ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: اقجول تور ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 02:45 - 2020/05/23

Нақты Көзі: https://www.astana-akshamy.kz/elordalyq-qalalyq-pa-alde-zhaj-turghyn-ba/

ەلوردالىق – قالالىق پا، الدە جاي تۇرعىن با؟ – استانا اقشامى

بۇگىندە حالقىنىڭ سانى 1 ملن 200 مىڭنان اسقان ەلوردادا الداعى ونجىلدىق سوڭىندا تۇرعىندار سانى شامامەن 1،8 ملن-عا جۋىقتايدى. ۋربانيست ماماندار مۇنى قازىرگى تابيعي ءوسىم مەن ءوسۋ ترەندتەرىنە قاراپ بولجاي وتىرا، ۋربانيزاتسيا دامۋىنان تۋىندايتىن جاڭا ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن ۇسىنادى.
باس قالانىڭ استانا رەتىندە مارتەبەسىنىڭ بيىكتەۋىنە نە كەدەرگى، ءبىز قالالىقپىز با، الدە جاي تۇرعىنبىز با؟ قالالىقتىڭ جاي تۇرعىننان ايىرماشىلىعى نەدە؟ مىنە، وسى جانە وزگە دە قالا دامۋىنا قاتىستى تاۋەلسىز ساراپشى، ۋربانيست، «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى اسحات سادۋوۆپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.– قالالىقتىڭ قاراپايىم تۇرعىننان ايىرماشىلىعى تۋرالى ايتقان ەدىڭىز. سول تۇرعىدا ەلوردالىقتار قالالىقتار دەڭگەيىنە جەتتى مە؟
– قالالىق تاريحي تۇرعىدا قالىپتاسادى جانە وعان كوپ ۋاقىت قاجەت، ءتىپتى بىرنەشە بۋىندى وتكىزۋ كەرەك بولار. سوندىقتان بۇل مىندەت بارىنە قاتىستى، سونىڭ ىشىندە قالا اكىمشىلىگىن دە، قالالىقتاردى دا تاربيەلەۋ كەرەك. ماسەلەن، بۇگىندە قالانى قورعاۋ فاكتىلەرى پايدا بولدى. اتاپ ايتار بولساق، ءبىر توپ بەلسەندىلەر سىعاناق پەن قابانباي باتىر كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى تىعىزدىعى جوعارى كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىن قايتا قاراستىرۋدى تالاپ ەتۋدە. سونىمەن قاتار ولار بالا سانى تىم كوپ مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەشۋدى سۇرايدى. قالالىقتاردىڭ تەك ءوز اۋلاسىنىڭ ىشىندە عانا ەمەس، قالا بويىنشا دا ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ، جاناشىرلىق تانىتۋى – جاقسى ۇلگى. قالالىقتىڭ قاراپايىم تۇرعىننان ايىر­ماشىلىعى – قالالىق ءوزى تۇرىپ جاتقان قالا ءۇشىن ۋايىمدايدى، وعان قالانىڭ دامۋ باعىتى ماڭىزدى، ولار ءوز شاھارىن كوركەيتكىسى كەلەدى. ول وسىنىسىمەن باسقا تۇرعىنداردان ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق جەلىلىك پارك پەن سونىڭ اۋماعىنداعى قۇرىلىستار ماسەلەسى دە وتە ءجيى كوتەرىلۋدە. وسىنداي قادامدارمەن بىرتىندەپ ازا­ماتتىق پوزيتسيا قالىپتاسادى جانە بۇل رەتتە اكىمشىلىكتىڭ ولارعا قۇلاق ءتۇرۋى اسا ماڭىز­دى.
– «ەلوردالىق تۇرعىندار بۇل قالادا قالاي ءومىر سۇرۋىنە بايلانىستى ۇنەمى اكىمشىلىكتەن قانداي دا ءبىر ناقتى ديرەكتيۆالار، نۇسقاۋلار كۇتىپ ۇيرەنىپ قالعانى شىندىق». بۇل – ءسىزدىڭ پىكىرىڭىز. وسى ­ويىڭىزدى تارقاتىپ ايتساڭىز.
– پوستكەڭەستىك قالالار تۇرعىندارى بارىنە بيلىك جاۋاپتى دەگەنگە ەتى ۇيرەنىپ كەتكەن. بۇل – كەڭەستىك قوعام ۇلگىسى، وندا وزىندىك ءتارتىپ ساقتالعان، ياعني بالاباقشا، مەكتەپ، كاسىپورىن، وكتيابرياتتار، پيونەرلەر، كومسومولدار. ءبارى ءبىر جۇ­يەگە قىزمەت ەتتى. مۇنداي جاعدايدا وزىندىك وي ءبىلدىرۋ، ەركىن ويلاۋ دەگەن بولمايدى. قازىرگى قالالار باسقا، ءاربىر ادام ءوزى ءۇشىن جاۋاپتى. ەگەر ءبىز وركەندەپ، دامۋدى قالاساق، مەملەكەتتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالۋىمىز كەرەك جانە ونىڭ ۇدەرىستەرىنە ارالاسىپ، اكىمدىك قاشان كەلىپ، كىرەبەرىستە جوندەۋ جۇرگىزىپ بەرەر ەكەن دەپ كۇتىپ وتىرا بەرمەي، قالانى جاقسى جاعىنا وزگەرتۋىمىز قاجەت. تۇرعىندار اراسىندا قۇقىقتىق بازالىق ءبىلىم جوق.
– ەڭ ءبىرىنشى كولىك كەپتەلىسى ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك دەدىڭىز، وسى باعىتتا قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە؟
– ءبىرىنشى كەزەكتە قوزعالىس بايلانىستىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك، سەبەبى نەگىزگى ورتالىقتار اراسىندا بەلسەندى بايلانىس بولۋى ءتيىس. ماسەلەن، «نۇرجول» جەلەكجولى جانىنداعى اكىمشىلىك ورتالىقتار، قالا اكىمدىگى مەن «ەۋرازيا» ساۋدا ورتالىعى ماڭايى – وسى ءۇش جەردى بىر-بىرىمەن بەلسەندىرەك بايلانىستىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن «شۇبار» شاعىن اۋدانىنداعى وزەن ارقىلى قوسىمشا كوپىرلەر سالۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. بۇل كەپتەلىس ماسەلەسىن ايتارلىقتاي جاقسارتىپ، قالا ەكونوميكاسىنا وڭ ىقپال ەتەدى.
ءالى دە وزەكتى بولىپ وتىر­عان وتكىر ماسەلە – شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋى. وسى رەتتە كوشە ەكونوميكاسى وتە ماڭىزدى اسپەكتى بولىپ تابىلادى. بىزدە شوب-تى دامىتۋ بويىنشا ناقتى ستراتەگيا جوق.
– ۋربانيستيكا ورتالىعى اشىلعالى ونىڭ قالا ءومىرىن جاقسارتۋعا اكەلگەن قانداي ۇلەسى بولدى؟
– بىرىنشىدەن، بۇل ماماندار ءۇشىن دە، حالىق ءۇشىن دە وقىتۋ پروتسەسى رەتىندە ماڭىز­عا يە. ەڭ باستىسى، قالا دەگەنىمىز نە ەكەنىن جانە ول قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن ءاربىر ادامعا جەتكىزۋ. اتىراۋ كوپىرى، قوعامدىق كەڭىستىكتى دامىتۋ جوبالارى سەكىلدى يميدجدىك جوبالار بار. مەن ءۇشىن حالىقپەن ­ديالوگ جۇرگىزۋ وتە ماڭىزدى بولدى. بۇگىندە قالاعا جەتپەيتىنى سول.
– كوشەلەر ەڭ الدىمەن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالۋى ءتيىس. بۇل الەمدىك تاجىريبەدە سولاي ما؟
– بيىل قالالاردى قايتا قۇرۋ جوباسى باستاما رەتىندە كوتەرىلدى، وسى جىلى العاشقى 10 كم بويىنشا جوبالىق قۇجاتتاما اياقتالادى. اتالعان جوبا جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىنىڭ جايلىلىعىن جاقسارتىپ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرادى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جو­مارت توقاەۆ ەلوردادا كوشەلەر مەن عيماراتتاردىڭ ورتاق ۇيلەسىمدى ءستيلى جوق ەكەنىن ايتقان ەكەن. وسىعان مىسال كەلتىرە الاسىز با؟
– ءبىرىڭعاي ساۋلەت ءستيلى قالىپتاسۋ ءۇشىن تەك عيماراتتارمەن عانا ەمەس، سونداي-اق عيماراتتار اراسىنداعى كەڭىستىكپەن دە جۇمىس ىستەۋ كەرەك. نەگىزگى پروبلەما – جاڭا عيماراتتار سالۋ تيپولوگياسىنىڭ جوقتىعى، كوشەلەردىڭ پروپورتسيونالدى بولۋىنا تالاپتار قويىلۋى، اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ ەرەجەلەرىنىڭ جوقتىعى. بيىل وسى باعىتتا جۇمىستار اياقتالادى دەپ جوسپارلانۋدا. بايلانىستىلىعى بار جانە ادامدار ءۇشىن جايلى قالا قۇرۋدىڭ نەگىزىنە كوشە جەلىلەرى جاتادى. بىرىنشىدەن، كوشەلەر يەرارحياسىن قۇرىپ، سوسىن كوممەرتسيا­لىق تۇرعىدا ءتيىمدى كوشەلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت جانە شوب ستراتەگياسىن سونىڭ اينالاسىنان قۇرۋ كەرەك.
– ەلوردا ادامدى جاياۋ نەمەسە ۆەلوسيپەدپەن جۇرۋگە ىنتالاندىرا الا ما؟
– ۆەلوينفراقۇرىلىم قالادا جىل سايىن دامىپ كەلەدى. بۇل ماسەلەدە ىلگەرىلەۋشىلىك بار. ءبىراق ۆەلوجولدى تروتۋار جەلىسى ەسەبىنەن سالۋعا بولمايدى، بۇل دۇرىس ەمەس. جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى جەلىسىمەن بايلانىستى جۇرۋگە ىنتالاندىراتىن قالا قۇرۋ ماڭىزدى، بۇل تەك جايلى ورتا قالىپتاستىرىپ قانا قويماي، سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ساقتاۋعا جاعداي جاسايدى.
– قالادا بارلىق قوزعالىس جاياۋ جۇرگىنشىلەر توڭىرەگىندە دامىتىلۋى كەرەك. وسى دەڭگەي بىزدە قايتسە كوتەرىلەدى؟
– بۇل تەز بولا قوياتىن ۇدەرىس ەمەس. مەنىڭشە، وزگەرىستەر 2021 جىلدان باستاپ بولادى. ءبىزدىڭ قالامىزدىڭ ەڭ باستى پروبلەماسى – اۆتوكولىكتەرگە تاۋەلدىلىك. جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىنا باعىتتالعان جۇمىستار بارلىق جاعىنان بەلسەندى جۇرگىزىلە باستاعاندا عانا ادامدار ءۇشىن قولايلى قالاعا قول جەتكىزەمىز. بۇل دەگەنىڭىز – قوعامدىق كولىكتى دامىتۋ، كوشەلەر جەلىسىن وزگەرتۋ، ءوزارا بايلانىستى جاقسارتۋ، ستريت-ريتەيلمەن جۇمىس جۇرگىزۋ.
– ءوزىڭىز بۇل سالاعا قالاي كەلدىڭىز؟ ساۋلەتشى كوپ، ءبىراق ءبارى ۋربانيست ەمەس.
– قالا ىشىندە سەرۋەندەۋ – ەڭ نەگىزگى زەرتتەۋ قۇرالى. ءبىزدىڭ قالامىزدا سەرۋەندەۋ­گە ارنالعان كوشەلەر وتە از. سوندىقتان حالىق وزەن جاعالاۋىنا كوپ جينالادى. ءوز قالاڭدى زەرتتەۋ ءۇشىن باسقا قۇرلىقتاعى ءتۇرلى قالالاردى دا جاقسى ءبىلۋ كەرەك. مەن باسقا ەلدەردە العاش ستۋدەنت كەزىمدە بولدىم. سوسىن جۇمىسىما بايلانىستى كوپ ەلدەردە ساياحاتتاۋ مۇمكىن بولدى، سول كەزدەردە مەن قالالاردى جاياۋ ارالاپ زەرتتەيتىنمىن. قالانى شەكسىز اۆتوكولىكتەر ءۇشىن دامىتا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى دامىعان ەلدەردىڭ بارىندە تاجىريبە سولاي.
– نۇر-سۇلتان – الەمدىك استانالاردىڭ ىشىندە سۋىقتىعى جاعىنان ەكىنشى قالا. قالانىڭ كليماتىنا قاراي دامۋ ەرەكشەلىكتەرى بار ما؟
– قالاداعى جەل ماسەلەسىمەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك. ءبىزدىڭ كليمات جاعدايىندا جايلىلىق ءۇشىن كوشەلەردىڭ دۇرىس ءپروفيلىن قۇرۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالار بار. وڭ، سول جاعالاۋدان بولەك، قالادا بوگەنباي باتىر كوشەسىنىڭ سولتۇستىگىنە قاراي جانە تەمىرجولدىڭ ارتىندا دا قالا بار، بۇل بولىنىسكە وزەن، ماگيسترال، تەمىرجول تۇرىندەگى كەدەرگىلەر سەبەپ بولۋى مۇمكىن. قاشاندا بوس تەلىمدەردى يگەرۋ وڭاي، سوندىقتان سول جاعالاۋ جاڭا، ادەمى، بارلىق ساۋدا ورتالىقتارى وسىندا. ءبىراق وڭ جاعالاۋدى دا دامىتاتىن ۋاقىت كەلدى.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=7&id=1184795

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


اۋىلداعى اعايىن ينتەرنە 1 مينوت
ماقتاارالداعى احۋال باق 4 مينوت
ايقىن باعىت، تۋرا جول 10 مينوت
توقال الۋ ءۇشىن بايبىشە 13 مينوت
ازاتتىقتىڭ ايشىقتى نىشا 16 مينوت
جۇمىسقا قابىلدايمىن: سق 28 مينوت
دۇنيە جۇزىندە جاڭا تيپت 28 مينوت
كوپ ەل قايراتكەرلەرى: ش 1 ساعات
جامبىل وبلىسىندا بالىق 1 ساعات
حان جىڭ حايناندا تەكسەر 1 ساعات
ەركىن ساۋدا پورتىن جوعا 2 ساعات
فۋتبول. ۋەفا تۇركيالىق 2 ساعات
ەكى ءماجىلىس رۋحىنىڭ ءم 2 ساعات
ۆوروگوۆسكي نامىسىن قورع 2 ساعات
قوستاناي وبلىسىندا ارمە 3 ساعات
كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدا 3 ساعات
تۇلەكتەر اتتەستات الدى 3 ساعات
ەڭ جوعارى حالىق سوتى مە 3 ساعات
«ەلەكتروندىق بيرجاداعى» 3 ساعات
مينسك قالاسى تمد-نىڭ ۆە 3 ساعات
جۇمىسقا ورنالاستىرعان ء 4 ساعات
مۇحتار تىلەۋبەردى كاناد 4 ساعات
جانۋارلار جاناشىرى R 4 ساعات
ەلىمىزدە تاعى 4 ناۋقاس 4 ساعات
بلوكبەكەتتەر الىندى  4 ساعات
قازاقستاندا كوروناۆيرۋس 4 ساعات
مەملەكەتتىك دەنساۋلىق س 4 ساعات
قىسقى. وليمپيادا چەمپيو 4 ساعات
كوروناۆيرۋس ءقاۋپى: ورا 4 ساعات
ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ ا 4 ساعات