىلدىڭ ۇزدىك 3 ساعات
ءاليحان سمايىلوۆ سەمەيل 3 ساعات