ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-0471511308356 %44 %
2019-12-0566971342055 %45 %
2019-12-06000 %100 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاق گازەتتەرى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:21 - 2019/07/11



بۇگىندە ءبىلىم ىزدەپ، شەتەل اسىپ جاتقان جاستاردىڭ قاراسى قالىڭ. سولاردىڭ ءبىرى – اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى قارجىلاندىراتىن ەدمۋند ماسكي اتىنداعى گرانت يەگەرى ەرتورە ورازاي. ول الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانى نارىنقول اۋىلىندا 1977 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. 1995 جىلى نارىنقول ورتا مەكتەبىن ۇزدىك ءبىتىرىپ، ابىلاي حان اتىن­داعى قازاق حالىقارالىق قاتى­ناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسي­تەتىن تامامداعان. ەڭبەك جولىن ءارتۇرلى شەتەلدىك كومپانيالاردا اۋدارما­شىلىقتان باستاعان. 2003 جىلى اتالعان گرانتتى جەڭىپ الىپ، حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىندا ماگيسترلىك دارەجەگە وقۋعا اقش-قا اتتانادى. 
ەرتورەمەن سۇحباتتاسىپ، قۇراما شتاتتاردا ءبىلىم الۋ ەرەكشەلىگى، حالىقارالىق قاتىناستار جايلى سۇراعان ەدىك.

– نەگە ەدمۋند ماسكي اتىنداعى گرانت؟ نەلىكتەن «بولاشاق» باعدار­لاماسى ەمەس؟
– اۋەلىدە وقۋعا «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا تاپسىرعىم كەلدى. قۇجاتتارىمدى جيناپ، دايىندالدىم. قۇجات قابىلدايتىن كەڭسەگە كەلسەم، قىزمەتكەر بىردەن: «كەپىلدىككە قوياتىن جەكەمەنشىكتەگى پاتەر نەمەسە ءۇيىڭ بار ما؟» دەپ سۇرادى. ول الماتىدا نەمەسە كەز كەلگەن ءىرى قالادا بولۋى كەرەك ەكەن. اكە-شە­شەمنىڭ شالعايداعى قاراپايىم اۋىلدا تۇراتىن ءۇيى جارامادى. بۇل جاعداي ماعان اۋىر ءتيدى. ءسويتىپ، «بولاشاقتان» ءۇمىت ءۇزدىم. ول كەزدە 22 جاستاعى جاس مامانمىن. ۋنيۆەرسيتەتتى ەندى تامام­داعانمىن، جەكەمەنشىگىمدە باسپانام­ جوق.
توقتاپ قالماي، تالپىنىسىمدى ارى قاراي جالعاستىرىپ، ىزدەندىم. شەتەلدە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باسقا دا باعدارلامالار بار ەكەنىن ەستىگەندە، قۋانىپ، دەرەۋ قۇجاتتارىمدى تاپسىردىم. وزىمە امەريكا قۇراما شتاتتارى قاتتى ۇناعاندىقتان وسى ەدمۋند ماسكي اتىن­داعى ستيپەندياعا دەن قويدىم. بۇل گرانتتى جەڭىپ الۋ وڭاي بولمادى. ۇمىتكەرلەر سانى كوپ. بۇكىل قازاقستاننان 17 ستۋدەنت قانا ىرىك­تەلىپ الىناتىن. «ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن» دە­مەكشى، ءۇشىنشى مارتەدە جولىم بولىپ، جەڭىپ الدىم.
– ىرىكتەۋ كەزەڭى قالاي ءوتىپ ەدى؟
– جالپى ىرىكتەۋ ءبىر جىلعا سوزىلاتىن ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى. ءبىرىنشى كەزەڭدە بارلىق قاجەتتى قۇجاتتاردى جيناپ، اعىلشىن تىلىنە اۋدارىپ، العا قويعان ماقساتىمىز تۋرالى كولەمى ەكى بەتتەن تۇراتىن شىعارما جازدىق. ەكىنشى كەزەڭدە اعىلشىن ءتىلىن قانشالىقتى جەتىك بىلەتىندىگىڭدى ايقىندايتىن TOEFL تەستىن تاپسىردىق. ايتا كەتۋ كەرەك، مۇندا تەك سوزدىك قور جانە گرامماتيكانى ءبىلۋ ەمەس، ەستۋ ارقى­لى ءتۇسىنۋ قابىلەتىڭىز بەن دۇرىس جازا ءبىلۋ، سىني پىكىر ايتا ءبىلۋ سياقتى مۇمكىندىكتەرىڭىز دە سىنالادى.
ءۇشىنشى كەزەڭدە بەس ادامنان تۇرا­تىن كوميسسيا مۇشەلەرىمەن بەتپە-بەت اڭگىمەلەسۋدەن وتتىك. وندا ماماندى­عىڭىزعا، ماقساتىڭىزعا قاتىستى ءتۇرلى سۇراقتار قويادى. سولارعا جاۋاپ بەرۋ ارقىلى ستيپەنديانى جەڭىپ الۋعا لايىق ادام ەكەنىڭىزدى دالەلدەپ شىعۋىڭىز كەرەك.
ناتيجەسىندە تەحاستىڭ Texas A&M ۋني­ۆەرسي­تەتىنىڭ جانىنان اشىلعان اقش-تىڭ قىرىق ءبىرىنشى پرەزيدەنتى دجوردج بۋش اتىن­داعى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبىنە وقۋعا جىبەرىلدىم. «اتادان مال قالماسا دا تال قال­سىن» دەمەكشى، امەريكا پرەزيدەنتتەرى قىز­مەتتەن كەتكەننەن كەيىن وسىلاي مەكتەپ اشىپ، كەلەشەك ۇرپاققا ءبىلىم بەرەتىن جاقسى مۇرا قالدىرادى ەكەن. بۇل – وتە قۋانتارلىق جايت.
– امەريكا قۇراما شتاتتارى نەسىمەن ۇنايدى؟
– ابىلاي حان اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 2-كۋرسىندا وقىپ جۇرگەندە ارنايى ىرىكتەۋدەن ءوتىپ، امەريكاتانۋ كۋرسىن وقىدىم. ­فۋلبرايت باعدارلاماسى بويىنشا اقش-تىڭ ماڭدايالدى پروفەسسورلارى ءدارىس بەرەتىن كۋرس مەن ءۇشىن وتە قىزىق بولدى. قۇراما شتاتتاردىڭ تاريحى، مادەنيەتى مەن ادەبيەتى، ساياسي قۇرىلىمى تۋرالى پاندەردى ەرەكشە قى­زى­عۋشىلىقپەن وقىدىم. وعان قوسا اعىل­شىن تىلىندە ەركىن سويلەپ، جازۋىما ەداۋىر كومەكتەستى.
وقۋ بارىسىندا پروفەسسورلارمەن دوستىق قارىم-قاتىناستا بولدىق. وسى كۇنگە دەيىن بايلانىسىمىزدى ۇزبەي كەلەمىز. ساباقتان تىس كەزدە، دەمالىس كۇندەرى ولارعا اسەم قالامىز الماتىنىڭ كورىكتى جەرلەرىن، ساياباقتارىن ارالاتىپ، مادەني وشاقتاردى زيارات ەتۋگە سەپتىگىمدى تيگىزۋ، بار بىلگەنىمدى ايتىپ، ءتۇسىندىرۋ ارقىلى قولىمنان كەلگەنشە كومەگىمدى كورسەتە ءبىلدىم. اۋىلدىق ومىرگە قىزىعاتىندارىن قالا سىرتىنداعى قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ۇيىنە اپارىپ، قازاقتىڭ داستارقانىنان ءدام تاتقىزدىم. ولاردىڭ دا ءبىزدىڭ ەلگە، مادەنيەتكە، تابيعاتقا دەگەن قىزىعۋشىلىعى بار ەكەنىن بايقاپ، ساپارلارىنىڭ ءسال دە بولسا قىزىقتى وتۋىنە سەپتىگىمدى تيگىزۋگە تىرىسىپ ءجۇردىم. بىردە ءبىر توپتا وقيتىن مۇرات ەسىمدى دوسىم سونداي شەتەلدىك پروفەسسوردى قوي سويىپ، قوناق قىلدى. داستارقانعا تاباق تارتىلعاندا سول قويدى ءوزىم قالاي سويىپ، ەت جايمالاعانىمدى اعىلشىن تىلىندە ءتۇسىندىرىپ بەردىم. پروفەسسور تاڭ-تاماشا قالعان ەدى.
سونداي دوستىق لەبىزدىڭ ارقاسىندا بولار، امەريكا تاريحىنان ءدارىس بەر­گەن تاريح عىلىمىنىڭ دوكتورى دونالد مارتي اقساقال­مەن بايلانىستى ۇزبەي ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى حات-حابار الماسىپ تۇراتىنبىز. 2003-2005 جىلدار ارالىعىندا تەحاستا­ ماگيستراتۋرادا وقىپ جۇر­گەندە سول كىسى ينديانا­ شتاتىنا شا­­قىرىپ، ءبىر اپتا بويى قو­ناق قىلدى، وتباسىمەن تا­نىس­تىردى. ول كۇن­دەردى­ ەشقاشان ۇمىتپايمىن.
– ماگيس­تراتۋرادا­ زەرت­تەۋ تاقىرى­بىڭىز قانداي بولدى؟­
– سول ستيپەنديا­عا­ تاپسىرعان 2003 جىلى ەسسەمدە تاقىرىبىمدى «قاقتىعىس­تاردى رەتتەۋ» دەپ بەلگىلەگەنمىن. وقۋ بارىسىندا قاقتىعىستاردىڭ شىعۋ تاريحى،­ ولاردى شەشۋ جانە قاقتىعىستاردان كەيىنگى كەزەڭ قىزىعۋشىلىعىمدى وياتتى. قۇپيا قوعامداردىڭ جوسپارىن ەسەپكە الماي-اق قويعاننىڭ وزىندە ۇستىمىزدەگى عاسىردا قاقتىعىستار نەمەسە ولاردىڭ شىعۋ ءقاۋپى ايتارلىقتاي ارتا ءتۇستى. جالپى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق، ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاڭارتۋلار، جاڭا تەحنولوگيالار وتە قىزىق.
– حالىقارالىق قاتىناستار مامان­دىعىن اقش-تا وقۋدىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟
– اقش ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى الەمدىك ارەنادا الپاۋىت مەملەكەت رەتىندە ورنىعىپ، جاڭا الەمدىك ءتارتىپ ورناتۋدا­ بەلسەندى ويىنشى بولا ءبىلدى. الەم ەكى پوليۋسكە­ بولىنگەن بولسا، سونىڭ بىرەۋىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان جەتەكشى مەملەكەت بولىپ قانا قويماي، ءارتۇرلى ستسەناريلەردى جاساپ، جۇزەگە اسىرا بىلگەن مەملەكەت. مەن بۇل جەردە بەيتاراپ كوزقاراسپەن قارايمىن، تەك قانا فاكتىلەردى كەلتىرگىم كەلەدى. ءىرى حالىقارالىق ۇيىمدار سول اقش جەرىندە نەمەسە سونىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعاندىعى الەمگە ايان. ياعني سول ساياسي تەحنولوگيالاردى ويلاپ تاۋىپ، حالىقارالىق قاتىناستار عىلىمىنداعى تەوريالاردى دۇنيەگە اكەلگەن دە سول امەريكالىق عالىمدار. بۇۇ، دۇنيەجۇزىلىك بانك، حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى سياقتى ءىرى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ شتاب پاتەرلەرىنە قۇشاعىن اشا بىلگەن ەل، ارينە، قىزىقتىرادى ءارى سونداي ۇيىمداردى تەرەڭىرەك زەرتتەۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەرەكشەلىكتەرگە كەلەر بولساق، مامان تاپ­شىلىعى دەگەن ۇعىم مۇلدەم جوق. 1995 جىلى الماتىدا وقىپ جۇرگەنىمدە «حالىقارالىق قاتىناستار تەورياسى» پانىنەن كوكپ تاريحىنان زەينەتكەر جاسىنا جەتكەن كىسى ساباق بەرگەن. ال بۋشتىڭ مەكتەبىندە بىزگە ءدارىس بەرگەن وقىتۋشىلاردىڭ قاتارىندا بۇرىنعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەر (2001-2004 جىلدارى اقش-تىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى لارري ناپپەر «امەري­كانىڭ قازىرگى زامانعى ديپلوماتياسى» كۋرسىن وقىدى)، بۇرىنعى اسكەري گەنەرالدار، مەملەكەتتىك دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى دە بولدى. وسىنداي ماماندار ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ، باستان وتكەن وقيعالاردى مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ ءدارىس بەرسە، وقۋ پروتسەسى الدەقايدا قىزىقتى بولادى.
– امەريكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەگى ءبىلىم جۇيەسى قانداي؟
– قىسقا قايىرىپ ايتار بولسام، ەركىن، تاڭدامالى، شاكىرتتەر­دىڭ سۇرانىسىنا، قاجەتتىلىگىنە نەگىزدەلگەن. ەركىن دەگەنىم، ستۋدەنت­تەردىڭ ساباقتان قالماي، كەشىكپەي، قازداي ءتىزىلىپ وتىرۋى مىندەتتى ەمەس. باستىسى­ – ولار قامتىلعان تاقىرىپ­تاردى تولىق تۇسىنسە، تۇسىنبە­گەندەرىن پروفەسسورلارىنان قابىلداۋ كۇندەرىندە كەلىپ سۇراسا، ىزدەنسە بولعانى. تاڭدامالى دەگەنىم، ايتالىق ۇزىن سانى 20 ءپان وقىتىلۋى كەرەك بولسا، ونىڭ جارتىسى مىندەتتى، ەكىنشى جارتىسى تاڭدامالى، ياعني 5-6 بالامادان اركىم ءوزىنىڭ بولاشاق ماماندىعىنا قاجەتتىرەك دەپ ساناعانىن تاڭدايدى. شاكىرتتەر قاجەتتىلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن دەگەنىم، شاكىرتكە بولاشاق ساراپشى مامان، ەرتەڭ ءبىر كەرەمەت جاڭالىق اشاتىن ادام دەپ قارايدى. سول سەبەپتەن دە ولاردىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامنان تاعايىندالعان 1-2 كەڭەسشىسى بولادى. ول كەڭەسشىلەر – تەك قانا ديسسەرتاتسيا جازۋ كەزىندە ەمەس، وقۋ باستالعان كۇننەن ستۋدەنت وقۋىن ءبىتىرىپ، ديپلومىن العانشا بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا كومەكتەسەتىن ادام.
اقش – عىلىمي-زەرتتەۋلەرگە بولى­نەتىن قا­راجات كولەمى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇرعان مەملەكەت. وقىتۋ جۇيەسىندەگى ەرەك­شە­لىكتەر جەتەرلىك. مىسالى، ءقازىر ءبىزدىڭ ءبىلىم وشاقتارى دا قولدانىپ جۇرگەن «اكادەميالىق ۇتقىرلىق» دەگەن ۇعىم سول باتىستان كەلگەن.­ ول بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتەر الەم بويىنشا­ وزدەرىنە سەرىكتەستەر ىزدەيدى. ءسويتىپ، شاكىرتتەرىن باسقا ۋنيۆەرسيتەتتەردە (باسقا ەلدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە دە) ءبىر سەمەستر ­نەمەسە ءبىر جىل وقۋعا جىبەرەدى. بۇل ولاردىڭ ءبىلىم-عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تۇسەتىنى انىق.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە، وقىپ، زەرتتەپ جاتقان سالا بويىنشا ءبىلىم تەك قانا تەوريالىق تۇرعىدان قارالىپ قويماي، پراكتيكا جۇزىندە دە سىنالادى. ول ءىس جۇزىندە بولماسا دا، سيمۋلياتسيا، ويىن تۇرىندە دە جۇزەگە اسادى. مىسالى، مەنىڭ ماماندىعىم بويىنشا وقۋ بارىسىندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىستارىن وتكىزۋ، پرەزيدەنتكە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولىپ ۇسىنىستار جازۋ، جۋرناليستەرمەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسيالارىن وتكىزۋدەگى قيىندىقتاردى مۇمكىندىگىنشە شىنايى كەلتىرە وتىرىپ ويىندار وتكىزىپ، سول بويىنشا دا باعالانعانبىز. ويىنعا پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇراممەن عانا شەكتەلىپ قويماي، مامان-ساراپشىلاردى قاتىستىرىپ، بارلىعىن ۆيدەوتاسپاعا جازىپ، ارتىنان تالداۋ جاساۋ دا ەرەكشە اسەر بەرەدى. وسىدان كەيىن تەوريا مەن پراكتيكانىڭ قاتار جۇرگەنى قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىندىك. جۇمىس بەرۋشىلەر لايىقتى، بىلىكتى ماماندار دايارلانعانىن قالاسا، ەلىمىزدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن بارلىق ءبىلىم وشاقتارىمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارۋلارى كەرەك. سەبەبى بۇگىنگى ستۋدەنت­ – ەرتەڭگى مامان.
جالپى ءبىلىم بەرۋ سالاسى تەرەڭ وزگەرىستەردى باستان كەشىرۋدە. ساندىق تەحنولوگيالار، نەشە ءتۇرلى مەسسەندجەرلەر، بەينەكورىنىستەردى اركىم تۇسىرە الۋى، ونى جەدەل كوپتەگەن ادامعا تاراتا ءبىلۋى سياقتى ءوزىمىز باستان كەشىرىپ وتىرعان وزگەرىستەر ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىن جاڭارتۋعا ماجبۇرلەپ جاتىر. ۋاقىت وتكەن سايىن وسىدان 10 نەمەسە 20 جىل بۇرىنعىداي ءتورت نەمەسە بەس جىلعا سوزىلاتىن، بارلىعىن ءبىر عيماراتقا جيناپ الىپ وقىتاتىن ءادىس ەسكىرگەندىگىن كورىپ كەلەمىز. ۇزاقتان وقۋ، ياعني قاي قالادا تۇرساڭىز دا ءبىلىم الۋ ءۇشىن باسقا جاققا كوشىپ بارۋدىڭ قاجەتى دە تومەندەي تۇسۋدە.
ەڭ الاڭداتاتىنى – جاڭا داعدىلاردى قاجەت ەتەتىن جاڭا ماماندىقتاردىڭ پايدا بولۋى. ماماندىقتار كلاسسيفيكاتورىنا كوز سالساق، كەيبىر ماماندىقتارعا دەگەن سۇرانىس ازايىپ كەلەدى. مىسالى، الماتىنىڭ وزىندە باياعىداعىداي تاكسوپاركتەر جوق، قوناقۇيلەردىڭ باسەكەلەستەرى كوبەيدى، پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى جۇمىسىنىڭ ءبىراز بولىگى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن اۋىستىرىلدى. Call-ورتالىقتار جۇمىس كۇشى ارزان ەلدەرگە، ارزان قالالارعا كوشىرىلۋدە. ايتا بەرسەك، مىسالدار كوپ. وسىنىڭ بارلىعى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسى. دەمەك، ۋاقىت تالابىنا ساي، كوشپەن بىرگە ىلگەرىلەۋىمىز كەرەك. زامان اعىمىنا ىلەسىپ، بەيىمدەلە بىلسەك ونىڭ پايداسىن كورەمىز، بەيىمدەلە الماساق جوعالتارىمىز كوپ.
ءبىلىم سالاسىندا قۇندىلىعىن جوعالتپاي­تىن ءبىر نارسە بار. ول – عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ، زەرتحانالاردا سىناقتار جاساۋ. زەرتحانالاردا سىنالعان ءونىم نەمەسە قىزمەت تۇرلەرى عانا ومىرشەڭ بولماق. تەك ىزدەنىس بار جەردە عانا دامۋ بولادى.
– بۇگىندە الەم ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستارى جونىندە ويىڭىز قانداي؟ الداعى ون جىلدا قانداي وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن؟
– بۇگىنگى الەم وتە تۇراقسىز. كوپپو­ليارلى الەمدە قاقتىعىستار جيىلەۋدە. كۇتپەگەن جەردەن ءتۇرلى قاۋىپ-قاتەرلەر بوي كورسەتۋدە. سول سەبەپتى حالىقارالىق قاتىناستاردا نىق سەنىم­مەن ءبىر نارسەنى ايتۋ وتە قيىن. ساندىق تەحنولوگيالار، ينتەرنەتتىڭ بارشاعا ورتاقتىعى، الەۋمەتتىك جۇيەلەردىڭ ءاربىر ازاماتتىڭ ومىرىنە كىرۋى دە حالىقارالىق ساياساتقا، حالىقارالىق قاتىناستارعا دا اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. اقپاراتتىڭ ساناۋلى سەكۋندتاردا الەمگە تاراۋى­ بۇرىنعىداي كوپ نارسەلەردى جاسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. بۇل – جاقسى جاعى. ال جاعىمسىز جاعى – الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ تەرىس پيعىلدا، ارام ويلارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولدانىلۋى دا ساياساتتا ورىن الىپ وتىر.
مەنىڭشە، ۆيرتۋالدى كەڭىستىكتە بولسا­ دا ارالاسىپ ءومىر ءسۇرۋ قاقتىعىستاردى ازايتا­ تۇسەدى. Uber، Ebay، Alibaba ادامداردى كاسىپكەرلىككە باۋلۋدا. ءبىلىم سالاسىنا كەلەر بولساق، Google، Youtube ارقىلى ءبىلىمىمىزدى جەتىلدىرۋگە بولادى. وسىنداي جەتىستىكتەردىڭ ارقاسىندا حالىقتار اراسىنداعى قاتىناس تا جاقسارا تۇسەدى دەگەن ويدامىن. قىرعيقاباق سوعىس نەمەسە ەكى پوليارلى الەم كەزىندەگى باسشىلار ساياسي ساحنادان كەتىسىمەن، جاڭا ۇرپاق كەلىپ، مادەنيەتتى تۇردە باسەكەلەستىك، سوعىسسىز، قانتوگىسسىز زامان ورنايدى دەپ سەنەمىن. كەلىسپەۋشىلىكتەن تۋىندايتىن قاقتىعىستار تەك ەكونوميكالىق قىسىم جاساۋ ارقىلى عانا جاسالۋى مۇمكىن. شىنتۋايتىندا بۇل دا قاتتى سوققى، قىرىپ-جويۋسىز-اق ەسەپ ايىرىسۋعا بولادى. جاڭا بۋىن وكىلدەرى زامان تالاپتارىنا بەيىمدى ءارى ىزدەنىمپاز بولعاندىقتان، جاڭا، جاقسى وزگەرىستەردى تەزىرەك جۇزەگە اسىراتىندىعىنا سەنىمىم مول.
الداعى ون جىلدا روبوتيزاتسيا، ساندىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا وراي مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردا دا جاعىمدى وزگەرىستەر بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

– ءار ۇلتتىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىكتەرى بولادى عوي. مىسالى، «قازاق – قوناقجاي حالىق» دەيمىز. امەريكالىقتاردىڭ سىزگە اسەر ەتكەن قاسيەتى قانداي؟ ولاردان نە ۇيرەنۋگە بولادى؟
– امەريكالىقتاردىڭ دا ۇيرەتەرى كوپ. ­ارمانداۋ، قيىندىقتارعا مويىماي، بولاشاققا سەنىممەن قاراۋ، تاباندىلىق – ماعان ۇنايتىن قاسيەتتەرى. قاراپ تۇرساڭىز الۋان ءتۇرلى ۇلت، مادەنيەت وكىلدەرى سىيىسىپ، جاقسى ءومىر سۇرەتىن قوعامدا جاعىمدى نارسەلەر كوپ. امەريكالىقتار – مەڭزەگەنىن ناقتى ايتادى جانە سوزبەن ايتقانىن ىسكە اسىرا بىلەتىن حالىق. ولارعا بەيرەسميلىك قاسيەت ءتان. جۇمىستاعى باسشىڭىز كوفەحانادا، ءدامحانادا سىزبەن بىردەي كەزەكتە تۇرادى، ءوز كەزەگىن كۇتەدى، بىرلەسىپ اتقاراتىن شارا بولسا، بارلىعىمەن بىردەي ارالاسىپ، ءوز قولىمەن جۇمىس ىستەيدى. كەشكىسىن جۇمىستان كەيىن سىزبەن بىرگە مەيرامحاناعا بارىپ، ەركىن اڭگىمەلەسىپ قايتا الادى. قاتاڭ ءبىر قاتىپ قالعان «باسشىلار بولەك، قىزمەتكەرلەر بولەك» دەگەن ۇعىم جوق.
تاعى ءبىر جاقسى قاسيەتتەرى – ولاردىڭ ادىلەتتىلىككە دەگەن كوزقاراسى. «ۋادە – قۇداي ءسوزى» دەگەن قازاقتىڭ ماقالىن وسى بىزدەن گورى امەريكالىقتار مىقتىراق ۇستاناتىن سياقتى. مىسالى، ءسىز زاڭگەرمەن نەمەسە دارىگەرمەن كەزدەسۋگە ساعات 4-كە جازىلساڭىز جانە سول ۋاقىتقا ءبىر جوعارى لاۋازىمدى بىرەۋ قوڭىراۋ شالىپ كەزدەسكىسى كەلسە، جاڭاعى زاڭگەر نەمەسە دارىگەر ءسىزدىڭ ۋاقىتىڭىزدى وپ-وڭاي ءوز بەتىنشە اۋىستىرا المايدى نەمەسە «باسشىلىق شاقىردى» دەپ كەتىپ قالمايدى. كىم بولسا دا، جازىلعان ۋاقىتىنداعى كەزدەسۋگە كەلەدى. كەزەك – بارلىعىنا بىردەي. زاڭعا دەگەن قۇرمەت ەرەكشە. زاڭدى بۇزعان شەنەۋنىك تە، وليگارح تا، قاراپايىم ادام دا تولىقتاي ايىپپۇلىن تولەيدى، جازاسىن الادى. ەركىن ويلاۋعا، ويىڭدى اشىق ايتۋعا، جازۋعا، ساۋاتتى سىن ايتۋعا ەشكىم تىيىم سالا المايدى. باسقالاردىڭ قۇقىن بۇزباي، زاڭ ­اياسىندا ويىڭمەن بولىسۋگە، ونى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بار.
مەنىڭشە، تەك وسىنداي قۇندىلىقتارى بار ەلدە عانا ەركىن ويلاپ، ويلاعان جوبالارىڭدى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. وسىدان كەيىن نەگە Google، Facebook، Uber، Amazon، ت.س.س. كومپانيالار اقش-تا دۇنيەگە كەلدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابۋعا بولاتىن سياقتى.
– امەريكادا ءبىلىم الىپ، جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قازاق جاستارى كوپ. ولارمەن بايلانىس­تاسىز با؟ امەريكالىقتار قازاقستاندىقتاردى قالاي قابىلدايدى؟
– جىلدان-جىلعا ءتۇرلى گرانتتىق جوبامەن، ءوز قاراجاتىنا وقۋعا نەمەسە جۇمىس ىستەۋگە، قىدىرۋ ءۇشىن اقش-قا بارىپ جاتقان جاستار كوبەيۋدە. ءوزىم 2013 جىلدان باستاپ اعىلشىن جانە باسقا دا سۇرانىسقا يە تىلدەردى وقىتاتىن، IELTS، TOEFL تەستەرىن تاپسىرۋعا دايىندىق كۋرستارىن وتكىزەتىن جانە اۋدارما جاسايتىن ورتالىق اشقانمىن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىراز ستۋدەنتىم ءتۇرلى گرانتتاردى يەلەنىپ، ءقازىر الەمنىڭ ءار تارابىندا ءبىلىم الىپ جاتىر. بايلانىسىمىزدى ۇزبەيمىز، ارينە.
امەريكالىقتار وتە اشىق، اقكوڭىل حالىق. ولار باسقا ەل، باسقا مادەنيەت وكىلدەرىنە قىزىعۋشىلىقپەن قارايدى. تانىسىپ، سويلەسە باستاساڭىز، ەلىڭىز، ءتىلىڭىز، جالپى مادەنيەتىڭىز تۋرالى بىلگىسى كەلىپ تۇرادى. جاسىراتىنى جوق، باسىم بولىگى قازاقستان تۋرالى كوپ بىلە بەرمەيدى، كارتادان كورسەتكەندە عانا جەر اۋماعىنىڭ ۇلكەندىگىن كورىپ تاڭدانادى.
– ءقازىر نەمەن اينالىسىپ ءجۇرسىز؟
– قازىرگى تاڭدا كەڭ قانات جايا باستاعان جاقسى ماماندىقتاردىڭ ءبىرى – فريلانسەرمىن. 1996 جىلدان بەرى ەرمەك ەتكەن اۋدارما جاساۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم بار. سول ءحوببيىمنىڭ ارقاسىندا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۋرالى «جۇلدىزدار توعىسقاندا» (تاك سلوجيليس زۆەزدى) اتتى كوركەم فيلمدە ەلباسىنىڭ جەكە اۋدارماشىسىنىڭ ءرولىن وينادىم. بۇل دا ­ومى­رىمدە جارقىن ەستەلىكتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالدى.
اۋدارما جاساۋ دا – وتە قىزىق ءارى تانىمدى جۇمىس. ءبىلىمىڭ جەتىلەدى، ءوي-ورىسىڭ كەڭەيەدى. كوپتەگەن اداممەن تانىسىپ، دوستىق قارىم-قاتىناس ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەندى كۇندەلىكتى ومىرگە قاجەتتى موبيلدىك قوسىمشالار تەز ارادا قازاق تىلىنە اۋدارىلسا دەگەن ارمانىم بار.

سۇحباتتاسقان 
اسەل سارقىت



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=6&id=1021831

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


پرەزيدەنتتىڭ گەرمانياعا 1 مينوت
تيانشان تورى 2 مينوت
قار، كوكتايعاق، بوران – 7 مينوت
European Council meetin 22 مينوت
中国哈萨克语广播网 22 مينوت
قازاقستاندىقتاردىڭ قاي 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
تەاتر ونەرى جونىندەگى ك 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
فەرمەرلەردىڭ نارازىلىعى 1 ساعات
ميراس مۇقاش «AQTÓBE» ت 2 ساعات
ينۆەستور رەتىندە كەلەتى 2 ساعات
گەرمانيامەن ءبىلىم بەرۋ 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
الماتىدا ونكولوگتار امە 2 ساعات
اقپارات ءمينيسترى قازاق 2 ساعات
مەركەل: گەرمانيا قازاقس 2 ساعات
ەلوردادا تازالىققا ايرى 2 ساعات
ءبىرقاتار وڭىردە اۆتوجو 2 ساعات
ەلوردانىڭ ءاربىر بەسىنش 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
رەسەي مەن ۋكراينا شيەلە 2 ساعات
New benefits for small 3 ساعات
پاتەر كەزەگىنەن شىعارىل 3 ساعات
ءابىش كەكىلبايۇلى ۇلتتى 3 ساعات
ديماش قۇدايبەرگەن رەسەي 3 ساعات
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
بەلارۋستە پرەزيدەنت اكى 3 ساعات
ازەربايجاندا كەزەكتەن ت 3 ساعات