ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 15:30 - 2020/05/20

Нақты Көзі: http://aqsholpan.islam.kz/kk/post/qunanbai-abai-ybyrai-alihan-shakarim-oraza-namaz-pitir-sadaqa-jaily-ne-jazdy-8623/

قۇنانباي، اباي، ىبىراي، ءاليحان، شاكارىم ورازا، ناماز، ءپىتىر ساداقا جايلى نە جازدى؟

ورازانىڭ قادىر-قاسيەتى، مەيىر-شاراپاتى جايلى يمام-ۇستازدار جاقسىلاپ باق بەتىندە جازىپ تا، مەشىت مىنبەرىنەن ايتىپ تا جاتىر. اللاعا شۇكىر، ورازا جايلى ماڭىزدى مالىمەتتەر جەتەرلىك. اسىرەسە، ارداقتى پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) قالاي ورازا ۇستاعانى، جانىنداعى سەرىكتەرى ساحابالاردىڭ، ودان بەرىدەگى ءدىن قايراتكەرلەرى مەن عالىمداردىڭ ورازا جايلى ايتقان سارا سوزدەرى دە بۇگىنگە جەتتى. ءبىز ول تاقىرىپتى قايتالاماي، قولعا قالام الىپ، ورازا جايلى قۇندى جازبالار قالدىرعان قازاقتىڭ العاشقى اعارتۋشىلارىنىڭ ەڭبەكتەرىن سارالاپ، سارا سوزدەرىنە توقتالماقپىز. سونىمەن، ولار ورازا جايلى نە جازدى؟

قۇنانبايدىڭ ورازاسى

الدىمەن «قازاق تۇلعالارى ىشىندە رامازاندا ورازا ۇستاپ، نامازىنا مۇقيات قاراعان ادام بار ما؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەسەك. ول ابايدىڭ اكەسى قۇنانباي وسكەنبايۇلى بولاتىن. ابايتانۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان ءارحام كاكىتايۇلى ەستەلىگىندە قۇنانبايدىڭ ورازاسى جايلى كەلتىرەدى. 

ء

ارحام – اباي مۇرالارىن تۇڭعىش باستىرۋشى، اقىننىڭ ءىنىسى ىسقاقتىڭ نەمەرەسى. اتاسى ىسقاق بولىستىققا سايلانعاننان كەيىن قۇنانباي بيلىك ىسىنە ارالاسپاي، بار نيەتىن قۇلشىلىققا قويعان.

«قۇنانباي ەندى ەل سوزىنە كىرىسپەي، ءدىن جولىنا ءبىرجولا بەرىلىپ، كۇندىز-تۇنى ورازا تۇتىپ، ناماز وقىپ، عابيتقان موللانى ۋاقىت-ۋاقىت شاقىرىپ الىپ، شاريعاتتىڭ بەس پارىزىن، ءۋاجىبىن، سۇننەتىن سۇراپ الىپ ۇيرەنىپ، وڭاشا ۇيدە تاعات، عيبادات ەتەتىن بولدى» دەيدى ءارحام كاكىتايۇلى. ءسويتىپ جەتپىستەن اسقاندا قاسيەتتى قاعباتۋللاعا قاجىلىق جاساعان. 

اباي قۇنانبايۇلى، قۇنانباي، ىبىراي التىنسارين، ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ورازا، ءقادىر ءتۇنى، قاجىلىق

قۇنانباي قاجى مەشىتى. فوتو: ينتەرنەتتەن الىندى

ء

سابيت مۇقانوۆ تا قۇنانبايدىڭ ءدىن يسلامدى دامىتۋعا ۇلەس قوسقانى جايلى ايتادى. «قۇنانباي ءدىنشىل ادام بولعان. ول سول كەزگە دەيىن كوشپەلى قازاق اۋىلدارىنىڭ اراسىنا بىرتىندەپ تاراپ كەلگەن مۇسىلمان ءدىنىنىڭ ىقپالىن كۇشەيتۋگە تىرىسقان، ناماز وقيتىن، ورازا تۇتقىزۋ، داۋلەتتى ادامدارعا زەكەت تولەتۋ سياقتى ءدىن شارتتارىن وزىنە باعىنىشتىلارعا كۇشپەن تاراتپاق بولعان. وسى ماقساتپەن ورتا ازيانىڭ ءدىندار قوجالارىن، تاتار مولدالارىن قاراماعىنداعى اۋىلدارعا تاراتىپ، ولاردىڭ بالالارىن مىندەتتى تۇردە مۇسىلمانشا وقىتتىرادى. سونداي قوجا-مولدالاردى ءوز اۋلىندا دا ۇستاپ، ءوز بالالارىن، ولاردىڭ ىشىندە ابايدى عابيتحان ەسىمدى تاتار مولداسىنا ساباققا بەرگەن»، – دەيدى ءسابيت مۇقانوۆ.

اباي دا ورازا ۇستاعان

ابايدىڭ ءدىن جايلى دۇرىس ءبىلىم الۋىنا اكەسى قۇنانبايدىڭ زور ىقپالى بولعانى انىق. بۇل جايلى مۇحتار اۋەزوۆ «اباي ون جاسقا كەلگەندە اكەسى سەمەي قالاسىنا اكەلىپ، وقۋعا بەرگەن. بۇدان بۇرىن قىردا دا ءبىراز وقىعان بولادى. سەمەيدەگى العاشقى بەرگەن مولداسى عابدۇلجاپپار دەگەن تاتار. ارتىنان بۇدان شىعارىپ، احمەت ريزا مولداعا تاپسىرعان. ەكەۋى دە مەشىتتە يمامدىق قىلادى. جانە سول مەشىتتەردىڭ جانىندا مەدرەسە بولعان. وقۋشى شاكىرتتىڭ كوبى سول مەدرەسەدە جاتىپ وقيدى» دەپ جازادى. ابايدىڭ احمەت ريزا مەدرەسەسىنەن العان ءدىني ءبىلىمى ونىڭ وسى باعىتتاعى ىزدەنىسىن قامشىلاي تۇسكەن ەدى. 

اباي قۇنانبايۇلى، قۇنانباي، ىبىراي التىنسارين، ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ورازا، ءقادىر ءتۇنى، قاجىلىقتاريحي فوتونىڭ كوشىرمەسى ينتەرنەتتەن الىندى

كاكىتاي ىسقاقۇلى ەستەلىگىندە قۇنانبايدىڭ ۇلى ابايدىڭ دا رامازان ايىندا قۇلشىلىعىن ارتتىرىپ، ورازا ۇستاعانى جايلى جازادى.

«…رامازان ايىندا ورازا ۇستاپ، نامازدى سوندا ۇزبەي وقۋشى ەدى. ول وقىعان كەزىندە، وزگەلەردى «اسىعىس وتىرىپ، سەندەر كوڭىلدى الاڭ قىلاسىڭدار» دەپ، ءوزى جەكە اسىقپاي وقىپ وتىرىپ الۋشى ەدى» دەيدى. كاكىتايدىڭ جازۋىنشا، اباي «قۇدايعا شىن كوڭىلمەن عيبادات قىلعان كىسى قۇپيا قىلادى دەپ» سىرتىمەن تاقۋاسىنعان ادامداردى اسا جاقتىرماعانىن اتاپ وتەدى. بۇل پىكىردى كوكباي جاناتايۇلى دا قۋاتتاعان. كوكباي ەستەلىگىندە «اباي شىن ماعىناسىندا مۇسىلمان ەدى. ءبىراق مۇسىلمانشىلىعى مولدا-قوجا ايتىپ جۇرگەن سىرتى سوپى مۇسىلماندىق ەمەس، ۇلكەن سىنمەن، تەرەڭ ويمەن، ءوز جۇرەگىمەن تاپقان مۇسىلماندىق بولاتىن» دەپ جازادى.

ابايدىڭ، ودان بەرتىندەگى قازاق اقىندارىنىڭ (سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ، ماعجان جۇماباەۆ ت.ب) ولەڭدەرىندە ءدىن جايلى جاعىمسىز جولدار جوق ەمەس. بۇل ولاردىڭ ءدىن يسلامدى مويىنداماعانى نەمەسە كۇپىرلىككە سالىنعانىنان ەمەس، سول زامانداعى سالدە تاققانىن ءبالسىنىپ، قۇلشىلىعىنا ريا قوسىپ، جالاڭاش جۇرتتىڭ حاقىن جەپ، ءدىندى جەك كورىنىشتى كورسەتكەن دۇمشە مولدالاردىڭ ىسىنە كۇيىنگەنىنەن ەدى.

اباي ءوزىنىڭ «اللانىڭ ءوزى دە راس، ءسوزى دە راس» دەگەن ولەڭىندە:

رۋزا، ناماز، زەكەت، حاج – تالاسسىز ءىس،

جاقسى بولساڭ، جاقسى تۇت ءبارىن تەگىس.

باستاپقى ءۇشىن بەكىتپەي، سوڭعى ءتورتتى،

قىلعانمەنەن تاتىمدى بەرمەس جەمىس، – دەيدى. اقىننىڭ باستاپقى ءۇشى دەپ وتىرعانى اللانى، ادامزاتتى جانە ادىلەتتى ءسۇيۋ بولاتىن. مىنە، وسى ءۇش «يماني گۇل» كەۋدەسىندە ءبۇر جارعان ادامنىڭ عانا سوڭعى تورتەۋ – ورازا، ناماز، زەكەت، قاجىلىعى قابىل بولاتىنىن العا تارتادى. اباي قۇلشىلىققا ريا ارالاستىرماۋعا شاقىرادى. ماعجان جۇماباەۆتىڭ «ريالى ورازا، نامازبەن، ءوزىڭدى ءوزىڭ الداما!» دەپ جازاتىنى دا سودان.

اباي قۇنانبايۇلى – ءدىندى عىلىم ارقىلى ءتۇسىنۋدى قۇپتاعان ادام. مۇنى اقىن ءوزىنىڭ ونىنشى قارا سوزىندە «عىلىمسىز احيرەت تە جوق، دۇنيە دە جوق. عىلىمسىز وقىعان ناماز، تۇتقان ورازا، قىلعان حاج، ەشبىر عيبادات ورنىنا بارمايدى» دەپ ناقتىلاي تۇسەدى.

ىبىرايدىڭ ءدىندى ءتۇسىندىرۋى
ء

دىندى دۇرىس تۇسىنگەن قازاق زيالىلارىنىڭ ءبىرى ىبىراي التىنسارين ەدى. قازاق اراسىندا ورازا جايلى العاشقى جازبا قالدىرعان دا ىبىراي بولاتىن. ىبىراي التىنسارين «مۇسىلمانشىلىقتىڭ تۇتقاسى» (قازان، 1884) كىتابىندا رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋدىڭ پارىز ەكەنى، مۇمكىندىگى بولا تۇرا ورازا ۇستاماعان ادامنىڭ اقىرەتتە ازاپ شەگەتىنى، ءتىپتى ورازانى نە بۇزىپ، نە بۇزبايتىنى جايلى جان-جاقتى مالىمەت بەرگەن. 

اباي قۇنانبايۇلى، قۇنانباي، ىبىراي التىنسارين، ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ورازا، ءقادىر ءتۇنى، قاجىلىق

كوللاج ينتەرنەتتەن الىندى

«رۋزانىڭ ۋاقىتى – تاڭ قىزارا باستاعاننان كۇن باتقانشا. سول ەكى ۋاقىتتىڭ اراسىندا ەشبىر تاماق اساماق، ىشپەك دۇرىس ەمەس. حاتتا مەيىر قانىپ دەنە راحاتتاناتىن ياعني ۇستىنە سۋ قۇيدىرۋ، سۋعا مالىنعان كيىمگە ورانۋ راۋىشتىلەر دە ماكرۋھ. ورازانىڭ شارتى سول باس كۇنىنىڭ الدىڭعى تۇنىندە نيەت ەتەرگە كەرەك: «ەي، قۇدايىم، نيەت قىلدىم كەلەشەك كۇن رامازان ايىنىڭ ورازاسىن ۇستاماققا تاڭ اتقاننان كۇن باتقانشا» دەپ. تۇندە نيەت ەتۋگە ۇمىتىپ كەتكەن كىسى ورازا ۇستاعان كۇنى تۇسكە شەيىن نيەت ەتسە دە بولادى. ەگەر ءتىپتى نيەت ەتپەسە رۋزا دۇرىس ەمەس. ونىڭ ءۇشىن نيەت ەتۋ ءوزى پارىز. پارىزدى ورنىنا كەلتىرمەگەندىكتەن، قۇلشىلىق دۇرىس بولا الماسا كەرەك. رۋزانى ۇستاماسقا بولادى: اۋرۋ بولىپ دەرتىنە ورازادان زالال بولارداي بولسا، ايەل جۇكتى بولعاندا ءھام جاس بالا ەمىزگەن ۋاقىتىندا بالالارىنا زيان كەلەردەي بولسا، ياكي جولاۋشىلارعا» دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي تۇسىندىرەدى.

تىپتى «ەگەر ءبىر ادام رۋزاعا نيەت ەتىپ، ۇستاپ تۇرىپ، بىلە، كورە ۇستاعان كۇنى اشىپ جىبەرسە، ءبىر كۇنىنە دە الپىس كۇن ورازا ۇستاۋعا كەرەك. مۇنى كاففارات دەپ اتايدى» دەپ كاففاراتتىڭ نە ەكەنىنە تۇسىنىكتەمە بەرەدى.

سول سەكىلدى ورازا ايىندا حيسابقا تولاتىن مالى بار ادامنىڭ ءپىتىر بەرۋ كەرەكتىگىن ەسكە ءسالادى. «پىتىردىڭ بۇيرىقتى شاماسى ادام باسىنا بەس قاداق بيدايدىڭ ءوزى، نە بولماسا ۇنى، ياكي ون قاداق ارپا نەمەسە قارا ۇن، يا بولماسا سولاردىڭ باعاسى بەرىلسە دە بولار» دەيدى ىبىراي التىنسارين. بۇگىندە ءپىتىر ساداقانىڭ قۇنى، التىنسارين ايتقانداي، ەكى كەلى ۇننىڭ باعاسى بويىنشا شىعارىلىپ ءجۇر.

اليحاننىڭ ۇستانىمى

ورازا، اسىرەسە ورازاداعى ساداقا تۋرالى پىكىر بىلدىرگەندەردىڭ ءبىرى – الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحانۇلى. ءاليحان دا اباي سەكىلدى ءدىندى عىلىممەن تۇسىندىرۋگە تىرىستى. زايىرلى كوزقاراس ۇستاندى.

عاليحان دەگەن اتپەن «قازاق» گازەتىنىڭ 1917 جىلعى سانىندا شىققان ماقالاسىندا «بiزدiڭ قازاق-قىرعىزدىڭ iسiن كوركەيتەتiن بولساق، حۇكiمەت iسiنەن ءبولiپ قويعان وڭ بولادى. ونى ورىسشا «وتدەلەنيە تسەركۆي وت گوسۋدارستۆا» دەيدi»  دەپ زايىرلى قوعام قۇرۋعا ۇمتىلدى. قازىرگى مەملەكەتىمىز ۇستانىپ وتىرعان ساياسات تا وسى – زايىرلىلىق. 

اباي قۇنانبايۇلى، قۇنانباي، ىبىراي التىنسارين، ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ورازا، ءقادىر ءتۇنى، قاجىلىق

تاريحي فوتونىڭ كوشىرمەسى ينتەرنەتتەن الىندى

ء

اليحان تاقۋا بولعان جوق، ءبىراق ءدىنسىز دە ەمەس ەدى. ول اباي سەكىلدى ءدىن ءدىندى تەرىس ۇعۋشى ناداندارمەن، دۇمشەلەرمەن كۇرەستى. الايدا دىنمەن كۇرەسكەن جوق. كەرىسىنشە ءدىن ماسەلەسىن ەلدىك ماسەلەنىڭ ىشىندە قارادى. الاشوردا باعدارلاماسىنىڭ وزىندە ء«دىن جايۋعا ەرىك» دەپ كورسەتىلگەن، حالىققا ءدىني ەركىندىك بەرىلگەن. وكىنىشكە قاراي، بۇگىندە كەيبىر اسىرەدىنشىلدەر ءاليحاندى ءدىندار ەتىپ، ال كەيبىر الاشتانۋشىلار كەرىسىنشە، ءاليحاندى ءدىنسىز ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسىپ ءجۇر. ويتكەنى الاش كوسەمىنىڭ ءدىندى سىنعا العان تۇستارىن كوبىرەك باسشىلىققا الىپ، سول سوزدەرىنە عانا باسىمدىق بەرەتىنى بايقالادى.

الايدا ول، تۇرسىن جۇرتباي ايتقانداي، تاشكەنتتە قادىميلار مەن جاديدتەردىڭ اراسىنداعى قۇرىلتايداعى پىكىر تالاسىنا وراي: تەك مۇسىلمان زاڭىمەن مەملەكەت قۇرامىز دەگەندەرگە قارسى ايتىلعان ءسوز بولاتىن.

ء

اليحان بوكەيحان 1916 جىلى «قازاق» گازەتىنە شىققان، ءوزى ايتقانداي، جيەنعالي مىرزانىڭ وتىنىشىنە جاۋاپ رەتىندە جازىلعان «رامازان ايى جاقىنداعاندا…» ماقالاسىندا ورازا ايىندا بەرىلەتىن ءپىتىر ساداقانى دۇرىس باعىتقا جۇمساۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ، قۇران كارىمدە بايان ەتىلگەن ساداقا ورىندارىن رەت-رەتىمەن كورسەتىپ شىعادى.

«قۇرانداعى ايتىلعان «پاقىر» دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى ءبىر كىسىنىڭ، بولماسا كوپتىڭ مۇقتاجدىعىن شىعارۋ دەگەن ءسوز. بۇعان ۇلت مۇقتاجدىعى دا كىرەدى. مۇنى شىعارامىن دەگەن ۇلتقا نە كەرەك؟ سول كەرەگىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن اللا تاعالا «ساداقالارىڭدى مۇقتاج بولعان ادامدارعا بەرىڭدەر» دەپ كوپتىڭ قامىن ويعا سالىپ ايتقان» دەي كەلە، ساداقانى ۇلت مۇقتاجدىعى ءۇشىن جۇمساۋعا، مۇقتاج حالدەگى جولاۋشىلارعا، وقۋ جولىنداعى بارشا شاكىرتتەرگە ت.ب عارىپ-مىسكىندەرگە بەرۋگە بولاتىنىن ايتادى.

«اللا تاعالا قۇران كارىمدە پايدالى ورىنعا وزدەرىنىڭ سۇيگەن نارسەلەرىڭمەن مالىڭدى شىعارماي تۇرىپ ىزگىلىك، جاقسىلىق دەگەن نارسەگە جەتىسە المايسىڭدار دەپ ءبۇتىن ادام بالاسىن شىن كوڭىلمەن ۇلت ىسىنە قىزمەت ەتۋگە قىزىقتىرادى. ەگەر ۇلت ءىسىنىڭ كەرەگى بولماسا، ول ۇلت ىسىنە مۇنداي ءۋاجىپ ءھام زەكەت سياقتى ساداقالاردى ەڭ سۇيگەن مالىڭنان بەرىڭدەر دەپ قىزىقتىرماس ەدى. مۇنان كورىنىپ تۇر: سۇيگەن مالىڭنان ساداقا شىعارۋ ءبىر كىسىگە عانا ەمەس، ءبۇتىن ۇلت ءىسى ەكەندىگى. ءار نەشىك مۇنداي پارىز، ءۋاجىپ-ساداقالار ءبىر كىسىنىڭ پايداسىنا عانا ەمەس، ءبۇتىن ۇلت پايداسىنا بەرىلەدى. ول ۇلت پايداسى مەكتەپ، مەدرەسە سياقتى جۇرتتار سالىپ، بالا وقىتۋ سەكىلدى ىستەردە تابىلادى» دەپ تۇيىندەيدى ءاليحان بوكەيحان. الاشورداشىلار ءدىن ماسەلەسىن ەلدىك ماسەلەنىڭ ىشىندە قارادى دەگەنىمىزدىڭ دالەلى وسى.

 شاكارىمنىڭ ورازا جايلى ويى

ورازا جايلى ورامدى وي قوزعاعان تۇلعانىڭ تاعى ءبىرى شاكارىم قۇدايبەردىۇلى بولاتىن. شاكارىم ءوزىنىڭ «مۇسىلماندىق شارتى» (ورىنبور، 1911) كىتابىندا «ار جىلدا رامازان ايىندا ورازا تۇتپاق پارىز. ورازا كىسى كۇندىز ەش نارسەنى ىشىپ-جەمەيدى، كۇندىز ۇرعاشىعا جاتپايدى، تەمەكى تارتپايدى، ناسىباي اتپايدى، ساعىز دا شاينامايدى» دەپ باستاي كەلىپ، ورازانى رامازان ايىن كورىپ بارىپ ۇستاۋدىڭ دۇرىس بولاتىنىن باياندايدى. ودان ارى ورازا ۇستاۋ ەرەجەلەرىنە قاتىستى مول مالىمەت بەرەدى. 

اباي قۇنانبايۇلى، قۇنانباي، ىبىراي التىنسارين، ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، ورازا، ءقادىر ءتۇنى، قاجىلىقتاريحي فوتونىڭ كوشىرمەسى ينتەرنەتتەن الىندى

«ورازادا ادەيى اشىپ جىبەرگەن كىسى ءبىر كۇنگە الپىس كۇن كىنارات، ياعني تۇتاس ەكى اي ورازا ۇستايدى. ءحالسىز اۋرۋ، ءحالى كەلمەيتۇعىن شال-كەمپىر، جولاۋشى ءۇش كۇندىك جولعا شىققاندا ۇستاماسا بولادى. ءبىراق جولاۋشى تىم قيىنشىلىق بولماسا، ۇستاعان جاقسى جانە جولاۋشى ۇيگە كەلگەن سوڭ، اۋرۋ كىسى جازىلعان سوڭ قازاسىن ۇستايدى. شال مەنەن كەمپىر ءار كۇن ءۇشىن ءپىتىر ساداقاسىنداي بيداي بەرەدى پاقىرعا جانە بۋاز قاتىننىڭ بالاسىنا، ياكي ەمشەكتە بولسا، بار قاتىننىڭ بالاسىنا ءوزى ورازا بولعاننان زيان كەلەتۇعىن بولسا، بۇلار اشىق بولادى دا، ارتىنان قازاسىن ۇستايدى» دەي كەلە ايەلدەردىڭ قانداي جاعدايدا ورازا ۇستاي الاتىنىن انىقتاپ تۇسىندىرەدى. ءسوز سوڭىندا ورازا تەك تاماقتان عانا ەمەس، اۋىزعا دا تىيىم سالۋ كەرەك دەگەن ءتۇيىن جاسايدى. ءسوز سوڭىن «قالاي بولسا سولاي كۇنادان تىيىلماي، اۋزىنا نە كەلسە سونى سويلەپ جۇرگەندەي ورازا ساۋاپتى بولمايدى. بالكىم، قابىل دا بولماس دەگەن ءقاۋىپ بار»، – دەيدى شاكارىم قۇدايبەردىۇلى.

ء

بىز جوعارىدا قازاق اعارتۋشىلارىنىڭ ورازاعا قاتىستى وي-ورامدارىن مىسالعا كەلدىردىك. «ولار ورازا جايلى نە جازدى؟» دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە جاۋاپ ىزدەدىك. «ورازا، ناماز، زەكەت، قاجى – ول نۇر يمان! بۇل ايدا راحمەت نۇرعا دۇنيە تولعان». ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەيۇلى رامازان ايى جايىندا وسىلاي تولعاعان ەدى. دۇنيە راحمەت نۇرعا تولعان قاسيەتتى ايدا جاساعان دۇعا-عيباداتتار قابىل بولسىن!

سەرىكبول حاسان، قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ عالامتورمەن جۇمىس سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى

 aikyn.kz


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1182608

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


«انامنىڭ ءتىلى – ايبىنى 1 مينوت
ايدا بالاەۆا قازاقستاند 2 مينوت
مەملەكەتتىك تەلەارنالار 2 مينوت
عىلىمعا جاڭاشىلدىق قاجە 8 مينوت
باس ءمۇفتي: يمامنىڭ ءار 8 مينوت
”ءبىز باقىتتى ءبىر ءۇيل 8 مينوت
كوش ءۇمىتتى اقتادى ما؟ 8 مينوت
پاۆلودار وبلىسىندا كورو 8 مينوت
قاراعاندىدا مەكتەپ تۇلە 8 مينوت
ايماعىمىز ەسىرتكىگە تيى 8 مينوت
يتاليانىڭ AlÙ‰talÙ‰a اۋ 8 مينوت
2020-جىلى 6-ايدىڭ 4-كۇن 8 مينوت
ىشكى موڭعۇلدا استىق ەگى 8 مينوت
پورتۋگاليا چەمپيوناتى ق 8 مينوت
ازاماتتىق پارىز — 12 مينوت
ايدا بالاەۆا مەملەكەتتى 17 مينوت
قر ەڭبەك جانە حالىقتى ا 18 مينوت
بۇگىن ‒ قازاقستاننىڭ مە 18 مينوت
سىبايلاس جەمقورلىققا قا 18 مينوت
پۋتين اركتيكا ماڭىندا ت 18 مينوت
اياعان ساندىباي «مىسل» 19 مينوت
سولتۇستىك قازاقستان وبل 20 مينوت
ايدا بالاەۆا: قاسيەتتى 23 مينوت
اقمولالىق بوكسشى قىزدار 23 مينوت
اۋقاتتانۋ جولىن كەڭەيتى 28 مينوت
ءۇرىمجى ەكونوميكالىق، ت 28 مينوت
قاز باعىمشىلىعىمەن شۇعى 28 مينوت
اقتوبەدە زاۋىتتا بولعان 28 مينوت
بيىل قاراعاندىنى اباتتا 29 مينوت
بۇگىن ەلىمىزدىڭ باسىم ب 29 مينوت