ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-111849557649 %51 %
2019-11-121795452839 %61 %
2019-11-133720590564 %36 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:49 - 2019/10/24


بۇكىل ەل نازارىن وزىنە اۋدارعان وقىس وقيعادان كەيىن ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارى، مەملەكەتتىك ورگاندار، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار، وڭىرلەر، وتاندىق بيزنەس جانە ءبىرقاتار شەتەلدىك ينۆەستورلار ماتەريالدىق جانە مورالدىق قولداۋ كورسەتكەن ارىس قالاسى تۇرعىندارىنىڭ بۇگىندە ءۇي-جايى، قورا-قوپسىسى قالىپقا كەلتىرىلىپ، تۇرمىس-تىرشىلىگىن جالعاستىرۋدا. قالادا وڭ وزگەرىس وتە كوپ، كىرەبەرىس قاقپادان باستالاتىن ساۋلەتتىك جوبالار كوز قۋانتادى. كوپتىڭ كومەگىمەن بوي كوتەرگەن جاڭا كەلبەتتەگى نىساندار مەن جارىقتاندىرىلعان كوشەلەر، تۇرعىن ۇيلەردىڭ جاڭارتىلعان قاسبەتتەرى قالانىڭ كوركىن اشا تۇسكەن. جاڭا كەيىپكە ەنگەن شاھار تۇرعىندارىنىڭ كوڭىل كۇيى كوتەرىڭكى. ءبۇتىن ءبىر قالانى قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا جۇمىلا جۇرگىزىلگەن جۇيەلى دە ناتيجەلى جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا ارىس قالاسى از ۋاقىتتا جاسارا-جاڭارا، كەلبەتى اجارلانا ءتۇستى. بۇگىندە جەر-جەردەن كەلىپ، قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە اتسالىسقان قۇرىلىسشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك العىس ارقالاپ، ەلدەرىنە قايتقان.

قالا دامۋىنىڭ قارقىنى باسەڭدەمەيدى

يا، قالا تۇرعىندارى جۋىردا اياقتالعان تاعى ءبىر يگى ءىستىڭ سالتاناتتى راسىمىنە، ارىس شاھارىنداعى ساۋلەتتى تۋىندىلاردىڭ بىرىنە اينالعان كىرەبەرىس قاقپانىڭ اشىلۋىنا قاتىستى. قۇرىلىس جۇمىستارىن موينىنا الىپ، قارجىلاندىرعان – ەلىمىزدىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى. «وڭىرىمىزدەگى ساۋلەتتىك جوبالاردىڭ ۇلتتىق ناقىشتا بولعانى قۇبا-قۇپ. قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان اۋماقتى ايشىقتايتىن نىشاندار جاڭا جوبالاردا كورىنىس تاپقانىنا نازار اۋدارۋ وتە ماڭىزدى. ماۋسىمداعى قايعىلى وقيعادان كەيىن قولعا الىنعان ارىس قالاسىن جاقسىلىققا باستايتىن بەرەكەلى قاقپا بولادى دەپ سەنەمىن» دەدى اشىلۋ سالتاناتىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ءومىرزاق شوكەەۆ. سونىمەن قاتار ايماق باسشىسى ءوز سوزىندە قاقپانىڭ قۇرىلىسىن قولداپ، كومەك بەرگەن ەلىمىزدىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى باسشىلىعىنا العىسىن ءبىلدىردى. ارىس قالاسىنىڭ كوركەيىپ، گۇلدەنۋىنە ءبىر كىسىدەي جۇمىلا كىرىسۋ بۇكىل ەلگە ورتاق ءىس بولدى. قالانىڭ باس قاقپاسى سونىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى بولسا كەرەك. سالتاناتتى جيىندا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ ءتوراعاسى ەرالى توعجانوۆ وبلىس اكىمى ءومىرزاق شوكەەۆتىڭ كەۋدەسىنە توسبەلگى تاقتى. «حالىقتىڭ قامى ءۇشىن سىڭىرگەن ەڭبەگىڭىز ەرەن. ونى بۇكىل جۇرتشىلىق ءبىلىپ وتىر. ارىستاعى اپات ورىن العاندا 50 مىڭ تۇرعىندى ءقاۋىپسىز جەرگە كوشىرىپ، قاڭىراپ قالعان تۇتاس ءبىر قالانى اياققا تۇرعىزۋ قىرۋار ءىس. ءسىز سىن ساعاتتا سابىر ساقتاپ، ەرەن ەڭبەكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتتىڭىز. بۇكىل حالىق ءبىر ادامداي جۇمىلىپ، ەڭبەك ەتتى. ەلىڭىزدىڭ الدىندا ابىرويىڭىز اسقاقتاي بەرسىن» دەدى ەرالى­ توعجانوۆ. سونداي-اق ارىس قالاسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا اتسالىسقان ءبىرقاتار ازاماتتار پرەمەر-مينيستردىڭ جانە رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ «العىس حاتىمەن»، «كاسىپوداقتارعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى.
جالپى ارىس قالاسىن قالپىنا كەلتىرۋشىلەردىڭ ەڭبەگى ەلەۋسىز قالعان جوق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ارىستاعى ناتيجەلى ىستەر حالقىمىزدىڭ بەرەكە-بىرلىگىنىڭ ارقاسى جانە تۇتاستىعىمىزدىڭ كورىنىسى ەكەنىن اتاپ، يگى ىسكە اتسالىسقان بارشا جۇرتقا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەنىن ەسكە سالا كەتەلىك. پرەزيدەنت اقوردادا وتكەن سالتاناتتى جيىندا ارىس قالاسىندا بولعان توتەنشە جاعداي كەزىندە جانە قارۋ-جاراق قويماسىنداعى جارىلىستىڭ سالدارىن جويۋ بارىسىندا ەرەكشە كوزگە تۇسكەن ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنا مەملەكەتتىك ناگرادالار تاپسىرعان بولاتىن. سالتاناتتى ­جيىندا 40 ادام ماراپاتتالدى. پرەزيدەنتتىڭ 24 ماۋسىم حالقىمىزدىڭ تاعى ءبىر سىناقتان سۇرىنبەي وتكەن كۇنى رەتىندە تاريحتا­ قالاتىنىن، ارىس تۇرعىندارىنىڭ تىنىشتىعى بۇزىلعانىمەن، ەلدىڭ رۋحى تۇسپەگەنىن ايتقانى ەل جادىندا. «قايعىلى جاعداي ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمادى. ارىس قالاسىن بۇكىل ەل بولىپ قالپىنا كەلتىردىك. بۇعان قازاقستاننىڭ ءار تۇرعىنى ۇلەس قوستى. ارىس وقيعاسى حالقىمىزدىڭ قيىن-قىستاۋ كەزدەگى بەكەم بىرلىگى مەن ىنتىماعىن كورسەتتى. پاتريوتيزم مەن ­شىنايى كومەكتىڭ وسىنداي جارقىن ۇلگىسىنىڭ نەگىزىندە جاستارىمىزدى تاربيەلەۋىمىز كەرەك» دەدى مەملەكەت باسشىسى. العىستار مەن ءتۇرلى ماراپاتتار وڭىرلەردەن كومەككە كەلگەندەر قۇرىلىس جۇمىستارىن اياقتاپ، پايدالانۋعا بەرگەن كەزدە دە تابىس ەتىلگەن بولاتىن.
ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ارقاسىندا جارىلىستان زاقىمدانعان 7634 تۇرعىن ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋ، ونىڭ ىشىندە تۇرۋعا جارامسىز دەپ تانىلعان 474 ءۇيدى قايتا سالۋ جۇمىستارى جىلدام ءارى ساپالى جۇرگىزىلدى. قازىرگى تاڭدا 330 ءۇي تۇرعىنداردىڭ يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلگەن، ال تولىق ءسۇرىلىپ، قايتا كوتەرىلگەن 144 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى دا اياقتالۋعا جاقىن. ياعني 36 مىڭ تۇرعىنى بار جاڭا قالا، 3 مىڭداي تۇرعىنى بار جاڭا اۋىلدىق وكرۋگ پايدا بولعانداي. ونىڭ ىشىندە كوپقاباتتى 3 ءۇي بار. بارىس شاعىن اۋدانىندا ءارقايسىسى 2 پاتەرلى 50 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا. 67 الەۋمەتتىك نىسان تولىقتاي جاڭعىرتىلدى. ولاردىڭ ء54-ى ءبىلىم سالاسىندا: 17 مەكتەپ، 2 كوللەدج، 36 بالاباقشا، 8 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ ەكەۋى، 4 سپورتتىق نىساننىڭ ەكەۋى جاڭادان تۇرعىزىلۋدا. كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن ءبىلىم ۇيالارىندا اكت زالى مەن سپورت الاڭدارى جاڭارىپ، روبوت قۇراستىرۋ كابينەتى اشىلدى. اتالعان مەكتەپتەر زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلىپ، كومپيۋتەر، فيزيكا-حيميا كابينەتتەرى مەن ينتەراكتيۆتى تاقتا جانە وقۋشىلاردى ەڭبەككە باۋليتىن ارنايى كابينەتتەر تالاپقا ساي جابدىقتالعان. مادەنيەت ­سارايى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. اۆتوبەكەت،­ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى جانە اكىمدىك عيماراتتارى جوندەلدى. 509 كاسىپكەرلىك نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە كومەك كورسەتىلدى. قالانى كوركەيتۋ جۇمىستارىنىڭ اۋقىمى كەڭەيە ءتۇستى. ورتالىق الاڭ مەن باتىرلار اللەياسى جاڭعىرتىلدى. ءابدىرازاقوۆ، بايتۇرسىنوۆ كوشەلەرىندەگى ۇيلەردىڭ اۋماعى اباتتاندىرىلدى. قالادا «اربات» سالىنۋدا. 2-ارىستاعى جاستار ءۇيى اتانىپ كەتكەن 2 قاباتتى ەكى ءۇي ءسۇرىلىپ، ورنىنا جاڭا نىسان بوي كوتەرۋدە.
سونداي-اق قالاداعى ينفراقۇرى­لىمدى رەتتەۋ بارىسىندا كارىز جۇيەلەرى تولىق جوندەۋدەن ءوتىپ، اۆتوماتتاندىرىلدى. بۇگىندە ارىس جىلىتۋ ماۋسىمىنا دا تولىق دايىن. زاقىم كەلگەن كوشەلەر دە جوندەۋدەن ءوتتى. 16 كوشەنىڭ اياقجولدارى سالىنىپ، جارىقتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا. ­جارىلىستان بەرگى ءۇش ايدان استام ۋاقىت ارالىعىندا ارىستىقتاردىڭ باسپاناسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى تىنىمسىز جۇرگىزىلدى. جالپى ارىس قالاسىنداعى قۇرىلىس الاڭدارىندا باس-اياعى 134 قۇرىلىس كومپانياسى جۇمىس ىستەپ، 3،8 مىڭنان استام جۇمىسشى جانە 200-دەن استام ارنايى تەحنيكا تارتىلدى. اپاتتان ايتارلىقتاي زاقىم كەلگەن «ارىس-1» تەمىرجول ۆوكزالىنىڭ عيماراتى دا تولىق جوندەۋدەن ءوتىپ، الدىنا ساياباق سالىندى. وسى ارادا ايتا كەتەلىك، جۋىردا «قازاقستان تەمىر جولى ۇك» اق-نىڭ ءتوراعاسى ساۋات مىڭباەۆ ارىس تەمىرجول ستانساسىنداعى كولىك ينفراقۇرىلىمى ­نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىمەن تانىسقان بولاتىن. شويىن جول نىساندارىندا جۇرگىزىلگەن بارلىق جوندەۋ جۇمىستارى مەرزىمىندە اياقتالعان. جارىلىس سالدارىنان تەمىرجول تورابىندا ورنالاسقان 60-تان استام قىزمەتتىك-تەحنيكالىق عيماراتتار، كوپتەگەن تۇرعىن ۇيلەر زاقىمدالعان ەدى. قىسقا ۋاقىت ىشىندە تولىق قايتا جوندەۋدەن وتكەن، قالا ومىرىندەگى تاريحي دا ماڭىزدى نىسان، كونە تەمىرجول ۆوكزالى قۇرىلىسىن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى جۇرگىزدى. ارىس – ورتا ازيا قاقپاسى، توعىز جولدىڭ تورابى اتانعان تەمىرجولشىلار كەنتى. حالقىنىڭ باسىم كوپشىلىگى دە شويىن جول سالاسىندا قىزمەت ەتەدى. بيىل ارىس قالاسىنىڭ 1-تەمىرجول ۆوكزالىنا 115 جىل تولىپ وتىر. ىرگەتاسى 1904 جىلى قالانعان كونە عيماراتتىڭ ءىشى-سىرتى تولىق جاڭارتىلدى. ەڭ باستىسى، عيما­رات­تىڭ تاريحي ساۋلەتى ساقتالعان، ياعني كونە جادىگەرلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك.
جالپى العاندا توعىز جولدىڭ تورا­بىن­داعى شاھاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىس­تارى ءجۇز پايىز ورىندالۋعا جاقىن. تاياۋ كۇندەرى قالعان جۇمىستاردى تولىقتاي اياقتاۋعا كۇش سالىنىپ جاتىر. دەگەنمەن، ارىستا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار مەن جول، كارىز جۇيەسى جانە قۇرىلىستىڭ قۇجاتتاندىرۋى جايلى سوڭعى مالىمەتتەر تالقىلانعان جيىندا وبلىس اكىمى ءومىرزاق شوكەەۆ قالانىڭ دامۋى قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالعان سوڭ دا قارقىندى جالعاساتىنىن مالىمدەدى. قايتا ساراپتاۋدان ءوتىپ، تولىق سۇرىلە جاڭادان سالىناتىن بىرنەشە ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدى وبلىس ءوز مىندەتىنە الدى.

قيىن ساتتە ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ…

ماۋسىمداعى مازاسىز كۇندەردى تالداپ-ساراپتاۋشىلار جارىلىستان كەيىنگى العاشقى ساتتەردە قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ دۇرىستىعى مەن ىس-ارەكەتتەردىڭ ۇتىمدىلىعى جايلى ايتقان بولاتىن. ءيا، العاشقى قادامنىڭ دۇرىستىعى قاي ىستە بولسىن ماڭىزدى. ال قيىن-قىستاۋ كەز بەن ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن ساتتەردە ونىڭ ماڭىزى ەسەلەپ ارتا تۇسەدى. بۇل ورايدا ارىستاعى جارىلىستان كەيىن وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن ارىس 17 سەكتورعا ءبولىنىپ، وعان ەلىمىزدىڭ وبلىستارىنان بولەك، ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدان-قالالارى تارتىلدى. اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى عانا ەمەس، حالىقتىڭ ءوزىن ەڭبەك مايدانىنا تارتۋ كەرەك ­دەگەن شەشىم قابىلداندى. ول ءۇشىن وبلىس اكىمى و.شوكەەۆ جەرگىلىكتى ءوزىن-وزى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. وسىلايشا، ءار ون ۇيگە ءبىر ادام جاۋاپتى­ بولىپ بەلگىلەندى. وسى جۇيە بويىنشا «ونباسى»، ء«جۇزباسىلار» ىسكە كىرىستى. ارىس قالاسىندا سەگىز مىڭنان استام تۇرعىن ءۇي بار، ياعني سەگىز جۇزدەي قوعام بەلسەندىسى جۇمىسقا تارتىلدى. قالاداعى قوعامدىق ۇيىمدار، جەرگىلىكتى ءماسليحات، «Nur Otan» پارتياسىنىڭ قالالىق ­فيليالى باستاعان ۇشتىك بىرىكتىرىلىپ، ارنايى شتاب قۇرىلدى. جارىلىستان باس ساۋعالاعان 20 مىڭعا جۋىق ارىستىق تۇرعىن شىمكەنت قالاسىنداعى 56 ەۆاكۋاتسيالىق بازاعا ­ورنالاستىرىلدى. العاشقى گۋمانيتارلىق كومەك اكىمدىك، حالىقتىڭ ءوز ىشىنەن شىققان وكىلدەرى مەن ەرىكتىلەردىڭ كومەگىمەن حالىققا ۇلەستىرىلدى. جالپى ارىس تۇرعىندارىنا ەلىمىزدىڭ بارلىق ­وبلىستارىنان قولداۋ كورسەتىلدى. بارلىق وڭىردەن گۋمانيتارلىق كومەك تيەلگەن كولىكتەر ارىسقا قاراي اعىلدى. ارنايى اشىلعان قورعا قاراپايىم تۇرعىنداردان، كاسىپكەرلەر مەن ۇيىمداردان، مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەن تۇسكەن قارجى قانشاما!
ارىس قالاسى اكىمدىگى قىزمەتكەرلەرى جارىلىس باستالعاندا الدىمەن مەكتەپ پەن بالاباقشا، دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىن كوشىرۋدى ۇيىمداستىردى. ۇيالى بايلانىس ارقىلى تۇرعىندارعا ءقاۋىپسىز جەرگە، قىرعا قاراي قاشۋ كەرەكتىگى ايتىلىپ، حابارلاندىرۋ تاراتىلدى. تۇرعىنداردىڭ سنارياد پەن وتتىڭ ورتاسىندا قالىپ كەتپەۋىن ويلاعان قىزمەتكەرلەر، قىرعا ىلىنسە، ءارى قاراي اقدالانىڭ جولى ارقىلى ءقاۋىپسىز ايماققا كوشىرۋ قاجەت دەپ شەشكەن. مي قايناتار ىستىقتا ەرىندەرى كەزەرگەن قارتتار مەن بۇلدىرشىندەر اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سول كۇنى ارىس پەن شىمكەنتتىڭ ورتاسىندا حالىقتى تەگىن تاسىعان تاكسيلەر مەن ەرىكتىلەردىڭ ەڭبەگى ەرەن ەكەنىن ايتۋشىلار دا كوپ. ءيا، سول ءبىر كۇندى بۇگىندە ەسكە الۋدىڭ ءوزى جۇيكەگە سالماق سالارى انىق. وكىنىشكە قاراي، 24 ماۋسىم كۇنى تاڭەرتەڭ ارىستاعى اسكەري بولىمشەدەگى ءوق-دارى قويماسىندا ورىن العان وقيعا سالدارىنان ءۇش ادام قازا تاپتى،­ 170-كە جۋىق ادام زارداپ شەكتى. ­20-عا جۋىق ءۇي، 9 قورا-قوپسى ­جانىپ، ­دالالى اۋماقتا 14 وشاق تۇتاندى. تۇركىستان وبلىسىنا ارنايى كەلگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جارىلىستان زارداپ شەككەن تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ، قالانىڭ قالپىنا كەلتىرىلەتىنىنە ۋادە ەتتى. بۇگىندە ول ۋادە تولىعىمەن ورىندالدى دا. سونداي-اق ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­ ارىستاعى جاعدايعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ارىس قالاسىنداعى احۋال تالقىلاندى. ال ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-­مينيستر اسقار مامين جارىلىس سالدارىنان كوز جۇمعانداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتىپ، تۇرعىندارعا بارلىق كومەك كورسەتىلەتىنىن مالىمدەدى. كەلتىرىلگەن زالالدىڭ كولەمى ەسەپتەلىپ، ۇكىمەت رەزەرۆىنەن قارجى ءبولىندى. كەيىننەن ۇكىمەت باسشىسى اپتا سايىن ارىسقا كەلىپ، قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن تىكەلەي باقىلاۋىنا الدى. تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ، مۇڭ-مۇقتاجدارىن تىڭداپ، ماسەلەلەرىنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋىنا ىقپال ەتتى. جارىلىستىڭ ورىن الۋىنا كىنالىلەر انىقتالىپ، ءتيىستى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. سونداي-اق قاۋىپتىلىگى جوعارى نىساندارعا تىم جاقىن جەرگە قۇرىلىس جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرگەن، ياعني جاۋاپسىزدىق تانىتقانداردىڭ جازالانۋى ءتيىس ەكەندىگى ايتىلدى. ۇكىمەتتىك كوميسيا قۇرىلدى. قوسىمشا الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى­ رەتىندە قالانىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا بىرمەزەتتىك 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندە وتەماقى تولەۋ، ارىس قالاسىنان 4 مىڭ ­بالانى ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىنە جىبەرۋ سىندى 10 كەشەندى شارا قابىلداندى. ونىڭ ىشىندە، سونداي-اق قالا كاسىپكەرلەرىنە 5 ملن تەڭگەگە دەيىن جەڭىلدىكپەن نەسيەلەر بەرۋ، جىل سوڭىنا دەيىن سالىقتىق كانيكۋلدار ۇسىنۋ سىندى كومەكتەر دە بار.
سول ءبىر كۇندەرى جەرگىلىكتى بيلىك پەن زيالى قاۋىم، ءدىن وكىلدەرى ورتاق ءتىل تابىسا كوپشىلىكتى سابىرعا شاقىرا الدى. شۇعىل ءارى دۇرىس شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىنىڭ ناتيجەسىندە زارداپ شەككەندەر دالادا قالمادى. وبلىس اكىمى ءومىرزاق شوكەەۆتىڭ جۇمىس كابينەتىن ۋاقىتشا ارىسقا اۋىستىرۋى دا جۇمىستاردىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزگەنى انىق. جاسىراتىنى جوق، تۇرعىنداردىڭ قيىن ساتتەگى قۇبىلمالى كوڭىل كۇيىن تەرىس باعىتتا پايدالانىپ قالعىسى كەلەتىندەر دە تابىلدى. ەلدى ارانداتۋ، جالعان اقپارات تاراتۋ، زاڭسىز شەرۋگە شىعۋ دەرەكتەرى بويىنشا 10 ادام ۇستالىپ، ءتۇسىندىرۋ جانە تەرگەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى، 4 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. وكىنىشكە قاراي، بىرەۋدىڭ قايعىسىنان پايدا تاپقىسى كەلەتىندەر دە بار بولىپ شىقتى. ۇيىنە قايتقان تۇرعىندار مۇلكى جوعالعانى تۋرالى 85 ارىز تۇسىرگەن. الايدا­ وننان استام ارىزدى يەلەرى قايتارىپ العان. پەندەلىكپەن جاسالعان جاڭىلىس ارەكەتتەر ۇمىتىلار، ال باۋىرمال قازاق حالقى وسىناۋ قيىن ساتتە ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ، مەيىرىم مەن بىرلىكتىڭ اسقاق ۇلگىسىن كورسەتكەنى ۇمىتىلماي، ۇرپاققا ۇلگى بولارى انىق.

«تۇرعىندارعا تىكەلەي قاۋىپ جوق، قالا تولىعىمەن تازارتىلعان»

ارىس اۋماعىندا ورنالاسقان قويمانىڭ قۇپياسى 2006 جىلى العاش رەت بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى اشىلعان بولاتىن. سول جىلى تاريحى سوناۋ 1930 جىلدان باستالاتىن قويماداعى ساقتاۋدا جاتقان ءوق-دارى، ەگەر تەمىرجول ۆاگونىنا تيەلەتىن بولسا، شامامەن 230 شاقىرىم قاشىقتىققا سوزىلاتىنداي كولەمدە ەكەنى ءمالىم ەتىلدى. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وق-دارىلەردى رەتتەۋ بويىنشا جۇمىسى 3 كەزەڭنەن تۇراتىنى، ءبىرىنشىسى ­1997-2004­ جىلدار ارالىعىندا جۇرگىزىلىپ، بارلىق وق-دارىلەردى تىزىمدەۋ-جۇيەلەندىرۋ جۇمىستارى اياقتالعانى، 2004-2007 جىلدارى ساقتاۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلەتىنى دە ايتىلعان-دى. 1997 جىلعا دەيىن ساقتاۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلمەگەن. قويما قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا قاجەتتى تەحنيكالار مەن جابدىقتار الۋ ءۇشىن 2006 جىلى 143 ملن تەڭگە بولىنگەن. الايدا­ قارجى ءبولىنىپ، قاۋىپسىزدىك ­تالاپتارى كۇشەيگەنىمەن، 2009، 2014، 2015 جىلدارى­ قويمادا سنارياد جارىلعان قازالى وقيعالار ورىن الدى. بيىل ماۋسىم ايىنداعى جارىلىستان كەيىن قورعانىس ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆ قالعان وق-دارىلەر ارسەنالدان شىعارىلىپ، ءقاۋىپسىز قويمالارعا تاراتىلاتىنىن مالىمدەدى. وكىنىشكە قاراي، كۇنى كەشە سناريادتاردى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى بارىسىندا اسكەري قىزمەتكەر قازا بولدى. قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مالىمدەۋىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا ارىستاعى جاعدايدى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن تاجىريبەلى دە ناعىز مامان اسكەري قىزمەتشىلەر جۇمىلدىرىلعان. «جوعارعى باس قولباسشىنىڭ بىزگە بەرگەن تاپسىرماسى بار. وق-دارىلەردى تەزىرەك الىپ شىعۋ ماقساتىنداعى مەملەكەتتىك قاجەتتىلىك، ارىس قالاسى تۇرعىندارىنىڭ تالاپتارى بارشىلىق. ءبىز بۇل باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ءبىز ول جاققا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتشىلەردى تارتپايمىز. وندا بىلىكتىلىگى جوعارى، دايىندالعان ساپەرلەر، ينجەنەرلەر مەن اسكەري پوليتسەيلەر عانا بارادى. بارلىعى دا كەلىسىمشارت بويىنشا­ قىزمەتتەگىلەر. بۇل، البەتتە، ءقاۋىپتى جۇمىس. ارىس قالاسىنىڭ تىنىشتىعىن ساقتاپ، تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن اسكەري قىزمەتشىلەر سانالى تۇردە تاۋەكەلگە ­بارىپ ءجۇر. اسكەري قىزمەتشىلەردەن باسقا ەشكىم بۇل جۇمىستى اتقارا المايدى. بۇل ءۇشىن، تاعى دا ايتا كەتەيىن، دايىندىعى مىعىم اسكەري ماماندار تارتىلعان. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا قالا تۇرعىندارىنا تىكەلەي ءقاۋىپ جوق. قالا تولىعىمەن تازارتىلعان. نەگىزگى جۇمىس جارىلىس بولعان اسكەري ءبولىم اۋماعىندا جۇرگىزىلۋدە» دەدى ­مينيستر كۇنى كەشە جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا.

ارىستىقتاردىڭ ايتار العىسى شەكسىز

قالانى قالپىنا كەلتىرۋگە تىكەلەي اتسالىسقان، قولداۋ كورسەتكەن، تىلەۋلەس بولعان ەل حالقىنا ارىستىقتاردىڭ ايتار العىسى شەكسىز. ريزاشىلىقتارىن تۇرعىندار بىزبەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا دا ايتىپ جاتتى. مىسالى، ارىس قالاسىنداعى اۋقىمدى جۇمىس كولەمى تۇركىستان وبلىسى مەن ارىس قالاسىنىڭ ءوز ەنشىسىندە بولعان 7-سەكتوردا 100 ءۇي بۇزىلىپ، قايتا سالىندى. بۇل جۇمىستارعا 600-دەن اسا قۇرىلىسشى جۇمىلدىرىلدى. مۇنداعى 14 كوشەدە 478 تۇرعىن ءۇي مەن 6 كوپقاباتتى ءۇي بولدى. جۇمىس اۋقىمى ۇلكەن بولعاندىقتان، كومەك ­بەرۋگە جۇمىلدىرىلعان قۇرىلىسشىلار سانى دا بەرىلگەن مىندەتتى مەرزىمىندە ورىنداۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزدى. «7-سەكتور قۇرىلىسشىلارىنا، قالا اكىمدىگىنە ­راقمەت! ءۇيىمىزدى سالىپ بەردى، ءقازىر ىشكى ارلەۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن» دەيدى قالا تۇرعىنى باحىتگۇل مەڭگىلبەكوۆا. «بۇكىل قازاقستان حالقىنا راقمەت! ءۇي جاعىنان بولسىن، قارجىلاي بولسىن كومەكتەسىپ جاتىر. العىسىمىز شەكسىز» دەيدى وڭعار تولەبەكوۆ. جايلى­ دا، جاڭا ءۇيدىڭ تاعى ءبىر يەسى دانىبەك توقتىباەۆ ء«بىز وتە ريزامىز. ءبىزدىڭ ءۇي 1965 جىلى سالىنعان، توبەسى شيفەرمەن جابىلعان ­سامان ءۇي ەدى. مەن سول ۇيدە ءتۋىپ-وستىم، بالالارىمدى ءوسىردىم، نەمەرە ءسۇيدىم. ­جارىلىس كەزىندە ءۇيىمىز قاتتى ءبۇلىندى. كەلگەن كەزدە قابىرعالارى جارىلعان، ەسىك-تەرەزەسى جوق، شاتىرى تەسىلگەن ءۇيدى كورىپ شوشىپ كەتتىك. العاشىندا بىزگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەتىنى ايتىلدى. وعان كەلىستىم. ءبىراق كەيىننەن كوميسسيا كەلىپ كورىپ، ءۇي سۇرىلەتىنىن ايتتى. ەكى ايعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە قۇرىلىسشىلار جاڭا ءۇي سالىپ بەردى. وتە ريزامىز. جاڭا ءۇي بۇرىنعىدان كەڭ دە بيىك، ايەلىم ەكەۋمىز جانە ءۇش بالاسى بار ۇلىمنىڭ وتباسى بىرگە تۇرىپ جاتىرمىز. ءقازىر ءۇي كارىز جۇيەسىنە قوسىلعان، جىلىتۋ جۇيەسى دە، بارلىق جاعداي جاسالعان. بارلىق جۇمىستى تەز ءارى ساپالى اتقارعان شىمكەنتتىك قۇرىلىسشىلارعا ايتار العىسىمىز شەكسىز!» دەيدى.
قالا تۇرعىندارىنا زيالى قاۋىم وكىلدەرى، ونەر جۇلدىزدارى العاشقى كۇننەن بەرى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. جۋىردا ارىس قالاسىنداعى ورتالىق ء«ال-فارابي» الاڭىندا ەلىمىزدەگى ونەر جۇلدىزدارىنىڭ قاتىسۋىمەن «جاسا، جاينا الاشىمنىڭ ارىسى» اتتى كونتسەرت ءوتتى. حالىققا مادەني-رۋحاني سەرپىلىس سىيلاپ، مەرەكەلىك كوڭىل كۇيدى تارتۋ ەتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان شاراعا «دوس-مۇقاسان» ءانسامبلىنىڭ ءانشىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، ارىس قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اقجول مەيىربەكوۆ، قر حالىق ءارتىسى، ارىس قالاسىنىڭ تۋماسى نۇرجامال ۇسەنباەۆا، كومپوزيتور-انشى نۇرلان ەسپانوۆ، جانبولات پەن جازيرا، ءلاززات بايىربەكوۆا، بەيبارىس سەرىكباەۆ، ماقسات ايتجانوۆ، الدەن جاقسىبەكوۆ، فارحات ەسكەنەەۆ سىندى ارىستان شىققان ساحنا ساڭلاقتارى مەن «فاراب» بي ءانسامبلى قاتىستى. شارا اياسىندا ارىس قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات قادىربەك قيىن-قىستاۋ ساتتە قولداۋ بەرىپ، كومەك قولىن سوزعان بارشا قازاقستاندىقتارعا العىسىن ءبىلدىردى. تۋعان جەرگە كەلىپ، پەرزەنتتىك پارىزىن كورسەتكەن ونەر مايتالماندارىنا وبلىس اكىمى ءومىرزاق شوكەەۆتىڭ ارنايى العىس حاتى مەن سىي-سياپاتتارى تابىستالدى.
سونداي-اق ارىس قالاسىندا كوپبالالى جانە تۇرمىسى تومەن مەديتسينا­ قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان «قىسقا دايىندىق» قايىرىمدىلىق اكتسياسى ءوتتى. وبلىستىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى مەن «Densaulyq» دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى جۇمىسكەرلەرىنىڭ جەرگىلىكتى كاسىپوداعى ۇيىمداستىرعان شارادا مەدبيكەلەر مەن تازالىق قىزمەتكەرلەرىنە ازىق-تۇلىك سەبەتى مەن اقشالاي سىيلىقتار تابىستالدى. اكتسيا بارىسىندا ارىس قالالىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا جۇمىس ىستەيتىن 20 قىزمەتكەرگە كومەك كورسەتىلدى.
جارىلىستان كەيىن قالا جاڭارىپ، جاڭعىرا قالپىنا كەلتىرىلدى، دەگەنمەن، اپاتتان سوڭ ۇرەيمەن باستالىپ ۇمىتكە ۇلاسقان، ەل قولداۋى ەرتەڭگە دەگەن سەنىمدى نىعايتقان، حالقىمىزدىڭ قيىن-قىستاۋ كەزدەگى بەكەم بىرلىگى مەن ىنتىماعىن كورسەتكەن ايلار ۇمىتىلا قويماس.

ە.ابدىجاپپارۇلى
تۇركىستان وبلىسى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1063596

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


اقتوبە وبلىسىندا جات ءد 1 مينوت
«قوس 11» جۇڭگونىڭ جەدەل 5 مينوت
ايدوس ەربوسىنۇلى جەلتوق 5 مينوت
اعاجاي التاي تورى 5 مينوت
الماتى تجد گاز اناليزات 5 مينوت
"ودان دا ميللياردت 5 مينوت
«الماتى» ارناسىنىڭ 20 ج 6 مينوت
2019-جىلى 11-ايدىڭ 2- 6 مينوت
ءتىلازار بالانى جازالاۋ 10 مينوت
ەلوردادا وتكەن فورۋمدا 10 مينوت
كوفەين ءسىز ويلاعانداي 13 مينوت
الەم كۇتكەن رەيۋنيون: " 15 مينوت
وتاندىق بوكسشىلار ازيا 16 مينوت
قاپشاعاي قالاسىنىڭ اكىم 16 مينوت
ماقتاارالدىق جاستارعا « 25 مينوت
"ادەمى ايتىلعا 25 مينوت
اعاجاي التاي تورى 25 مينوت
تۇركىستان وبلىسىندا كول 25 مينوت
قىرعىزستاندا قازاقستان 25 مينوت
ءتۇزىم نەگىزىن بەكەمدەپ 25 مينوت
داريعا نازارباەۆا: جاست 25 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 26 مينوت
جابايى قوقىس الاڭدارى ج 1 ساعات
قاجىلىققا قامدانعاندار 1 ساعات
پەرۋاشەۆ: "حالىق ۇ 1 ساعات
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى 1 ساعات
Muslim.kz پورتالى ء«ماۋ 1 ساعات
توي – قازىنا ەدى، ءبىرا 1 ساعات
ورازالين اقتوبەدە قۋراپ 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات