ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-111849557649 %51 %
2019-11-121795452839 %61 %
2019-11-133542547566 %34 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 22:21 - 2019/11/06


تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا كوتەرىلگەن كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – لاتىن الىپبيىنە كوشۋ. بۇل  – جارقىن ومىرگە باستار جاڭا باسپالداق، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ءوي-ورىسى مەن دۇنيەتانىمىنىڭ تەرەڭدەي تۇسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەر يگى قادام. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – ءتىلىمىزدىڭ دامۋ تۇرعىسىنان دا، ءتول ءالىپبيىمىزدى قۇرۋ جاعىنان  دا العا جەتەلەيتىن باستاما. ەلىمىزدە 2025 جىلعا دەيىن لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى جاسالىپ، دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانى بارشامىزعا ايان. بۇل جونىندە ەلباسى دا ءوز سوزدەرىندە ناقتى ايتىپ ەدى. سول سەبەپتى اتالمىش يگى قادامدى زامانا كوشىنە ىلەسۋگە سەپتىك بولار ۇلكەن سەرپىلىس دەپ ايتساق تا قاتەلەسپەسپىز. ء«بىز الداعى ۋاقىتتا دا مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ باعىتىنداعى كەشەندى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاباندىلىقپەن جۇرگىزە بەرەمىز. قازاق ءالفاۆيتىن 2025 جىلعا قاراي لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋگە دايىندىق جۇمىسىن وسى باستان قولعا الۋ قاجەت. بۇل قازاق ءتىلىن جاڭعىرتىپ قانا قويماي، ونى وسى زامانعى اقپاراتتىڭ تىلىنە اينالدىرادى» دەگەن ەدى ەلباسى. 

لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ – تىلىمىزدەگى جات ­دىبىستاردى تاڭبالايتىن ارىپتەردى قىسقارتىپ، سول ارقىلى ونىڭ تابيعي تازا قالپىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. بىلايشا ايتقاندا، لاتىن قارپىنە كوشۋ قازاق ءتىلىن دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرمەك. ءبىز، ادەتتە، وسى گرافيكاعا كوشۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەننەن بەرى تۋىستاس تۇركى حالىقتارىنىڭ تاجىريبەسى تۋرالى كوپ ايتامىز، سوناۋ 1929-1940 جىلدارى لاتىندى قولدانعانىمىزدى تىلگە تيەك ەتەمىز.
قازاق ءتىلىنىڭ جەتىلۋى زامان تالابىنا ساي وزگەرىپ وتىرعانى بىزگە ءمالىم. تاريحقا جۇگىنەتىن بولساق، قازاق حالقى وزگە تۇركى حالىقتارى سياقتى 4-5 عاسىر بويى اراب جازۋىن پايدالاندى. حIح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ زيالىلار، ونىڭ ىشىندە ىبىراي التىنسارين ءتارىزدى اعارتۋشىلار، قازاقتىڭ ۇلتتىق جازبا ادەبي ءتىلىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ونىڭ دىبىستىق جۇيەسىن تولىق بەرە الاتىن جاڭا ءالىپبي قابىلداۋدى نە وسى جازۋدى جەتىلدىرۋدى كۇن تارتىبىنە قويا باستادى.
قازاق جازۋى – قازاق ءتىلىنىڭ ءارىپ تاڭبالaرىنان تۇراتىن جازۋ جۇيەسى. كونە زاماننان بەرى قازaقتار ءارتۇرلى جازۋ جۇيەسىن پايدالانىپ كەلگەن. ولاpدىڭ العاشقىسى قازاقپەن بىرگە باسقا دا تۇركى حالىقتارىنا oرتاق بولعان رۋنا جaزۋى. وسى جaزۋ ۇلگىcىندە كۇلتەگىن، بىلگە قاعان ەسكەرتكىشتەرى سياقتى كونە تۇركى مۇرالaرى ساقتالعaن. ءV-حىى عاسىرلاpدى قaمتيتىن رۋنa جازۋى ورحون، ەنيسەي، تaلاس وزەندەرى بويىنان تaبىلىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ aتa-بابaلaرىمىزدىڭ ءومىر سۇpگەن گeوگرافيالىق وpىنداpىن كورسەتەدى. ءVىىى-ىح عاcىرلاردا قازاق دالاcىنa مۇسىلمان ءدىنىنىڭ جەتۋى – aرaب جaزۋىن الا كeلدى. اراب گرافيكاسىنa نەگىزدەلگەن جازۋ ۇلگىcى 1929 جىلعا دەيىن cاقتaلىپ كەلدى. ياعني وcى تۇcقا دەيىن جازىلعان ەڭبەكتەp اراب جازۋى نەگىزىندە حاتقا ءتۇستى. ونى شوقان ءۋاليحانوۆ، اباي قۇنانباەۆ، ءماشھۇر ءجۇسىپ، شاكارىم cياقتى ۇلى تۇلعالار قولداندى. حح عاسىردىڭ بaسىندa ا.بايتۇرسىنۇلى اراب جازۋىن قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا وpاي بەيىمدeپ، قازاق ءالىپبيىن جاسaدى. وسى ءالىپبي نەگى­زىندە كىتاپتار جارىق كوردى، شاكىرتتەp ءبىلىم الدى. ماعجaن، اباي، مۇحتار سەكىلدى الىپتاردىڭ ەڭبەك­تەرى وسى ءالىپبي نەگىزىندە جaزىلدى. 1929-1940 جىلدار ارالى­عىندا حالقىمىز لاتىن گرافيكاسى نەگىزىن­دەگى ءالىپبيدى پايدالاندى. 1940 جىلدان باستاپ قازىpگى قول­دانىستاعى كيريلليتساعا نەگىزدەلگeن ءالىپبي قولدانىلۋدا.
جالپى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – زامانامىزدىڭ زاڭدىلىعى. وركەنيەت كوشىنە ىلەسۋ، الدىڭعى قاتارلى 30 ەلدىڭ قاتارىنان تابىلۋ، ەكونوميكامىزدىڭ وركەندەۋى، ءعىلىم-بىلىم سالاسىنىڭ پروگرەسسيۆتى ­دامۋى، وسكەلەڭ ۇرپاعىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋ قوعامىمىز ءۇشىن ومىرلىك ماڭىزدى ىستەردىڭ قاتارىندا.
ەلباسى اتاپ وتكەندەي، قازاق ءتىلىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ماسەلەسىنىڭ ءمانى تەرەڭدە جاتىر. حالقىمىزدىڭ باسىم كوپشىلىگى قوس ءتىلدى قولدانادى، ال سوڭعى كەزدەگى اعىلشىن تىلىنە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتقانىن ەسكەرەر بولساق، لاتىن الىپبيىنە كوشۋ قوعامدا ايتارلىقتاي پروبلەما تۋىنداتپاۋى ءتيىس.
لاتىن قارپىنە كوشۋ ارقىلى كوش ىلگەرى جۇرەتىنى انىق. ماسەلەن: ءتىلدىڭ تابيعي تازالىعى ساقتالىپ، قازاق ءتىلىن وقىتۋ بارىسىندا ارتىق تاڭبا مەن ­ەملەگە قاتىستى ەرەجەلەر قىسقارىپ، قازاق قاۋىمى دۇنيەجۇزىلىك عالامتور جەلىسىنە ەركىن ەنە الادى. ەڭ باستىسى، لاتىن قارپىنە كوشۋ ارقىلى قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى ارتىپ، حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعۋىنا مۇمكىندىك تۋماق. سونىمەن قاتار لاتىن ءقارپىن قولداناتىن تۇركى الەمىمەن رۋحاني، مادەني بايلانىستىڭ ارتۋىنا دا مۇمكىندىك زور بولادى دەپ كۇتىلۋدە. تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتى لاتىنشا جازىلعاندىقتان، ولاردى زەرتتەۋ دە تيىسىنشە وڭايعا تۇسەدى. تاريحقا كوز جۇگىرتسەك، اتالعان جازۋ جۇيەسىن العاش بولىپ 1928 جىلى تۇركيا قابىلداسا، 1991 جىلدان كەيىن بۇل گرافيكاعا تۇركىمەنستان، ازەربايجان جانە وزبەكستان مەملەكەتتەرى دە وتكەن بولاتىن. سوندىقتان بۇل تۇر­كىتىلدەس ەلدەردى جاقىنداستىراتىن ماڭىزدى شەشىم.
بولاشاققا وسىنداي جارقىن جول اشاتىن ­لاتىن قارپىنە كوشۋدە كوپتەگەن تالقىلاۋلار ­بولىپ جاتقانىن ءبىز دە تەلەديداردان كورىپ، باسىلىم بەتتەرىنەن وقىپ، حاباردار بولىپ جاتىرمىز. لاتىن ءقارپىنىڭ حالىققا ۇسىنىلعان العاشقى نۇسقاسى ونشا كوڭىلىمىزدەن شىعا قويمادى. نەگە دەسەڭىز، ارىپتەرگە قوساقتالعان قوسىمشا تاڭبالارى كوپ ەدى. ەرتەڭ وسى بەتىندە قابىلدانىپ كەتسە وقىپ، جازۋىمىزعا قيىنىراق بولادى-اۋ دەگەن ءقاۋىپتىڭ بولعانى بەلگىلى. كەلەشەگىمىزدى بايلانىستىرىپ وتىرعان ءالىپبيىمىزدىڭ «اينالاسى جۇپ-جۇمىر، كەدىر-بۇدىرسىز، تەپ-تەگىس» بولعانىن قالايمىز. 2017 جىلى 20 اقپاندا ەلباسى­ ن.نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاق ءقارپىن لاتىنعا كوشىرۋ تۋراسىنداعى سوڭعى ۇلگىسى كوڭىلىمىزدەن شىقتى. بۇل ءتىل ءبىلىمى سالاسىندا جۇرگەن عالىمدارىمىز بەن ماماندارىمىزدىڭ كوپشىلىكتىڭ پىكىرىمەن ساناسا وتىرىپ، كەمشىلىكتەردى ەسكەرىپ، ەلەپ جاساعان جاڭا ۇلگىسى ءبىزدىڭ دە بولاشاق ۇرپاعىمىزدىڭ دا كادەسىنە جارايدى عوي دەپ ويلايمىز. نە نارسەنى بولسا دا مىڭ رەت ولشەپ بارىپ ءبىر-اق رەت كەسكەن ءجون عوي. «ەل – بۇگىنشىل، مەنىكى – ەرتەڭ ءۇشىن» دەگەن ەكەن ۇلت كوسەمى احمەت بايتۇرسىنۇلى. ءقازىر قولعا الىنىپ جاتقان دۇنيەنىڭ ءبارى كەمەل كەلەشەك جولىندا جاسالىپ جاتقان اۋقىمدى ىستەردىڭ بىرەگەيى دەپ بىلەمىز. بۇگىنگى كۇننىڭ باستى ترەندى ۇزدىكسىز دامۋ، نوۋ-حاۋ مەن يننوۆاتسيا بولىپ تابىلادى. نارىق زامانىنىڭ جاستارى وسىنداي وزگەرمەلى ۋاقىتتا ءومىر سۇرۋگە قابىلەتتىلىكتەرىن كورسەتىپ، ەلدەگى جاڭاشىلدىقتاردى قولداۋدا كوش باسىنان كورىنۋى ءتيىس.
اۋدانىمىزدا دا لاتىن گرافيكاسىنا وتۋگە بايلانىستى كەشەندى شارالار قابىلداندى. جىل باسىنان بەرى اتالمىش الىپبيگە قاتىستى بىلىكتى ءتىل ماماندارىنىڭ ءدارىس بەرۋلەرىمەن سەمينارلار ءوز جال­عاسىن تاۋىپ كەلەدى. لاتىن نەگىزدى قازاق ­جازۋىن مەڭگەرتەتىن مۇنداي رەسپۋبليكالىق شارالار ەرەسەكتەر مەن بالالاردى وقىتۋعا، جاڭا الىپبي­مەن جاقىنىراق تانىسۋعا، ەملە ەرەجەلەرىن تولىق مەڭگەرۋگە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى. مۇنداي ادىستەمەلىك جۇمىستار لاتىن گرافيكاسىنا ءوتۋدى بىلىكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرۋعا نەگىز بولارى انىق. سوندىقتان بۇل ەلدىك ماسەلەگە دۇرىس كوزقاراس تانىتا بىلسەك، ۇيىمداستىرۋ شارالارىنا ءمان بەرسەك، ۇتارىمىز كوپ.

ايناگۇل شاكۋپوۆا
اتىراۋ وبلىسى
قۇرمانعازى اۋدانى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1068786

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ورازالين اقتوبەدە قۋراپ 2 مينوت
اعاجاي التاي تورى 4 مينوت
اۆتونوميالى وبلىس عىلىم 4 مينوت
دوساەۆ ەاەو-دا ورتاق ۆا 5 مينوت
ەلىمىزدەگى جولداردىڭ جا 5 مينوت
ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك 5 مينوت
ءبىزدىڭ قوعامدى ءتۇسىنۋ 5 مينوت
2019-جىلى 11-ايدىڭ 1- 5 مينوت
وزبەكستاندا تۋعان قازاق 10 مينوت
جاباي نۇرماقۇلى: «جەتى 14 مينوت
كاك ماتەريا، پروسترانست 14 مينوت
قىزىلوردادا كاسىپكەر مۇ 14 مينوت
تولە ءبيدىڭ وتەگەنگە با 24 مينوت
قمدب ءتوراعاسى موڭعوليا 24 مينوت
ونەركاسىپ جانە ينفورمات 25 مينوت
استانا LRT قار تازالاۋ 25 مينوت
اعاجاي التاي تورى 25 مينوت
الماتى: 14 قاراشادا ابا 25 مينوت
ءتۇزىم نەگىزىن بەكەمدەپ 25 مينوت
تىنىشتىقبەك Əبدىكəكىمنى 25 مينوت
مۇسىلمان زيراتىنا قاتىس 29 مينوت
«كۇز ارۋى-2019 29 مينوت
ورازالين تىكۇشاقپەن اۋد 1 ساعات
ۆەتنامدا قويانداي عانا 1 ساعات
الماتىداعى اباي داڭعىلى 1 ساعات
Coca-Cola سۋسىنىنان الك 1 ساعات
جابال ەرعاليۇلى: «جەتى 1 ساعات
جيرەنشەنىڭ قاراشاشقا قۇ 1 ساعات
سايدا قالىقوۆا، ءالبينا 1 ساعات
بەيجيڭ وبا اۋرۋىنا شالد 1 ساعات