ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-06-15442152155 %45 %
2019-06-16464218247 %53 %
2019-06-17400115954 %46 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: اقجۇنىس ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 15:00 - 2017/05/07

QbQL2fp2BF6k655itUJz6qfcd5S1Zxاسحات ماەميروۆ، تەاتر رەجيسسەرى، «بولاشاق» ستيپەندياسىنىڭ يەگەرى:

 

ونەردى «شەكپەننەن شىققاندار» ەمەس، تۇلعالار جاسايدى

اسحات ماەميروۆ – مەملەكەتتىك «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا فرانتسيادا ءبىلىم العان اق جايىقتىڭ تۇلەگى، حالىقارالىق «شابىت» فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى، ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى، و.بوكەي اتىنداعى ءى رەسپۋبليكالىق كوركەمسوز وقۋ شەبەرلەرى بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى.

اسحات، تامىز ايىندا اقش-تا وتكەن فەستيۆالدەن جۇلدەلى ورال­عاندارىڭىزدان حاباردارمىز، سۇح­باتىمىزدى سول ساپارىڭىز تۋ­رالى اڭگىمەدەن باستاساق. ايدا­لا­داعى اقش باتىس قازاقستان وب­لىستىق دراما تەاترىن، قازاق رە­جيسسەرى اسحات ماەميروۆتىڭ «زوو­­پاركتەگى وقيعاسىن» قايدان ءبى­لىپ، قالاي ارنايى شاقىرتۋ جى­بەردى ەكەن؟ بايقاۋ شارتتارى قان­داي بولدى؟ فەستيۆال قالاي ءوتتى؟

– نيۋ-يوركتىڭ ىرگەسىندە ريدج­فيلد دەيتىن قالا بار، فەس­تي­ۆال سوندا ءوتتى. بۇل – م.چەحوۆ اتىن­داعى العاشقى حالىقارالىق فەس­­تيۆال. ءوزىڭىز بىلەسىز، م.چە­حوۆ كەزىندە كەڭەس وكىمەتىن، سول وكىمەتتىڭ مادەني يدە­ول­وگيا­سىن مو­يىنداماعاندىقتان الدى­مەن بال­تىق جاعالاۋى ەلدەرىنە قو­نىس اۋ­دارعان، سوسىن 1939 جى­لى سو­عىس باستالعاندا امەري­كا­نىڭ ريد­جفيلد قالاسىنا جەر اۋ­دارادى. مەن بۇعان دەيىن «بال­تىق ەل­دە­رىنىڭ تەاترلارى كەڭەستىك وداق قا­راماعىندا بولعان وزگە ەل­­دەردىڭ تەاترلارىنان وق بويى وزىق تۇرا­دى، وسىنىڭ سەبەبى نە­دە؟» دەپ كوپ ويلاناتىنمىن. سويت­سەم، ولار تەاترعا باي­لا­نىستى زاماناۋي تەن­دەن­تسيا­لاردى، تەاتر تۋرالى بۇكىل ءىلىمدى، ءبىلىمدى… ءبارىن م.چەحوۆتان العان ەكەن. كەزىندە م.چەحوۆ ليتۆانىڭ مەم­لەكەتتىك تەاترىندا ءدارىس وقى­عان. كەيىننەن ونىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ءبا­رى بىلدەي پرو­فەسسور اتانادى. ولار «لەكتسي م.چەحوۆا ۆ لي­توۆ­س­كوم گوسۋ­دار­ستۆەننوم تەاترە» دەگەن كىتاپ شى­عارادى. سودان بەرى بال­تىق ەلدەرى سول ەڭبەكتىڭ نە­گى­زىندە جۇمىس ىس­تەيدى. ولاردىڭ تەاتر­لارى م.چە­حوۆ­تىڭ تەاترعا، رە­­جيسسۋراعا، اك­تەرلىك شەبەر­لىك­كە قاتىستى ايتقان ءار­بىر ءسوزىن، ءار­بىر تەورياسىن بۇل­جىماس قاعي­دا­داي قالىپ­تاس­تىرعان. چەحوۆ جۇ­يە­سىمەن جۇمىس ىستەيتىن اك­تەر­لەر­دىڭ ويلاۋ قابىلەتى مەن ويناۋ شە­بەرلىكتەرى، تەح­ني­كاسى ءبىزدىڭ ونەر اكا­دەمياسى مەن تەاتر­لارىمىزدا قا­لىپتاسقان ۇي­رەنشىكتى ستا­نيس­لاۆسكي جۇيە­سىنە ۇقسا­ماي­دى. مۇلدە بولەك. م.چەحوۆ امە­ري­كانىڭ ريدجفيلد قا­لاسىنا قو­نىس اۋدارعاندا دا ءوز ءىسىن جال­عاس­تىرادى، تەاتر اشادى. ول كەزدە امەريكادا تەاتر ونەرى ءالى دا­مي قوي­ماعان كەز عوي. م.چە­حوۆ­تىڭ امەريكاعا بارۋىمەن تەاتر ونە­رى ىل­گەرى قارىشتاپ داميدى. امە­ري­كالىقتار ءۇشىن ريدجفيلد قا­­لاسى – تەاتر ونەرىنىڭ مەككەسى. مى­­نە، سول قالادا بيىل الەمدىك دەڭ­­گەيدە م.چەحوۆ اتىنداعى ءى حا­ل­ىقارالىق تەاتر فەستيۆالى ءوتتى.

– فەستيۆال وتەتىنىن قايدان ءبىلدىڭىز؟ ينتەرنەتتەن بە؟  

– جوق. رەسەيدىڭ تەاتر قاي­رات­كەرلەرى وداعى بار. ول وداقتا 200-دەن استام ادام جۇمىس ىستەيدى، رە­سەي تەاترلارى مەن تەاتر قاي­رات­كەرلەرىنىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ءار­تۇر­لى بولىمدەر مەن ساراپتامالىق ور­تالىقتارى بار. سول وداقتىڭ حا­لىق­ارالىق بولىمىنە م.چەحوۆ اتىن­داعى فەستيۆال وتەتىندىگى تۋ­رالى حابارلاما كەلىپتى. مەن ءقازىر عى­لىمي جەتەكشىمنىڭ ماسكەۋگە اۋىسۋىنا بايلانىستى ءوزىم دە ماس­كەۋگە كەلىپ، ديسسەرتاتسيا قورعاۋعا دايىندالىپ ءجۇرمىن. الگى حابار­لا­مانى سوندا ءجۇرىپ ەستىدىم. فەس­تي­ۆالدىڭ باستى شارتى – قويىلىم تا­زا پسيحولوگيالىق باعىتتا بولۋ كە­رەك جانە م.چەحوۆتىڭ تەاتر ەلە­مەنتتەرىنە، اكتەرلىك مەكتەبىنە با­عىن­دىرىلعان، سول باعىتتا قو­يىلعان قويىلىم بولۋى شارت. ءبىز امە­ريكالىق دراماتۋرگ ە.ولبيدىڭ «زو­وپاركتەگى وقيعا» قويىلى­مى­نىڭ DVD نۇسقاسىن ۇيىم­داستى­رۋ­شىلارعا جىبەردىك. ولار ءتىلدى تۇ­سىنبەگەنىمەن، قويىلىمدى جوعارى با­عالادى، سەبەبى تەاتر ونەرى – مۋ­زىكا ونەرى ءتارىزدى، ەشقانداي اۋدار­مانى قاجەت ەتپەيدى. ساحنالىق قو­يىلىمدا، ەڭ باستىسى، رەجيسسۋرا، اك­تەرلىك شەبەرلىك، تەحنيكا ءرول وي­نايدى. ءبىر ايدان كەيىن «سىنشىلار كول­لەگياسى قارادى، ءسىز ءوتتىڭىز، ءسىزدى شا­قىرامىز» دەگەن حابار كەلدى. وب­لىستىق مادەنيەت باسقارماسى قار­جى­لاي قولداپ، اقش-قا بارىپ قايت­تىق. تمد ەلدەرى ىشىنەن ىرىك­تەۋ­دەن وتكەن ءبىزدىڭ تەاتر عانا. ىرىك­تەۋدەن وتكەن ون تەاتردىڭ ىشىندە ءبىز «ەڭ ۇزدىك قويى­لىم» يەسى رەتىندە بايقاۋعا تىكەلەي جول­داما الدىق. باسقا دا كوپ­تەگەن بايقاۋلارعا قاتىسۋ تۋرالى ۇسى­نىستار ءتۇستى. قازاق تەاترىنىڭ اتىن شىعارىپ قايتتىق دەسەم، ار­تىق ايتقاندىق ەمەس. اقش تەاتر سىن­شىلارى قاۋىمداستىعىنىڭ پرە­­زيدەنتى يرەن باككالەنيك حا­نىم قو­يىلىمدى كاسىبي تۇرعىدا تال­داپ، سا­رالاپ، جوعارى باعا بەردى. شى­­نىن ايتسام، قازىلار القاسى دا، امە­ريكالىق كورەرمەندەر دە ءبىز­دىڭ ار­تيستەرگە – دجەرريدى سوم­داعان دا­نيار بازارقۇلوۆ پەن پي­تەر – ال­ماس شومانعا، ولاردىڭ اك­تەرلىك شە­بەرلىگىنە، اكتەرلىك پلاس­تي­كا­سىنا تاڭعالدى. پەسا اۆتورى ە.ول­بي­دىڭ ءوزى مەنى شىعارماشىلىق باي­لانىسقا شاقىردى. بۇل ءوزىم تاڭ­دا­عان رەجيسسەرلىك باعىتتىڭ دۇ­رىس ەكەن­دىگىن بايقاتتى، بۇعان دە­يىنگى ال­­عان ءبىلىمنىڭ ءبىر قورى­تىندى­سى ىس­پەتتەس بولدى. وسى تۇستا ەل­باسى ن.نا­زارباەۆتىڭ تىكەلەي قول­دا­­ۋىمەن جۇزەگە اسقان «بولاشاق» باع­دارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى بول­­عانىمدى ماقتان تۇتامىن. شەت­ەلدە ءبىلىم العان جاستاردىڭ قا­تا­رىندا بولىپ، پاريجدە ءوز بى­لىگىمدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك ال­عانىم ءۇشىن ءوز جۇرتىما قارىز­دار­مىن.

– سىزدىڭشە، ۇلتتىق تەاتر قان­داي بولۋ كەرەك؟

– قازىرگى تەاتر ونەرىنە، اسىرەسە ۇلت­تىق تەاتر ونەرىنە قاتىستى مەنى تول­عاندىراتىن ويلار كوپ. ەڭ ءبى­رىن­شى، قازىرگى قازاق تەاتر ونە­رىن­دەگى قاتىپ قالعان سەڭدى كاسىبي تۇر­عىدا بۇزۋ كەرەك. سەڭ دەپ وتىر­عا­نىم، قا­زاق تەاترى بىتپەيتىن ءبى­رىن-بىرى قاي­تا­لاۋلاردان تۇرادى. قا­زاقستاندا ەلۋ­دەن استام تەاتر بار، سولاردىڭ ساح­ناسىنداعى ەڭ­لىك پەن كەبەك، قوزى مەن باياندار بىر-بىرىنەن اۋ­مايدى. ءومىرى وز­گەرمەيتىن، با­سىنا ۇكىلى تاقيا مەن بو­رىك كيىپ، بۇ­رىم تاق­قان «سۇلۋ­لار» مەن كە­لىسسىن-كە­لىسپەسىن، ۇس­تىندە شاپانى، قولىندا قى­لىشى بار «باتىرلار» جۇرەدى. دا­ۋىس ما­نەرى، قيمىل-قوزعالىسى دا بىر-بى­رى­نەن اۋمايدى. وسى قاي­تا­لاۋ­شى­لىقت­ان قالاي قۇتىلامىز؟ وزىندىك بەي­نەسى بار اۆتورلىق تەاترلاردى قا­لاي دامىتامىز؟ ەۋ­روپادا كوپ­تەگەن تەاتر ۇيىمدارى مەن وداق­تارى بار. ودان تىس تەاتر­دىڭ بۇكىل بول­مىسىن سارالايتىن، كا­سىبي تۇر­عىدا زەرتتەۋ مەن ساراپ­تاما جا­سايتىن كاسىبي ما­مان­دار­دان قۇرىلعان حالىق­ارا­لىق «تەاتر­دى زەرتتەۋ» ور­تالىقتارى بار. مە­نىڭ­شە، وسىنداي كاسىبي ور­تا­لىق قۇ­رۋ قاجەت. سەبەبى وسىنداي سا­­راپ­تا­ما­لىق ورتالىق ارقىلى قا­زاق تەات­رىنىڭ دەڭگەيىن سارالاي الا­مىز.

– ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان «قايتالاۋلاردىڭ» سەبەبى نەدە؟

– مۇنىڭ سەبەبى – اكتەر، رە­جيس­سەرلەردى دايىندايتىن وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىر عانا جۇيەمەن جۇ­مىس جاساۋىندا. بۇل قايتا­لاۋ­شى­لىققا ۇرىندىرادى. بىزگە ەۋ­روپادان مامانداردى ءجيى شاقىرۋ كەرەك. ماسەلەن، پاريجدەگى ۇلتتىق تەاتر ونەرى كونسەرۆاتورياسىنداعى وقۋ جۇيەسى مۇلدەم بولەك. ءبىر كۋرس­قا ءۇش جىل بويى ءبىر ۇستاز ساباق بە­رۋ دەگەن اتىمەن جوق. ءاربىر سە­مەستر سايىن ۇستازدار اۋىسىپ وتى­رادى.

ال بىزدە شە؟

– ءبىزدىڭ وقۋ ورىندارىندا، ءتىپ­تى، قازاق تىلىندە ۇعىنىقتى جا­زىلعان وقۋلىقتار دا جوق. بايعۇس ستۋ­دەنتتەر تورت-بەس جىل بويى ستا­نيسلاۆسكيدى «كەمىرەدى». سوسىن بىز­دە «بالەنشەنىڭ شەكپەنىنەن شىق­تىق» دەگەن تەندەنتسيا قالىپ­تاس­قان. ادامنىڭ دەڭگەيى «كىمنىڭ شەك­پەنىنەن شىققانىمەن» ولشەنەتىندەي. ونەردى «شەكپەننەن شىق­قاندار» ەمەس، تۇلعالار ج­ا­ساي­دى. قازاق تەاتر ونەرىنەن نۇر­مۇحان ءجانتورين سىندى تۇلع­ا­لار­دى از كورەم.

– ءسىز تۋرا بولات اتاباەۆتاي وي­­لايدى ەكەنسىز، ءسىز دە سول كىسىنىڭ «شەكپەنىنەن شىققان» جوقسىز با؟ ۇس­تازىڭىز ەمەس پە دەگەنىم عوي…

– جوق، مەن بەلگىلى رەجيسسەر ما­مان بايسەركەنوۆتەن وقىدىم. راس، بولات اتاباەۆتان دا كوپ نارسە ۇي­رەندىك، ءبىراق مەن ول كىسى سياقتى تىم راديكالدى ەمەسپىن. شىنىن ايت­سام، بۇرىن ول كىسى ايتقاندا كوپ ءمان بەرمەيتىن ەدىم. ەۋروپادا «شەك­پەندىك» بولمىس ەمەس، تۇل­عا­لىق قاسيەتتى جوعارى قويادى. سەن «با­لەنشەنىڭ» شەكپەنىنەن شىقپاق تۇر­ماق، قۇدايدىڭ بەل بالاسى بول­ساڭ دا ءبارىبىر، قابىلەتىڭ بار ما، قا­رىمىڭ جەتە مە – مارحابات، جوق پا – تاعى دا مارحابات، ەسىك انەكي… مى­سالى، مەن – ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيامنىڭ تاقىرىبىن ءوزىم تاۋىپ، ونىڭ قۇندىلىعى مەن ار­تىق­شى­لىق­تارىن ءوزىم دالەلدەۋىم كەرەك. بىز­دەگى ءوز اسپيرانتتارىن قولىنان جە­تەكتەپ سۇيرەلەيتىن عىلىمي جۇ­يەنى كورىپ وسكەن ماعان بۇل باسىن­دا، ءتىپتى تۇسىنىكسىز بولدى. ونەردىڭ قاي جانرى بولماسىن، وندا «مەن»-دەر كوپ بولۋى ءتيىس. رە­جيس­سۋرا، مەيلىڭ اكتەرلىك ونەر بولسىن، ءار ادامنىڭ ءوز «مەنى» بولۋى كەرەك. مەن ءدال قازىرگى ۋاقىتتا سول ءوز «مە­نىمدى» ىزدەپ ءجۇرمىن.

تىم باتىسشىل سياقتىسىز. «مە­نىمدى» ىزدەيمىن دەپ ءجۇرىپ، باس­قا «ورىسكە» كەتىپ قالمايسىز با؟ مى­سالى، مەنىڭ «مەنىم» باتىستا ەمەس، شىعىستا. قازاقتا. ءسىز سوندا داس­تۇرگە، قالىپتاسقان مەكتەپكە قار­سىسىز با؟

– ءبىزدىڭ قازاق تەاترىنىڭ كو­شىن باستاعان – قاللەكيلەر، ەل-اعاڭ، سەر-اعاڭدار. ولار قازاق تەا­ت­رىن قۇردى، قازاق تەات­رى­نىڭ ءسابي كە­­زەڭىندەگى ءوز ميس­سيا­لا­رىن ابى­روي­مەن ورىندادى. بۇ­گىنگى ۇرپاق اتى­نان شەكسىز العىس ولارعا. ەندى مى­ناۋ جاڭا زامان­دا­عى قازاق تەات­رىنىڭ بەت-بەينەسى قان­داي بولماق؟ مەن «ۇلتتىق تەاتر» دەگەن ۇعىمعا وتە ساق قا­راي­مىن. سەبەبى «قازاق ۇلت­تىق تەاترى قان­داي بولۋ كەرەك؟» دە­گەن سۇراق­تىڭ كاسىبي تۇرعىداعى جا­ۋابىن ءالى تا­با الماي ءجۇرمىن. ول تۋ­رالى بىزدە وقۋ­لىق تا، جۇيەلى تەو­ريالىق ەڭبەك تە جوق. اركىم ءوز دەڭ­گەيىندە وي تول­عايدى. شىنىندا، ۇس­تىنە ۇلتتىق كيىم كيىپ، بە­لىنە قام­شى قىستىرىپ شىق­قان كە­يىپكەرلەر ار­قىلى ۇلتتىق تەاترى­مىز­دى تا­نيمىز با؟ ال­دە ۇلتتىق يدەيا مەن ۇلت­تىق قۇن­دى­لىقتارعا نە­گىزدەلگەن تەاترلاردى «ۇلت­تىق» دەي­مىز بە؟ بىزدە اۋىز تول­تىرىپ ايتا الا­تىن «ۇلتتىق تەاتر» بار ما ءوزى؟ بول­سا – قايدا؟ ءسىز­ بىلە­سىز بە؟ مەن بىل­مەيمىن.

– مىسالى، ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە، جا­پوننىڭ «نوو-باعىتتاعى» تەاتر­لا­رى ميفولوگياعا نەگىزدەلەدى، جا­پون ۇلتىنىڭ دۇنيەتانىمىنا ساي دۇ­نيەلەردى قويادى. قازاقتا دا ۇلت­تىق سالت-داستۇرگە، ەرتەگى-اڭىز­دارعا تىكەلەي بايلانعان، گەنە­تي­كالىق دۇنيەتانىمىمىزعا ساي كە­لەتىن ونەر تۇرلەرى جەتىپ ارتىلادى. ۇلتت­ىق تەاتردىڭ سىرتقى فورماسى عا­نا ەمەس، ىشكى مازمۇنى دا سول ۇلتت­ىڭ مۇددەسىنە لايىق بولۋى كەرەك شى­عار…

– ءبىز ءجيى مىسالعا كەلتىرەتىن جا­پون، قىتاي ۇلتتىق تەاترلارى تاريحىنىڭ تامىرى وتە تەرەڭدە جاتىر. ولاردى 80 جىلدىق تاريحى بار قازاق دراما ونەرى ءۇشىن مىسالعا كەلتىرە بەرۋ – قيسىنسىز. ءۇش مىڭ جىلداي ءومىر ءسۇرىپ كەلە جات­قان «قىتاي وپەراسى»، جاپون­­داردىڭ «نوو» تەاترىنىڭ جۇيەلى قۇ­رىلىمى بار. ولار – بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى مويىنداعان ءداستۇرلى باعىتتاعى ۇلكەن مەكتەپ. مەن كا­سىبي ساحناگەرلەردىڭ ىشىنەن وسى عا­سىردا قازاق ۇلتتىق تەاترى تۋرالى تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ءادىستى جۇيەلەپ بەرەتىن ءبىر «گرو­توۆ­سكيدىڭ» شىعاتىنىنا سەنگىم كە­لە­دى. ءيا، ۇلتتىق قۇندىلىقتار ەش­قاشان جوعالماۋى ءتيىس. مەن ءوزىم­نىڭ ۇلدارىما دا ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءان مەن كۇيدى، جىر-تەرمەنى تىڭ­دا­تىپ، ماحامبەت پەن ابايدى جاتتاتقىزامىن. جاھانداستىرۋ دا­ۋى­رىندە ولاردىڭ رۋحاني يممۋنيتەتىن شىنىقتىرۋدى ءبىر مىندەتىم دەپ بىلەمىن. مىسالى، ايتىستى الىڭىز. ول ونەردى قازاق قانا ۇعا الادى. ءسىز بەن ءبىز ۇعامىز. ايتىستى را­حات­تانىپ تاماشالايمىز، ارقامىز قى­زىپ، دەلەبەمىز قوزادى. ءبىراق ونى وزگە جۇرت تۇسىنبەيدى. ءتۇسىنۋ ءۇشىن ول قازاق بوپ قايتا تۋ كەرەك.

ال تەاترعا كەڭ اۋقىمدا قاراۋعا ءتيىس­تىمىز. ءداستۇرلى باعىتتى ۇس­تان­عان تەاترلار، ءسوز جوق، قالۋى ءتيىس. ال «مەن وزگەرمەيمىن، ۇستىمدەگى «شا­پانىمدى» تاستامايمىن» دەگەن جالعان قاعيدا ءبىزدىڭ تەاتردى وسىر­مەيدى. زاماناۋي كينو مەن تەلە­دي­دار كورگەن جاس كورەرمەن ساحنادا بو­لاتىن «نايزالاسۋ» مەن «پىشاق تى­عىپ» ولتىرۋگە مۇلدەم سەنبەيدى. ەن­دەشە، تاريحي پەسالاردى، ءتىپتى ميف پەن ەپوستى قازىرگى ۋاقىتپەن ۇن­دەستىرىپ، جاڭاشا «زاماناۋي تراكتوۆكامەن» سويلەتۋ كەرەك.

– ءسىز «جۇرتتىڭ ءبارى مەن سياقتى وي­لاۋ كەرەك» دەپ، ءوز ويىڭىزدى وز­گە­لەرگە «مىندەتتەپ جۇكتەيتىن» ءتا­رىز­دىسىز؟

ونداي ويىم جوق. مەن، بار بول­عانى، ءوز كوزقاراس-پىكىرلەرىمدى اي­تىپ وتىرمىن. تاڭداۋ جاساۋ جۇرت­تىڭ ءوز ەركىندە. قايدا بارا­رىن، قاي تەاتردى كورەرىن كورەرمەن ءوزى شەشەدى. مىسالى، سول فەستي­ۆال­دە جاپوندىقتار ءبىر قويىلىم ساح­نالادى. سوڭىندا ولارعا مى­نا­داي سۇراق قويىلدى: «بۇل قويى­لىم ارقىلى نە ايتقىلارىڭىز كەل­دى؟» دەگەن. ارينە، قويىلىم ماڭ­گىلىك تاقىرىپتاردى – جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ تارتىسى، ادال­دىق پەن زۇلىمدىقتى كورسەتكەنىن ءبا­رى دە ءبىلىپ، ءتۇسىنىپ وتىر. سوندا جا­پوندىقتار: «بۇل ءبىزدىڭ ۇلتتىق ونە­رىمىز، ونى سىزدەرگە ءتۇسىنۋ شارت ەمەس…» دەدى. سوندا قازىلار القا­سى­نىڭ ايتقانى: «ازيا، شىعىس حا­لىقتارى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ونەرىن، فولكلوردى كورسەتۋگە شەبەر، الايدا الەمدىك سيپاتقا، زاماناۋي فور­مالارعا كەلگەندە شابان…» دە­گەن پىكىر ايتتى.

– قازاقتىڭ «ەل نە دەمەيدى…» دە­گەن ءسوزى ەسىمە كەلىپ وتىر. سوندا ولار­دىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك، ەگەر مەن نە­عۇرلىم باتىسشىل، نەعۇرلىم امە­ريكاشىل بولسام، سوعۇرلىم «الەم­دىك سيپاتتا، زاماناۋي فور­ما­دا» بو­لا­مىن-داعى، ءوز ۇلتىمنىڭ ءسو­زىن كو­بىرەك سويلەپ، ءوز ۇلتىمنىڭ ونە­رىن دا­رىپتەسەم – تار شەڭبەردەن شىعا ال­ماي، بۇگىنگى زامانعا ىلەسە ال­ماي قال­عان، ءحىح عاسىردا قالىپ قوي­عان ادام بولىپ شىعامىن عوي، سو­لاي ما؟ سول سياقتى، مەيلى تەاتر­دى، مەيلى كي­نونى الىڭىز – قاي ونەر سالاسى بول­­ماسىن، «زاماناۋي» بو­لۋ ءۇشىن با­تىستىڭ «ايتقانىنا كو­نىپ، ايدا­عا­نىنا ءجۇرۋ كەرەك»، سو­لاردىڭ كەيپىنە ەنۋ كەرەك، سو­لاردىڭ سيپاتىنا ساي بو­لۋ كەرەك پە؟ الايدا ولاردا «ەستى» دۇ­نيەدەن گو­رى، «ەسەر» دۇنيە كوبىرەك سياق­تى…

– جوق، ءسىز دۇرىس تۇسىنبەدىڭىز. مە­نىڭ ايتپاعىم – قازاق تەات­ر­لارى الەمدىك تالاپتارعا جاۋاپ بە­رۋى ءتيىس. ءبىلىم مەن ونەر سياقتى قا­زاق تەاترى دا ەۋروستاندارتتىق تا­لاپتارعا جاۋاپ بەرە الاتىن بيىك كا­سىبي دەڭگەيگە جەتۋى كەرەك. ول ءۇشىن رەجيسسەر دە، اكتەر دە باسەكەگە قا­بىلەتتى بولۋى قاجەت. بۇل تەاتردى ەۋروپالاندىرۋ دەگەن ءسوز ەمەس. تەاتر فورمالارىنىڭ وزگەرۋىن بۇ­گىنگى ۋاقىت تالاپ ەتىپ وتىر. زا­ماناۋي الەمدىك تالاپتارعا جاۋاپ بە­رە الاتىن ەكى تەاتردى جاقسى بىلەم – «اقساراي» مەن «ارت ي شوك». بۇلاردى باسقالاردان بيىك قى­لىپ تۇرعانى دا ەشبىر تەاترعا ۇق­سامايتىندىعى. ايتپەسە، ەكەۋى دە ءالى جاس تەاتر.

– سوندا ءسىز ايتىپ وتىرعان «بيىك­تىكتىڭ» ولشەمى – وزگەلەرگە ۇقساماۋ ما؟

– مەنىڭ ايتىپ وتىرعانىم – كو­رەرمەن سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرۋ، زاماناۋي كەلبەت ماسەلەسى. بۇگىنگى كۇن­نىڭ ۇدەسىنەن شىقپاعاندار – ءولى تەاترلار. «مەن وزگەرمەيمىن، ءبىز­دىڭ ۇلتىمىز باياعىدا ولاي بول­ماعان، جىبەك پەن بايان ولاي سوي­لە­مەگەن، جۇرمەگەن…» دەگەن جالاڭ سىن­داردى تۇسىنە المايمىن. تەاتر – ءتىرى ورگانيزم. وزگەرمەۋ، جاڭا­لىق­قا ۇمتىلماۋ دەگەن – ءوشۋ دەگەن ءسوز. نەگە كينو مەن تەلەديدار دامۋ كە­رەك تە، تەاتر دامىماۋ كەرەك؟ ما­عان قىز جىبەك پەن بايان بەي­نە­لەرى ەپوستىق جىر ارقىلى ونسىز دا ايان. مەن ءۇشىن ماڭىزدىسى – بۇگىنگى جى­بەك پەن بايان. ءقازىر ءدال وسى ۋا­قىتتا ولار نە ىستەپ ءجۇر؟ ولار ءجۇر عوي ارامىزدا ءبىرى – ستۋ­دەنت، ءبىرى – ساۋ­داگەر، ءبىرى – بانكتە، ءبىرى – نا­شا­قور! ارينە، كيىم كيىسى، سوي­لەۋ ما­نەرى، ءسوز ساپتاۋى، قيمىلى بۇ­رىن­عى بايان مەن جىبەك­تەردەن ءبارى-با­رى بولەك. تەاترعا بەت ال­عان جاس كو­رەرمەن شىندىقتى، بۇگىنگى شىن­دىقتى ەستىگىسى، كورگىسى كە­لەدى. ال ءبىز ولار­عا ءوزىمىز كور­مەگەن، تەك ادە­بيەت­تەن وقىعان ەت­نوگ­رافيالىق با­عىتتاعى، بەت-بەي­نەسىن شاڭ باسقان، جا­نى ولگەن قو­زى-بايانداردى كور­سەتەمىز. ۇلتتىق رۋح دەگەن وسى ما؟ ول قويىلىمنان نە پايدا؟ ەگەر جاس كورەرمەن ودان جالىن الماسا. ولاردىڭ بويىنان وزدەرىندەگىدەي جاس­تىقتى، ارماندى كورە الماسا… نە­گە ءبىز ولارعا ەس­كىرگەن رۋحاني ازىق­تى ۇسىنۋىمىز كە­رەك؟! مەنىڭ­شە، ءداستۇردى ساقتاۋ باس­قاراق. ول – سول داستۇرگە جا­ڭاشا رەڭك بەرۋ.

– اعاتاي-اۋ، ەندەشە، اۋىز ادە­بيە­تىندەگى نەمەسە مۇحاڭ مەن عابەڭدەردىڭ قالامىنان تۋعان جىبەكتەر مەن باياندارعا قول سالىپ قايتە­سىز­دەر؟ نەگە ولاردىڭ اۆ­تورلىق قۇ­قىعىن اياق استى ەتە­سىزدەر؟ بۇگىنگى زا­ماننىڭ جىبەكتەرى مەن باياندارى تۋ­رالى وزدەرىڭىز پەسا جازىپ، سول شى­عار­مالا­رى­ڭىزدى، كەيىپ­كەر­لە­رى­ڭىزدى قا­لا­عاندارىڭىزشا ساحناعا الىپ شىعا بەر­مەيسىزدەر مە؟ سىزدەر «جا­ڭا­شىلدىق» دەيسىزدەر دە، مۇ­حاڭ مەن عابەڭدەردى، باياعىدا سۇيەگى قۋ­راپ قالعان كەيىپكەرلەردى بۇگىنگى «با­تىسشىل» كەيىپتەرىڭىزگە ەنگىزە­سىز­دەر. جاڭاشىلدىق دەگەن «جا­لا­ڭاش­تانۋ» دەگەن ءسوز ەمەس شىعار؟ سىز­دەر جا­ڭا­شىلدىق دەگەن باتىسشا ويلاپ، با­تىسشا سويلەپ، باتىس­شا ارەكەت جا­ساۋ دەپ تۇسىنەسىزدەر… ءسىز ايتىپ وتىر­عان «جالاڭ سىن­شى­لار» وسىنى ايت­ىپ، وسىعان كۇيىپ-پى­سەدى عوي…

– مەن دراماتۋرگ ەمەسپىن. قا­زىرگى دراماتۋرگتەردىڭ جازعاندارى كوكەيىمە قونبايدى دەسەم، تاعى رەن­­جيسىزدەر. مەن مۇحاڭ مەن عا­بەڭدەردىڭ تولەگەنى مەن جىبەگى، قو­زىسى مەن بايانى، ەڭلىگى مەن كەبەگى، قا­راكوزى مەن سى­رىمى ار­قىلى قازاقتىڭ قۇ­نار­لى ءتىلىن، ور­نەكتى ونەرىن، كەستەلى ءسو­زىن عانا جاس­تاردىڭ قۇلاعىنا سى­ڭىرگىم كە­لەدى، ال ۇكىلى كامشات بورىك پەن قوس ەتەك كويلەك كەلمەسكە كەتتى. مىسا­لى، ءبىز «مىناۋ مەنىڭ با­بامنىڭ سو­عىستاعى كيگەن شەك­پەنى، مەن دە، مى­نە، كيىپ الىپ رۋ­حىمدى كوتەرىپ ءجۇر­مىن» دەپ كوشەگە كيىپ شىعار ما ەدىك؟ جوق، ارينە. تەاتر مۋزەي ەمەس! تەاتردا دا ءار كۇن رۋحاني «سۆەجي» ازىق بولۋى كە­رەك. اتتان­داعان ايقاي، سۋۆەنير سياقتى بە­تىندە جان جوق ەڭلىك-كە­بەكتەرگە ەش­كىم سەنبەيدى. ءتىپتى ونداي «نايۆنىي» كورەرمەندى تابۋ قيىن بوپ بارا جاتىر. تەاتر ەڭ ءبىرىنشى كە­ز­ەكتە ءومىر شىندىعىن كور­سەتۋى ءتيىس. تەاتر – مەن ءۇشىن ءسالت-داستۇر كور­سەتەتىن، مادەني وشاق ەمەس. تەاتر – بۇل سانالاردىڭ قاق­تى­عى­سى، شىندىقتىڭ ەكىنشى، ياع­ني ساح­نالىق نۇسقاسىن ايتاتىن تا­نىم مەن ەستەتيكا الەمى. مەن كو­رەر­مەن­نىڭ ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيى­نىڭ بيىك بولعانىن قالايمىن. ولاردىڭ دۇنيەتانىمى مەن فيلوسوفيالىق تاعىلىمىن ويلى قو­يى­لىمدارمەن بيىكتەتۋىمىز قاجەت. ونى ءدال بۇگىننەن باستاۋ كەرەك. جا­ڭاشا فورمادا جازىلعان پە­سا­لاردى جاس قازاق دراماتۋر­گ­تە­رىنە بايقاۋ جاريالاۋ ارقىلى كوپ جاز­د­ىرۋ قاجەت. ايتەۋىر جاڭاشىل­دىق، ىزدەنىس، وزگەرىپ وتىرۋ – تەاتردىڭ ەڭ باس­تى تەمىرقازىعىنا اينالۋ كە­رەك. تەاترعا كاسىبي سىن كە­رەك. سىن­سىز ەشقاشان وسپەيمىز. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا تەك ونەر ەمەس، ۇلتق­ا دا سىن كەرەك. بوركىن اسپان­عا اتىپ توي تويلايتىن، ماقتان مەن داڭق-داق­­پىرتتى جاقسى كو­رە­تىن ۇلتى­مىز ءۇشىن ءوز اتىنا ايتىل­عان سىندى قا­بىلداۋ قيىننىڭ قيىنى. مەنىڭ پا­ريجدەگى ۇيرەنگەن ق­اسيەتىمنىڭ ءبىرى، ءوز اتىڭا ارناپ جا­زىلعان سىندى قابىلداۋدى، پىكىردى تىڭداي ءبى­لۋدى ۇيرەندىم. ءبىراق سىن تەك كا­سىبي تۇرعىدا بولۋى ءتيىس.

– ماقتان-ماداققا قالاي قا­رايسىز؟ اتاققا قۇمارسىز با؟

– قىزىقپايمىن. قۇمارتۋ بى­لاي تۇرسىن، جيىركەنەمىن. اتاق پەن داڭققا دەگەن قۇمار­لى­عى­مىزدى قالاي توقتاتامىز؟ بىل­مەيمىن. قازاق ونەرىنىڭ باستى قا­سى­رەتى – اتاققا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بو­لاتىن «ينتريگالار». قازاق ار­تىس­تەرىنىڭ عۇمىرىنىڭ جارتىسى ين­تريگامەن وتە­دى. «ەلىم، جەرىم ءۇشىن» دەپ كو­كىرەكتى كوپ قاعامىز، ودان ءبىزدىڭ قا­زاقتى مىقتى تانىپ كە­تىپ جات­قان ەشكىم جوق. «قازاق­فيلم­دەگى» ساڭلاق اعالارىمىز وك­پەلەمەسىن، ەۋروپادا ءبىزدىڭ قا­زاقتىڭ كي­نوسىن اعىلشىن كوميگى سا­شا كوۋ­ەن تۇسىرگەن «بورات» تۋ­رالى فيل­ممەن بايلانىستىرادى. ءبىز­دىڭ ۇلتتى تانۋ وسى ءفيلمنىڭ دەڭ­گەيىندە. فرانتسيادا سولاي، اي­تەۋىر. قايتا «موڭعول» ءفيلمىن تۇ­سىرگەن ءۇش ەلدىڭ قاتارىنا قازاقستان­نىڭ اتىن قوسقان بودروۆقا ال­عىس اي­تۋعا بولادى. بۇل فيلم ەۋ­روپادا كادىمگىدەي جاقسى پىكىر­گە يە بولدى.

– ءسىز ءبىلىم الۋ ءۇشىن ەۋروپا ەل­دە­رىنەن ءپاريجدى تاڭداۋىڭىزعا نە سە­بەپ بولدى؟

– مەنىڭ پاريجدەگى وقۋ ورنىن تاڭ­داۋداعى ماقساتىم – ەۋروپا­نىڭ تەاتر كەڭىستىگىن ءتانىپ-بىلۋ جا­نە الەم تانىعان ۇلى رەجيسسەر پي­تەر برۋكتى، ونىڭ تەاترىن كورۋ ەدى. سان جىل كورسەم دەپ ارمان­داعان «Buffes der Nort» تەاترىندا بو­لىپ، قويىلىم­دا­رىن كوردىم. بۇل – الەم جۇرت­شىلىعى تاڭداي قاق­قان عاجايىپ تەاتر. تەاتردىڭ جە­تەكشىسى، ەسىمى اڭىزعا اينالعان رە­جيسسەر-رەفور­ما­تور پيتەر برۋكتى كو­رىپ جۇز­­دەستىم. قانداي قارا­پا­­يىم ادام. الەم مويىنداعان تۇلعانىڭ بو­يى­نان قارا­پا­يىم­دى­لىقتىڭ شى­نايى بولمىسىن كو­رەسىڭ. جاسى 84-تەن اسقان رەجيسسەر سە­نىمەن زا­مانداسىنداي تەڭ سوي­لەسەدى. ال بىز­دە شە؟ «حالىق ار­تىستەرىنىڭ» كو­بىنىڭ بويىنان كىسىلىك پەن كىشىلىك كو­رە الماي قينا­لا­سىڭ. بىزدە تۇل­عانى تانۋ مۇلدەم باس­قاشا، كۇل­كىلى جاعدايدا. 85-تەگى پي­تەر برۋك قو­يىلىمدارىنداعى يدەيا مەن تو­سىن ويلار، جاڭا­شىل­دىق، زاما­ناۋي فورمالاردى كور­گەندە 30-دا­عى جاستار ەلەستەيدى. سا­ناسى قار­تاي­ماعان. كۇنى بۇگىنگە دە­يىن ءوزىن دا­لەلدەۋمەن كەلەدى.

فران­تسياعا ءوز ەر­كىمەن ەمميگ­را­تسياعا كەتكەن ورىس­تىڭ تانىمال رەجيسسەرى انا­تولي ۆاسيلەۆ، ەۋ­رو­پادا ءجيى ق­و­يى­لىم ساحنالايتىن يۋري پوگ­ريب­نيچكو (ەكەۋىنىڭ دە جا­سى 70-تە) تۋ­رالى وسىنى ايتۋعا بو­لادى. اسى­رەسە يۋ.پوگ­ريب­نيچ­كومەن كوپ پى­كىرلەستىم، كوپ ءدارىس ال­دىم. ءومىر بو­يى وزدەرىن دالەل­دەۋمەن ۋاقىت كو­شىنەن قالماي كە­لەدى. ساحنادا جا­ڭاشا ويلايدى. كاسىبيلىكتىڭ شى­ڭىن وسىلار ارقى­لى ۇعامىن.

– ءوزىڭىز تۋرالى ەكى اۋىز ءسوز…

– 1974 جىلى باتىس قازاقستان وب­لىسىنىڭ سىرىم اۋدانى، سا­روي دەگەن جەردە دۇنيەگە كەلدىم. ءوزىم تۋعان اۋىلدا اباي اتىنداعى ور­تا مەكتەپتى ءبىتىردىم. كەز كەلگەن ساح­ناگەردىڭ ونەرگە دەگەن ماحاب­باتى بالا كەزدەن باستاۋ الادى عوي. مەن تۋعان توپىراق – حالىق با­تىرى، شەشەن ءارى بي-كەمەڭگەر بولعان سىرىم داتۇلىنىڭ اتا مەكەنى. وسى توپىراقتا «دالا اكادەميك­تە­رى» ىسپەتتەس اۋزى دۋالى اۋىل ۇل­كەندەرىنىڭ تاعىلىمىن بويىما ءسى­ڭىردىم. ءسوز ونەرىنە ۋىزىمنان جا­رىدىم دەۋگە بولادى. مەكتەپتە «اقىن بالا»، ء«انشى بالا» اتاندىم. دوم­بىرا ۇستاپ ايتىس ساحناسىنا دا شىقتىم، كوركەمسوز دە وقىدىم، ولەڭ مەن ءان دە جازدىم. وسىلاردىڭ بار­لىعى مەنىڭ رەجيسسۋراعا كەلۋىمنىڭ العاشقى باسپالداقتارى سياق­تى. 1982 جىلى ءبىزدىڭ اۋىل­عا م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادە­ميا­لىق تەاتر گاسترولدىك ساپارمەن كەل­دى. «قاراگوز» تراگەدياسى مەن «كە­لىندەر كوتەرىلىسى» كومەدياسىن بۇ­كىل ەل تاماشالادى. سول سەگىز جا­سار كەزىمدە كورگەن ۇلى اكتريسا س.مايقانوۆانىڭ ء«مورجانى» مە­نىڭ بالا ساناما ماڭگىلىك جازىلىپ قال­دى. مەنىڭ زەردەمدە جاتتالىپ قال­عان سول بەينە كەيدە ماعان ونەر­گە كەلۋىمە تەمىرقازىق بولعان­داي كورىنەدى.

– ونەر اكادەمياسىنا دەيىن في­لولوگ ماماندىعىن تاڭداعان كورىنەسىز…

– ءيا، وعان سەبەپ – مەكتەپ قا­بىر­عاسىندا جۇرگەندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن رەسپۋب­لي­كالىق وليمپيادانىڭ جۇلدەگەرى اتان­دىم. سونىڭ ارقاسىندا 1991 جى­لى ورال پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋ­تىنىڭ في­لولوگيا فاكۋل­تە­تىنە ەش قيىن­دىقسىز ءتۇستىم. سا­باققا دا ۇلگەرىپ، ونەر كەشتەرىنىڭ بىرىنەن قالماي، اسىرەسە دراما ۇيىر­مەسىنە ەرەكشە اتسا­لىسىپ ءجۇ­رىپ، 1995 جىلى ين­س­تيتۋتتى ويدا­عى­داي ءتامامدادىم. ءبى­­لىمىمدى ءارى قا­­راي فيلولوگيا عىلىمى بو­يىنشا اس­پيرانتۋرادا جالعاس­تى­رۋعا بو­لا­تىن ەدى، ءبىراق ساحناعا دە­گەن سۇ­يىس­پەنشىلىك سەزىمى مەنى ءبا­رىبىر وزى­نە تارتتى. كاسىبي ونەر جو­لىن تاڭداپ، ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قا­زاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىن، بەلگىلى رەجيسسەر مامان باي­سەر­كەنوۆتىڭ كلاسىن «دراما تەاترى رە­جيسسەرى» ماماندىعى بويىنشا ۇز­دىك ءبىتىر­دىم. 2001 جىلدان باتىس قا­زاقستان وب­لىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ رە­جيسسەرى رەتىندە ون­شاقتى قويى­لىم ساحنالادىم. 2008-09 جىلدارى فرانتسياداعى پا­ريج ۇلتتىق دراما ونەرى كونسەرۆاتورياسىندا ما­گيستر-ستاجەر رە­تىن­دە ءدارىس الدىم. عى­لىمي جەتەكشىمنىڭ ماسكەۋگە اۋى­سۋىنا باي­لانىستى، قازىرگى تاڭ­دا ءبى­لىمىمدى رەسەي مەملەكەتتىك تەاتر ونەرى ينستيتۋتىنىڭ (گيتيس) ماگيس­­ترا­تۋ­راسىندا جالعاستىرىپ، ما­گيسترلىك ديس­سەرتاتسيامدى قور­عاۋ­عا دا­يىندالىپ ءجۇرمىن. بۇيىرتسا، سا­ناۋ­لى ايدان سوڭ پروفەسسور س.جە­نو­ۆاچتىڭ عىلىمي جەتەكشىلىگىمەن رەسەي تەاتر ونەرى اكا­دەمياسىنىڭ عى­لىمي كەڭەسىندە «قا­زىرگى زا­مانعى رەجيسسۋرادا م.چەحوۆ پەن ب.برەح­ت­تىڭ تەاتر ءادى­سىن قولدانۋ» تاقىرىبىندا ما­گيسترلىك ديسسەر­تا­تسيا قور­عا­ماق­پىن.

وتباسىم بار. جارىم – نۇر­گۇل بەكەتقىزى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ، «شە­تەل تىلدەرى» كافەدراسىنىڭ وقى­تۋشىسى. ەكى ۇلىم بار – ابزال 11-سىنىپ وقۋشىسى، رۇستەم 4 جاستا.

– الداعى ارمان-ماقسات­تا­رىڭىز، جوسپارلارىڭىز قانداي؟

– مەنىڭ ماقساتىم – پسي­حولوگيالىق باعىتتا تەاتر جاساۋ. سول ءۇشىن ءقازىر ەۋروپادا ءجۇرمىن. وتباسىمدى سوناۋ ورالعا تاستاپ، شەتەلدە وقۋ ماعان دا وڭاي ەمەس. ءبىراق جاڭا بىرنارسەنى باستاۋ ءۇشىن جۇيەلى تۇردە تاجىريبە، ءبىلىم الۋىم كە­رەك. باستى ماقسات – پ­ا­ريج­دە، رەسەيدە العان ءبىلىمىمدى ەل كادەسىنە جا­راتۋ. ۇلتىمنىڭ دامۋىنا، الەم­گە تانىلۋىنا سەپتىگىمدى تيگىزۋ. بۇل ءبىر جالعان ءسوز ەمەس، مەنىڭ شىنايى ار­مان-ماقساتىم. سول جولدا ەش­قاشان وز-وزىمە تىنىم بەرمەي كە­لەمىن. كوپ وقيمىن، كوپ ىزدەنەمىن. ونەر-بىلىم سالاسىنداعى ءىنى-قا­رىنداستارىما ايتارىم، ۇلتىڭدى الەمگە تانىتۋ ءۇشىن كەم دەگەندە انا تى­لىنەن باسقا 2-3 شەت ءتىلىن ءبىلۋىڭ قا­جەت. الەمدىك ادەبيەت پەن ما­دەنيەتتى كوپ وقۋ، زەردەلەۋ كەرەك. ونىڭ كوكجيەگىن تانۋ بيىك دۇ­نيەتانىمدى تالاپ ەتەدى.

– ءبىز سىزگە تىلەكتەسپىز!

سۇحباتتاسقان

ساۋلە ابەدينوۆا

 

«ايقىن» گازەتى،

2009 جىلدىڭ جاز ايلارى

(ناقتىلاۋ كەرەك)

سايتىمىزدىڭ جاڭا ماقالالارىنا جازىلىڭىز

پودەليتسيا ۆ سوتس. سەتياح

وپۋبليكوۆات ۆ Facebook
وپۋبليكوۆات ۆ Google Buzz
وپۋبليكوۆات ۆ Google Plus
وپۋبليكوۆات ۆ LiveJournal
وپۋبليكوۆات ۆ موي مير
وپۋبليكوۆات ۆ ودنوكلاسسنيكي
وپۋبليكوۆات ۆ ياندەكس

كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=8&id=765940

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


روبوتتار ءسىزدى جۇمىسسى 7 مينوت
ابۋ xانيفا مازxابى بويى 7 مينوت
Every Single Time Tom H 7 مينوت
«ۇكىمەت قۇرىلىمدارىن ىق 7 مينوت
توقاەۆ: مەملەكەتتىك كۇز 10 مينوت
باقىت سۇلتانوۆ ساۋدا جا 17 مينوت
سىر وڭىرىندە حالىقارالى 17 مينوت
«ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» 17 مينوت
پارتيا قۇرىلىسى ۇلگى ات 17 مينوت
قازاقستانداعى ەتنوس وكى 22 مينوت
پوليتسەي كۇندەلىگى: وگە 28 مينوت
قر ەكولوگيا، گەولوگيا ج 1 ساعات
كىتاپحاناشىسى جوق كىتاپ 1 ساعات
17 مىڭنان استام شىمكەنت 1 ساعات
قازاقستاندا جاڭادان ەكى 1 ساعات
تاتۋلىق – تابىلماس باقى 1 ساعات
«وتقا ماي قۇيۋ» جورالعى 1 ساعات
قازاق كۇرەسى بويىنشا ەل 1 ساعات
ايماقتىق 2 تولىق ورتا م 1 ساعات
تاس جولدى قىرمانعا اينا 1 ساعات
شي جينپيڭ ساۋلە گازەتىن 1 ساعات
تۇركىستاندىق پوليتسەيلە 1 ساعات
باقىت سۇلتانوۆ ساۋدا ج 1 ساعات
«بايتەرەك» حولدينگى مەن 1 ساعات
ءجانناتقا جەتەلەيتىن ام 1 ساعات
مادەنيەت جانە سپورت ءمي 1 ساعات
ارناۋلى سۇحبات: وڭىرلىك 1 ساعات
ەلىمىزدىڭ باس مەشىتىندە 1 ساعات
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋى 1 ساعات
اۋىل ـ قىستاق ايەلدەرى 1 ساعات