ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-111849557649 %51 %
2019-11-121795452839 %61 %
2019-11-133542547566 %34 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 22:14 - 2019/11/06


الى ەسىمدە، 1986 جىلدىڭ جايدارى جاز ماۋسىمى ەدى. ول كەزدە وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىندە ەڭبەك جولىمدى ەندى باستاعان جاس ءتىلشى كەزىم بولاتىن.
بىردە الدەبىر شارۋامەن چكالوۆ كوشە­سى­نىڭ باسىنداعى وبلىستىق راديونىڭ عيماراتىنا بارا قالدىم. قارسى الدىمنان جولىققان تولىقشا كەلگەن جىلى ءجۇزدى جاس جىگىت:
– ءجۇر، باۋىرىم! بىزگە حابارعا كەلدىڭ بە؟ – دەپ ەلپىلدەي قارسى الدى.
جاسىراتىنى جوق، ول كەزدە قارا­عاندى قالاسىنان راديو مەن تەلەحابارعا ءتۇسىرۋ ءۇشىن قازاقشا جاتىق سويلەيتىن ادام تابۋ وڭاي شارۋا بولمايتىن. بۇل جىگىت راديوجۋرناليست ايتباي ساۋلەبەكوۆ ەكەن. مەن ءوزىمدى تانىستىردىم.

«جاقسىدا جاتتىق جوق» دەگەن ەمەس پە؟ اڭقىل­داپ تۇرعان اقكوڭىل ازامات ەكەن. سودان باستاپ ءبىز توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىن ارالاسىپ كەتتىك. راديوجۋرناليستيكا سالاسىندا قىزمەت اتقارىپ جۇرگەنىمەن، ايتباي گازەتكە پروب­لەمالىق ماقالا جازۋعا دا شەبەر قالامگەر ەكەن. بۇعان دا كوپ ۇزاماي كوزىم جەتتى. جاڭادان اشىلعان وبلىستىق جاستار باسىلىمى «قاراعاندى جاستارى» گازەتىنىڭ ءبىرىنشى سانىنا ماتەريالدار جيناقتاپ جۇرگەنبىز.
ءبىر كۇنى رەداكتسيامىزعا ايتباي ساۋلە­بەكوۆ ەمەن-جارقىن قالپىمەن اڭقىلداي كىرىپ كەلدى.
– باۋىرىم، مىنا ءبىر ماتەريالدى «قاراعاندى جاستارى» ءۇشىن ارنايى جازىپ اكەلدىم. كوپتەن بەرى كوڭىلىمدى مازالاپ جۇرگەن ۇلكەن ماسەلە ەدى. كادەلەرىڭە جاراپ جاتسا، كورە جاتارسىڭدار، – دەدى. كەڭەس وداعىنىڭ زامانى ەدى. وتىرعان ورىندىق­تارى سىقىرلاي باستاعانىمەن، كوممۋنيستىك پارتيا مەن كومسومول ۇيىمى بيلىك باسىندا ءالى دە مىعىم وتىرعان بولاتىن. ال ايتبايدىڭ ماتەريالى – كومسومول-جاستاردىڭ شوپاندار بريگادالارىن تاس-تالقان ەتىپ سىناۋعا ارنالعان. مەكتەپتى ەندى عانا ءبىتىرىپ، قوي وتارىنىڭ سوڭىندا سالپاقتاپ جۇرگەن قازاق جاستارىنىڭ مۇشكىل ءحالىن بوياماسىز كورسەتىپ، سىن ساداعىنا العان.
جۋرناليست ايتباي ساۋلەبەكوۆتىڭ «قارا قويدىڭ سوڭىندا – قارا بالا» دەپ اتالاتىن سول پروبلەمالىق ماقالاسى 1989 جىلدىڭ قازان ­ايىندا «قاراعاندى جاستارى» گازەتىنىڭ ءبىرىنشى سانىنىڭ تۇتاس ءبىر بەتىندە جارق ەتە قالدى. ال وسى وزەكتى تاقىرىپتاعى ماتەريالداردى رەسپۋبليكالىق ­باسىلىمدار تەك بىرەر جىلدان كەيىن عانا جاريا­لاي باستادى. وسىدان تۋرا 40 جىل بۇرىن، 1979 جىلدىڭ جازىندا قاراعاندى وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىنىڭ سول كەزدەگى رەداكتورى، ەسىمى رەسپۋبليكاعا بەلگىلى عالىم-جۋرناليست رامازان ساعىمبەكوۆ وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتۋگە كەلگەن قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى ايتباي ساۋلەبەكوۆتى بۇيرىق بويىنشا ەكى ايعا ءتىلشى ەتىپ جۇمىسقا قابىلداپتى.
رەداكتور رامازان ساعىمبەكوۆ قالا­مى ۇشقىر جاس جىگىتتى وقۋىن بىتىرگەن سوڭ ءوزى باسقاراتىن وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىنە قىزمەتكە شاقىرادى. الايدا ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ، ءۇش ايلىق وفيتسەرلىك كۋرستان ءوتىپ، قولىنا «قارا­عاندى وبكومىنىڭ قاراماعىنا جىبەرىلدى» دەگەن جولداماسىن الىپ، قۋانىپ جەتكە­نىندە رامازان اعاسى­نىڭ 15 كۇن بۇرىن قاراعاندى وبكومى بيۋروسىنىڭ سولاقاي شەشىمىمەن قىزمەتتەن بوساتىلعانىن ەستىپ، قاتتى قاپالانادى. سودان كەيىن وبلىستىق راديودا ­رەداكتور، كەيىن اعا رەداكتور بولىپ قىزمەت اتقارادى.
– مەن رامازان اعانى وزىمە ۇستاز سانايمىن. قاراعاندىدان قارقارالىعا كوشىپ كەتىپ، اۋىرىپ جاتقان كەزىندە، ارنايى بارىپ، سالەم بەردىم. وكىنىشكە قاراي، كەزىندە قازاقستاننىڭ جالعىز جۋرنا­ليس­تيكا فاكۋلتەتىندە ءدارىس بەرگەن، وبلىستىق گازەتتىڭ رەداكتورى بولعان رامازان ساعىمبەكوۆتىڭ ارداقتى ەسىمى ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى قىنجىلتادى، – دەيدى ول بۇگىندە.
بىزدىڭشە، ايتباي ساۋلەبەك تەك جۋرناليست، پۋبليتسيست، اقىن-جازۋشى عانا ەمەس، ول قاشاندا حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن بارلىق مۇددەدەن جوعارى قويا بىلەتىن ازامات. ول جازعان قازاق ايەلدەرىنىڭ اۋىر تۇرمىسى مەن قايسارلىعى تۋرالى «قازاق ايەلى»، جازىقسىز جالاعا تاڭىل­عان «حالىق ­جاۋلارى» كورگەن ازاپ پەن قورلىق جايلى «قارلاگ قاسىرەتى»، قورشاعان ورتانىڭ ءبۇلىنۋى مەن ۋلانۋى جايىنداعى «ارقاداعى «تاجال»، 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسقان قاراعاندىلىق جاستار تۋرالى «ۇلتىن سۇيگەن ۇلاندار»، قورعالجىن قورىعىنداعى قۇرىپ بارا جاتقان قوقيقازدار جونىن­دەگى «كورولەۆاعا ارنالعان سىي»، قاتەرلى ىسىككە قارسى ءدارى ويلاپ تاپقان قاراعاندىلىق اكادەميك تۋرالى «جۋسان قۇدىرەتى»، بالقاش ءوڭىرىنىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرى جايىنداعى «باعى تايعان بالقاش» دەپ اتالاتىن پروبلەمالىق ماتەريالدارى تاقىرىبىنىڭ وزەكتىلىگىمەن، ومىرشەڭدىگىمەن قىمبات دەپ سانايمىز. بۇل اتالعان تۋىندىلاردىڭ بارلىعى كەزىندە رەسپۋبليكالىق باسىلىمدار بەتىندە جاريالانىپ، وقىرمان قاۋىم تاراپىنان لايىقتى باعاسىن العان بولاتىن.
جۋرناليست ايتباي ساۋلەبەكتىڭ مەملە­كە­تىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جانە 25 جىل­دىعىنا ارنالىپ جازىلعان «ەلباسى­نىڭ التىن بەسىگى» جانە «قۇرىش تۇلعا» اتتى تاريحي-دەرەكتى كىتاپتارىنىڭ مازمۇنى دا، ماڭىزى دا زور.
– كوپتەگەن كىسى «ساعان ەلباسى تۋرالى كىتاپ جازۋ كەرەك پە ەدى؟» دەگەن ساۋالدى قويدى ماعان. كەيبىرى «بۇل جاعىمپازدىق قوي» دەپ سىبىرلاپ ­ايتىپ تا جاتىر. ايتادى دا ءالى، – دەيدى ول ءوزى.
بىرىنشىدەن، ەلباسىنىڭ ءومىرى تۋرالى، ونىڭ ىشىندە مەتاللۋرگيا كومبيناتىنداعى كەزەڭى جايىندا كەڭىرەك كىتاپ جازۋعا جۋرناليست ايتباي ساۋلەبەك بىردەن كىرىسپەگەن. ەكىنىڭ ءبىرى تاۋەكەل ەتە المايتىن بۇل ۇلكەن تاقىرىپقا ول بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ىشكى دايىندىقپەن كەلگەن. تاعى ءبىر شىندىق بار. ەلباسى تۋرالى كىتاپ جازۋ قيىن ەكەن. قاتتى قينالدى. كوز الدىندا تالعامى جوعارى، ساياسي­ ­­­ساۋاتتى، سىنشىل مىڭداعان وقىرمان «كورەيىك، قانداي ازامات ەكەنىڭدى؟» دەپ تۇرعانداي ەدى. ولاردىڭ الدىندا شىندىقتى عانا جازۋعا ءتيىس ەكەندىگىن جەتە سەزىندى. ءاربىر ءسوز ءۇشىن جاۋاپتى ەكەنىن ءتۇسىندى. كوپ كىسىلەر «العاشقى كىتاپتىڭ اتى نەگە «ەلباسىنىڭ التىن بەسىگى» دەپ قويىلعان؟» دەيدى. ورىندى ساۋال. جاۋاپ قىسقا: نۇرسۇلتان ءابىشۇلىنىڭ «ەگەر مەنىڭ ومىرىمدە قازاقستان ماگنيتكاسى مەن تەمىرتاۋ بولماعاندا مەن پرەزيدەنت بولماس ەدىم. قازاقستان ماگنيتكاسى مەن ءۇشىن التىن بەسىككە تەڭ» دەگەن اقيقات سوزىنەن الىنعان.
ءبىرىنشى كىتاپ ەلباسى ءومىرى تۋرالى جالپى زەرتتەۋ بولاتىن. ەكىنشى كىتاپتى سول كەزدەگى «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ­جازىپ شىقتى. ول كىتابىن «قۇرىش تۇلعا» دەپ اتادى.
جۋرناليست ايتباي ساۋلەبەك قارا­عاندى وبلىستىق راديوسىندا، «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش) گازەتىندە، وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىندە قىزمەت اتقاردى. ءبىراز ۋاقىت تاۋەلسىز «ازيا-ترانزيت» گازەتى مەن جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولدى. وسى باسىلىمعا باسشىلىق ەتكەن كەزەڭىندە حالىققا جانى اشىمايتىن اكىم-قارالار مەن شەنەۋنىكتەردى سىن ساداعىمەن اياۋسىز تۇيرەپ، ادىلەتتىلىككە قول جەتكىزە الماي، تۇرمىس تاۋقىمەتىن ارقالاپ، ىشتەي قان جىلاپ جۇرگەن كوپ بالالى انالارعا اراشا ءتۇسىپ، بوستاندىقتا جۇرگەن قىلمىسكەر پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ زاڭ بويىنشا­ جازالانۋىنا دانەكەر بولىپ، ۇلتتىق پروبلەمالارىمىزدا رەسپۋبليكادا العاش رەت باتىل تۇردە اتاپ كورسەتتى.
بىردى-ەكىلى مىسال. قارقارالى اۋدانى­نىڭ سول كەزدەگى اكىمىن كوپ بالالى انالاردى «مەن سەندەرگە كوپ بالا تاپ دەگەن جوقپىن!» دەپ قورلاعانى ءۇشىن، الدىنا كەلگەندە ادامعا ساناماي، جانىن جەگەن قيىنشىلىعىنا كومەكتەسپەگەندىگى ءۇشىن سىنادى، ونىسىمەن قويماي «كاراۆان» گازەتىنە جاريالاتتىردى. وبالى نە كەرەك، وبلىس اكىمى ­كامالتين مۇحامەدجانوۆ وتكىر سىننان قورىتىندى شىعاردى. اكىمدى دەرەۋ قىزمەتىنەن بوساتتى. سونداي-اق دوسى كارىپبەك كۇيىكوۆتى «بيلەتاقى تولەمەدىڭ» دەپ، اۆتوبۋستان قۋىپ شىققان راقىمسىز تەكسەرۋشى مەن ءۇش-تورت اي بويى زەينەتاقىسىن بەرمەي شىرىلداتقان رايسوبەس باسشىسى تۋرالى ­وبلىس باسشىسىنىڭ اتىنا اشىق حات جاريالادى. بۇل جولى دا ­كامالتين ەسكەندىرۇلى باتىل ءجۋرناليستى قولدادى. رەتى كەلگەندە ايتۋعا ءتيىسپىز، ايتباي ­كامالتين مۇحامەدجانوۆ قاراعاندى ­وبلىسى اكىمىنىڭ جەكەشەلەندىرۋ جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ تۇرعان كەزەڭدە ­رۋحاني اعاسىنا كارىپبەك كۇيىكوۆكە اۋىر جۇكتى اۆتوماشينا سىيلاۋعا ءوتىنىش جاسايدى. كامەكەڭ دە ەر ەكەن، جەكەشەلەندىرىلىپ جاتقان ءبىر اۆتوبازادان زيل-130 اۆتوماشيناسىن تىركەمەسىمەن تارتۋ ەتكىزىپتى. كارىپبەكتىڭ اكەسى توكەڭ كانىگى ­شوفەر ەدى، قاتتى قۋانىپ: «دەنىم ساۋ بولسا، وسى كولىكپەن ەگىندىبۇلاقتاعى جاعدايى ناشار ­وتباسىلارىنا قاراعاندىدان كومىر اپارىپ بەرەم» دەپتى. «قازاق ەلى»، «زاڭ» جانە «دالا مەن قالا» گازەتتەرىندە دە ءبىراز جىل بويى جەمىستى قىزمەت اتقاردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ەلىمىزدىڭ قازاق ءتىلدى باسىلىم­دارىنىڭ ءبىرقاتارىندا قولتاڭباسى قالدى.ول قازاق باسپاسوزىندە عانا ەمەس، كوزى قاراقتى وقىرمان قاۋىمنىڭ اراسىندا ادەبي-كوركەم شىعارمالارىمەن دە جاقسى تانىلعان قالامگەر. بۇل سوزىمىزگە ونىڭ ۇلكەندى-كىشىلى 16 كىتابى دالەل بولعانداي.
– سارىارقانىڭ ساقىلداعان سارى شۇناق ­ايازىنان، كوز اشتىرماس اق تۇتەك بورانىنان قايمىقپاستان، وبلىستىڭ بارلىق وڭىرلەرىنە باردىم. قاراعاندى وبلىسىندا مەنىڭ جۋرناليستىك ­ساپارمەن بارماعان اۋىلىم جوق. اتقا مىنگەن ازاماتتارىمەن دە، جالپى حالىقپەن دە ەتەنە ­تانىسپىن. ولار مەنى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز تۋىسىنداي كورەدى. مەن دە ولاردى ساعىنامىن. كەزدەسكەندە ارقا-جارقا بولىپ ماسايراپ، قۋانىپ قالامىز. جۋرناليست ءۇشىن بۇدان ارتىق مارتەبە بار ما؟ البەتتە، كەزىندە سىنعا ۇشىراعان كەيبىر شالاعاي باسشىلاردىڭ كەۋدەسىندە كەك ۇشقىنى شاشىراپ جاتۋى دا مۇمكىن. ولارعا رەنجۋگە بولماس. ويتكەنى ءوزىنىڭ كەمشىلىگىن كورە الماي، اششى شىندىقتى مويىنداماي، ازاماتتىقتى الدىڭعى ورىنعا قويۋدىڭ ورنىنا، پەندەشىلىككە سالىنعان كۇيكى جاندار عوي، – دەيدى جۋرناليست.
ۇزاق جىلعى جەمىستى قالامگەرلىك ەڭبەگى لايىقتى باعالانىپ، 2007 جىلى قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ «التىن سۇڭقار» جانە 2010 جىلى «التىن جولاق» سىيلىقتارىنا، 2009 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىنداعى سىيلىعىنا يە بولدى. «استاناعا – 10 جىل»، «تاۋەلسىزدىككە – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالدارىمەن، 2010 جىلى «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. بيىل «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى»، «شيەلى اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاندى. قالامگەر ايتباي ساۋلەبەكتىڭ ابىرويلى الپىس اسۋى – وسىنداي! ولاي بولسا، جەتپىس جاسىندا دا جەلكەنىن جەل كەرنەپ، ءومىر جولىنداعى كەزەكتى بەل-بەلەستەرىنە جاڭا شىعارماشىلىق تابىستارمەن جەتە بەرۋىنە دوس كوڭىلدەن تىلەكتەسپىن.

تولەۋباي ەرمەكباەۆ،
قازاقستان جۋرناليستەر
وداعىنىڭ مۇشەسى
قاراعاندى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1068784

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ورازالين اقتوبەدە قۋراپ 2 مينوت
اعاجاي التاي تورى 4 مينوت
اۆتونوميالى وبلىس عىلىم 4 مينوت
دوساەۆ ەاەو-دا ورتاق ۆا 5 مينوت
ەلىمىزدەگى جولداردىڭ جا 5 مينوت
ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك 5 مينوت
ءبىزدىڭ قوعامدى ءتۇسىنۋ 5 مينوت
2019-جىلى 11-ايدىڭ 1- 5 مينوت
وزبەكستاندا تۋعان قازاق 10 مينوت
جاباي نۇرماقۇلى: «جەتى 14 مينوت
كاك ماتەريا، پروسترانست 14 مينوت
قىزىلوردادا كاسىپكەر مۇ 14 مينوت
تولە ءبيدىڭ وتەگەنگە با 24 مينوت
قمدب ءتوراعاسى موڭعوليا 24 مينوت
ونەركاسىپ جانە ينفورمات 25 مينوت
استانا LRT قار تازالاۋ 25 مينوت
اعاجاي التاي تورى 25 مينوت
الماتى: 14 قاراشادا ابا 25 مينوت
ءتۇزىم نەگىزىن بەكەمدەپ 25 مينوت
تىنىشتىقبەك Əبدىكəكىمنى 25 مينوت
مۇسىلمان زيراتىنا قاتىس 29 مينوت
«كۇز ارۋى-2019 29 مينوت
ورازالين تىكۇشاقپەن اۋد 1 ساعات
ۆەتنامدا قويانداي عانا 1 ساعات
الماتىداعى اباي داڭعىلى 1 ساعات
Coca-Cola سۋسىنىنان الك 1 ساعات
جابال ەرعاليۇلى: «جەتى 1 ساعات
جيرەنشەنىڭ قاراشاشقا قۇ 1 ساعات
سايدا قالىقوۆا، ءالبينا 1 ساعات
بەيجيڭ وبا اۋرۋىنا شالد 1 ساعات