نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 14:00 - 2021/04/07

Нақты Көзі: http://islam.kz/kk/articles/islam-jane-otbasy/buginde-adal-jolmen-tabys-tabu-en-ulken-gibadat-sanalady-3441/

بۇگىندە ادال جولمەن تابىس تابۋ ەڭ ۇلكەن عيبادات سانالادى

ء

ابۋ ابباس نيحاۋەندي دەگەن كىسىنىڭ ساۋدامەن اينالىساتىن قالتالى شاكىرتى بولىپتى. ول ءبىر كۇنى ۇستازىنا كەلىپ، زەكەتىن كىمگە بەرگەننىڭ ابزال بولاتىندىعىن سۇرايدى. ءابۋ ابباس ء(قۇدديسا سيررۋھ):

«كوڭىلىڭ كىمدى قالاسا، سوعان بەر!» - دەيدى.

جاۋابىن الىپ كەتكەن شاكىرت جول ۇستىندە قايىر سۇراعان ءبىر سوقىردى كورەدى. كوڭىلى سوعان جىليدى دا ءبىر كەسە التىندى وعان ۇسىنادى. كەسەنى قولىمەن سيپالاعان سوقىر، قۋانىپ كەتىپ قالادى. ەرتەڭىندە سول جەردەن ءوتىپ بارا جاتىپ، بۇدان ءبىر كۇن بۇرىن زەكەت بەرىلگەن سوقىردىڭ باسقا ءبىر سوقىرمەن سويلەسىپ تۇرعانىن كورەدى. ونىڭ:

«كەشە ماعان ءبىر مىرزا تۋرا ءبىر كەسە التىن بەردى. شاراپحاناعا بارىپ، ءبىر جاقسى راحاتتاندىم» - دەگەنىن ەستيدى.

بۇل جاعداي شاكىرتتىڭ جانىن اۋىرتىپ، كوڭىلىنە قاياۋ تۇسىرەدى.

تۋرا ءابۋ ابباس حازىرەتكە بارىپ، وقيعانى ايتا بەرگەندە، ءابۋ ابباس ونىڭ سويلەۋىنە مۇمكىندىك بەرمەي، ءوزى ساتقان مالاقايىنىڭ اقشاسىن اللا ريزاسى ءۇشىن ساداقاعا بەر دەپ قولىنا ۇستاتىپ جاتىپ وعان:

«الدىڭنان شىققان العاشقى ادامعا وسى اقشانى بەر! - دەپ ەسكەرتەدى.

شاكىرت ەشتەڭە ايتا الماي، بەرىلگەن تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن شىعادى. ۇستازىنىڭ ايتۋى بويىنشا، الدىنان كەزىككەن العاشقى ادامعا الگى اقشانى بەرەدى. ءبىراق، ءىشىن قۋىرعان قىزىعۋشىلىقتان ول ادامنىڭ سوڭىنان باقىلاي باستايدى. ول ادام قالانىڭ شەتكى اۋدانىنىڭ بىرىنە بارىپ، ءبىر ۇيىندىگە كەلەدى. سوسىن كيىمىنىڭ استىنان ولگەن ءبىر كەكىلىكتى شىعارىپ جەرگە قويادى. ول تۋرا سول جەردەن كەتەر كەزدە، الگى شاكىرت الدىنان شىعىپ ودان:

- ەي، جىگىت! اللا ءۇشىن شىنىڭدى ايتشى؟ بۇل نە جاعداي؟ انا ولگەن كەكىلىك نە؟ - دەپ سۇرايدى. الگى ادام وزىنە اقشا بەرگەن كىسىنىڭ كۇتپەگەن جەردەن الدىنان شىعا كەلگەنىنە تۇتىعىپ:

- جەتى كۇننەن بەرى، ەشتەڭە تاۋىپ، بالا-شاعاما بەرە المادىم. ايەلىم ەكەۋمىز سابىر ەتتىك. ءبىراق، بالالارىم اشتىققا شىدامادى. سويتسە دە تىلەنىپ، ادامداردان ءبىر نارسە سۇراۋ، ەشقاشان قولىمنان كەلمەيتىن ءىس ەدى. مىڭداعان قيىنشىلىق ىشىندە تىربانىپ جۇرگەندە، سەن كورگەن، شىرۋگە اينالعان ءولى كەكىلىكتى تاپتىم. ءماجبۇر بولعاندىقتان ونى بالالارىما جەگىزۋگە اپارماق بولدىم. ىشىمنەن اللاعا: «ۋا، رابب، ماعان كومەكتەس!» - دەپ جالبارىنىپ جۇرگەندە، سەن كەلىپ اقشا بەردىڭ. مەن دە راببىما شۇكىرشىلىك ەتىپ، الگى جەۋگە كەلمەيتىن ولەكسەنى قوقسىققا تاستادىم. ەندى بازارعا بارىپ، بەرگەن اقشاڭا جەيتىن بىردەڭە الام - دەپ ءتۇسىندىرىپ بەردى.

بۇل جاعدايعا تاڭدانعان شاكىرت دەرەۋ ۇستازى ءابۋ ابباس حازىرەتتىڭ قاسىنا كەلەدى. حازىرەتى ءپىر، ول سوزىنە باستاماي جاتىپ:

- بالام! دەمەك، سەن تابىسىڭا كۇماندى جانە حارام نارسەنىڭ ارالاسىپ-ارالاسپاعانىنا كوڭىل بولمەگەنسىڭ. سول سەبەپتى، زەكەتىڭ شاراپقا كەتتى. ويتكەنى، تابىلعان تابىس، قايدان جانە قالاي تابىلسا، سولاي كەتەدى. سەنىڭ ءبىر كەسە التىنىڭا، مەنىڭ ءبىر عانا اقشامنىڭ تەڭ كەلۋى جانە تازا نيەتتى ادامنىڭ قولىنا ءتيۋىنىڭ ءمانى - ادال جولمەن تابىلعاندىعىنان - دەپ ايتادى.

ء

بىر ادامنىڭ پاك كوڭىلدى، ىقىلاستى جانە تۋرا جولدا بولعاندىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ونىڭ ىستەگەن عيباداتتارىنان گورى، سول عيباداتتارىن قانداي كوڭىل كۇيىمەن جاساعاندىعىنا قاراۋ كەرەك. ياعني، اسىرەسە، ىس-ارەكەتتەرىنىڭ يسلام احلاعىنا ساي، نە، ساي ەمەستىگىنە، حالال، نە، حالال ەمەستىگىنە كوڭىل ءبولۋ كەرەك.

ماسەلەن، حازىرەتى ومار (رادياللاھۋ انھۋ) قاسىنداعىلاردىڭ ءبىرى وزگە بىرەۋدى ماداقتاعاندا، ماقتاعان ادامنان:

«سەن ونىمەن بىرگە كورشى، ساپارلاس نەمەسە ساۋدالاس بولدىڭ با؟» دەپ ءۇش نارسەنى سۇراعان ەدى.

الدىنداعى ادام ۇشەۋىن دە ىستەمەگەندىگىن ايتقاندا ول:

«ولاي بولسا، ونى ماقتاما. ويتكەنى، سەن ونى لايىقتى تۇردە تانىمايسىڭ!» - دەدى.

سول ءۇشىن سۋفيان ءساۋري ء(قۇدديسا سيررۋھ):

«ادامنىڭ ءدىندارلىعى، نانىنىڭ حالالدىعىنا قاراي» - دەگەن.

ء

بىر كۇنى وعان (سۋفيان ساۋريگە) ءبىر كىسى:

«تاقسىر! نامازدى ءبىرىنشى ساپتا وقۋدىڭ ابزالدىعىن ايتاسىز با؟» - دەگەندە، وعان:

«باۋىرىم! سەن نانىڭدى قايدان تاباسىڭ. سوعان كوڭىل ءبول! تابىسىڭ حالال بولعاننان سوڭ، قاي ساپتى قالاساڭ سول ساپتا تۇرىپ ناماز وقى. ول جايىندا ساعان ماجبۇرلىك جوق» - دەپ جاۋاپ بەرگەن.

ساۋدادا تابىستى حالالدان تابۋعا كوڭىل ءبولىپ، وعان حارام ارالاستىرماۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن بەرەكەتىن مارقۇم اكەم مۇسا مىرزا ء(قۇدديسا سيررۋھ) مىنا وقيعامەن تۇسىندىرەتىن:

«مۇسىلمان ەمەس ءبىر كورشىمىز بار ەدى. كەيىننەن مۇسىلمان بولدى. ءبىر كۇنى ودان ھيداياتقا كەلۋ سەبەبىن سۇراعانىمدا، ول:

- اجىبادەمدە (تۇركيا) موللا رابي دەيتىن ءبىر كورشىمنىڭ ساۋداداعى كوركەم مىنەزىنىڭ ارقاسىندا مۇسىلمان بودىم - دەپ، ءارى قاراي بىلاي دەپ اڭگىمەلەپ بەردى:

كورشىم موللا ءرابي ءسۇت ساتىپ كۇن كورەتىن ادام ەدى. ءبىر كۇنى كەشكىسىن بىزگە كەلىپ:

- الىڭىز، بۇل ءسۇت سىزدىكى! - دەدى.

تاڭ قالىپ:

- قالايشا؟ مەن سىزدەن ءسۇت سۇراعام جوق قوي! - دەدىم.

ول نازىك، سىپايى ادام:

- مەن سيىرلارىمنىڭ بىرەۋىنىڭ ابايسىزدا ءسىزدىڭ باققا كىرىپ جايىلعانىن كوردىم. سول ءۇشىن بۇل ءسۇت سىزدىكى. جانە دە، ول جانۋاردىڭ بويىنان الگى جەگەن ءشوبىنىڭ ءنارى جويىلعانعا دەيىن (جەگەن شوپتەرىنىڭ دەنەسىنەن تولىقتاي ارىلعانعا دەيىنگى) سۇتتەرىن سىزگە الىپ كەلىپ تۇرام - دەدى.

مەن:

- سول دا ءسوز بولىپ پا؟ جەگەنى ءشوپ ەمەس پە؟ كەشىردىم! - دەسەم دە، موللا ءرابي:

- جو-جوق، ولاي بولمايدى! ونىڭ ءسۇتى ءسىزدىڭ اقىڭىز! - دەپ جانۋاردىڭ بويىنان جەگەن ءشوبى تازارعانعا دەيىن، ونىڭ ءسۇتىن بىزگە اكەلىپ تۇردى.

مىنە سول مۇباراك ادامنىڭ بۇل ءىسى ماعان ەرەكشە اسەر ەتتى. ناتيجەسىندە كوزىمدەگى ناداندىق پەردەسى اشىلىپ، ىشىمە ھيدايات ساۋلەسى ءتۇستى. وز-وزىمە:

«مۇنداي كوركەم ادەپتى ادامنىڭ ءدىنى - البەتتە ەڭ ۇلىق ءدىن. مۇنداي سىپايى، ادال، كامىل جانە پاك ادامداردى تاربيەلەگەن ءدىننىڭ تۋرالىعىنان كۇماندانۋعا بولماس!» - دەپ ءشاھادات كاليماسىن ء(تىلىمدى كاليماعا كەلتىرىپ) مۇسىلمان بولدىم».

بۇل حيكمەتتى قيسسالار حالال تابىس پەن حارام تابىس ماسەلەسىندە قانشالىقتى مۇقيات جانە اباي بولۋىمىز كەرەكتىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى. ويتكەنى، حالال تابىس تاقۋالىقتىڭ نەگىزگى شارتتارىنا جاتادى. وسىعان بايلانىستى حاديس شاريفتە:

«ادال، دۇرىس جانە سەنىمدى ساۋداگەر پايعامبارلارمەن، شىنشىلدارمەن جانە شەيىتتەرمەن بىرگە بولادى» - دەلىنگەن. (تيرميزي، ءبۇيۋ 4) .

ويتكەنى، پايعامبارلار، تۋراشىلدار جانە شەيىتتەرمەن بىرگە بولۋ ابىرويىنا يە بولعان نازىك كوڭىلدى ساۋداگەرلەر - اينالاسىنا شاتتىق پەن بەرەكەتتىڭ كورىنىسى بولۋلارىمەن قاتار، دۇنيەلىك جانە اقىرەتتىك باقىتقا دا يە بولادى. ال، دۇنيەقورلىققا جەڭىلىپ قالعاندار بۇل الەمدە داۋرەن ءسۇرىپ جاتقان سياقتى كورىنگەنىمەن، ماڭگى الەمنىڭ ماڭگى بەيشارا پاقىرى بولۋدان وزدەرىن قۇتقارا المايدى.

راسۋلۇللاھ (ساللاللاھۋ ءالايھي ءۋا ءساللام) تاعى ءبىر سوزىندە:

«ادام مالدى حارامنان، نە، حالالدان تاپقاندىعىنا كوڭىل بولمەيتىن زامان بولادى»  - دەگەن.(بۇحاري، ءبۇيۋع 7، 23)

قىسقاسى، حاديس شاريفتە يشارات ەتىلگەن ناداندىق ەتەك العان مىنا زاماندا حالال جولمەن تابىس تابۋ - ەڭ ماڭىزدى ماسەلە جانە ەڭ ۇلكەن عيبادات بولىپ تابىلادى.

وسى ۇلكەن عيباداتتى ورىنداپ، اللانىڭ امىرىنە مويىنسۇنعان جانە ونىڭ تاعدىرىنا ريزاشىلىق تانىتقان جۇرەكتەر - تىكەندەر اراسىنداعى ءتۇرلى-تۇستى شەشەك اتقان گۇلدەر ىسپەتتەس قايىر مەن بەرەكەتتىڭ ءتامسىلى بولادى. كەرىسىنشە، حارام مەن كۇماندى نارسەلەرگە بوي الدىرعان جۇرەكتەر - تىكەندەرگە ارالاسىپ مىڭداعان جاماندىقتىڭ قاينار كوزى نە ءتىپتى بۇزاقىلىقتىڭ ۇياسىنا اينالادى. وندايدان اللا ساقتاسىن! ءامين!

«تاساۆۆۋف» اتتى كىتاپتان الىندى.
اۆتورى: و.ن.توپپاش.
«حيكمەت» باسپا ءۇيى، الماتى 2014 ج.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1384749

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

جۇرەگىڭ قۇلشىلىقپەن تاز 5 ساعات
توڭمويىن ناپسىمەن ورازا 2 كۇن
اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 7 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 14 كۇن
اقاشا ورتەۋ 14 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 22 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 25 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 29 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 29 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 31 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 31 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 33 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 34 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 34 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 48 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 48 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 50 كۇن
قاراقۇرىق 58 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 61 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 61 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 66 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 67 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 70 كۇن
بارايىنشى 82 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 82 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 83 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 83 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 83 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 84 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 84 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


ەكونوميكالىق جاعدايعا ع 9 مينوت
پارتيانىڭ سيپاتى،باستى 9 مينوت
ەلوردا ستاتسيونارلارىند 9 مينوت
اياجان ەدىلوۆانىڭ سۇيەگ 9 مينوت
الماتىدا حالىققا قىزمەت 11 مينوت
وسكەمەن: جىل قۇستارىنا 14 مينوت
«شاحتەر» كومانداسىنا جا 17 مينوت
كوروناۆيرۋس: «قىزىل ايم 19 مينوت
باتىس قازاقستان وبلىسىن 19 مينوت
بالقاش اۋدانىنداعى ءورت 20 مينوت
اسقار مامين كاسىپكەرلىك 20 مينوت
تەتردا «ماۋگليدىڭ» تۇسا 23 مينوت
ددسۇ باسشىسى: الەمدە CO 26 مينوت
شىمكەنتتە دارىگەرلەر ءۇ 29 مينوت
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيس 29 مينوت
ترياتلوننان قازاقستان ق 29 مينوت
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «قا 29 مينوت
قوستاناي: ليساكوۆ مەشىت 29 مينوت
تسيفرلىق اۋتيزم. گادجەت 29 مينوت
سقو-دا 4 جىلدان سوڭ كوك 29 مينوت
ساۋدا مينيسترلىگى: ٴبىر 29 مينوت
ساپارمۇرات نيازوۆتىڭ با 29 مينوت
بۋىرشىن اۋدانى: قىزمەت 29 مينوت
نۇرجان اقىشەۆ اگشين باب 29 مينوت
ءتىپتى دە كوپ امانات – 29 مينوت
كىسى قولىنان قايتىس بول 1 ساعات
شىعىس قازاقستان وبلىسىن 1 ساعات
ەلوردالىق وقۋشى «EGMO-2 1 ساعات
قوعامدىق كەڭەستەر جوعار 1 ساعات
اۋىر اتلەتيكادان ازيا چ 1 ساعات