ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-171215391738 %62 %
2019-11-181794515640 %60 %
2019-11-1930271253 %47 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 07:20 - 2019/11/09

ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحاننىڭ سۇحباتى – Sunna.kz

سۋرەتتە: اليحان بوكەيحان

ەستەرىڭىزدە بولسا، رەتروسپەكتيۆالىق سۇحباتىمىز اباي مەن احمەت اتامىزدان باستاۋ العان بولاتىن. بۇل جولى ءاليحان بوكەيحان بابامىزبەن بولعان سىر-سۇحباتتى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

 ەل قامى ءۇشiن قارا باسىن اجال وعىنا بايلاپ، سوڭىنا ولمەيتىن ونەگە قالدىرعان تۇلعاسى وزگەشە ۇلت پەرزەنتى الەكەڭنىڭ ء(اليحان بوكەيحان، 1866-1937) ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. ول ۇلت مۇددەسىن ءوز ۇستا­نىمىنان جوعارى قويعان ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ تەوريالىق نەگىزىن سالۋشى، كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەتقايراتكەرى، عۇلاما عالىم، الاشوردا وكىمەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى. الەكەڭ الاشتىڭ شىن كوسەمى جانە بولاشاق ۇلت كوسەمدەرىنىڭ تۇلعالىق ءھام كىسىلىك بەينەسىنە ۇلگى بولىپ، الاشپەن بىرگە جاساي بەرمەك. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز گۇلدەنگەن سايىن ءاليحاننىڭ دا جارقىن بەينەسى جارقىراي بەرمەك.

  اليحان اعا، ءداستۇرلى ءدىنىمىز بەن ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، وركەنيەت كوشىنەن كەش قالماۋىمىز ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى نە ىستەۋىمىز كەرەك؟

 – قازاق بالاسى بىرىگىپ، تىزە قوسىپ ءىس قىلسا – حالىقتىق ماقسات سوندا ورىندالادى. بىرلىكتەن ايىرىلعان ەل قاڭعىپ قالادى. قازاقتىڭ وقىعان ازاماتتارى، قازاققا وسىندايدا قىزمەت ەتپەگەندە قاشان قىزمەت ەتىپ پايدامىزدى تيگىزەمىز؟! مىنە، ءاليحان بوكەيحان «قازاققا ءسوز ۇيرەتىپ جاتىر» دەپ ايتادى. مەن قازاققا ءسوز ۇيرەتپەسەم… مەنىڭ نە كەرەگىم بار ەدى. قازاق جوعالىپ كەتەدى، «بۇعان جەر نەگە كەرەك» دەپ وتتاعان دۇشماندار بار. قيامەتكە شەيىن قازاق قازاق بولىپ جاساماق. ول ءۇشىن وسى عاسىرداعى الەم جارىعىنا قازاق كوزىن اشىپ، بەتىن تۇزەسە، ءوزىنىڭ قازاقشىلىعىن جوعالتپاعانداي، جانە ءوزىمىزدىڭ شارق ادەتىنە ىڭعايلى قىلىپ «قازاق مادەنيەتىن» قۇرىپ، ءبىر جاعىنان «قازاق ادەبيەتىن» تۇرعىزىپ، قازاقشىلىعىن ساقتاماقشى…

  تىرشىلىكتىڭ اعىمى العا كەتتى. ەندەشە، ءبىز قانداي بولۋىمىز كەرەك؟

 – تىرشىلىكتەگى جۇيرىكتىك – اقىلدا، ۇستالىق پەن جانكەشتىلىكتە… قازاق سياقتى حالىق بايلىق پەن قازىنا مال كىندىگىندە دەپ بىلەدى. اۋستراليا قويىنىڭ ەتى ءتورت اي مۇحيتتا كەمەمەن ءجۇرىپ كەلىپ، پەتەربور بازارىندا ساتىلادى. مالى كوشىپ ءجۇر، ادامى قالا بولىپ وتىر. پروفەسسور كۇلەشوۆتىڭ جازعانىنا قاراساق، قازاقتىڭ قويىنىڭ ەتىندەي جەر ۇستىندە ەت جوق… كىم شەبەر بولسا، جالىقپاي تالماي ىزدەنسە، بىرىگىپ-تىزە قوسىپ ءادىس قىلسا – عۇمىر بايگەسى سونىكى.

  دەمەك، پايعامبارىمىزدىڭ وسيەتىنە ساي ادال ەڭبەك ەتىپ، قام-قارەكەت قىل دەيسىز عوي؟

 – بوتەن كىسى قازاققا ەش قايدان جاقسىلىق اكەپ بەرمەيدى. تورعايدىڭ اق ۇرپەك بالاپانىنشا اۋىزدى اشىپ، بىرەۋگە جالىنىپ-جالپايا بەرگەننەن تۇك شىقپايدى، ءىس ونبەيدى. جاپوندا كىسى قاجەتىنە جاراتىلماعان الاقانداي جەر جوق. وندا مۇنداي ىجداھاتتى جانكەشتىلىك بولماسا اشتان ولەسىڭ. زاۋىت ءىسى جۇرتتىڭ جالپى شەبەر، كونبىس، ۇستا بولۋىنا بايلاۋلى. ءار نارسەنىڭ امالىن ءبىلىپ، ءوز ورنىنا جۇمساعاندا عانا ءىس كوركەيەدى. قازاققا ءوز جاعدايىڭدى ءوزىڭ ويلاپ، ولمەس قامىڭدى ىستە دەپ وتىرعانىمىزدىڭ ءمانىسى وسى…

  «قازاق» گازەتىن ۇيىمداستىرىپ، بىرنەشە جىل وسى باسىلىمنىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردىڭىز. گازەتتىڭ اتىن «قازاق» دەپ قويۋعا نە سەبەپ بولدى؟

 – «زامانىنا قاراي امالى» دەگەن ءسوز بار. سول امالعا كىرۋگە جۇرتقا مۇرىندىق بولاتىن نارسەنىڭ ءبىرى گازەتا. اتالى جۇرتىمىزدىڭ اتى دەپ، گازەتامىزدىڭ ەسىمىن «قازاق» دەپ قويدىق. 

 اۋەلى – گازەتا حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى. ادامعا كوز، قۇلاق ءتىل قانداي كەرەك بولسا، حالىققا گازەتا سونداي كەرەك. ەۋروپادا گازەتا – ءومىر ايناسى: ومىردە نە بولسا – ءبارى گازەتادان كورىنىپ تۇرادى. گازەتانى وقىپ جۇرت ءوزىن-وزى كورەدى، ءوزىن-وزى تانىپ-بىلەدى. گازەتانى كۇيلەپ، جاراتىپ بايگەگە قوسۋعا ءوز الدىنا شەبەر، بىلگىش، جۇيرىك كەرەك: گازەتاعا باسشى بولۋ – كىم بولسا سونىڭ قولىنان كەلمەيدى… ماقالانى قالام ءوزى تىلەگەندە جازسا – ءسوز كەستەلى بولادى.

  اربىر قازاق دۇنيەدە ءبىر قۇدىرەتتىڭ بار ەكەنىنە يلانىپ، سەنەدى. قايتسەك اللانى تانىپ، بىر-بىرىمىزگە كىشىپەيىل، باۋىرمال بولاماقپىز؟

 – نەعۇرلىم قۇدايدى جوعارى دەپ، بيىك دەپ، ۇلىق دەپ ۇقسا، سوعۇرلىم جاقسىراق تانىماقشى. جاقسىراق تانىعان سايىن، قۇدايعا جاقىنىراق بولماقشى. جاقىن بولۋىنىڭ ماعىناسى – راقمەتىن كورىپ، راقىمدى بولماق، مەيىرباندىعىن كورىپ، مەيىرىمدى بولماق… ساۋاپ ەڭ اقىرعى پايعامبار مۇحاممەد جولىندا.

  ۇلت بولىپ، وركەنيەتتى ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك؟

 – قازاقتىڭ ۇلت بولىپ وركەنيەتتى ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، حالىقتىڭ سانا-سەزىمىن وياتاتىن جاعداي تۋدىرۋ كەرەك، قازاقتىڭ ۇلتتىق ءتىلىن، ادەبيەتىن ورىستەتۋ كەرەك. ونەر-بىلىم كەرەك، ونان دا كەرەگىرەگى – تاربيە. قانشا وقىساق تا، تاربيەمىز كەم بولسا، قاسيەتىمىز از.

  كەلەسى سۇراعىمىز دا وسى سارىنداس. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، تاريح دەگەن نە؟

 – ءوزىنىڭ تاريحىن جوعالتقان جۇرت، نە ىستەپ نە قويعاندىعىن بىلمەيدى، كەلەشەكتە باسىنا قانداي كۇن تاۋاشاعىنا كوز جەتپەيدى. ءبىر حالىق ءوزىنىڭ تاريحىن بىلمەسە، ءبىر ەل ءوزىنىڭ تاريحىن جوعالتسا، ونىڭ ارتىنشا ءوزى دە جوعالۋعا ىڭعايلى بولىپ تۇرادى. قازاقتىڭ كوبى ونى شەجىرە دەپ ايتادى. بۇ زاماننىڭ عالىمدارى تاريح ەڭ وڭدى ءمۇعالىم دەپ تۇسىنەدى. دۇنيە دە وڭگە جۇرتتار قاتارىندا كىم قور بولمايمىن، تۇقىمىم قۇرىپ قالماسىن دەگەن حالىق ءوزىنىڭ شەجىرەسىن يماني دارەجەدە ۇعىپ بىلۋگە ءتيىس بولادى… بۇل كەۋدەسىندە كوزى بار ادام كوپ ويلانارلىق جۇمىس.

  تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ رۋحتى ۇرپاعىنا ايتار تىلەگىڭىز قانداي؟

 – ازاتتىق تاڭى اتتى! تىلەككە قۇداي جەتكىزدى! كۇنى كەشە قۇل ەدىك – ەندى بۇگىن تەڭەلدىك! ءبىزدىڭ جۇرت بوستاندىق، تەڭدىك، قۇرداستىق ءىسىن ۇعىنباسا – تاريح جولىندا تەزەك تەرىپ قالادى. كەيىنگى ءۇرىم-بۇتاق نە العىس، نە قارعىس بەرە جۇرەر الدىمىزدا زور شارتتار بار! وسىنى اڭعار، جۇرتىم قازاق! بۇل بولىپ تۇرعان زامان – الاشتىڭ ازاماتىنا زور جۇك. ۇلىق ءىس ۇساقتان ۇلعايادى. كىرپىش زور ەمەس، قالاساڭ قانداي زور ءۇي شىعادى. شوپشەكتەپ جيىپ شومەلەدەي يلەۋ ىستەيتىن قۇمىسقانى كورمەيمىز بە؟ …قۇداي ءساتىن سالعاي ء«امين» دەپ قول جايىپ «اللا» دەپ ىسكە كىرىسەلىك!

اليحان ۇلاعاتى

·جالپاق جۇرتتىڭ كوكىرەگىندە جاقسىلىق بولماسا – جۇرت جۇرت بولىپ تىرشىلىك قۇرا الماق ەمەس.

·ۇلتىنا، جۇرتىنا قىزمەت ەتۋ – بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن.

·قازاق جۇرتىنىڭ شىراق الىپ، ءتۇزۋ جولعا باستار جىگىتتەرى قايدا؟!

·وز كۇشىنە سەنبەگەن ادام دا، حالىق تا ەشقاشان ءومىر بايگەسىن الا المايدى.

·جۇرت ءادىل بولماي – جۇرت ءىسى وڭعا باسپايدى.

 رەتروسپەكتيۆالىق سۇحباتتى جاساعان:

 اسەت بەكتۇر

 

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1069769

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


中国哈萨克语广播网 24 مينوت
جامبىل وبلىسى اۋىل شارۋ 1 ساعات
پەتروپاۆلدا قويان-قولتى 2 ساعات
نۇر-سۇلتان مەن مينسك ى 3 ساعات
قازاق سپورتشىسى سۋمودان 3 ساعات
اتىراۋدا «جولدا قابىلدا 3 ساعات
قاتارعا قابىلداندى R 3 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 3 ساعات
بالانىڭ ءبارى باقىتتى ب 3 ساعات
ءورت قاۋىپسىزدىگى ̵ 3 ساعات
بيىل وتباسىلارعا بيۋدجە 4 ساعات
بەسىك جىرىنىڭ بالا دەنس 4 ساعات
جاڭا تەحنيكامەن تولىقتى 4 ساعات
قاي جاعىنان دا ءتيىمدى 4 ساعات
قر قارجى ءمينيسترى ءالي 4 ساعات
تۇرعىندار ءوز اۋلالارىن 4 ساعات
كۋبا استاناسىنىڭ نەگىزى 4 ساعات
قر قارجى ءمينيسترى ءالي 5 ساعات
پوليتسيا: رەفورما بىزگ 5 ساعات
ۇلى دالا جايلى كليپ  5 ساعات
حارۋن توكاك | ادەبيەت 5 ساعات
الماتىدا الاياققا الدان 5 ساعات
ەلوردا اكىمدىگى پيك-تەر 5 ساعات
ەلىمىزدەگى ۇكىمەتتىك ەم 5 ساعات
«اباي جولىنىڭ» دەرەگىن 5 ساعات
قازاقستاندىقتار قولدانى 5 ساعات
سامعاپ ۇشقان سۇڭقار ەدى 5 ساعات
شىمكەنتتە جول ازابىن تا 5 ساعات
سقو-دا ماس كۇيدە كولىك 6 ساعات
ەلىمىزدە ەگىس القاپتارى 6 ساعات