ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: اقجول تور ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 01:30 - 2020/05/23

Нақты Көзі: https://www.astana-akshamy.kz/adildikting-adili/

ادىلدىكتىڭ ءادىلى – استانا اقشامى

سەمەي وڭىرىندە، قاراۋىلدا ءجۇر ەدىم. اباي بابامنىڭ ىزدەرى قالعان قاسيەتتى مەكەندەردى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن تويىمسىز ارالىپ، قۇسۇيقىلانعان سەرگەك تە سەزىمتال ءبىر كۇيدە اشقاراقتانعانداي بولىپپىن. مىنا ومىرگە تەك اباي كوزىمەن قاراعىڭ كەلەدى، وقىر­ماندارمەن كەزدەسۋلەردە اباي مۇراتتارىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاققا نەندەي شاپاعاتى تيگەنىن ساراپتاپ-سارالاۋ دا رۋحاني مول راحاتقا كەنەلتەدى. سەمەي قالالىق كىتاپحاناسىندا وقىرماندارمەن وتكەن جۇزدەسۋدە بۇل ايماقتىڭ تەك اباي اماناتتارىمەن ەرەكشە شۇعىلالى نۇرعا بولەنگەنىن اڭعارماۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. وسىنداي الاقۇيىن ءتاتتى سەزىم جەتەگىمەن قاسيەتتى قاراۋىل تاڭىن قارسى العانداي بولىپ، بۇگىنگى تىعىز ءىس-جوسپاردى ىشتەي سانامالاپ، ءقوناقۇي اۋلاسىنداعى اياداي جەردە بۇلكەك قاعىپ جورىتىپ بەرگەنىمدە قالتا تەلەفونىم بەزەك قاقتى.– ءادىل اعانى جوعالتىپ الدىق قوي! – استانادان حابارلاسىپ تۇرعان سۇڭعات ارىپتەس ءىنىمنىڭ داۋىسى قۇمىعىپ شىقتى.
اعاش ساكىگە ءتورت بۇگىلىپ وتىرا كەتتىم… ءۇش-تورت كۇن بويعى اباي ەلىنەن العان اسەر-عاجاپتارىمنىڭ ءبارى ءىزىم-عايىم جەلگە ۇشقانداي بولىپ، قۇلازىپ، ساتتە ءمۇجىلىپ سالا بەردىم. ء«اداعا! ادىلدىكتىڭ تورەسى ەدىڭ عوي، ادام بىتكەننىڭ اسىلىنداي ەدىڭ عوي! ءبىزدى، مىنا جالپاق جۇرتىڭدى تاستاپ قايدا اتتاندىڭ!» دەپ، كەمىرىلىپ، كەمسەڭدەدىم. ءومىر قىزىقسىز بوپ كەتكەندەي. ءولۋ ءۇشىن تۋعانىمىزدى اباي اتام تاعى ءبىر ەسكە سالىپ، «دۇرىس ءومىر سۇرە الدىڭ با؟» دەپ سۇراقتىڭ استىنا الا باستاعانداي ما؟ بۇعان قانداي جاۋاپ بار؟ ءاداعاڭ دا جوق، جونىمەن جاۋاپ بەرىپ، قاپىسىز ءتىل قاتار!
ەندى ءاداعانىڭ كۇللى عۇمىرى وتكەن شاقپەن سويلەپ، ءوزىن ساعىندىرتىپ، ءبىزدى سارعايتىپ، باياعىدان بەرى ءسوزىنىڭ ماقالىنا اينالىپ كەتكەن «مىناۋ ءبىر جاقسى ءىس اكتيۆىمىزگە قوسىپ قوياتىن نارسە ەكەن، ءا» دەگىزەرلىكتەي، تاماشا تاڭدانىسىنا ەلەڭ ەتكىزىپ، ورتامىزدا الشاڭ باسقان بەكزات ءبولمىس-بىتىمىن ءسات سايىن كولبەڭدەتىپ، جۇرەگىمىزدى ۇزىلدىرە بەرەتىن بولادى-اۋ.
ء…وزىن قاشان، قالاي كورىپ ەدىم؟ جورنالشى، جازۋشى تاعدىرىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگىنە سايىپ، ونىڭ ەسىم-سويىنا سىرتتاي قانىق بولىپ ءجۇرۋشى ەدىم. ء«ادىل دۇيسەنبەك» دەگەن نىسپى-تەگى ەلىمىز اقپاراتتارىن شارلاپ كەتكەلى قاشان. ونىڭ قولتاڭباسى كۇللى گازەت جانرىن تۇگەلدەي شارپىدى دەسەك، ارتىق ەمەس. وچەرك، نوۆەللا، ەسسە ايدارلارىمەن جاريالانعان تۋىندىلارىن تۇشىنىپ وقيتىنبىز. شىم-شىتىرمەن وقيعالى قىلمىستىق ىستەر قاتپارىن ارشىعان جۇمىرتقاداي ەتىپ، تالداپ-سارالاپ ۇسىناتىن شەبەرلىگىنە ءتانتى ەدىك. كوركەم اڭگىمەلەرى سۇيسىنتەتىن. ءتىلى باي، نە جازسا دا تامساندىرا قوياتىن. اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرىنە قاتىستى ماقالالارىن وقىعاندا، وسى سالانىڭ بىلگىر مامانىنداي كوسىلەتىن. «بۇ كىسى اگرونوم نە مال دارىگەرى شىعار، – دەپ، كەيبىر وقىرماندار رەداكتسيا­عا قوڭىراۋلاتىپ، – سۇراپ بىلەتىنىمىز بار ەدى» دەپ تەلەفونىن ايتۋدى وتىنەتىن. مىنە، شىنشىلدىق قالىپتىڭ قاسيەتتەرى وسىنداي ىڭكارلىكتەن ەسەلەنىپ جاتاتىن.
سويتكەن ءادىل دۇيسەنبەكتى ءبىز دە كوردىك-اۋ! 1990 جىلعى تامىزدىڭ اياق شەنى ەدى. شەرحان مۇرتازا «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» (بۇگىنگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى) تورعاي وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى ەتىپ قىزمەتكە قابىلدادى. رەدكوللەگيا مۇشەلەرى ءبىراۋىز­دان ىقىلاس بىلدىرگەننەن كەيىن وسىنداي شەشىم قابىلداعانىن ايتتى. بوركىم ەندى-ەندى اسپانعا اتىلعالى تۇرعانداي ەدى… جاڭا قىزمەتىمدى جۋدىم، ارينە. مەدەۋ شاتقالىنا جاعالاي تىگىلگەن كيىز ۇيلەردىڭ بىرىندە دۋمانداتتىق. ىلكىم ءبىر ساتتە ءاداعاڭنىڭ قولتىعىندا قۇلدىراڭداعان قۇلىنداي عانا بوپ الاتاۋعا قاراپ، الدەنە سەزىمگە بولەنىپ تۇر ەكەنبىز. ء«اداعا، وزدەرىڭىزدىڭ ارقالارىڭىزدا باس گازەتتىڭ ءتىلشىسى بوپ شىعا كەلدىم-اۋ!» دەپپىن ەسىڭكىرەپ. ءاداعاڭ ماعان اڭتارىلا كوز سالدى دا: «مۇنداي جوعارى سەنىمدى اقتاۋ كەرەك! تەك ەڭبەكپەن، جۋرناليستيكاعا دەگەن ادالدىقپەن، ومىرگە دەگەن ادىلدىكپەن، وقىرماندارىڭا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكپەن» دەدى دە كوزى كۇلىمدەپ، سۇلۋ ءجۇزى الابۇرتىپ، اق شاشى جەلمەن شۋدالانىپ، بويى ۇزىن سىرىقتان بەتەر ەڭسەلەنىپ، ارقامنان قاعىپ-قاعىپ قالدى. جالپاق الاقانىنان تاراعان جىلۋ ەڭسەمدى تەز تىكتەتتى. «اناۋ الاتاۋدى كورىپ تۇرسىڭ عوي» دەدى داۋىسى ادەتتەگىدەن شىمىر شىعىپ، – سەنى قىزمەتكە العان مىنا «سق» ( «سوتسياليستىك قازاقستان» دەگەنى) سول الاتاۋ سەكىلدى قۇدىرەتتى تاۋ، قازاق ءباسپاسوزىنىڭ الاسارماس بيىگى بولىپ ەسەپتەلەدى. سول تابيعي اسقارالى اسۋدان، زاڭعار بيىكتەن تەك ەڭبەگىن سارپ ەتكەندەر عانا تابىلادى. ەسىڭدە بولسىن!» دەپ وزىنە ءتان لەكىگەن كۇلكىسىمەن ءبىراز جايتتى اڭعارتىپ تاستاعان. مەن تاۋعا قاراي بەرىپپىن، شەگىنىپ بارىپ تا كەيىن قاراپپىن. الاتاۋ: «ماعان جەتۋ قايدا!» دەپ اسقاقتايتىنداي. بويىمدى قورقىنىش بيلەدى. ۇرەيلەنىپ دەل-سال بوپ تۇرعانىمدا ءاداعاڭ قولىمنان تارتىپ، جەتەگىنە الدى. سول ساتتەن باستاپ ءاداعاڭنىڭ سوڭىنان ەرگەن تايلاقتاي وتىز جىل بويى تايراڭداپ كەلىپپىن-اۋ!
بىر جولى سىرلاسقانىمىزدا ول ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق باعىتىن، وي-جوسپارىن تاپتىشتەمەي-اق، ءۇستىرت شولۋلاپ، ءبىراز جايتقا قانىقتىر­عانداي بولىپ ەدى. الدىن الا جالاۋلاتپايتىن. مەنىڭ قىزىعۋشىلىعىمدى ەسەلەيىن دەگەندەي، ىنتالاندىرعانى سەزىلەدى. ايتپەسە، ءباسپاسوز بەتىن كورىپ، وقىرماندارىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن جاريالانىمدارى تۋرالى ءتىس جارا قويمايتىن، قۇرعاق ماداقتان دامەتپەيتىن، سوزدەن گورى ىسكە بەكەم، قالامى جۇردەك، ويشىل جورنالشى-جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن شالقي تاسىپ، كەۋدە كوتەرۋگە مۇمكىندىگى مولىنان جاراپ جاتقانداي دا ەدى. ءبىراق ىشكى بيىك مادەنيەتى، سىپايىلىعى، استامشىلىقتى سۇيمەيتىن ارلىلىعى، قاراپايىمدىلىعى ونى ۇنەمى جۇرت الدىندا الاسارتىپ كورسەتكەندەي بولعانىمەن، قالىڭ قازاعىنىڭ جوعارى باعاسىنا لايىق جان ەكەندىگىنە سەنىم ۇيالاتاتىن. سونداي ءىرى مىنەز، اشىق كوڭىل، جايدارى جان ەدى. ال بىرەۋدەن كولگىرلىكتى سەزدى مە، تاباندا ورنىنا قوياتىن. شىمبايىنا باتىرماي-اق، شىندىقتى جاقتاپ شىعاتىن. وسى ءور مىنەزىنە ساي ول «ادىلدىكتىڭ ءادىلى» اتانىپ كەتكەن ەدى.
ءيا، سول جولى ادەكەڭنەن ءوزىم قازبالاپ، ءبىر شىندىقتىڭ بەتىن اشىپ العانىم بار. ۇستازى، ايگىلى شەرحان مۇرتازا تۋرالى سىر سۋىرتپاقتاعان ەدىم. بۇعان دەيىن ءباسپسوز اقتاڭگەرى جايلى جازعان تالاي تاماشا تۋىندىلارىن وقىپ، شەبەرلىگىنەن سۋسىنداعانبىز. ءاداعاڭ دا سەزىمتال عوي، كوپ سوزگە ۇلاساتىن اڭگىمە اۋانىن «مەنىڭ شەراعام بار، سەنىڭ ءازاعاڭ بار عوي» دەپ ماعان دا سالماق سالعانداي بولىپ، وسى قوس جازۋشىنىڭ سىر-الەمىن تەرەڭنەن تارتا جازۋىمىز كەرەك دەگەن تالابىن مەڭزەپ قانا بىلدىرگەن ەدى. ىشىمنەن قىلپ ەتە قالدىم. دوس، ءاعا-ىنى بولىپ، ۇزاق جىلدار شىعارماشىلىق بايلانىسىمىز ۇزىلمەي، جەمىستى جالعاسىپ كەلە جاتقان نۇرشايىقوۆ­تاي زاڭعار جازۋشىنى ءتيىستى دارەجەدە ناسيحاتتاي الىپ ءجۇرمىن بە دەگەن وي ميىمدى شىڭ ەتكىزدى. «قوس سۋرەتكەردى مەنشىكتەپ العان ەكەنبىز» دەپ ءاداعاڭ لەكىتە كۇلىپ الدى دا تالاپ ەتەردەگى قاتاڭ قالپىنا ەنە قويىپ، باستىرمالاتا سويلەپ كەتتى. – ءيا، مەنشىكتەپ الىپپىز عوي. ءوزىمىز ەمەس تاڭداعان، تاعدىر تارتقان سىي عوي بۇل! وزدەرىن ەمەس، تاقىرىپتى قانجىعامىز­عا بايلاپپىز. بۇل – ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرمايتىن باقىت. جازۋ باقىتى! ولار بىزدەن وزدەرى تۋرالى ماقتاۋ ماقالا كۇتكەن جوق. بىلاي دا جاراپازانشىلارى جەتەدى. اتاق-داڭقتارى ءبىز ارالاسپاساق تا الاسارىپ قالمايدى، تۇگە. ەسىڭدە ساقتا، قۇرعاق ماداقتان ادا بولايىق. شىنايى دا ءادىل، پارمەندى، جۇرەك ءسوزىن عانا جازايىقشى. ولاردىڭ كوزگە كورىنە بەرمەيتىن نازىك قىرلارىن، ىشكى يىرىمدەرىن، تاعدىر جازمىشىنا قاتىستى اششى تۇستارىن دا ىرىكپەي بەرە بىلگەنىمىز ابزال. اسىرەلەۋدەن تارتىنايىق. ايتپەسە ولار شاپكەمىزدى قيسايتىپ جىبەرەدى. ءبىراق قالاي دەسەك تە ءبىز، باي ادامدارمىز. مەنشىگىمىزدە كىمدەر بار ەكەندىگىن ويلاۋدىڭ ءوزى – جارتى باقىت!
سول وتىرىستاعى ءاداعامنىڭ قويعان تالاپتارى ويىمنىڭ تەمىرقازىعىنا اينالىپ ەدى. سەنىمدى جول سىلتەۋشىم بولدى.تاقىرىپتان قيا باسپاۋدى قاناعات ەتكىزدى. جاڭاشا كوزقاراسپەن جازۋدى ۇيرەتتى. كەيىن كۇتكەندەگىدەي ناتيجەلەر كوبەيدى. ءاداعاڭ شەراعاڭ تۋرالى رومان-ەسسەسىن قايتالاپ باسقىزىپ، ۇستازىنىڭ ءتىرى كەزىندە-اق ىقىلاسىنا بولەنسە، مەن دە «ماحاببات جىرشىسى» دەگەن كىتاپ جازىپ، ءازاعاڭنىڭ اق باتاسىن الىپ ەدىم. قوس كلاسسيك تە ەكەۋمىزگە رياسىز سۇيىنىشتەرىن بىلدىرگەن، ءوزىمسىنىپ ارقامىزدان قاققان. ءاداعاڭ ايتپاقشى، بۇدان ارتىق قانداي باقىت بار؟
اراعا جىلدار ءتۇسىپ، ءبىزدىڭ شاڭىراعىمىزدان ءبىر توپ قالامداس دوستارىم ءازاعاڭدى قاۋمالاي وتىرىپ، ءدام تاتقان ەدى. ىشىندە ءادىل اعا مەن داريعا جەڭگەمىز دە بولعان. سوندا ەكەۋىنىڭ سۇلۋ جۇبىنا سۇيسىنگەن ءازاعاڭ: ء«پالى، سىزدەر ناعىز قوزى مەن بايانعا ۇقسايسىزدار عوي! سىيلاس­تىقتارىڭ مەنىڭ حاليمامدى ەسىمە ءتۇسىرىپ جىبەردى عوي!» دەپ، كوزىنىڭ جاسىن سىعىپ الىپ ەدى. سوسىن، ءوزىن تەز تەجەپ، ءادىل دۇيسەنبەكتى شىعارمالارى ارقىلى دارالاپ تانيتىنىن، اسىرەسە، شەرحاڭدى سومداۋداعى ساليقالى ەڭبەگىنىڭ ءجونى الابوتەن ەكەندىگىن ءبىراز تاراتىپ ايتىپ، «اينالايىن» دەپ بەتىنەن يىسكەدى. سول ساتتە ءاداعاڭ ماعان جىمىڭداپ كوز قيىعىن تاستاپ: «ال مىنا قايسار…» دەي بەرگەندە، ءازاعاڭ قولىن جايلاپ كوتەرىپ، ء«سوزدى ۇزارتپا» دەگەندەي ىممەن، جايۋلى الاقانىن قوس جاۋىرىنىما ءۇنسىز تاستاي سالدى…
ساپارلارعا بىرگە شىققان كەزدەر-اي. ءارقايسىسى ءبىر-بىر مەكتەپ ءتارىزدى مول تاعىلىم سىيلايتىن. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن تارازدا تويلاعاندا، بارىپ-قايتۋىمىز بىرگە، پويىزدا كۋپەلەس بولدىق. ءاداعاڭ تاريح كومبەسىن اقتارادى. جولدىڭ قالاي قىسقارعانىن اڭداماپپىز. كەيىن سول ساپاردان «تارازدى سۇيەمىن ساعىنىپ!» دەگەن اتپەن «ەگەمەندە» شىققان ماقالامىز جامبىل وبلىسىنىڭ بىرنەشە گازەتتەرىندە قايتا باسىلىپ جاريالانعانىن كورگەندە، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ ءباسپاسوز سەكتورىندا قىز­مەت ىستەيتىن ءاداعاڭ تەلەفون سوعىپ، شىنايى ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ەدى. بىلايشا دا ماقالالارىمىزدى بايقاعان ساتتە العاشقى بولىپ «سۇيىنشىلەيتىن» ەدى. ال نەسىن جاسىرامىز، كورسە دە ءىشتارلىقتان ەلەمەگەن بولىپ، قىزعانىش بۋىنا بوگىپ وتىراتىن ارىپتەستەرىمىز دە جەتەرلىك قوي.
…قاراۋىلعا قۋانىپ كەلىپ، ەلورداعا اۋىر سەزىممەن جەر باۋىرلاپ قايتقانداي بولدىم-اۋ، ءاداعا! ەستيسىز بە، قايران قالامداسىم! جاناشارىم مەنىڭ!.. كۇبىرلەپ دۇعا باعىشتادىم… پويىز اۋىر مۇڭدى ارەڭ سۇيرەتكەندەي بوپ، ەل استاناسىنا «وي، باۋىرىمداپ»، ارقىراپ بارا جاتتى…

قايسار ءالىم،
حالىقارالىق «الاش»
ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=7&id=1184775

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


باس ءمۇفتي قۋعىن-سۇرگىن 2 مينوت
وزبەكستاندا ىشكى تۋريزم 2 مينوت
قىتاي 6G جەلىسىن سىناۋد 3 مينوت
كىم، قالاي وقىپ ءجۇر؟ 3 مينوت
قازاقستاندا بالالاردىڭ 3 مينوت
قازاقستاننىڭ اۆياتسيالى 9 مينوت
قازاقستاندا گەندەرلىك ب 9 مينوت
ازاماتتىق زاڭنامانى جار 9 مينوت
جاي بۇقارا بازارى: جايم 11 مينوت
پرەزيدەنت بالالاردى ءتو 12 مينوت
رايونىمىزدىڭ ”ءۇش سىزىق 12 مينوت
نۇر-سۇلتان مەن الماتى م 12 مينوت
تۇركيادا كوروناۆيرۋسقا 12 مينوت
شەتەلدىك جۋرناليست گەنن 12 مينوت
قازاقستاندا گەندەرلىك ب 15 مينوت
الماتىدا قالا ماڭىنا قا 15 مينوت
كارانتين كەزىندە توي تو 15 مينوت
پرەزيدەنت بالالاردى قۇت 21 مينوت
شىلدە ايىندا جيناق دەپو 21 مينوت
ەرتەڭ الاكولگە پويىز جۇ 21 مينوت
ەلوردادا جىل سايىن 30-د 21 مينوت
بريتاندىق عالىمدار كارا 22 مينوت
قىتايلىقتار جىل سوڭىنا 24 مينوت
قمدب: Call-ورتالىع 27 مينوت
قىزىلوردا وبلىسىندا 4 ج 27 مينوت
تاياۋ شىعىس جانە قىتاي 27 مينوت
بەيبىت جينالىستار تۋرال 27 مينوت
ەلورداداعى تاستاندى بال 30 مينوت
IKOMEK109: ۇيدە وتىرىپ 30 مينوت
رايونىمىزدان 4 عىلىم - 1 ساعات