ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-181794515640 %60 %
2019-11-192440715839 %61 %
2019-11-20386107545 %55 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 13:28 - 2019/10/24


قۇندىز جاپپاسقىزى قالامباەۆا – بەلگىلى قوبىزشى جاپپاس قالامباەۆتىڭ جولىن قۋعان پەرزەنتى. 1982 جىلدان قۇرمانعازى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ قوبىزشىسى. اكەسىنىڭ «جۇمان» كۇيىن دومبىرادان قىلقوبىزعا تۇسىرگەن كاسىبي مامان. قورقىت پەن ىقىلاستىڭ كۇيلەرىن قىلقوبىزدا ويناۋدىڭ حاس شەبەرى. بۇگىنگى قوبىزدىڭ سىر-سيپاتى مەن اكەدەن مۇراعا قالعان ونەردىڭ جاي-كۇيىن ءسۇراپ-بىلىپ، كونە مەن جاڭاعا جالعاسقان، حالىق كيە تۇتقان ءۇننىڭ تەرەڭىنە بويلاۋعا تىرىستىق…  

جاپپاس قالامباەۆ
جاپپاس قالامباەۆ

– قازاقتىڭ كونە تاريحىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان قاسيەتتى قوبىز اسپابىن قايتا جاڭعىرتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان، قورقىت پەن ىقىلاستىڭ ونەرىن ناسيحاتتاپ وتكەن جاپپاس قالامباەۆ – ءسىزدىڭ اكەڭىز. اڭگىمەنى وسىدان باستاساق. اكە ونەگەسى، اكە تاعىلىمى قانداي بولدى؟
– شاڭىراقتا كۇي شالقىپ تۇرعان، وتە كەرەمەت وتباسىدا دۇنيەگە كەلدىم. ماڭدايىنداعى جازۋى سول شىعار، اكەم ەكى ايەل العان ادام. ۇلكەن انامىز كوزىنەن زاعيپ بولىپ قالىپ، ۇيدەگى شارۋاعا كومەكتەسەتىن تاعى ءبىر ادام كەرەك بولىپ، اكەمىز ءبىزدىڭ شەشەمىزدى الىپتى. قوس ايەلدەن 12 ۇرپاق وربىدىك. بۇل ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز، ءۇپىر-شۇپىر بالا ءبىر وتباسىندا، شۋلاسىپ، شۇرقىراسىپ وستىك…
ءسىز بىلەسىز بە، اكەم ءاۋ باستا ­الماتىنى جاتسىنعان سياقتى. 1934 جىلدارى ۇلكەن ساحناعا شىعىپ، كىندىك شاھاردا قالۋى كەرەگىن، قازاق ونەرىن ناسيحاتتاۋى ءتيىس ەكەنىن ­جانىمەن، جۇرەگىمەن تۇيسىنسە دە، ءوزىنىڭ سالقار ساحاراسىن ساعىندى ما ەكەن، الدە الماتىنىڭ قوڭىرسالقىن اۋا رايى جاقپادى ما، تاماعى ءىسىپ، قاتتى ­اۋىرىپ قالىپتى. جاناشىر دوستارى ەمشىگە اپارسا «كوز تيگەنىن» ايتىپتى. ەم-دومىن جاساپ، «تابەتى تارتقان اسىن الىپ بەرىڭدەر» دەگەن ەكەن. اكەمنىڭ اڭگەلەك جەگىسى كەلگەن. سودان اڭگەلەك وسكەن القاپقا اپارىپ، اكەم قاۋىنعا ارمانسىز باس قويىپتى. ءبىرازدان سوڭ جۇرەگى لوبىپ، قۇسقاندا، تاماعىنداعى ءىرىڭ جارىلىپ، سودان امان قالعان ەكەن. ەسەسىنە، اكەم سودان بەرى ۇلكەن ساحنادا ءان ايتپاعان. ايتپەسە، اكەم ءان دە ايتقان عوي. ءيا، اننەن مۇلدە بەزىنگەن جوق، ۇيدە ءان سالاتىن. الايدا­ اكەم الدەنەگە رەنجىگەندە، كوڭىلى قالعاندا عانا ءان سالاتىندىقتان، ونداي ساتتە ءبىز ول كىسىنىڭ مازاسىن كوپ الا بەرمەۋگە تىرىستىق.
پەرزەنتى رەتىندە ءارقايسىسىمىز­دىڭ دا جۇرەگىمىزدە اكە بەينەسى ەرەكشە جىلىلىعىمەن، ايرىقشا مەيىرىمىمەن قالعانى انىق. مەنى «الدامىش قىزىم» دەپ ءوتتى. سەبەبى مەن ومىرگە كەلگەن كەزدە، ول كىسى ءىسساپاردا ءجۇرىپتى. جولداستارى «ۇلدى بولدىڭ دەپ» قالجىڭداپ ءسۇيىنشى سۇراعان ەكەن. پەرزەنتحانادان مەنى شىعارىپ الۋعا كەلگەندە دارىگەرلەر قولىنا قىزىلشاقا قىز بالانى ۇستاتادى. اكەم: «ماعان ۇلدى بولدىڭ دەگەن، مىناۋ قىز عوي» دەپ رەنجىپتى. مەنەن كەيىن ۇل ءسۇيدى. ال مەنى ەركەلەتىپ، «الدامىش قىزىم» دەپ، بەتىمنەن قاققان ەمەس. ءبىر ۇيدە بىرنەشە بالا ءۇپىر-شۇپىر بىرگە وستىك دەدىم عوي. سوندا­ ءۇيدىڭ استاڭ-كەستەڭىن شىعارىپ وينايمىز. انام كەيىپ، ۇرسىپ، قۋىپ الا جونەلەدى. سوندا اكەم مەنى باۋىرىنا باسىپ الىپ: «باسقالارعا ۇرىسساڭ دا، وسى الدامىش قىزىما تيىسپە» دەيتىن…
– احمەت جۇبانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن قۇرمانعازى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىندە قىل­قوبىز توبى اشىلىپ، وعان جاپپاس­ قالامباەۆ جەتەكشىلىك ەتتى. وركەستر قۇرىلعاندا قاناتتاس جۇمىس ىستەگەن ونەر كوشىنىڭ ماماندارى تۋرالى ەستەلىكتەر جادىڭىزدا ما؟
– احمەت جۇبانوۆ – اكەمنىڭ دوسى ەدى. احمەت اعا وعان مۋزىكانى ۇيرەتتى، اكەمنىڭ مۋزىكانتتاردى ىزدەۋ جۇمىسىن سەنىپ تاپسىردى. اكەم سۇگىر كۇيشىنى ايرىقشا قۇرمەت تۇتىپتى. 1934 جىلى الماتىدا وتكەن حالىق تالانتتارىنىڭ بۇكىلقازاقستاندىق سلەتىنە قاتىسىپ، جان-جاقتان كەلگەن دينا نۇرپەيىسوۆا، وقاپ قابيعوجين، لۇقپان مۇحيتوۆ، قالي جانتىلەۋوۆ، داۋلەت مىقتىباەۆ، ابىكەن قاسەنوۆ، عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتاردى كەزدەستىرەدى. وسى ءبىر ايتۋلى ونەر مەرەكەسىنەن كەيىن اكەمنىڭ ونەرىنە ءتانتى بولعاندا، ونى الماتىعا الىپ قالىپ، احمەت جۇبانوۆتىڭ تىكەلەي جەتەكشىلىگىمەن ۇيىمداستىرىلعان قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىندە قوبىزشى رەتىندە جۇمىسقا قابىلدايدى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى قامبار قاسىموۆ اكەم شالعان قىلقوبىزدى نەگىزگە الا وتىرىپ، ءتورت شەكتى قوبىز جاساپ شىعارادى. ونى العاش رەت اكەمە شالدىرىپ كورىپ، ءۇنىن بايقايدى. مىنە، اكەم وسى قوبىزبەن ىقىلاستىڭ كۇيلەرىن ورىندايدى. اكەم مۋزىكانى­ بار-جوعى ءۇش-اق اي وقىعان. سويتە تۇرا، تۋما تالانت بولدى. ول بالالاردى قوبىزعا كوپتەپ باۋلىپ، ۇيرەتۋگە ­تىرىستى. فاتيما بالعاەۆا – دومبىراشى ەدى. ول اكەمنىڭ قوبىز تارتقانىن كورىپ، ۇيرەنگىسى كەلگەن. اكەم باس تارتقان جوق. ءسويتىپ، فاتيما اپاي وسى سالانىڭ العاشقى پروفەسسورى اتاندى. اكەم دە اۋەل باستا دومبىراشى ەدى. قوبىزدى قولىنا اندا-ساندا الاتىن…
قۇرمانعازى وركەسترىن قۇرعان العاش­قى ۋاقىت پەن ارىپتەس­تەرىن اكەم اركەز ءقادىر تۇتتى. قوبىزى­مەن قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، الەمنىڭ ساحنالارىندا دا ونەر كور­سەتتى. ءوز زامانىنىڭ ماڭدايالدى قالامگەرلەرىمەن، ونەر قايراتكەر­لەرىمەن دوس-جار بولدى. ءبىر-بىرىن قۇرمەتتەدى، ءبىرىنىڭ ءقادىرىن ەكىنشىسى تۇسىرگەن جوق…
اكەم ەشقاشان داۋىس كوتەرىپ سويلەگەن ەمەس. ۇلت-اسپاپتار وركەس­ترىندە بىرگە قىزمەت ەتكەن ارىپتەستەرى دە اكەمنىڭ وسى مىنەزىن قۇرمەتپەن ەسكە الىپ وتىراتىن.
– بيىل جاپپاس قالامباەۆتىڭ تۋعانىنا 110 جىل. اكەڭىز جايلى ءالى دە ايتىلماعان، قوزعالماعان تاقىرىپ بار دەپ ويلايسىز با؟
– اكەمنىڭ العاشقى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى فاتيما بالعاەۆا ول تۋرالى: «جاڭادان قۇرىلعان ۇلت-اسپاپتار وركەسترىندە ول كەزدە ءبىر عانا قوبىزشى – جاپەكەڭ بولسا، ءقازىر ولاردىڭ سانى جيىرمادان استام. جاپپاس اعانىڭ ەرەكشە بەرىلە، سۇيسىنە ورىندايتىنى كوبىنە ىقىلاس كۇيلەرى. مۇمكىن ونىڭ ورىنداۋ تەحنيكاسىنىڭ كۇردەلىلىگىنەن شىعار. الدە قايعىدان گورى قۋانىشقا، قاپاستان گورى جارىققا ۇمتىلعان ومىرگە، تىرشىلىككە قۇشتارلىعىنان بولار. مەيلى، مۇڭدى، سىرلى، «اققۋ» كۇيى بولسىن، ءتىپتى ويناق سالعان جورعا ءجۇرىستى «جەزكيىك» بولسىن، ەكپىندى، جارقىن ءۇندى «قازان» نە نازىك سەزىمگە، تۇنىق ليريكاعا قۇرىلعان «قامبار» كۇيلەرى بولسىن، ءبارىن دە ەرەن جۇيرىك قوبىزشى كەرەمەتتەي شەبەرلىكپەن، بابىنا كەلتىرە ورىندايدى» دەيدى. بۇل اكەم جايلى شاكىرتىنىڭ پىكىرى. مۇنداي پىكىرمەن شاكىرتتەرىنىڭ بارلىعى كەلىسەدى.
بۇرىن قىلقوبىزدى ەمشىلەر عانا قولىنا الاتىن. سول اسپاپتى اكەم ساحناعا الىپ شىقتى. الەمنىڭ ساحنا­لارىندا قوبىزدىڭ ءۇنىن تاراتتى. قوبىز – كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن بىردەن باۋراپ الدى.
اكەم قىلقوبىزدا دا، الت-قوبىزدا دا، پريما-قوبىزدا دا وينادى. ول كىسى ومىردەن قايتقان سوڭ، كوپ ۋاقىت ونىڭ اسپابىن قولىما العان جوقپىن. سەبەبى ول ۋاقىتتا قىلقوبىزدا ەمەس، پريما-قوبىزدا وينايتىنمىن. ءبىراق ۇيدە، وڭاشادا اكەمنىڭ قىلقوبىزىن اندا-ساندا قولىما ۇستايتىنمىن. بايقاسام، قابى ەسكىرىپ قالىپتى. اناممەن اقىلداسىپ، جاڭاسىن ­جاساتاتىن بولدىق. شەبەردى شاقى­رىپ،­ قابىنىڭ استارىن اشساق، دايىن شەكتەردى ءتىزىپ قويعان ەكەن. ىشىندە بىرەۋى ەرەكشە اپپاق. سويتسەم، قارماق ءجىبىن قوسىپ، شەك دايىنداپتى. باستاپقىدا وركەسترگە نە ءۇشىن قىلقوبىزشىلاردى وتىرعىزبادى دەپ ويلايسىز؟ سەبەبى قىلقوبىزدىڭ قۇلاق كۇيى تەز وزگەرەدى. قاتتى جارىق تۇسسە، تىم سۋىق بولسا، ءتىپتى قاسىنان ادام ءجۇرىپ وتسە بولعانى، ونىڭ قۇلاق كۇيى اۋىسىپ كەتىپ وتىرادى. مىنە، اكەم قىلقوبىزدىڭ وسى ەرەكشەلىگىن ءبىلىپ، ونىڭ شەكتەرىن جاڭارتقىسى كەلگەن سەكىلدى. ءوزى گاسترولدەرمەن­ شە­تەلدەرگە كوپ شىققان عوي، ­قى­تايعا بارعان ساپارىندا ساپاسى جاقسى قارماق ءجىبىن ىزدەستىرىپ ءجۇرىپ الا كەلگەن­ سىڭايلى. مەن دە ءقازىر قىلقوبىزعا سونداي شەكتى پايدالانامىن.
اكەم سوعىس جىلدارى، مامان تاپشى­ بولعان كەزدە ديريجەر بولىپ، كوپتەگەن شىعارمالاردى جازدىرتقان ەڭبەگى دە وراسان.
اكەمنىڭ شىعارعان اندەرى دە كوپ ەدى. ول اندەر دە كادەگە اسار كۇن كەلەتىنىنە سەنەمىن.
اكەم بولعانى ءۇشىن عانا ەمەس، قوبىزشىلارمەن ارالاسىپ ءجۇرمىن عوي، بارلىق قوبىزشىلاردىڭ ءسوزى بىردەي: «اكەم ويناعانداي ەشكىم قوبىز شالا المايدى» دەگەن سوزبەن ءبارى دە كەلىسەدى. «ەۋروپا ءبىلىمى بۇرىنعىداي ويناۋعا كەدەرگى كەلتىرەدى» دەيتىندەر دە بار. اكەم دە ساۋاتتى بولدى عوي. ول كەدەرگى ەمەس دەپ ويلايمىن. 1968 جىلى الماتىداعى قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريا­دا العاش رەت قىلقوبىز كلاسى اشىلىپ، ­جاستاردى ۇيرەتۋ قولعا الىنادى. ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت كوپ ىزدەنىسپەن ەڭبەك ەتىپ، قوبىز كلاسىن اياعىنان تىك تۇرعىزامىن دەپ جانتالاسىپ جۇرگەندە، دەنساۋلىعى سىر بەرىپ، قايتىس بولدى. اكەمنىڭ ­جولىن ارىپتەستەرى داۋلەت مىقتىباەۆ، بولات سارىباەۆتار ابىرويمەن جالعاستىردى.


– قۇندىز جاپ­پاس­قىزى،­ قوبىز ءۇنى بالا كەزىڭىزدەن قۇلاعىڭىزعا ءسىڭىستى بولعانى بەل­گىلى. ­قو­­بىز­­­­­دى­ تاڭ­داۋىڭىزعا نە ­سەبەپ – اكە امانا­تى­ ما، الدە ءوز ار­ما­نىڭىز وسى قو­بىزبەن بايلا­نىستى ما ەدى؟
– 1969 جىلى اكەم­نىڭ الپىس جاسقا تولعان مەرەيتويى ءوتتى. كەنجە ­باۋىرىمىز مالىك ساحنادا اكەمنىڭ قاسىندا وتىردى. ءبىز كورەرمەن ­زالىندامىز. اكەمدى قۇتتىقتاۋعا كەلگەن­ پەرنەبەك مومىنوۆ جۇبانوۆ مەكتەبىن باسقاراتىن. ءبىزدى كوردى دە: «جاپەكە، مەكتەپ جاسىنا جەتكەن بالالارىڭىز بارىن بىلمەگەن ەدىم. بۇلاردىڭ بىرەۋىن نەگە بىزگە بەرمەيسىز؟ جولىڭىزدى جالعاستىرار ەدى» ­دەگەن تىلەگىن ءبىلدىردى. سودان اكەم مەنى ا.جۇبانوۆ مەكتەبىنە جەتەلەپ اپاردى. قوبىز كلاسىندا وقىدىم. ومىرىمدە تەمىرقازىق سەكىلدى ءبىر تىلەك، ءبىر ءسوز جەتەلەپ وتىردى: «اكەڭ ايتتى» دەيتىن ءسوز بار عوي. اكەم «قىزىم وسى مەكتەپتى ءبىتىرىپ، كونسەرۆاتوريادا، ودان ءارى اسپيرانتۋرادا وقيدى. كەيىن قۇرمانعازى وركەسترىنە جۇمىسقا تۇرادى. ەڭبەك سىڭىرگەن ارتيست بولادى»­ دەيتىن. ياعني اكەمنىڭ ارمانى مەن ءسوزى مەنىڭ ءومىر جولىمدى الدىن الا سىزىپ قويعان سەكىلدى. اكەمنىڭ مەنەن ۇلكەن قىزدارى ەرتەرەك تۇرىمىسقا شىعىپ كەتتى. ۇلى جاستايىندا قايتىس بولدى. وعان ارناپ جازعان «جۇمان» دەگەن كۇيى دە بار. ءيا، ءبارىمىز دە مۋزىكالىق ءبىلىم الدىق. اپكەم جاڭىلدىڭ جولداسى گەنەرال اسقاروۆ تا رەسپۋبليكاعا كەڭىنەن تانىلعان كۇيشى ءارى سازگەر. الايدا اكەم ءدال مەنى قوبىزشى رەتىندە كورگىسى كەلگەن ەكەن. مەن دە قاتتى قارسىلاسپادىم. ايتپەسە، نەگىزىندە دارىگەر بولعىم كەلەتىن.
الايدا قوبىز ءۇنى دە قاتتى ۇنايتىن. اكەم قوبىزىن شالعاندا كورشى-كولەم جينالىپ، كوبى كوزدەرىنە مولدىرەپ جينالعان جاسىن ورامالمەن ءسۇرتىپ وتىراتىن. بالامىن عوي، «نەگە جىلايدى؟» دەپ ۋايىمدايتىنمىن. اكەم قوبىزىن شالماسا، ولار دا جىلامايتىن شىعار دەپ، اكەمە «قوبىز تارتپاشى» دەيتىنمىن. سويتە تۇرا قوبىزدىڭ ءۇنى ەستىلسە، قالت تۇرا قالىپ، سيقىرلى اۋەنگە ەلتيتىنمىن.
– قوبىز قازاق ءۇشىن مۋزىكالىق قانا اسپاپ ەمەس، زور ءمانى بار قاستەرلى دۇنيە. وسى ورايدا بۇل اسپاپتىڭ تىلسىمىن تۇيسىنە الدىم دەپ ەسەپتەيسىز بە؟
– دۇرىس ايتاسىز، قوبىز – قاسيەتتى اسپاپ. قوبىز – تامام باقسىنىڭ تەرى سىڭگەن قاسيەتتى اسپاپ. ول ماڭگىلىكتىڭ سارىنىن تولعايدى.
قوبىزدىڭ ءۇنى ادامنىڭ ساناسىن وتكىرلەيدى. وقۋ وقىپ جۇرگەندە جاتاقحانادا تۇردىم. دايىندالىپ، قوبىز شەرتە باستاعاندا قىزدار كەلىپ، تىڭداپ وتىرادى. كەيىنىرەك شۇيىركەلەسىپ، شاي ىشەمىز. سويتسە، الگى قىزدار تىعىرىققا تىرەلە قالسا، قوبىز تىڭداۋعا كەلەدى ەكەن. «قوبىزدىڭ ءۇنى زەيىنىمىزدى ۇشتاي تۇسەدى» دەيتىن ولار. اكەمىز دە ءبىزدى دارىگەرگە اپارعان ەمەس. ءوزى ەمدەيتىن. ءتىسىم، ءىشىم اۋىرسا، قولىن قويادى دا، سۇرەسىن وقيدى. اۋىرعان جەر دەمدە باسىلادى.
بىردە انام اكەم كوز جۇمارىنىڭ الدىندا شوشىنىپ وياناتىنىن ەسكە الدى. مامام نە بولعانىن سۇراسا، اق كيىنگەن ءبىر كىسى «وسى جولدى ۇستان» دەپ كەتەتىنىن ايتىپتى. كەڭەس وداعىنىڭ ۋاقىتى عوي. قوبىزبەن ەمدەۋدى ۇستانۋدىڭ اقىرى نەگە اپارىپ سوعاتىنىن ءبارى دە تۇسىنەدى. اكەم قوبىزىن عانا تارتىپ جۇرە بەرگەن. الگى اق كيىمدى اقساقال بىرنەشە رەت تۇسىنە ەنگەن…
كونسەرۆاتوريادا بولماسا، مەكتەپتە ساباق بەرمەيمىن. تەك اسپاپتى كورسەتۋ ءۇشىن ويناۋ كەرەك. سوندا­ بالالاردىڭ ءبارى سيقىرلانىپ قالعانداي بولادى. كەلەسى كۇنى قوبىز ۇيرەنگىمىز كەلەدى دەپ كەلەتىندەردىڭ قاتارى كوبەيەدى. بالالارعا قوبىز ءۇنى ۇنايدى. ءبىراق ۇيرەنىپ كەتۋ قيىن.
اقىرى قوبىزدىڭ كيەلىلىگىن ايتىپ وتىرمىز عوي. سىزگە ءبىر اڭگىمە ايتايىن. ول كەزدە جاتاقحانادا تۇرامىن. «ەڭبەك سىڭىرگەن ارتيست» اتاعىن الدىم. «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرىمىن. «مەن دە وسى سالادا جەكە ءبىر تۇلعاعا اينالدىم عوي» دەپ ويلادىم. ء«يا، اكەم ۇلكەن تۇلعا. ءبىراق مەنىڭ دە ءوز ونەر جولىم بار ەمەس پە؟ ەندەشە، نەلىكتەن اكەمنىڭ قىلقوبىزىن تاستامايمىن؟» دەگەن وي جەتەگىنە ەرىپ، ءوزىمنىڭ دە جەكە، ادەمى اسپابىم بولۋى كەرەك دەپ شەشتىم. ارنايى تاپسىرىسپەن جاساتتىم. اسەم، ايشىقتى. وزىمە قاتتى ۇنادى. ەكى اسپاپتى بولمەگە، تەرەزەنىڭ الدىنا قويىپ قويدىم. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا قىلقوبىزدىڭ ءۇنى وياتتى. وياتتى دەيمىن، ۇيىقتاپ جاتقانىمدى بىلە­مىن، تۇسىنەمىن. بالكىم كوزىمدى اشقىم كەلمەي مە؟ ال قىلقوبىز كۇيى توقتار ەمەس. جۇرەگىڭدى سۋىرىپ الارداي وينايدى. «كىم ويناپ جاتىر؟» دەيمىن وڭىمدە الدە تۇسىمدە ەكەنى بەلگىسىز. «قانداي كەرەمەت ورىنداۋ، نە دەگەن شەبەردىڭ كۇيى؟» دەپ سۇراق بەرسەم دە، كوزىم اشىلار ەمەس. «بۇل جاتاقحانادا ەكى-اق قىلقوبىزشى بارمىز. بىرەۋى – مەن. ەكىنشىسى بەسىنشى قاباتتا تۇرادى. الايدا ول ويناپ جاتىر دەگەن كۇننىڭ وزىندە، ەكىنشى قاباتقا ءۇنى جەتە مە؟ ول گاسترولدە ەدى عوي؟». وسىلاي ­جاتىپ ۇيىقتاپ كەتىپپىن. تاڭەرتەڭ ەرتە وياندىم. بولمەلەس كورشىم – جاڭا عانا بوسانعان، سكريپكاشى كەلىنشەك ەدى. جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ كىندىك شەشەسىمىن. سولارعا كىرسەم، كورشىم­نىڭ قاباعى قاتۋلاۋ. «نە بولدى؟» دەيمىن. «قۇندىز، ەكەۋمىز دە، مۋزىكانتپىز عوي، ءبارىن دە تۇسىنەمىن. ­شابىت دەگەن دە بولادى. الايدا كىشكەنە ءسابيدى نەگە ۇمىتتىڭ؟ ونى ەندى ۇيىق­تاتا بەرگەندە، سەنىڭ قوبىزىڭنىڭ ءۇنى شىعىپ، تۇنىمەن كوز ىلمەدىك» دەيدى كورشىم. «كەشىر، قوبىزدا ويناعان مەن ەمەسپىن» دەيمىن مەن جايباراقات. ءوزى ۇيىقتاماعان كورشىم ءتىپتى وكپەلەي تۇسەدى: ء«دال تەرەزەنىڭ تۇبىنەن ەستىلدى. سەن عوي» دەپ كۇيىپ-پىسەدى. ونىڭ جولداسى وتىز ­جاستاي ۇلكەن، بوريس ساتىلعانوۆ ­دەگەن مۋزىكانت ەدى. ء«تۇسىندىم، دەمەك، كۇي شال­عان اسپاپتىڭ ءوزى. ونداي ­بولادى دەپ ەستىگەن ەدىم. ءاربىر اسپاپتىڭ ءوز يەسى بولادى. دەمەك، ول اسپاپ ءالى دە كەرەمەت اۋەن توگىلتە الاتىنىن دالەلدەگىسى كەلىپ، شيرىعا كۇي توكسە، بىردەمە تۇسىندىرگىسى كەلگەنى» دەدى. مەن بولمەمە جۇرگىرىپ باردىم. ءوزىمنىڭ اسپابىما دوڭگەلەتە كوز جاساتقانمىن. سولار سىپىرىلىپ ءتۇسىپ قالىپتى. ويناۋعا جارامايدى. سول ۋاقىتتان بەرى اكەمنىڭ اسپابىن قولىمنان تاستاعان ەمەسپىن. ەشكىمگە بەرمەيمىن، ءوزىم ويناپ ءجۇرمىن. ءيا، سىيلىققا بەرگەن اسپاپتار بار. وسىندا،­ ­ۇيدە تۇر. ستۋدەنتتەر ۇيگە كەلگەندە سولاردىڭ قولىنا ۇستاتامىن. دايىندالىپ بولعان سوڭ، قايتا ورنىنا­ قويىپ كەتەدى.
قوبىز – جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى اسپاپ. ونى ءقازىر قىزدار كوپ وينايدى. ول دۇرىس ەمەس. ۇلدار ويناۋى كەرەك. سەبەبى قوبىز شالعان قىزدار ءوز تاعدىرىن وزگەرتىپ الىپ جاتاتىن تۇستار كوپ. جوق، مەن قوبىزدى كيەلى اسپاپ دەپ سانامايتىندار تۋرالى، ونى جاي عانا شالاتىندار جايلى ايتىپ تۇرعان جوقپىن. قوبىزدى ­جانىمەن، جۇرەگىمەن بەرىلە وينايتىن ناعىز مامانداردى مىسالعا كەلتىرىپ ايتامىن. قوبىزشىلاردىڭ كوبىنىڭ تاعدىرى كۇردەلى، شىرعالاڭعا تولى. ۇلداردىڭ ءداتى بەرىكتەۋ، سوندىقتان قوبىزعا ۇلداردى الۋعا تىرىسامىز. ءبىراق ۇلدار قوبىزعا ەمەس، دومبىراعا كوپتەپ كەلەدى. قازىرگى وركەستردە قىلقوبىزدا دا، پريما-قوبىزدا دا كىلەڭ قىزدار.

قوبىز – جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى اسپاپ. ونى ءقازىر قىزدار كوپ وينايدى. ول دۇرىس ەمەس. ۇلدار ويناۋى كەرەك. سەبەبى، قوبىز شالعان قىزدار ءوز تاعدىرىن وزگەرتىپ الىپ جاتاتىن تۇستار كوپ. جوق، مەن قوبىزدى كيەلى اسپاپ دەپ سانامايتىندار تۋرالى، ونى جاي عانا شالاتىندار جايلى ايتىپ تۇرعان جوقپىن. قوبىزدى ­جانىمەن، جۇرەگىمەن بەرىلە وينايتىن، ناعىز مامانداردى مىسالعا كەلتىرىپ ايتامىن. قوبىزشىلاردىڭ كوبىنىڭ تاعدىرى كۇردەلى، شىرعالاڭعا تولى. ۇلداردىڭ ءداتى بەرىكتەۋ، سوندىقتان قوبىزعا ۇلداردى الۋعا ­تىرىسامىز. ءبىراق ۇلدار قوبىزعا ەمەس، دومبىراعا كوپتەپ كەلەدى. قازىرگى وركەستردە قىلقوبىزدا دا، پريما-قوبىزدا دا كىلەڭ قىزدار. 

– سوندا ەر بالالار بۇل اسپاپقا قىزىقپاي ما؟
– ۇلدار ونى قىزدارعا ءتان اسپاپ دەپ ەسەپتەيتىن شىعار. شىندىعىندا، كەرىسىنشە. ەر-ازاماتتار مۇلدە جوق دەمەيمىن. سايان اقمولدا دەگەن اسا تالانتتى قوبىزشى بار.
– ۇزاق شالماساڭىز، قوبىزدى ساعىناسىز با؟
– ارينە! 1996 جىلى قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىنا باردىق. جارتى جىل قوبىزدان ساباق بەردىك. تۇياق شامەنوۆ، قۋانىش ءاجىمۇراتوۆ ۇشەۋىمىز بۇرىن سكريپكادا ويناعان مۋزى­كانتتارعا قوبىز ۇيرەتتىك. ول كەزدە پريما-قوبىزدا وينايتىن كەزىم، قىلقوبىزدى سيرەك شالامىن. الايدا ءبىراز ۋاقىت قولعا ۇستاماعان سوڭ، قىلقوبىزدى قاتتى اڭسادىم. قاسىمداعىلاردىڭ قىلقوبىزىن سۇراپ الامىن. سونى ­شالىپ، ىشكى الەمىمدى تازالايمىن. ­سوسىن جاقسىلاپ جۇمىسىما كىرىسەمىن.
– بۇگىنگى قوبىزشىلار تۋرالى پىكىرىڭىز قانداي؟ كەلسىن-كەلمەسىن، قوبىزدى شالىپ، ونى سانگە اينالدىرۋعا قالاي قارايسىز؟
– جاقىندا ديماش تا ساحناعا قوبىزشىلارمەن شىقتى. ءبارى تالعاممەن شىقسا، وتە دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. تابيعاتتىڭ كەز كەلگەن دىبىسىن قوبىز عانا بەرە الادى. ءيا، سكريپكا بەرە الادى دەيدى. ءبىراق سكريپكا – كۆينتا، ال قوبىز – كۆارتا. كەزىندە، 1997 جىلدارى پريما-قوبىزدى دجازعا قوسقانمىن. سول كەزدە دە ءبىراق ادام ورە تۇرەگەلىپ، «بۇل دۇرىس ەمەس» دەپ ەدى. ۇستازىم فاتيما اپاي عانا: «بۇلاي دا بولادى ەكەن عوي» دەپ ارقامنان قاققان.
الايدا مەن ءداستۇرشىل اداممىن. قوبىزدى كيەلى، قاسيەتتى اسپاپ دەپ ­سانايمىن. سوندىقتان ونى ءسان قۋالاپ، ساحناعا ورىنسىز شىعارۋعا قارسىمىن.
– اكەڭىز قوبىزبەن كۇي شىعاردى. ءسىز شە؟
– ءبىر كەزدەرى شىعارعان ەدىم. ساعىنعاندا، مۇڭ تەربەگەندە تىلسىمنان كۇي جۇرەگىڭە قۇيىلادى… الايدا كاسىبي مامان رەتىندە مەن ءبىر نارسەنى انىق بىلەمىن. مەن – ورىنداۋشىمىن. سوندىقتان ول تۋىندىنى كورسەتۋگە بولاتىن-بولمايتىنىن دا ءوزىم ءۇشىن جاقسىلاپ ەلەپ-ەكشەدىم دە، كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنباعانىم دۇرىس دەپ شەشتىم.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

اڭگىمەلەسەن
قاراگوز ءسىمادىل


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1063708

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


中国哈萨克语广播网 7 مينوت
ءۇش قالادا اۋا ساپاسى ن 13 مينوت
شىمكەنت اۋرۋحاناسىنىڭ ب 22 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 27 مينوت
20 قاراشا. قازاقپارات ك 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
ەلوردادا ءبىرىنشى اۋىسى 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
قازگيدرومەت: قاراشانىڭ 2 ساعات
Mario says he will resp 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
«Nur Otan» بالالاردىڭ ق 2 ساعات
«مانچەستەر يۋنايتەدتىڭ» 2 ساعات
تۇركىستانداعى جالعىز جە 3 ساعات
ورازا جانە ناماز كەستەس 3 ساعات
الماتىدا «Almaty Invest 3 ساعات
قادىر مىرزا ءاليدىڭ ء"و 3 ساعات
جامبىلدا زاڭسىز قىزمەت 4 ساعات
گەندەرلىك ساياسات الدە 4 ساعات
فۋتبولشى بولام دەسەڭ... 4 ساعات
12 Things You Need to K 4 ساعات
ەربول شايمەردەنۇلىنىڭ « 4 ساعات
سەمەيدە تۇراقتاندىرۋ قو 5 ساعات
جامبىل وبلىسىنىڭ 80 جىل 5 ساعات
Skateboarding is create 5 ساعات
سارىاعاش اۋدانىندا توتە 5 ساعات
中国哈萨克语广播网 6 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 6 ساعات
ەسبولات ايدابوسىن | ادە 6 ساعات
中国哈萨克语广播网 6 ساعات