ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-171215391738 %62 %
2019-11-181794515640 %60 %
2019-11-1930271253 %47 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:20 - 2019/11/09

قازاق ۇعىمىنداعى: جاقسى ايەل مەن جامان ايەل – Sunna.kz

ادام بالاسى يدەالسىز ءومىر سۇرە المايتىنى – ايدان جارىق، كۇننەن انىق اقيقات. يدەالدى جالپاق تىلمەن قازاقشالاساق، ۇلگى: الدىندا ۇلگى تۇتارلىق اعاسى، ۇلگى الارلىق اپكەسى بولماعان ۇرپاق باقىتسىز. قۇدايعا شۇكىر، قازاق رۋحانياتى ۇلگىگە باي، تالىم-تاربيەگە شۇپىلدەپ تولىپ  تۇر. تەك سونى ورنىمەن جاراتا الماي، ءوزىمىز پۇشايمان كۇي كەشۋدەمىز. بۇگىنگى بولاتىن اڭگىمە قازاقتىڭ ايەل تۋرالى ۇلگىلى ۇعىمى جايلى بولماق، بابالار تىلىمەن ايتار بولساق، ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى مەن جامانى تۋرالى ءسوز قوزعاماقپىز. «بۇگىنگى ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاق، بۇگىنگى ورىمدەي قىز بەن جەلكىلدەگەن بويجەتكەن ۇلگىنى قايدان الىپ جاتىر» دەگەن سۇراققا ءبىر ءسات توقتالا كەتەيىك. شىنى كەرەك، قازىرگى قازاق ايەلى ۇلگىنى وتكەنىمىزدەن ەمەس، بۇگىنىمىزدەن، قالا بەردى بۇقارالىق مادەنيەت ۇلگىلەرىنەن ىزدەيدى. باتىستىق ىسكەرلىك پەن ەمانسيپاتسياعا نەگىزدەلەگەن بۇل ۇلگىلەر كوبىنە ولاردىڭ بويىنا جاراسپاي، سيىرعا ەرتوقىم سالعانداي ابەس كورىنىپ جاتاتىنى دا وتىرىك ەمەس. «ەسكى – جاڭانىڭ قازىعى، جاقسى – جاماننىڭ ازىعى، ءولى – ءتىرىنىڭ ازىعى، ۋايىم – شايتاننىڭ ازىعى» دەگەن دانالىققا تولى اسىل سوزدەردى نەگىزگە الا وتىرىپ، ءبىز دە قال-قادارىمىزشا ەسكىگە ءۇڭىلىپ كورەلىك. ەسكىنى قاۋزاي وتىرىپ، جاڭانىڭ، ياعني بۇگىنگىنىڭ دە بەت- بەينەسىن باعدارلاپ قالارمىز دەگەن ۇمىتتەمىز.

 قازاق ەلى ايەل ماسەلەسىنە ءجىتى قاراعان، باسا نازار اۋدارعان. بابادان قالعان باي مۇرانى كوكتەي شولىپ وتىرساق، سونىڭ باسىم بولىگى ايەل ماسەلەسىنە ارنالعانىن كورەمىز. ولاي بولۋى زاڭدى دا، ويتكەنى «ايەل – ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز، تاعدىرىمىز بولعان سوڭ، بەلگىلى عوي، باعىمىز نە سورىمىز» (م. شاحانوۆ). ەر ادامنىڭ تاعدىرى، ال ول دەگەنىڭىز – وتباسى-وتانىمىزدىڭ تاعدىرى، ايەلگە كەلىپ تىرەلەدى. سوندىقتان بولار، نەبىر اۋزىمەن قۇس تىستەگەن شەشەندەر، نەبىر قالامىنان نۇر تامعان عۇلامالار بىزگە ايەلدەر جايلى، ولاردىڭ جاقسىسى مەن جامانى جايلى عاجايىپ تولعاۋلار قالدىرعان ەكەن. سول تولعاۋلاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – كومەكەي اۋليە بۇقار جىراۋعا تيەسىلى. بۇقارەكەڭ ءوزىنىڭ «اقتىڭ ءۇيى مەشىت-تى» دەپ باستالاتىن تولعاۋىندا قازاق ايەلىنىڭ الەم ادەبيەتىندە تەڭدەسى جوق عاجاپ يدەا-لىن سومدايدى، سومداي وتىرىپ مۇسىلمانشىلىقتان ءنار الىپ، يماندىلىق داراعىندا كوكتەگەن ۇرعاشىنىڭ ۇلگىلى نۇسقاسىن ۇسىنادى. ۇسىنا وتىرىپ، ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى مەن جامانىن اجىراتىپ، پارقىن ايىرىپ، قازاق مادەنيەتىندە وشپەستەي عىپ سىرلى دا سۇلۋ سوزبەن سۋرەتىن سالادى. ەندى تولعاۋدىڭ وزىنە كەزەك بەرەلىك:

ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى
اب جىلانداي ەسىلىپ،
بوز جورعاداي بۇلعاڭى،
قىرعا شىقسام كورەر دەپ،
پانا تۇتار جىلعانى.

 بەينەلى سوزبەن سۋرەت سالۋدىڭ حاس شەبەرى بۇقارەكەڭ ايەلدىڭ جاقسىسى – يدەالى تۋرالى ءسوز قوزعاي وتىرىپ ونى ءاب جىلانعا تەڭەيدى. اب – پارسى تىلىندە «سۋ» دەگەن ماعىنانى بەرەدى ەكەن، ەندەشە اڭگىمە سۋ جىلانى تۋرالى بولىپ وتىر. سۋ جىلانى سۋدا جۇرگەندە جىپتەي ەسىلىپ، جىبەكتەي شەشىلىپ جىمىن بىلدىمەي، دىبىسىن شىعارماي جۇرەدى ەمەس پە؟! سۋ ىشىندە ءيىر-يىر سۋرەت سالىپ، كەرەمەت يكەمدىلىك پەن نازىكتىك تانىتاتىن سۋ جىلانىنىڭ وبرازدى تۇردە ۇرعاشىنىڭ جاقسىسىنا تەڭەلۋى تەگىن بولماسا كەرەك. بۇل اللەگورياداعى مەڭزەلەتىن باستى ەلەمەنت – پلاستيكا، سۋ جىلانىنىڭ سۋ ىشىندەگى عاجايىپ پلاستيكاسى ۇرعاشىنىڭ، ايەل زاتىنىڭ رۋحاني پلاستيكاسىنا ۇلاسادى. ءومىر ايدىنىندا، تىرشىلىك تەڭىزىندە سۋ جىلانداي پلاستيكا تانىتا بىلگەن ايەل – ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى (يدەالى) بولىپ سانالادى. رۋحاني پلاستيكا – ايەل زاتىنىڭ يىلگىشتىگى، يكەمدىلىگى، مىنەزىنىڭ سان الۋان تۇسپەن قۇلپىرا بىلەتىن باي پاليتراسى. اباي مۇنداي ايەلدى «مىنزەدى» دەپ اتايدى:

قاتىنىڭ سەنى سۇيسە، سەن دە ونى ءسۇي،
قورجاڭ سۋىق كەلەدى كەي ساسىق مي.
ەرى اقىلدى، ايەلى مىنەزدى بوپ،
تاتۋ بولسا، رياز (ار. گۇلباقشا- و.ج.)ۇستىندەگى ءۇي.

 اب جىلانداي ەسىلگەن، ىشكى الەمى شەكسىز كەڭ، رۋحاني پلاستيكاعا باي مىنەزدى ايەل ۇلكەندى ۇلكەندەي سىيلاپ، كىشىنى كىشىدەي ايالاپ، تامام جۇرتتى باۋىرىنا تارتىپ، ماڭايىنا ءۇيىرىپ، ناعىز ءۇيدىڭ قۇتىنا، بەرەكەنىڭ كوزىنە اينالادى ەكەن. مىنە، بابالار ارمانداعان قازاق ايەلىنىڭ يدەالى! جانە قاس سۋرەتكەر يدەالدى ايەلدىڭ سۋرەتىن ودان سايىن ايقىنداپ جاڭا شتريحتار، سونى دەتالدار ءقوسادى.اب جىلان اللەگورياسىمەن شەكتەلىپ قالماي، ۇرعاشىنىڭ جاقسىسىن بۇلعاڭداپ جۇرگەن بوز جورعاعا تەڭەيدى. قازاق دالاسىندا وتكەن ۇلى استاردا اينالاسى اتشاپتىرىم جەرلەرگە تەگەنە-تەگەنە سورپانى، شارا-شارا قىمىزدى وسىنداي ساۋىرىنان سۋ توگىلمەس جورعالارمەن تاسيدى ەكەن. سوندا بۇل جورعالاردىڭ ءجۇرىسىنىڭ جايلىلىعى سونداي، قاسيەتتى استىڭ ءبىر تامشىسى جەرگە تامبايتىن بولعان. مىنە، يدەالدى ايەلدىڭ مىنەزىنىڭ جايلىلىعى وسىنداي بولسا كەرەك! مۇنداي ايەل تاپ بولسا، ەر جىگىتتە ودان ارتىق ارمان بار ما؟! «جامان جۇرىسىنەن قۇل بولادى، جورعا جۇرىسىەن پۇل بولادى» دەگەندەي، ايەلدىڭ قادىر-قاسيەتى، قۇنى مەن باعاسى وسى «جۇرىسىنەن»، ياعني مىنەزىنىڭ جايلىلىعىنان ەكەن. جانە مۇسىلماندىقتىڭ ءبىزدىڭ قانىمىزعا سىڭگەنى سونداي، ايەل زاتىنا ەر ادامنىڭ كوزىنە ءتۇسۋدىڭ ءوزى ادەپسىزدىك بوپ سانالعان. سوندىقتان بۇقارەكەڭ جىرلاعان ايەلىدىڭ يدەالى قىرعا شىقسام ەركەكتەردىڭ كوزىنە شالىنىپ قالام دەپ قورقىپ، جىلعانى پانا تۇتىپ، بويىن جاسىرادى. جاسىرا وتىرىپ تاقۋالىقتىڭ اسىل ۇلگىسىن كورسەتەدى. اسقاق رۋح يەسى دوسپامبەت جىراۋ مايدان دالاسىندا جارالانىپ جاتىپ ۇيىندە قالعان جارىن جوقتاپ، بىلايشا ازا تۇتادى:

العانىم ءالي اعانىڭ قىزى ەدى،
قاس ارۋدىڭ ءوزى ەدى.
ماڭدايى كۇنگە تيمەگەن،
جەلگە شاشىن ۇرمەگەن،
سەرپىلىپ ادام بەتىن كورمەگەن،
قالاي كۇنى كەشتى ەكەن؟!.

 بابالار مۇراسىندا كوتەرىلگەن ايەلدىڭ يدەالى – ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى تۋرالى ايتىلعان توقسان اۋىز ءسوزدىڭ، توبىقتاي ءتۇيىنىن ايتار بولساق، مۇنىڭ ءبارى ايەل زاتىنىڭ ىشكى جان-دۇنيەسىنىڭ سۇلۋلىعىنا سايادى ەكەن. سوندىقتان بۇل اڭگىمەنىڭ نۇكتەسىن تاعى دا سول بۇقارەكەڭنىڭ ءوزى قويسىن:

كوكتە بۇلت سوگىلسە،
كوكتەپ بولماس، نە پايدا؟
كوكىرەكتەن جان شىقسا،
قايتىپ كەلمەس، نە پايدا؟
دىن پۇسىرمان بولماسا،
تىل پۇسىرمان، نە پايدا؟
قىزدا قىلىق بولماسا،
قۇر شىرايدان نە پايدا؟

قۇداي تاعالا بىزگە قىلىقتى قىز، ۇلىقتى ۇل بەرسىن دەپ تىلەيىك اعايىن!

 ەندى اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا ايتىپ كەتكەن «ۇرعاشىنىڭ جامانى» ماسەلەسىنە كەلەيىك. ۇرعاشىنىڭ جاقسىسى بولعاندا، ۇرعاشىنىڭ جامانى بولۋى دا ابدەن زاڭدى نارسە. ال بۇل جايىندا بۇقارەكەڭ نە دەيى ەكەن؟

ۇرعاشىنىڭ جامانى
وسەك-دۇكەن قۇرعانى،
قۇدايىنىڭ ۇرعانى.
وسەك پەنەن عايباتتى
زينا مەنەن ۇرلىقتان
بۇرىنعى وتكەن جاقسىلار
ونان دا جامان دەسىپتى.

 قۇران كارىمنىڭ حۇجرات سۇرەسىنىڭ 12-اياتىندا: ء«اي مۇمىندەر! كۇماننىڭ كوبىنەن ساقتانىڭدار. ويتكەنى، كۇماننىڭ كەيبىرى كۇنا. سىر تەكسەرمەڭدەر. بىرەۋدى بىرەۋ عايباتتاماسىن. بىرەۋلەرىڭ ولگەن تۋىسىنىڭ ەتىن جەۋدى جاقسى كورە مە؟ ارينە، ونى جەك كورەسىڭدەر. راسىندا، اللا تاۋبەنى قابىل ەتۋشى، ەرەكشە مەيىرىمدى». بۇكىل ادامشىلىعىمىزدىڭ اسىل نەگىزى قاسيەتتى كالام شاريفتە عايبات ايتۋدىڭ كۇناسىنىڭ اۋىرلىعى سونداي، ونى ولگەن تۋىسىڭنىڭ ەتىن جەگەنگە تەڭەستىرەدى. ال ارداقتى پايعامبارىمىزدىڭ ءابۋ سايد ي جابير ريۋايات ەتكەن حاديس شاريفىندە: «عايبات پەن جالا زينادان دا اۋىر، وكپەلەتكەن ادامى كەشىرمەيىنشە، اللا جالاقوردى كەشىرمەيدى» دەلىنەدى. ەندەشە، قازاق ۇعىمىنداعى ۇرعاشىنىڭ جامانىن  انىقتاۋدا دا بۇقارەكەڭ وسى مۇسىلماندىق ولشەمدەرگە ارقا سۇيەيدى. وسىدان قازاقتىڭ ءداستۇرلى ۇعىمدارىنىڭ يسلامنان الشاق ەمەس، قايتا ءدىننىڭ وزىنەن كەلىپ شىعاتىنى تاعى ءبىر مارتە دالەلدەنەدى.

ومار جالەلۇلى 


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1069777

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


Arkaiym – Main title of 5 مينوت
قازگيدرومەت: قاراشانىڭ 11 مينوت
中国哈萨克语广播网 15 مينوت
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
جامبىل وبلىسى اۋىل شارۋ 1 ساعات
پەتروپاۆلدا قويان-قولتى 2 ساعات
نۇر-سۇلتان مەن مينسك ى 3 ساعات
قازاق سپورتشىسى سۋمودان 3 ساعات
اتىراۋدا «جولدا قابىلدا 3 ساعات
قاتارعا قابىلداندى R 3 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 3 ساعات
بالانىڭ ءبارى باقىتتى ب 3 ساعات
ءورت قاۋىپسىزدىگى ̵ 4 ساعات
بيىل وتباسىلارعا بيۋدجە 4 ساعات
بەسىك جىرىنىڭ بالا دەنس 4 ساعات
جاڭا تەحنيكامەن تولىقتى 4 ساعات
قاي جاعىنان دا ءتيىمدى 4 ساعات
قر قارجى ءمينيسترى ءالي 4 ساعات
تۇرعىندار ءوز اۋلالارىن 4 ساعات
كۋبا استاناسىنىڭ نەگىزى 5 ساعات
قر قارجى ءمينيسترى ءالي 5 ساعات
پوليتسيا: رەفورما بىزگ 5 ساعات
ۇلى دالا جايلى كليپ  5 ساعات
حارۋن توكاك | ادەبيەت 5 ساعات
الماتىدا الاياققا الدان 5 ساعات
ەلوردا اكىمدىگى پيك-تەر 5 ساعات
ەلىمىزدەگى ۇكىمەتتىك ەم 5 ساعات
«اباي جولىنىڭ» دەرەگىن 5 ساعات
قازاقستاندىقتار قولدانى 6 ساعات
سامعاپ ۇشقان سۇڭقار ەدى 6 ساعات