ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 14:00 - 2019/10/31

Нақты Көзі: http://anatili.kazgazeta.kz/?p=55162


«جاقسى ءسوز – جانعا داۋا» دەيدى ءبىزدىڭ قازاق!
ونى از دەسەڭىز… «جاقسى ءسوز – ­جارىم ىرىس» دەگەندى قوسىپ ايتىپ، وسىناۋ ۇلى ونەردىڭ ۇلت ومىرىندەگى ولشەۋسىز ورنىن ەكى-ۇش اۋىز سوزبەن قىسقا قايىرادى، الپىس ەكى تامىرىڭىزدى بويلاپ كەتەردەي سونشاما ۇعىنىقتى، ءارى انىق، ءارى ءدال ەتىپ جەتكىزەدى.
ومىرلىك، ءومىر ءسۇرۋ ۇلگىسىن، ەلمەن قارىم-قاتىناسىن، داۋدى شەشىپ، جاۋدىڭ بەتىن قايتارۋدان باستاپ، ەل باسقارۋدىڭ عاجايىپ دالالىق ينستيتۋتتارىنا دەيىن ءسوز دەيتىن قۇدىرەتتى ونەرگە – ۇلتتى ساقتاۋ مەن قورعاۋدىڭ ۇلى قۇرالىنا اركەز ءتورىن ۇسىنىپ ۇيرەنگەن قارا ورمان قازاق جۇرتى وسى كۇندەردە ءوزىنىڭ ۇلى سۋرەتكەرى، ۇلت ادەبيەتىنىڭ پاتريارحى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ 95 جاسقا تولۋىن اتاپ وتۋدە.

وسىنداي ەل مەرەيى مەن سۋرەتكەر مەرەيى ۇستەمدىك قۇرىپ، الاش جۇرتىنىڭ ۇلى قالاسى دۇركىرەپ جاتقان تۇستا نۇر-سۇلتاننان جەت­كەن­ جاقسى حابار جانى­مىز­دى ­جا­دىراتتى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ­تىڭ جارلىعىمەن اقساقالعا ەلىمىز­دىڭ ەڭ جوعارعى ناگراداسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى بەرىلگەنىن ەستىدىك. ەل كوپتەن كۇتكەن اتاۋلى جۇلدىزدىڭ الاش ابىزىنىڭ كەۋدەسىنەن كورىنگەنىنە قاتتى قۋاندىق. اسىرەسە، قولىنا قالام ۇستاعان قاۋىمنىڭ قۋانىشى ايرىقشا بولدى.
بۇكىل ءومىرى ادەبيەت دەيتىن ­كىر­پياز­ مىنەزدى، كىدى ونەردىڭ ىستىق-سۋىعىن قاتار كورىپ، كۇنگەيىنە قۋانىپ، كولەڭكەسىنە قۋارىپ، قاعازى الدىنان كەتپەي، قالامى قولىنان تۇسپەي ءجۇرىپ، وسىنداي ۇلى جاسقا ادەمى كوتەرىلگەن ابىز اقساقالدىڭ سوڭعى جىلدارى ءار-ار جەردە ­جاريالانىپ جۇرگەن سۇحباتتارى مەن ماقالالارىنا ءسۇيسىنۋشى ەدىك.
ويى، ءسوزى، سويلەم قۇراۋ جۇيەسى باياعىداي.
قوعام، ءداۋىر تۋرالى ويلارى دا قامشى سالدىرمايدى.
باياعى ابەكەڭ!..
وزىنە تالاپتى قالاي قويسا، وز­گەلەرگە دە تالاپتى سولاي قويادى. تال­عامى مەن تارازىسى قاتار ­جۇ­رەتىن، شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ ­سو­زىمەن ايتقاندا، «قايتالانباس دارىن يەسى – جازعانىنىڭ ءار ­جولىنا بارىن ­سالاتىن»، سول باياعى ۇلت ادەبيەتىن ۇلى بيىككە كوتەرگەن، قانىن تامشىلاتىپ وتىرىپ، شىن­دىقتى كوركەمدىك ويلاۋ مەن ءتۇيسىنۋدىڭ شىرقاۋىنا الىپ شىققان ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ!
سول باياعى جانى ءسىرى، ويى تازا، رۋحى جاسۋ كورمەگەن، جۇرەگىنىڭ ۇشقىنى قالىڭ، ءسوزىنىڭ جالىنى مول ءوزىمىزدىڭ ابەكەڭ!
«سوڭعى پارىزىن» پالەن رەت قىرناپ-جونعانى ازداي، ەلۋگە تارتا ەلدى ارالاپ كەتكەن «قان مەن تەرگە» قايتا ورالىپ، ۋاقىت، زامان تالابىنا ساي، ءوز جازعانىن ءوزى «پالەنىن­شى» رەت قايتا قاراپ، قىسقارتىپ، اياۋسىز جونعان «قاتال»، «قاتىگەز» نۇرپەيىسوۆ!
جازۋ دەيتىن ۇلى ونەرگە كەلگەندە «اكەسى ءتىرىلىپ كەلسە دە بۇرىلۋعا وزىنە-وزى مۇرشا بەرمەيتىن، «جان بەرىسىپ، جان الىسۋدان» قايتپايتىن وسى ءبىر جاننىڭ جايشىلىقتا موپ-موماقان بولىپ وتىراتىن كەيپىنە قالاي تاڭدانباۋعا بولادى؟! ابەڭنىڭ ءبىر قىزىعى ءوزى ومىردەي جاقسى كورەتىن كەيىپكەرلەرىن كەسكىن­دەگەندە ءوزىن دە، الگى كەيىپكەردى دە ايامايدى. شىندىقتىڭ شىرماۋىنا تۇسكەن ناعىز سۋرەتكەر كوز الدىڭا ەلەستەيدى. سۇيەۋ قارت پەن سۋدىر احمەت ءتىلىمنىڭ ۇشىنا ەرىكسىز ورالادى…

اسىرەسە، سۋدىر احمەتتىڭ ءار ءسوزى مەن ءاربىر قيمىلىنان، جازۋشىنىڭ جان دوسى، قالامداس سەرىگى، مارقۇم تاحاۋي احتانوۆتىڭ تىلىمەن ايتقاندا، «مالەيشي فالش تابۋ مۇمكىن ەمەس!..».
كۇللى شىعارماشىلىق الەمى مەن قايراتكەرلىك جاراتىلىسى «مۇمكىن ەمەس» ءومىر قيىندىقتارىنان «مۇمكىن­دىك جولىن ىزدەپ»، وتقا دا، سۋعا دا قاتار ءتۇسىپ ءجۇرىپ، جازۋشى «جۇرەگى تولا جىر ەدى» دەپ تاڭىرقاي، تاڭدانىپ، انا عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىندا ەگىلىپ، توگىلىپ وتىرىپ عاجايىپ ماقالا جازعان ۇلى جاكەڭنىڭ ­جاسىنا جاقىنداعان تۇستاعى ابەڭنىڭ بويىنداعى شالت قيمىلىنا، قولتىعىن سوگە شابار شىعارماشىلىق ەكپىنىنە ءبىز دە تاڭىرقاي قاراپ، تاڭدانۋدامىز!
ءيا…
ۇلتتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ، جوعىن جوقتاعان، مىنا ۇلى دۇنيەگە ساپارىن سوناۋ ات ارقاسى قياندا جاتقان ارالدىڭ قۇمداۋىت جاعالاۋىنان، بەلاراننىڭ ەرتەگىگە بەرگىسىز بەلدەۋلى بەلەستەرىنەن باستاعان قازاقتىڭ قارشىعاداي قارا بالاسى مەن بۇگىندە التاي مەن اتىراۋ، سارىارقا مەن سىر، قاراتاۋ مەن الاتاۋ اراسىندا جاتقان الاشتىڭ ۇلى بايتاعى ­اۋزىنا قاراعان ابىز قاريانىڭ «ەلىم» دەپ ەمىرەنىپ، «جەرىم» دەپ تەبىرەنىپ، اسقارلى شىڭعا كوتەرىلگەن تۇستاعى كەۋدەسىنە جاراسا قونعان مىنا جارىعى مەن شۋاعى مول جۇلدىز – ۇيقىسىز تۇندەر مەن كۇلكىسىز كۇندەردىڭ، ءسوز دەيتىن ۇلى ونەردىڭ يىعىن تىكتەپ، ەڭسەسىن تۇزەۋگە كەتكەن ايلار مەن جىلدارعا ايتىلعان العىس!
بۇل، ءسوز جوق، ءبىرىنشى كەزەكتە، ۋاقىت پەن ۇلتتىڭ جۇگىن قارا نارداي قايىسپاي ارقالاعان سۋرەتكەردىڭ بويىنداعى ەرلىك پەن ەلدىككە، توزىم­دىلىك پەن تاباندىلىققا، كۇرەسكەرلىك پەن قايسارلىققا كورسەتىلگەن قۇرمەت! ەكىنشى كەزەكتە، الەمدىك ادەبيەتتە بۇرىن-سوڭدى كەزدەسە قويماعان قازاق دالاسىنىڭ وزگە ءبىتىمدى كەسكىن-كەلبەتىن سۋرەتتەگەن، سونى بەينەلەپ سومداعان ايگىلى شىعارمانى باعا­لاۋدىڭ ايقىن بەلگىسى.
ۇلت… ۋاقىت… قوعام… زامان… ادام دەيتىن ۇعىمداردى ەلەگىنەن وتكىزە بىلەر وقىرمان جادىنان كەتە قويماس، كوركەم بەينەلەردى، اتاپ ايتقاندا، جارتى عاسىردان استام بىزبەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان ەلاماننىڭ تاعدىرىن، اقىرعى كۇن، اقتىق ءساتىن… اۋزىنان اق مايى اققان باي اۋىلىنىڭ قاتالاپ، شولدەپ كەلە جاتقان اق اسكەرىنىڭ تالاۋىنا تۇسكەن توز-توز سۋرەتى مەن ۇلى قۇمعا سىڭگەن تاڭىربەرگەننىڭ تاكاپپار بەينەسىن… شالقار كوشە­لەرىنىڭ ءبىر پۇشپاعىنداعى كونە ءۇيدى پانالاپ، مەزگىلسىز وپات بولعان ءبىر مومىننىڭ جەتىمەكتەرىن كۇزەتىپ، باسىنا «وگەيلىك» جاۋلىعىن تاڭعان اقبالانىڭ… تۇيەسىنە ءمىنىپ ءبىر-اق كۇندە ءىزىم-عايىم جوعالىپ كەتكەن، تىرلىگى قالاي بولسا، ءولىمى دە سولاي ء«پاتۋاسىز»، ءدۇيىم جۇرتتىڭ ەسىنەن كەتپەس سۋدىر احمەتتىڭ… يلىكپەي عۇمىر كەشىپ، اجالدى دا يلىكپەي جاتىپ كۇتىپ العان سۇيەۋ قارتتىڭ… قۇدايمەندى مەن كالەننىڭ… راي مەن ەبەيسىننىڭ… ايشا مەن قارا قاتىننىڭ بەينەلەرىن قالاي ۇمىتۋعا بولادى؟!
«قان مەن تەر» اتتى كەڭ تىنىس­تى ەپوپەيانىڭ ءبىزدىڭ جادىمىزدا قالعان كۇردەلى تاعدىرلارى حح عاسىر باسىنداعى ۇلتىمىزدىڭ باسىنان كەشكەن تاريحي كەزەڭدەرىن الەمگە وسىلاي ءارى كوركەم، ءارى شىنشىل كەسكىندە تانىتتى! ۇلت ادەبيەتىنىڭ ابىرويىن اسپانداتتى!
بۇل – ۇلتتى ءسۇيۋ مەن حالىققا قالت­قىسىز قىزمەت ەتۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى!
بۇل – ۇلتتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ، جوعىن جوقتاعان، ارى-بەرىدەن سوڭ ۋاقىت ۇسىنعان ءقايسىبىر قياناتتار مەن ادىلەتسىزدىكتەردى كورگەندە ۇندەپ قالا الماعان، «قىلىشىنان قانى تامعان» يمپەريا مەن يمپەريانىڭ اۋزىمەن قۇس تىستەگەن كوسەمدەرىنە دە ايتارىن جاسقانباي ايتاتىن ­قايرا­ت­­كەر تۇلعاعا، ۇلكەن جۇرەكتى ۇلكەن پەرزەنتىنە كورسەتىلگەن حالىقتىق باعا مەن قۇرمەتتىڭ كورىنىسى.
ابەڭ، ءابدىجامىل كارىمۇلى نۇرپەيىسوۆ – كەشەگى التىن عاسىر ادەبيەتىن ءوز قولدارىمەن بيىككە كوتەرگەن الاش ادەبيەتىنىڭ الىپتارى – مۇحاڭ، سابەڭ، عابەڭدەر مەن كەيىنگى جاڭا ءداۋىر ادەبيەتىنىڭ اراسىن جالعاپ جاتقان التىن كوپىرىمىز.
ءيا…
اللا اۋەل باستا جاراتقاندا تاريحى مەن تاعدىرى ەگىز ورىلگەن، عاسىرلار بويى جۇمباعى مەن سىرىن باۋىرىنا باسىپ، توماعا-تۇيىق جاتقان وسىناۋ الىپ كەڭىستىكتىڭ جان تۇرشىگەرلىك قايعىسى مەن قاسىرەتىن، قۋانىشى مەن شاتتىعىن عاجايىپ سۋرەتكەرلىك شەبەرلىكپەن ەشكىمگە ۇقساماي، ەشكىمگە ۇقساتپاي جازۋدى جۇرەگىنىڭ تۇسىنا تۇمار ەتىپ تۇيگەن جاننىڭ ەل كۇتكەن جاڭالىقتىڭ وسىنداي ۇلت ءۇشىن مەرەكە بولعان تۇستا كەلگەنى ءبارىمىزدى شەكسىز قۋانىشقا بولەدى.
جۇمباعى مەن سىرىن باۋىرىنا باسقان ۇلى دالانىڭ قايعىسى مەن قاسىرەتىن، قۋانىشى مەن شاتتىعىن عاجايىپ سۋرەتكەرلىك شەبەرلىكپەن ەشكىمگە ۇقساماي، ەشكىمگە ۇقساتپاي جازۋ ابەڭنىڭ پەشەنەسىنە بۇيىرعان.
ول – ءوزىن باعىپ-قاققان حالىقتىڭ بار جاقسى قاسيەتتەرىن بويىنا سىڭىرە وتىرىپ، وزىنە دەيىنگى الاش جۇرتىنىڭ وي باعىپ، ءسوز جۇپتاعان دانالارى مەن ادامزات بالاسىنىڭ رۋحاني كەڭىستىگىن كەڭەيتكەن كەمەڭگەرلەرىنىڭ كوشىن جالعاعان ۇلى پەرزەنت!
ابە – قازاق حالقىن قاسىرەت-قايعىنىڭ ۇيىعىنا باتىرىپ، وزەگىن وكسىك پەن نالا بۋعان وتكەن عاسىردىڭ ەلەڭ-الاڭ باسىندا ومىرگە كەلگەن قايسار ءبىتىمدى، كۇرەسكەر ۇرپاقتىڭ وكىلى. ويى مەن جانى تالاۋعا تۇسكەن الاش ارىستارى مەن الىپتارىنىڭ ءىسىن جالعاۋ مىندەتىن دە ءتاڭىرى سيرەكتەرگە جۇكتەيتىنىن ۋاقىت دالەلدەپ كەلەدى.
ابەڭنىڭ كەۋدەسىندەگى التىن جۇلدىز – تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ۇلت ادەبيەتىنە كورسەتكەن ۇلى قۇرمەتى!
حالىقتى ءسۇيۋ مەن حالىققا ءمىنسىز قىزمەت ەتۋدىڭ جارقىن ۇلگىسىنە اي­نالعان ۇلت اقساقالىنا باياندى عۇمىر، ءسوز دەيتىن ولمەس ونەرىنە ماڭگىلىك تىلەيمىن!

نۇرلان ورازالين،
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ
لاۋرەاتى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1066500

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


الدىڭعى جارتى جىلدا شين 1 مينوت
نەگىزگى قالا اۋماعىندا 1 مينوت
اۆتونوميالى رايوننىڭ قا 1 مينوت
اقان ساتاەۆ «قازاقفيلم» 1 مينوت
اقتاۋدان تابىلعان ارىست 1 مينوت
ەلورداداعى ر.دۇيسەنباەۆ 1 مينوت
ءمۇفتيات تىنىسى. 29 ماۋ 6 مينوت
موتوتسيكلمەن كيىك قۋىپ، 9 مينوت
جاپونياداعى نوسەر: 145 11 مينوت
بەلگىلى اكتەر دارحان دا 11 مينوت
الماتىدا 9 مىڭنان استام 12 مينوت
تاشكەنتتە وتباسى ءبىر ك 12 مينوت
ساپا باقىلاۋ ماماندارى 18 مينوت
مۇحتار ماعاۋين. قۇجدىڭ 21 مينوت
رايونىمىز باسىمدىققا يە 21 مينوت
ناننىڭ ءتىل ۇيىرگەن ءدا 21 مينوت
حۇڭگۋاڭ قىستاعىنىڭ ادام 21 مينوت
جەر-جەر جوعارى مەكتەپ ە 21 مينوت
اۋىر سالماقتا جەڭىلمەگە 21 مينوت
ددسۇ: پاندەميا تارالۋ ش 21 مينوت
رافاەل نادال قىركۇيەكتە 21 مينوت
مەدساقتاندىرۋ: وكپەگە ك 24 مينوت
بەلگىلى اكتەر دارحان دا 24 مينوت
ءمامس: وكپەگە كومپيۋتەر 1 ساعات
يليا يلين اۋرۋحاناعا ءت 1 ساعات
پەرۋدىڭ مي-17 اسكەري تى 1 ساعات
بەرگەن قارىزىنا جەڭىلدى 1 ساعات
ر. دۇيسەنباەۆ كوشەسى 18 1 ساعات
ناننىڭ ءتىل ۇيىرگەن ءدا 1 ساعات
قىتايدا تاعى ءبىر ءقاۋى 1 ساعات