نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 17:30 - 2021/04/06

Нақты Көзі: https://nurqanatbaizaq.islam.kz/kk/post/qazaq-tusinigindegi-ui-men-baspana-ugymy-9394/

قازاق تۇسىنىگىندەگى ءۇي مەن باسپانا ۇعىمى

ء

ۇي شارۋاشىلىعى مەن تۇرمىس – ادام تىرشىلىگىنىڭ اينىماس بولىگى. ال ءۇي-جاي، قونىس، باسپانا، پاتەر – ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋىنىڭ، تىرشىلىك كەشۋىنىڭ باستى شارتى. تۇرمىس العاشقى كەزەكتە ادامنىڭ ءۇي-جايىنان، ءۇي شارۋاشىلىعىن جاساۋدان، ءۇي-قورعان ماسەلەسىن شەشۋدەن باستالادى.

قازاق تۇسىنىگىندە ءۇي ادامنىڭ ءوزىن-وزى ەركىن ۇستايتىن، سەزىنەتىن ورنى. ءار ادامنىڭ ءوزى ءۇيى، ءار وتباسىنىڭ ءوز قونىسى، ءار اۋىلدىڭ ءوز ورداسى بولۋى قاجەت. ءۇي – بۇل كەڭىستىك. قازاق تانىمىندا اركىمنىڭ ءوزى تۋىپ-وسكەن ءۇيى بىرەۋگە قوراش بولسا دا، وزىنە جايلى، كوزىنە ىستىق، جىلۋ، جانىنا جاقىن. ءاربىر بۇرىشى مەن ءاربىر كەرەگەسى، ءاربىر تەرەزەسى ءۇي يەسىنە سونداي تاڭسىق، سونداي جىلى، شۋاقتى. حان سارايىنداي ۇيگە كەلسە دە، قونىسى جاقىن كورشىنىڭ ۇيىنە كىرسە دە، ادامنىڭ ءوزىن ەركىن ۇستاۋى نەعايبىل. ال ءوز ۇيىنە كەلسە، شالقىپ سالا بەرەدى.

سول سەبەپتى، قازاق حالقى ءۇيدى ادام تۇرمىسىنىڭ باستى كورسەتكىشى، باستاماسى رەتىندە سانايدى. ءبىرىنشى كەزەكتە، ءۇي – ادامنىڭ ءوزىن ەركىن ۇستايتىن كەڭىستىگى، ءومىر ءسۇرۋ ورتاسى، جەكە باستىڭ قورعانىشى. اركىمگە ءوز ءۇيى – التىن دىڭگەك. ءۇي – قاسيەتتى وشاق، تىرشىلىك تۇراعى. وسىدان كەلىپ ءار ادامنىڭ، ءار وتباسىنىڭ ءوز ءۇيى بولۋى ءتيىس دەگەن تۇجىرىم شىعادى: 

1) ءۇي – جەكە مەنشىك، ءار وتباسىنىڭ، ءار ادامنىڭ ءوزى ءۇيى بولادى: باسقا ءۇيدىڭ جىعۋىن بىلسەم دە تىگۋىن بىلمەيمىن; قايران مەنىڭ ءوز ءۇيىم، كەڭ سارايداي بوز ءۇيىم! ءوز ءۇيىم – ولەڭ توسەگىم; قاۋزانىپ شىعار ءۇيىڭ بولسا ورداداعى، قوعامشىل قارياڭ بولسا قورعانداعى; مۇرجاسى قيسىق بولسا دا، ءتۇتىنى تۇزۋ شىعادى; سالقىن ءۇي، سالۋلى توسەك;

2) قازاق تانىمىندا ءۇي ادامنىڭ دۇرىس تۇرمىس كەشۋىنە، تىرشىلىك جاساۋىنا قاجەتتى باستى شارت. ءۇيى جوق ادام قايىرشى، تۇرمىسسىز، بەيشارا سانالادى. تۇرمىسى جاقسى ادامنىڭ ءۇيى دە جاقسى، ءزاۋلىم، جيھازدى كەلەدى. ءۇيى بار ادام عانا تۇرمىسىن، تىرشىلىگىن ويداعىداي جاساي الادى. ءۇيى جوق ادامنىڭ تىرشىلىگى دە تۇلدىر، كوڭىلى دە كۇپتى كەلەدى.

سوندىقتان ءۇي – تۇرمىستىڭ ءبىرىنشى شارتى: ءۇيى باردىڭ كۇيى بار، ءۇيى جوقتىڭ كۇيى جوق; ءۇيىڭ بولسا، كۇيىڭ بولادى; ءۇيى جوقتىڭ كوڭىلىندە التىن ساراي جۇرەدى; ءۇيى جاماننىڭ كۇيى جامان; ۇيدەن وزعان تۇزدە وزار; جاتار ورىن – جارتى قۇرساق; ءتۇتىن شىققان ءۇي جىلى.

3) قازاق تانىمىندا ءۇي – اس بەرەتىن، اس دايىندايتىن، داستارحان جاياتىن، تورگە تاعام تارتاتىن ورىن. ءۇي بولعان سوڭ، ونىڭ تاعامى دا، اسى دا بولعانى دۇرىس. ء«ار ءۇيدىڭ ءدامى بولەك» دەگەن تۇسىنىك بار. ءۇي – بۇل قۇت-بەرەكەنىڭ، وشاق-قازاننىڭ، اس-سۋدىڭ، تاعام-ارقاۋدىڭ، ءدام-تۇزدىڭ ورنى. قازاق تۇسىنىگىندە اسسىز ءۇيدىڭ بولۋى مۇمكىن ەمەس.

ء

ۇي دەگەنىمىز – اس: اتاسىز ءۇي بولسا دا، اسسىز ءۇي بولمايدى; اسى جوق ءۇيدى يت تە سۇيمەيدى; قىمىزى جوق ءۇيدىڭ قىزىعى جوق.

4) قوناقجاي حالىق بولعان سوڭ قازاق جۇرتى ءۇيىن ءوزىنىڭ جەكە مەكەنى دەپ ەمەس، قوناق تۇسەتىن، ونى كۇتەتىن وردا رەتىندە قابىلداعان. سوندىقتان ءۇيىنىڭ بارىنشا ءساندى، بەرەكەلى بولعاندىعىن قالاعان. قوناق كۇتەتىندەي جاعدايىن جاساعان. قارا باستىڭ قامىن ەمەس، قوناقتىڭ قامىن ويلاپ، قال-قادىرىنشە كۇتكەن. ۇيدەن قوناقتىڭ ارىلماعاندىعىن تىلەگەن. قوناققا سۋىق قابات تانىتپاعان. قازاق حالقى قانشا رەنجۋلى بولسا دا، قۇدايى قوناق كەلگەندە ەش ۋاقىتتا وكپەسىن ايتپاعان، اشۋىن بىلدىرمەگەن.

ء

ۇيىڭ – قوناقتىكى: بي بولماساڭ بولما، بي تۇسكەندەي ءۇي بول; ىشىلمەگەن اس ۋمەن تەڭ، كىسى كىرمەگەن ءۇي كورمەن تەڭ; قۇس جەتكەن جەرىنە قونار، قوناق قالاعان ۇيىنە قونار; مالىمدى السىن، قوناعىمدى الماسىن; قۋىس ۇيدەن قۇر شىقپاس; ۇيىڭە قوناق كەلسىن، الىستان سۇراپ كەلسىن. ءۇيى اپپاق ەكەن دەپ وڭاشا ۇيگە تۇسپەڭىز.

قوناق تا تۇرمىستىڭ ءبىر بولشەگى: قوناعىن سۇيمەگەن بالاسىن ۇرادى يا ءۇيىن سىپىرادى.

 5) ءۇيدىڭ بەرەكەسىن كەلتىرۋشى يەسى – ايەل. عالامنىڭ  تىلدىك بەينەسىندە  "جاقسى  ايەل"  ەر  ادامنىڭ  جاقسى  قاسيەتىن  اسىرىپ،  جامان  قاسيەتىن  جاسىرىپ،  وتباسىنىڭ  ءتۇتىنىن  تۇتەتىپ،  ءۇيدىڭ  بەرەكەسىن، ىرىسىن مولايتاتىن جان ەكەنى سيپاتتالادى. مال وسىرۋگە، ەگىن ەگۋگە قاتىستى شارۋالاردى ەر ادام اتقاراتىن بولسا، اس-تاماق دايىنداۋ، كيىم-كەشەك تىگۋ، ءجىپ ءيىرىپ الاشا، كىلەم توقۋ، ءجۇن ساباۋ، كيىز باسۋ، وزگە دە تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىمداردى تىگۋ، مال ساۋ، كىر جۋ، ءۇي جيناۋ، كوشىپ-قونعان كەزدە تەڭ بۋىپ، ونى شەشۋ، ءۇي جىعىپ، ونى تىگۋ، جاس بالالار مەن قارتايعان انا-ەنەگە قاراۋ ءتارىزدى ءۇي ءىشىنىڭ ۇساق-تۇيەك شارۋاسى ايەل ادامنىڭ موينىندا بولعان.

ء

ۇي بولعان سوڭ، ونىڭ يەسى ءارى اسىراۋشىسى بولۋى قاجەت. قازاق تۇسىنىگىندە ايەل ادام ءۇيدىڭ قىزمەتىن جاساۋشى، ال ەر ادام ءتۇزدىڭ شارۋاسىن جاساۋشى جاندار. ايەل جانە ءۇي تىرشىلىگى ءوزارا بىرىگىپ جاتاتىن شەكتەر. ايەل ءۇيدىڭ شارۋاسىن جاساۋشى قىزمەتشى رەتىندە عانا ەمەس، ءۇيدىڭ تىرەگى، وتباسىنىڭ اناسى، شاڭىراقتىڭ بەرەكەسىن كەلتىرۋشى جان رەتىندە قابىلدانادى. ايەل ادام وشاق قايناتا وتىرىپ ءۇيدىڭ كوركىن كەلتىرەدى، مەيىرىمىمەن، قامقورلىعىمەن ءۇيدىڭ جىلۋىن كەلتىرەدى. ايەل – ەردىڭ تابىسىن ۇقساتۋشى، بەرەكەسىن كەلتىرىپ جۇمساۋشى، سول ارقىلى ءۇيدىڭ تۇرمىسىن جاساۋشى تۇلعا.

6) قازاق ماقال-ماتەلدەرىندە ءۇي شارۋاسى ايەلدىڭ اينالىساتىن تىرشىلىگى ەكەنى كورسەتىلگەن.

ء

ۇي شارۋاسى ايەلدىكى: ايەلدىڭ قارۋى – وجاۋ; قاتىن اشۋلانسا قازان قايناتار.

ايەل – ءۇيدىڭ تىرەگى، ۇيىتقىسى: ەركەك ءۇيدىڭ ەگەسى، ايەل ءۇيدىڭ شەگەسى;   ەركەك  ءۇيدىڭ  يمانى،  ايەل  ءۇيدىڭ  جيعانى;  جاقسى ايەل – ءۇي داۋلەتى، جاقسى شاپان – توي داۋلەتى; ايەل قىرىق شىراقتى; اسىل جار ەردىڭ داۋلەتى; ايەل – ءۇيدىڭ كوركى; قاتىنى جوق ءۇي – جەتىم; اناسىز ءۇي – پاناسىز. ايەل ولسە، ءۇيىڭ  كەتەدى،  باسىڭنان  كۇيىڭ  كەتەدى;  ايەلى جوق ءۇي – جەتىم; سيىردىڭ ءسۇتى بولسىن، ايەلدىڭ ءىسى بولسىن; سيىر سۋ تاستامايدى، قاتىن ءۇي تاستامايدى; ءۇيدى قىرىق ەركەك تولتىرا المايدى، ءبىر ايەل تولتىرادى.

7) ءۇيدىڭ جاقسى نە جامان بولۋى ءۇيدىڭ يەسى – وشاق قايناتۋشىنىڭ (ايەلدىڭ) مىنەز-قىلىعىنا دا بايلانىستى. جاقسى ايەل ءۇيدىڭ جىلۋىن تولتىرۋشى، بەرەكە ءسانىن اكەلۋشى، ءۇيدى ساقتاۋشى جان رەتىندە قابىلدانسا، جامان ايەل ءۇيدىڭ بەرەكەسىن ىسىرىپ،  قۇتىن قاشىرۋشى ادام رەتىندە قابىلدانادى. ايەل جاقسى بولسا ءۇيدىڭ تىرشىلىگى دە وڭدى، جامان بولسا ءۇيدىڭ تىرلىگى مەن تۇرمىسى دا كورىكسىز بولادى.

جاقسى ايەل – ءۇيدىڭ بەرەكەسى: جاقسى ايەل – ىرىس، جامان ايەل – ۇرىس; جاقسى ايەل اسىن جاسىرمايدى;  جاقسى قاتىن جولداسىن جوقتان قۇراپ تويعىزار; جاقسى بولسا العانىڭ ۇيىڭنەن كىسى كەتپەيدى; جاقسى ايەل جارىم ىرىس;

8) جاقسى ايەل بولعان سوڭ، ونىڭ قاراما-قارسى تۇسى – جامان ايەلدىڭ بولۋى زاڭدى. جامان ايەل قازاق تۇسىنىگىندە ءۇيدىڭ، تۇرمىستىڭ ناشارلىعىن سيپاتتاۋشى بەلگى رەتىندە تانىلادى.

جامان ايەل – ءۇيدىڭ، تۇرمىستىڭ كەساپاتى: باستاس قاتىن – استاس; جامان ايەلدىڭ مىنەزى قيىق كەلەر; ولاق ايەلدىڭ تىرشىلىگى بىتىك كەلەدى; سالاق قاتىن تۇتقىشقا جارىماس; ولاق قاتىننىڭ ارمانى ويماق; جامان قاتىن بەينەت; باسقا كەلگەن باقتى قىرسىقتى كەلىن، كەسىرلى بالا قاشىرادى; ولاق قاتىن ۇل تۋسا، يا شۇمەگى جوق، يا تۇبەگى جوق; دولى قاتىن جىلاۋىق، سۇعاناق قاتىن سۇراۋىق; ولاق قاتىن ويماقشى; قاتىن كوپ بولسا ءشومىشتى يت جالايدى; جامان قاتىن توسەگىنەن بەلگىلى; جانباسا وتىن جامان، جاعا الماسا قاتىن جامان; جامان قاتىن بايىنا جالعىز اتىن سويعىزار; العانىڭ جامان بولسا، مەيمانىڭ كەتەدى; جامان ايەل العاننىڭ جاۋى ۇيىندە; جاقسى بولسا العانىڭ ۇيىڭنەن كىسى كەتپەيدى; ءۇش كۇندىگىن ويلاماعان ايەلدەن بەز; سالاق قاتىن تۇتقىشقا جارىماس; جامان ايەل ءۇي بۇزار; جامان ايەل ءۇيدىڭ ءىشىن تۇمانداتار;

9) ء"ۇي – وتباسى" ميكروكونتسەپتسياسى. قازاق تۇسىنىگىندە ءۇي وتباسى دەپ قابىلدانادى. سوندىقتان ءۇي شاڭىراق، اۋلەت، وتباسى، جانۇيا ۇعىمدارىمەن بىرلەسىپ قولدانىلادى. ءۇي جانۇيا بولعان سوڭ وعان ءۇيدىڭ يەسى – اكە، ءۇيدىڭ تىرەۋىشى، تۇرمىستى قۇراۋشى – انا جانە ءۇيدىڭ بازارى – بالا ەنەدى. قازاق تانىمىندا، بالا – ءومىردىڭ ءمانى، تۇرمىستىڭ باستاۋشىسى. قازاق حالقى بار جيعان-تەرگەنىن، تۇرمىس-داۋلەتىن بالا، ۇرپاق ءۇشىن جيناعان. بالانىڭ ۇيدە بولعانىن، ونىڭ مول بولعانىن قالاعان.

بالا – ءۇيدىڭ قىزىعى: بالالى ءۇي بازار، بالاسىز ءۇي – مازار; يتپەن ويناساڭ ۇرەرسىڭ، بالامەن ويناساڭ كۇلەرسىڭ; التى جاستاعى بالا اتقا مىنسە، الپىستاعى شال الدىنان شىعار; ءۇيىڭ ءۇيىڭ-اق ەكەن، ىشىندە وينايتىن بالاڭ بولسا; بالاسى باردىڭ ءوزى وينار، بالتاسى بار قولى وينار.

10) قازاق حالقى ومىرگە ۇرپاعىم جالعاسسا، ءىزباسارىم كەلسە دەپ ارماندايدى. سوندىقتان بالاعا ەڭ ءبىرىنشى، ۇرپاعىن جالعاستىرۋشى، بار بايلىعى مەن مۇلكىنە، تۇرمىس جاعدايىنا يە بولۋشى مۇراگەر رەتىندە قارايدى.

بالا تۇرمىستى جالعاستىرۋشى، ەر بالا – ۇرپاق جالعاستىرۋشى: اتادان بالا تۋادى، اتاسىنىڭ جولىن قۋار; اتا ءولىپ بالا قالسا، مۇراتىنا جەتكەنى; جامان دا بولسا ۇرپاق قالسىن، – ءوز ورنىڭدا وتىڭ جانسىن; قاتىن قالسا باي تابار، بالا قالسا مال تابار; ەر بالا ون بەستە وتاۋ يەسى; ەر بالا اتا-اناعا تاياۋ، قىز بالا ۇيگە جاققان بوياۋ; مال بالادا قالدى;

بالاعا دۇنيە تابۋدى، تۇرمىس قۇراۋدى، ەڭبەك ەتۋدى ۇيرەتۋ ءارى اتا-انانىڭ مىندەتى. اتا-انا ءوزىنىڭ تۇرمىسىن جالعاستىرۋشى ۇرپاققا ونى قالاي دوڭگەلەتىپ اكەتۋدىڭ جولىن، اتا كاسىپپەن اينالىسۋدىڭ تاسىلدەرىن مەڭگەرتە وتىرىپ، اكە تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ يەسى رەتىندە تاربيەلەپ شىعارادى.

بالانى مال تابۋعا تاربيەلەۋ قاجەت، ءۇي شارۋاسىنا ۇيرەتۋ كەرەك: مال تاپپاس بالا بولماس قۇرارىن ايت; ءتىسى شىققان بالاعا شايناپ بەرگەن اس بولماس;

دەگەنمەن، تاربيەنى دۇرىس العان ۇرپاق بار دا، ساناسىز قابىلداعان ۇرپاق بار. سانالى ۇرپاق اكە تۇرمىسىن يگىلىكپەن جالعاستىرادى، ەڭبەك ەتۋگە، تۇرمىس قۇراۋعا بەيىم كەلەدى.

جاقسى ۇرپاق جاقسى تۇرمىستىڭ يەسى، اسىراۋشى: اتالى ۇل – قوجالى قۇل; بولار بالا بوعىنان; جاقسى بالا قوناققا ءۇيىر; جاۋاتىن كۇن – ىستىق بولادى، بولاتىن بالا – پىسىق بولادى; بالاڭ بولسا، شوق بولسىن، شوق بولماسا، جوق بولسىن;

ال ساناسىز ۇرپاق اكەنىڭ قالدىرعان تۇرمىسىنا نەمقۇرايلى قارايدى ءارى ءوزىنىڭ دە تۇرمىسىن جاقسارتا الماي الەك بولادى. اتانىڭ تۇرمىسىن جالعاستىرا الماعان ۇرپاق جەتەسىز كەلەدى.

جامان ۇرپاق – تۇرمىسسىز: تالابى جوق جاس ۇلىڭ، جالىنى جوق شوقپەن تەڭ; اتادان جامان ۇل تۋسا، ەلدىڭ مالىن جەيدى;

قازاق تۇسىنىگىندە جاقسى ۇرپاق – بۇل اكەنىڭ تۇرمىسىن، اتا كاسىبىن، شارۋاشىلىعىن جالعاستىرۋشى، شاڭىراققا يە بولۋشى تۇلعا بولسا، جامان ۇرپاق – اتانىڭ كاسىبىن دە جالعاستىرا المايدى ءارى ءوز ءىسىن دە جۇرگىزە المايتىن ادام رەتىندە سيپاتتالادى.

جامان بالا تۇرمىسقا ەنجار كەلەدى: اتانىڭ جامان ۇلى مالعا ورتاق ءارى ءۇيلى جانعا ورتاق.

ودان بولەك، كوبىندە بالا جاس كەزىندە شارۋانى ىستەۋگە ىڭعايسىز، ەپسىز كەلەدى. مۇنى دا ماقال-ماتەلگە سىيدىرا بىلگەن.

بالا شارۋاعا يكەمسىز كەلەدى: بالا، بالانىڭ ءىسى شالا; تايدىڭ مىنگەنى بىلىنبەس، بالانىڭ ىستەگەنى بىلىنبەس.

سونىمەن قاتار، قازاقتىڭ تۇسىنىگىندە ءار بالانىڭ ءوز نەسىبەسى، بەرىلگەن تۇرمىسى، ءناپاقاسى بار دەگەن تانىم بار. سوندىقتان بالانىڭ كوپتىگىنەن، وتباسىنىڭ كەڭدىگىنەن باس تارتپاعان.

ء

ار بالانىڭ ءوز نەسىبەسى بار: بالا ءوز ءناپاقاسىن الا تۋادى.  

11) قازاقتىڭ تانىمىندا ءۇيىڭ قانداي بولسا، تۇرمىسىڭ دا سونداي دەگەن جاسىرىن تانىم بار. بۇعان كەلەسى ماقال-ماتەلدەر مىسال بولا الادى. 

ۇيىڭە، قونىسىڭا قاراي تۇرمىسىڭ قالىپتاسادى: قونىسقا قاراي مال وسەر، ىرىسقا قاراي ۇل وسەر; ءورىسى جۋىق وت وتتايدى، اۋىلى جۋىق اس ىشەدى; قونىستان كوشكەن ەل وڭباس، ءورىسى اۋعان مال وڭباس. 

ء

ۇيىڭ ۇلكەن، قونىس كەڭ بولسا، تۇرمىسىڭ دا جايلى بولادى. كەيىنىرەكتە قازاق حالقى مال باعۋمەن اينالىسقاندىقتان، مالدىڭ اۋقاتتى بولۋى دا ونىڭ ورىسىنە، جەرىنىڭ شۇيگىنىنە بايلانىستى بولاتىن. سوندىقتان ءۇيىڭ قونىس تەپكەن مەكەننىڭ ءورىسى مالىڭنىڭ سەمىز بولۋىنا، كوپ بولىپ وسۋىنە اسەر ەتەدى. ال سەمىز مال مەن شۇبىرعان مال قاشاندا باقۋاتتىلىقتىڭ، تۇرمىسى جايلىلىقتىڭ بەلگىسى بولعان.

سوندىقتان بۇل جەردە ءۇي – تۇرمىستىڭ كەڭىستىگى بولىپ وتىر.

12) قازاق ماقال-ماتەلدەرىندە تۇرمىس لەكسەماسى قولدانىلماعان بولسا دا، تۇرمىس كونتسەپتىسىنىڭ كەڭىستىگىنە ەنەتىن شارۋا، ءىس، كاسىپ، داۋلەت ۇعىمدارى ۇلكەن ورىن العان. ماقال-ماتەلدەردە دە شارۋا، ءىس پەن كاسىپتىڭ داۋلەتتى قۇرايتىندىعى، تۇرمىستى قالايتىندىعى انىق ايتىلادى.

قازاق تانىمىندا، ەر ادام ءتۇزدىڭ، ەڭبەكتىڭ ادامى بولعاندىقتان، وعان تۇرمىستى قۇراۋشىسى، ءناپاقا تابۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. سوندىقتان تۇرمىستى ەڭ الدىمەن ەر ادام تۇزەيدى. اۋقات ارتتىرۋ، تۇرمىستى تۇزەۋ، حارەكەت قىلۋ – ەر ادامنىڭ تابيعي مىندەتى. قيىندىقتان شىعار جول ىزدەۋ، ءۇي-ىشىن اسىراۋ، تۇرمىستىق جاعدايدى جاقسارتۋ، مال تاۋىپ، جان باعۋ ءاربىر ەر ادامنىڭ ومىرلىك پارىزى. سول سەبەپتى ەر ادامنىڭ ءىستى، اقىلدى بولعاندىعىن، شارۋاعا بەكەم بولۋىن قالاعان قازاق حالقى.

ەر ادام تۇرمىستىڭ قۇراۋشىسى: كارى كەلسە اسقا، جىگىت كەلسە ىسكە; اتاسىز ءۇي – باتاسىز.

جاقسى جىگىت تۇرمىسشىل، ەپتى، يكەمدى، داۋلەتكە بەيىمدى كەلەر: ءتاۋىر جىگىت اقىلىنا سەندىرىپ ءىس قىلار، جامان جىگىت وپ-وڭاي ءىستى كۇش قىلار; ءۇش ايلىعىن ويلاماعان ەركەكتەن بەز; جىگىتتىڭ كۇشىن سۇراما ءىسىن سۇرا; جالىقپاعان جاۋ جەڭەدى.     

جامان جىگىت ەسەپشىل، پايداكۇنەم: جامان جىگىت ەسەبىنەن بەلگىلى; جامانعا ولجا تۇسسە، بولىسە الماي كوپكە تۇسەدى; جامان ەشنارسە بىلە المايدى، جۇمساساڭ ءتىل المايدى، ءوزى ءبىلىپ پايداسىن بىلە المايدى; قىرسىققان جىگىت مال تاپپاس; جامان جىگىت – ەرىنشەك، جامان جىلقى – شەگىنشەك; جالقاۋدىڭ جاۋى – جۇمىس; جالقاۋ وزىنە – جاۋ; جالقاۋ تەك جاتار، جاتقاننىڭ ىرىسى قاشار. 

كەلتىرىلگەن مىسالداردان قازاق حالقى ءۇشىن ءۇي ۇعىمىنىڭ ءمانى تەرەڭدە جاتقانىن، ونىڭ تۇرمىس-تىرشىلىك پەن ءومىر فيلوسوفياسىنا دەيىنگى جالعاسىپ جاتقان بۇكىل ومىرشەڭ قۇبىلىستىڭ باستاۋى سانايتىنىن بايقايمىز.

فوتو: yandex.kz
ق. سليامبەكوۆ

اقپارات دەرەككوزى: massaget.kz


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1384193

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 4 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 11 كۇن
اقاشا ورتەۋ 11 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 20 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 22 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 27 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 27 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 29 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 29 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 30 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 32 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 32 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 46 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 46 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 47 كۇن
قاراقۇرىق 56 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 58 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 58 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 63 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 64 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 68 كۇن
بارايىنشى 79 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 79 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 80 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 80 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 80 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 82 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 82 كۇن
بۇلىنگەننەن بۇلدىرگى ال 85 كۇن
ەلباسىنىڭ قۇرانى اڭگىمە 87 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


دۇنيە دەنساۋلىق ساقتاۋ 13 مينوت
بيللي دجو سوندەرس: گولو 13 مينوت
دۇنيە دەنساۋلىق ساقتاۋ 1 ساعات
وسكەمەندە كوپقاباتتى تۇ 1 ساعات
وسكەمەندە كوروناۆيرۋسقا 1 ساعات
يسپانيانىڭ مۋرسيا ايماع 1 ساعات
ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتى 1 ساعات
الماتىدا جىلىتۋ ماۋسىمى 1 ساعات
چىن چۋانگو، شوكىرات زاك 1 ساعات
سۇلتان اسەتۇلى ازيا چەم 1 ساعات
سانجى وبلىسىنداعى فىڭيۋ 1 ساعات
ۆەلوسپورت: «تۇركيا پرەز 1 ساعات
سارسەنبىدە اۋا رايى قان 1 ساعات
قىتاي ءوز ۆاكتسيناسىنىڭ 1 ساعات
«سامۇرىق-قازىنادا» ءاۋى 2 ساعات
تاريحي تاجىريبەلەردى ون 2 ساعات
الماتىدا جىلىتۋ ماۋسىمى 2 ساعات
حالىق بانكەسى، بانكە قا 2 ساعات
ەلوردا ماڭىنداعى اۋماقت 2 ساعات
گرەك-ريم كۇرەسى: دەمەۋ 2 ساعات
يگى ءىستى ءار ۇلت بۇقار 2 ساعات
ۇبت: پەتروپاۆلدا 6 وقۋش 2 ساعات
«سامۇرىق-قازىنادا» ءاۋى 2 ساعات
7-سىنىپ وقۋشىسى رۋبيك ت 2 ساعات
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگ 2 ساعات
قوستاناي وبلىسىندا مەمل 2 ساعات
قاعىلىق: جاڭعاق شارۋالا 2 ساعات
كوكشەتاۋدا كوپقاباتتى ت 2 ساعات
مينيستر رايىمقۇلوۆانىڭ 2 ساعات
Monte Carlo Master: الە 2 ساعات