نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: اقجول تور ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 02:45 - 2021/02/20

Нақты Көзі: https://www.astana-akshamy.kz/polietilen-paketten-qashan-qutylamyz/

پوليەتيلەن پاكەتتەن قاشان قۇتىلامىز؟ – استانا اقشامى

كوپشىلىك قاجەتىن تاسىپ، قوقىس جيناۋعا كەرەك قىلار، پوليەتيلەن پاكەتتەر ايەلدەردى انا بولۋ باقىتىنان ايىرىپ، ەركەك كىندىكتىنى بەدەۋلىككە دۋشار ەتەدى. قالايشا دەيسىز عوي… جاۋابىن حيرۋرگ، «ۇلى دالا» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، ەكولوگ ميراس ­ابباسوۆ ايتىپ بەرەدى.

سۋ ىشەمىن دەپ ۋ ىشپە!

ەلدەگى پوليەتيلەننىڭ 15 پايىزى عانا وزىمىزدە وندىرىلەدى. 85 پايىزى – يمپورت. ال ونىڭ ىدىراۋى ءۇشىن 1000 جىلدان اسا ۋاقىت قاجەت. ءبىر عانا استانالىق پوليگونعا كۇن سايىن 50 مىڭ كيلوگرامم پوليەتيلەن تاستالادى. ەڭ وكىنىشتىسى، ونىڭ 10 پايىزى عانا قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلەدى. بۇل – وتە قورقىنىشتى كورسەتكىش. ەكولوگيا كورگەن قورلىقتى تالايدان بەرى ەستىپ-اق ءجۇرسىز. بالكىم، ءسىز ءۇشىن بۇل جاۋىر بولعان تاقىرىپ شىعار؟ دەگەنمەن تابيعاتتىڭ جاعدايى جانىڭىزعا باتپاسا، دەنساۋلىعىڭىزعا، ومىرىڭىزگە تونگەن ءقاۋىپ ويلاندىرسا كەرەك.
پوليەتيلەننىڭ وتە ۇساق بولشەكتەرى اينالاڭىزدا ۇشىپ ءجۇرۋى دە ابدەن مۇمكىن. ءتىپتى اۋا ارقىلى اعزاڭىزعا ەنىپ كەتەدى. قىسقاتولقىندى پەشتەن قورعانىپ، ىشەر اسىڭىزدى پوليەتيلەنگە سەنىپ تاپسىرعاندا پاكەت ەرىپ، 150-گە جۋىق كانتسەروگەن تۇزەدى دە اۋاعا، اسقا تارالادى. ارتى – ايىقپاس دەرت. سەبەبى اعزاعا ورنىققان سوڭ، ەشقاشان شىقپايدى، كۇن وتكەن سايىن ۇلعايىپ، راكقا اينالادى. ول ول ما؟! كانتسەروگەنى، ياعني بيسفەنولى بار تاعامدى جەگەن ەر ادام بەلسىزدىككە ۇشىرايدى. ال ايەلدەر ءومىر بويى انا بولۋ باقىتىنان ايىرىلادى. مۇنى بىررەتتىك پلاستيك تارەلكەگە ىستىق تاماق سالىپ، پلاستيك ستاقانعا قۇيىلعان بۋى بۇرقىراعان شاي نەمەسە كوفە وڭەشىڭىزدەن وتكەندە ەسكەرەرسىز.
اق قاعاز الۋ ءۇشىن، اعاشقا بالتا شابىلاتىنىن مەن ايتپاسام دا بىلەسىز. اۋاسىز ءومىر سۇرە المايتىن ادام بالاسى ونى اق پاراققا ايىر­باستاۋدا. بۇلاي جالعاسا بەرسە، تالدىڭ ءبارى تۇبىمەن جويىلىپ، تازا اۋا اپپاراتتاعى ارمانعا اينالادى. الەمنىڭ وزىق ەلدەرى اق قاعازدان ەرىككەننەن باس تارتىپ، ەلەكتروندى جۇيەگە كوشىپ جاتقان جوق. ونىڭ ورنىنا قوڭىرقاي ءتۇستى، قايتا وڭدەۋدەن وتكەن ماكۋلاتۋرانى نەمەسە ەلەكتروندى جۇيەنى تاڭدايدى. ال ومىرىمىزگە ورنىعىپ العان پوليەتيلەننەن ءبىرجولا باس تارتۋ مۇمكىن بە؟ ونىڭ بالاماسى قايسى؟ ەكوپاكەت. ءبيوونىم. بۇلاردى جاپپاي قولدانىسقا ەنگىزۋگە كىمدەر كەدەرگى؟

بالاماسى – بيوپاكەت

ەلوردانىڭ ىرگەسىندە 5 جىلدان بەرى بيوپاكەت وندىرۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىن بار. وندا ازىق-تۇلىك ساقتاۋعا، قوقىس جيناۋعا ارنالعان پاكەتتەر وندىرىلەدى.
«استاناعا كوشىپ كەلگەنىمدە قالانى قوقىس جايلاپ بارا جاتقانى جانىما باتتى. 5-اق مينۋت قولداناتىن پوليەتيلەندى پاكەتتەر 400-500 جىلداي جەتى اتاڭدى تانىعانشا جويىلىپ كەتپەيدى. وزدىگىنەن ءشىرىپ كەتپەي، جانىنا جۋىقتاعان تىرشىلىك اتاۋلىسىن ءولتىرىپ تىنادى. سودان 2015 جىلى ەشكىمگە زالالسىز 2-3 ايدا وزدىگىنەن ءشىرىپ كەتەتىن بيوپاكەت شىعارۋعا بەل بۋدىم. كومپانياداعى بارلىق تەحنيكانى قىتايدان الدىردىق. ساتىپ العان تەحنيكالاردىڭ ءتىلىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ارنايى مامان قاجەت بولدى، ول دا ۇلكەن قاراجاتتى تالاپ ەتتى. سوندىقتان شىعىن شىعارماي تەحنيكالىق قۇرالداردى تۇگەلىمەن Youتube جەلىسى ارقىلى ءوزىمىز جيناپ، ىسكە قوستىق. جەكە كاسىبىمدى جولعا قويۋ بارىسىندا كەدەرگىلەر دە كوپ بولدى. تانىستارىمنىڭ اراسىنان رايىمنان قايتارعىسى كەلىپ، ­قازاقستاندا ەكوپاكەت ءوندىرىسىن قولعا الۋ تىم ەرتە، ونى حالىق تەك 2050 جىلى قولدانادى دەگەندەر بولدى. قارىزعا دا باتتىم. دەگەنمەن ايتقانىمنان قايتپاي، كاسىبىمدى اياققا تۇرعىزدىم. جاعداي وڭالدى. مىنە، قوقىس قالدىقتارىن تابيعاتتى لاستامايتىنداي قىلىپ وڭدەيتىن تسەحتىڭ اشىلعانىنا 5 جىلدان استى، جۇمىس قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر» دەيدى «ۇلى دالا» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ميراس ابباسوۆ.

جۇگەرىدەن جاسالادى

«تمد ەلدەرىندە وسىعان ۇقساس ءوندىرىس جوق. بيوپاكەتتەر قۇرامىندا وسىمدىك شيكىزاتىنىڭ بولۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءبىز شيكىزاتتى يسپانيا، گەرمانيا جانە فرانتسيادان الىپ كەلەمىز. قۇرامى – تۇرلەندىرىلگەن كارتوپ كراحمالى، جۇگەرىدەن الىنعان ءپوليسۇتتى قىشقىلى، تسەلليۋلوزا اتسەتاتى جانە پلاستيفيكاتور. مۇنىڭ زيانى جوق پا؟ وسى سۇراقتى وزىمىزگە دە قويدىق. تولىقتاي تەكسەرۋدەن ءوتتى، شيكىزات 100 پايىز تابيعي ءونىم بولىپ تابىلادى. جالپاق تىلمەن ايتقاندا، جۇگەرى قايناعان سۋدا قالعان قالدىقتاردان پاكەت جاساپ شىعارامىز. كراحمال ەرىگەندە پوليەتيلەن سياقتى جاعىمسىز ءيىس پەن زياندى قوسپالار شىعارمايدى جانە ولار پوليگونعا جەتكىزىلگەن ساتتە تابيعاتقا ەش زالال كەلتىرمەي ەرىپ كەتەدى. ءبىز شيكىزاتتى ەۋرومەن ساتىپ الامىز، تاسىمالداۋ شىعىندارى بار. سول سەبەپتى ۆاليۋتا باعامدارىنا تاۋەلدىمىز. سوندىقتان ءبىر پوليەتيلەن پاكەتتىڭ قۇنى 5 تەڭگە بولسا، ءبىزدىڭ پاكەت 27 تەڭگە» دەدى ول.
وزدىگىنەن ىدىرايتىن پاكەت ءوندىرىسى 3 كەزەڭنەن تۇرادى. اۋەلى يسپانيادان تاسىمالداناتىن جۇگەرى تۇيىرشىكتەرى ارنايى قۇرىلعىعا ءتۇسىپ، بالقيدى، قامىرعا ۇقساس كۇيگە ەنەدى. قۇرىلعىدان شىققان سوڭ سوزىلىپ، ىسىنەدى دە، ارتىنشا اقىرىنداپ سۋي باستايدى. جوعارى تەمپەراتۋرا مەن قىسىم جاعدايىندا تۇيىرشىكتەردەن پلاستيكالىق پوليمەرلىك قابىقشا تۇزىلەدى. پاكەتتىڭ كولەمى، قالىڭدىعى، ءپىشىنى مەن ەنى ەنگىزىلىپ، بۋمالارعا ورالادى. ودان كەيىن ءونىمنىڭ سىرتىنا ارنايى لوگوتيپ پەن پاكەتتى شىعارۋشى جايلى اقپارات جازىلادى. ەڭ سوڭىندا قوس قۇلاعى مەن جان-جاعى تىگىلىپ، بيوپاكەت كەسىلىپ، دايىن ءونىم بولادى. ودان بولەك ارنايى تۇرمىستا قولدانىلاتىن تاعام جاسايتىن، سۇلۋلىق سالوندارىنا قاجەتتى قولعاپتار وندىرىلەدى.

ساپاسى سىن كوتەرە مە؟

«ميكروتولقىندى پەشكە سالساڭىز نەمەسە كۇيدىرسەڭىز، بيوپاكەت كۇيگەن قانتقا اينالادى. ەگەر كۇنگە قويىپ قويساڭىز، بىرنەشە كۇننەن سوڭ پاكەت گازەت سياقتى قىتىرلاپ قالادى. بۇل ساحاروزادان جانە كراحمالدان جاسالعان زات قوي. ءتىپتى جۇمىس بارىسىندا قۋىرىلعان كارتوپ، كەيدە ساڭىراۋقۇلاق نەمەسە باۋىرساقتىڭ ءيىسى سەزىلەدى. EXPO كەزىندە اكتسيا جاساپ، پاكەتتەرىمىزدى تاراتقان ەدىك. سوندا كوپتەگەن ادامدار ءبىزدىڭ پاكەتتەرىمىزدىڭ ءيىسىن باۋىرساقتىڭ يىسىنە ۇقساتىپتى. شەتەلدىك قوناقتار «سەندەر پاكەتتى دە باۋىرساقتان جاسايسىڭدار ما» دەپ تاڭقالعانى بار. «قازاقستاندا جاسالعان عوي، سوندىقتان قازاقىلىقتىڭ ءيىسى شىعادى» دەپ قالجىڭدادىم سول كەزدە. راسىمەن، باۋىرساقتىڭ ءيىسى سەزىلەدى. بۇل جاعىمدى ءيىس كەمىرۋشىلەردى دە ەلىكتىرەدى ەكەن. سوندىقتان زاۋىتتا موليبدەن مەن قارا اتتى قوس مىسىق بار. ءتورتاياقتى ەكوبەلسەندىلەر زاۋىتتا كەمىرۋشىلەردەن قورعايدى. ءبىزدىڭ پاكەتتەردىڭ ەش زيانى جوق، ءبىراق قولدانىس مەرزىمى ۇزاق ەمەس. دەگەنمەن وتە شىدامدى، 17 كگ سالماقتى كوتەرە بەرەدى» دەيدى كاسىپكەر.
بۇل بيوپاكەتتەر 140 كۇندە وزدىگىنەن جويىلىپ، ءتىپتى توپىراققا سىڭگەن سوڭ تىڭايتقىش قاسيەتكە يە ەكەن.
«نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارىمەن بىرگە زەرتتەۋ جۇرگىزدىك. ەكوپاكەتتەردى جەرگە كومىپ، توپىراققا ءسىڭىپ كەتكەنشە كۇتتىك. سودان كەيىن توپىراقتى تەكسەرۋ ورتالىعىنا جىبەردىك. ناتيجەسىندە پاكەتتەردىڭ توپىراققا ەشقانداي زالال كەلتىرمەگەنىمەن قويماي، وعان تىڭايتقىش ەسەبىندە پايداسىن دا تيگىزىپتى. توپىراق قۇنارلانا تۇسكەن. ءدال سول پاكەت كومىلگەن توپىراقتى باۋ-باقشادا قولدانىپ، ەگىن ەكسەڭىز، ءونىمدى بولاتىنىنا كوز جەتكىزدىك» دەدى ول.
بيوپوليمەردەن تاۋار ءوندىرۋ ءىسى الەم بويىنشا قارقىندى دامىپ كەلەدى. جاقىندا بەلورۋسسيا، مولدوۆا مەن ماسكەۋدە بيوپوليمەردەن تاۋار وندىرەتىن كاسىپورىندار اشىلدى. دەسە دە، ەكوبەلسەندى بارلىق بيوپاكەتتەر 100 پايىز ءقاۋىپسىز دەگەنگە كەلىسپەيدى.
«قازىرگى تاڭدا ساۋدا ورىنداردا بيوپاكەت اتىن جامىلعان وكسوپوليەتيلەننەن جاسالعان رەسەيلىك تاۋارلار، ياعني پاكەتتەر ساتىلىمدا ءجۇر. باعاسى ارزان. ونىڭ قۇرامىندا وتە ۇساق بولشەكتەرگە ىدىراتاتىن ارنايى قوسىندى بار. بۇل – ەسكىرگەن تەحنولوگيا، وعان ەو-دا تىيىم سالىنعان. الايدا رەسەيدە دامىعان، سوندىقتان ولار بىزدە زاڭمەن رەتتەلمەگەندىكتەن وسال تۇسىمىزدى ءبىلىپ الىپ، اشىقتان-اشىق جەتكىزىپ وتىر. ساۋداگەرلەر دە سونى ەكوپاكەت دەپ ساتادى، سەبەبى باعاسى ارزان. ول – سينتەتيكامەن ارالاس بيوپوليمەر. ونىڭ دا ءيىسى جاعىمدى، جۇمساق، ادەمى، تابيعي ونىمگە ۇقساس. ءبىراق تابيعي جولمەن، ياعني وزدىگىمەن ىدىراپ كەتپەيدى. ونى پوليگوندارعا تاستاپ، قايتا وڭدەۋ كەرەك نەمەسە ورتەۋ كەرەك. ورتەگەندە زالالى وتە اۋىر. وكىنىشكە قاراي، الەمدەگى 150 بيوپوليمەر ءتۇرىنىڭ 90 پايىزى قايتا وڭدەۋدى، قوسىمشا جۇمىستى تالاپ ەتەدى. بۇل – تابيعي ونىمنەن الشاق دۇنيە» دەپ تارقاتتى جوبا جەتەكشىسى.

سۇرانىس قالاي؟

كاسىپورىن ايىنا 5 ميلليون بيوپوليمەرلى ءونىم شىعارۋعا قاۋ­قارلى. پاندەمياعا دەيىن كۇنىنە 25 مىڭ ەكوپاكەت وندىرسە، ءقازىر 5 مىڭ ونىممەن شەكتەلىپ وتىر. ال ونىمدەرىنىڭ 90 پايىزى ەكسپورتتالادى ەكەن. كوبىنە سۇرانىس شەتەلدەن تۇسەدى، رەسەي، قىرعىزستان، يزرايل، ۋكراينا مەن گرۋزياعا تاسىمالداناتىنىن جەتكىزدى م.ابباسوۆ.
ء«بىزدىڭ تسەحتا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن پوليەتيلەن وندىرەتىن وندىرىستەردەگىدەي ۇلكەن جۇمىسباس­تىلىق جوق. تاۋاردى ساتۋعا ەرىكتىلەر كومەكتەسەدى. ءبىز b2b سايتى ارقىلى جۇمىس جاسايمىز، وعان قوسا ونىمدەرىمىزدى Kenmart، Galmart، «رامستور» دۇكەندەرىندە ساتىپ الۋعا بولادى. Galmart، Bambino، GreenWay، Magnum سىندى ت.ب. ءىرى كومپانيالار پاكەتكە تاپسىرىس بەرىپ وتىرادى. نەگىزگى تۇتىنۋشىلارىمىز – ەكو-دۇكەندەر، ورگانيكالىق تاعامدار، بەت كۇتىمى مەن تابيعي ءونىمدى قولدانۋدى سانگە اينالدىرعان قاراپايىم ادامدار. اقشا ءۇشىن پوليەتيلەندى پاكەت ءوندىرىسىن قولعا الىپ، تابىسقا تەز جەتۋگە بولادى. ءبىراق ول – تابيعاتقا، ۇرپاق بولاشاعىنا جاسالعان قاسىرەت پەن قاستاندىق. تۋرا جولدان تايماي وسى ءىسىمىزدى دوڭگەلەتە بەرەمىز» دەيدى ول.
كاسىپورىندا 15 قىزمەتكەر بار. سونىڭ ىشىندە ء12-سى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار. كاسىپورىن تۇسكەن تابىسىنىڭ ءبىر بولىگىن وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اراسىندا ەكولوگيالىق شارالار وتكىزۋگە ارناۋدى ادەتكە اينالدىرىپتى. تاعى ءبىر بولىگىن اعاش وتىرعىزۋعا ارنايدى. ونىمەن دە شەكتەلمەي پاكەتوندىرۋشىلەر بوتەلكەلەردىڭ پلاستيك قاقپاعىن جيناپ، قاراعاندىداعى الەۋمەتتىك ەكوكاسىپورىنعا جەتكىزەدى ەكەن. ودان تۇسكەن قارجى اۋىر دەرتكە شالدىققان بالالاردىڭ ەمى مەن جەرگىلىكتى جانۋارلار ۇيىنە تاپسىرىلادى. قوعامدا ءبۇتىن ءبىر قايىرىمدى كاسىپورىننىڭ بارىنا قۋاندىم، ازىن-اۋلاق تابىس تاپسا دا، قينالعانعا كومەك بەرۋى – ناعىز ەرلىكتى ءىس.
ەلىمىزدە دە جۇگەرى ءوسىرىپ، شىرىشىنان يسپانيا سياقتى بيولوگيالىق پاكەت جاساۋدى نەگە قولعا الماسقا؟! ىرىققا كونبەي جەر-كوككە قاپتاپ وسەتىن كەندىردەن قوراپ پەن سەبەت شىعارۋدى نەگە دامىتپاسقا؟ ساپاسىمەن قوسا سانى ارتسا، پوليەتيلەندەي دۇكەندەردە تەگىن تاراتىلسا، حالىق ىزدەمەي-اق تابادى. ال كەرىسىنشە پوليەتيلەندى پاكەتتىڭ باعاسىن ارتتىرساق، جاھاندى جايلاعان ۋلى ونىمنەن باس تارتۋعا بولادى.

نايما نۇرالىقىزى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=7&id=1357657

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان ق 10 مينوت
دەمالىس كۇندەرى تەمىرتا 17 مينوت
قازاقستان – بەلارۋس: ءب 20 مينوت
چەحيادا كارانتينگە بايل 30 مينوت
اۆتونوميالى رايوندىق حا 30 مينوت
ەكپەنىڭ ەش كەرى اسەرىن 1 ساعات
قىمباتشىلىق قايدا باراس 1 ساعات
شينجياڭنىڭ باياندى تىنى 1 ساعات
ەلەنا رىباكينا دوحاداعى 1 ساعات
گەرمانيادا شاشتارازدار 1 ساعات
سارسەنبىگە ارنالعان اۋا 1 ساعات
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جىل 1 ساعات
ماينۇر قاسىم جولداس قاي 1 ساعات
جاپونيانىڭ دامۋ جولى | 1 ساعات
اقتوبە وبلىسىندا سانيتا 1 ساعات
الەكسەي تسوي مەديتسينا 1 ساعات
پەتروپاۆلدا كوپ قاباتتى 1 ساعات
اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتا 1 ساعات
اتىراۋدا كولىككە قۇياتى 2 ساعات
مەديتسينا قالدىقتارى قا 2 ساعات
«نازار» توبىنىڭ شىعارما 2 ساعات
اتىراۋدا كولىككە قۇياتى 2 ساعات
ماڭگى تۇراتىن قىزمەت ات 2 ساعات
ەلباسى قىرعىز رەسپۋبليك 2 ساعات
شارم-ەل-شەيح – نۇر-سۇلت 2 ساعات
قازاقستان – بەلارۋس: نە 2 ساعات
الماتىدا مونشادا تۇنشىع 2 ساعات
«الماتى جاستارى» تۇرعىن 2 ساعات
الماتىداعى «شاڭىراق» شا 2 ساعات
قازاقستاندا ەڭ تانىمال 2 ساعات