ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-19729232138 %62 %
2019-10-20937296235 %65 %
2019-10-211011343453 %47 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Islam.kz رۋحاني اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 06:30 - 2019/10/09

مۇحاممەد پايعامبار (س.ا.ۋ.) نەلىكتەن كوپ ايەل العان؟ مۇنى ءناپسىقۇمارلىققا جاتقىزاتىندارعا نە دەۋگە بولادى؟

ەجەلدەن كۇنى بۇگىنگە دەيىن ادامزات تاريحىنا قاراساق، قاراما-قايشى پىكىردە ەكى قوعام بار ەكەنىن بايقايمىز. بۇلاردىڭ ءبىرىنشىسى – ۇلى جاراتۋشىعا يمان كەلتىرگەن جاندار  بولسا، ەكىنشىسى يمان كەلتىرمەي كۇپىرلىك جولىن ۇستانعاندار. يماننان ماقۇرىم قالعاندار ء اردايىم يماندى جاندارعا سان ءتۇرلى جولدارمەن شابۋىل جاساپ، ولاردىڭ قاستەرلەگەن كيەلى ۇعىمدارىن تىلدەپ كەلگەن. وسىلايشا ولار وزدەرىنىڭ ىشكى دۇنيەلەرىندەگى ارام پيعىلدارىمەن قوعامداعى پاك ادامداردىڭ ساناسىن ۋلاۋعا تىرىسۋدا. ەندەشە، بۇگىنگى تاڭدا دا ارام پيعىلدى قارا نيەتتىلەردىڭ بولۋى تابيعي نارسە. ويتكەنى، اركىم ءوزىنىڭ ىشكى دۇنيەسىنە قاراي ارەكەت ەتەدى. وسىلايشا ۇلى جاراتقاننىڭ «ۋا،  پايعامبارىم، اركىم ءوز مىنەز-قۇلقىنا قاراي ارەكەت ەتەدى-دە»[1] دەگەن بايانىنىڭ تۋرالىعىن راستايدى.

مىنە، سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا پايعامبارىمىزدىڭ تولىق ءومىربايانىن بىلاي قويعاندا، ءاتى-جونىن دە دۇرىس بىلمەيتىن جانداردىڭ ونىڭ (س.ا.ۋ.) كوپ ايەلمەن نەكەلەسكەنىن قوزعاي بەرۋى – ءدىن دۇشپاندارىنىڭ جايعان جالعان جالالارىنىڭ ناتيجەسى ەكەنى ءسوزسىز. مۇنداي پىكىرلەردى جايۋعا تىرىسقان ادامدار ەشبىر دىنگە سەنبەيتىن يمانسىز جاندار دا بولۋى مۇمكىن. ال، بۇل ادامدار پايعامبارىمىز جايلى قوزداتىپ كەلگەن بۇل قيتۇرقى ءىستى وزدەرى ەشبىر شەكتەۋسىز، ەشبىر زاڭسىز جاسىرىن تۇردە ىستەۋدە. ەندى وسى ايەلدەرمەن بىرگە بولۋ ماسەلەسىندە وسىنشالىقتى ناپسىلەرىنىڭ قۇلاقكەستى قۇلدارىنا اينالعان بۇل كىسىلەردىڭ پايعامبارىمىزدىڭ ءار ءتۇرلى ماقساتتار مەن حيكمەتتەر ءۇشىن اللا قوسقان اق نەكەلىلەرى تۋراسىندا ونى قارالاپ، ايىپتاۋعا، ودان ەسەپ الۋعا ەشبىر ارلارى دا، بەتتەرى دە جوق.  ياكي بۇل تاقىرىپتا ونى (س.ا.ۋ.) قاساقانا قارالاۋعا تىرىسقاندار يسلامعا جانى قاس ەۆرەي جانە حريستيان ءدىنىن ۇستاناتىن كەيبىر ادامدار. ال، بۇل دىنگە سەنەتىن ادامداردىڭ دا بۇل ارەكەتتەرى اقىلعا دا وزدەرى سەنگەن ءتاۋرات، ءىنجىل سەكىلدى كىتاپ ۇستانىمدارىنا دا قايشى. سەبەبى، ولاردىڭ وزدەرى قاستەرلەيتىن بۇل كىتاپتاردا كوپتەگەن پايعامبارلاردىڭ كوپ ايەلمەن نەكەلى ەكەندىكتەرى باياندالعان. مىسالى، ءتاۋراتتا يبراھيم، ءداۋىت، سۇلەيمەن سياقتى پايعامبارلاردىڭ كوپ ايەلمەن شاڭىراق قۇرعاندىعى ايتىلعان. ەندەشە، وزدەرى سەنەتىن پايعامبارلاردىڭ كوپ ايەل الۋىنا ەشبىر كىنا تاقپاعان ەۆرەيلەر مەن حريستيانداردىڭ سونعى پايعامبار مۇحاممەدكە (س.ا.ۋ.) كەلگەندە جالعاننان جالا جاۋىپ، كۇيە جاعۋعا تىرىسۋلارى دۇشپاندىقتان باسقا ەشتەڭە دە ەمەس. [2]

سونداي-اق بۇل جايلى كۇماندى وي ءوربىتىپ، تىلدەرىن بوسقا بۇلعاپ جۇرگەندەر – يسلام ءدىنىن جەتىك بىلمەيتىن، پايعامبارىمىز جايلى جازىلعان كىتاپتاردى وقىماستان، وزگەلەردىڭ وتىرىكتەن ورگەن وسەك ورمەگىنە ىلىنگەن ادامدار. ەگەر ولار پايعامبارىمىزدىڭ ءومىربايانىن باستان-اياق دۇرىستاپ وقىپ شىعىپ، ونىڭ ءاربىر ءىسىن زەردەلەر بولسا، اتالمىش كۇماندارىنان سەيىلىپ، اقيقاتقا كوز جەتكىزەر  ەدى.

عالامنىڭ راقىم نۇرى – مۇحاممەدتىڭ (س.ا.ۋ.) كوپ ايەلمەن نەكەلەسۋىندەگى اسىل حيكمەتتەر مەن ۇلى ماقساتتاردى تۇسىندىرمەس بۇرىن ءدىن دۇشپاندارى ايتقانداي ونىڭ (س.ا.ۋ.) ء«ناپسىقۇمار، ايەلقۇمار» ەمەس ەكەنىن دالەلدەۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن پايعامبارىمىزدىڭ ءومىر سۇرگەن ءداۋىرى مەن قوعامىن جەتىك ءبىلۋىمىز ءلازىم.  ءيا، ول ءداۋىردىڭ  «نا­دان­دىق، قا­راڭ­عى­لىق» ءداۋىرى دەلىنىپ، تا­ريح­تا قا­را تاڭ­با­سى­مەن ورىن تەپ­كە­نى با­رى­مىز­گە ءما­لىم. نا­دان­دىق پەن قا­راڭ­عى­لىق ۇستەمدىك ەت­كەن بۇل قو­عام­دا زي­نا­قور­لىق اشىق­تان-اشىق جا­سال­دى. ءتىپ­تى، زي­نا جا­ساۋشى وسى ۇيات­تى ىسى­مەن حا­لىق ال­دىن­دا ماق­تا­نىپ، اتاق-ابى­روي­عا كە­نەل­دى. اتا-تەك، شە­جى­رە شا­تا­سىپ، كوپ­تە­گەن با­لا­لار ءوز اكە­سى­نەن بەي­حا­بار-دى. وسىنشالىقتى بۇزىلعان قوعامدا پايعامبارىمىز – ءوزىنىڭ ار-ۇياتىن ساقتاي بىلگەن ابزال تۇلعا. ول ءوزىنىڭ العاشقى وتاۋىن جيىرما بەس جاسىندا تىككەن ەدى. پايعامبارىمىز كۇش-جىگەردىڭ بويدا تاسىپ تۇرعان وسى بويداقتىق شاعىندا دا ۇياتتى ىستەرگە ماڭايلامادى. ءناپسىسىن تەجەپ، ءوزىنىڭ ەرىك-جىگەرىنە يە بولا ءبىلدى. ەگەر پايعامبارىمىز وسى جاسىنا دەيىن الدەبىر ايەلمەن زاڭسىز بايلانىستا بولعان جاعدايدا، تىرناق استىنان كىر ىزدەگىش ءدىن دۇشپاندارى مۇنى جەردەن جەتى قويان تاپقانداي اتتان سالىپ كۇللى الەمگە جار سالار ەدى. الايدا، پايعامبارىمىزدىڭ پاك ءومىرى مۇنداي كىر ىستەردەن پاك بولعاندىقتان، ءدىن دۇشپاندارىنىڭ دىڭكەسى قۇرىپ، بۇل تۋرالى جاق اشا الماۋدا. دەمەك، مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) – پايعامبارلىق شاعىنا دەيىن دە ءناپسىقۇمارلىق پەن ايەلقۇمارلىقتان اۋلاق بولعان، ار-ۇياتىنا قىلاۋداي داق تۇسىرمەگەن ابىرويلى جان.[3]

جيىرما بەس جاسىندا وزىنەن ون بەس جاس ۇلكەن حاديشا انامىزبەن شاڭىراق كوتەردى. پايعامبارىمىز مەككە قالاسىنداعى، ءتىپتى، دۇنيەدەگى ەڭ سىمباتتى ءارى ەڭ سىيلى جان بولا تۇرا وزىنەن ون بەس جاس ۇلكەن حاديشا انامىزبەن نەكەلەستى. ءدىن دۇشپاندارى ايتقانداي، پايعامبارىمىز ءناپسىقۇمار بىرەۋ بولعاندا، وزىنەن ون بەس جاس ۇلكەن ايەلگە ۇيلەنەر مە ەدى؟ حاديشا انامىز باي بولعاندىقتان ۇيلەندى دەگەن وي ءتىپتىم ورىنسىز. سەبەبى پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) حاديشا انامىزبەن ۇيلەنگەننەن كەيىن بارلىق بايلىعىن ءدىن جولىندا كەدەيلەرگە تاراتىپ، وزدەرى كۇنكورىسى قاراپايىم حالىقتان دا تومەن جۇپىنى ءومىر سۇرگەنىن ۇمىتپايىق. بايلىق ءۇشىن ۇيلەنگەن ادام ءوزى ارەڭ جەتكەن بايلىقتى مۇقتاجدارعا وسىلاي وڭدى-سولدى تاراتار ما ەدى؟!

حاديشا انامىزبەن كوتەرگەن بۇل كيەلى شاڭىراقتىڭ ءدام-تۇزى جيىرما بەس جىل جاراستى. حاديشا انامىز و دۇنيەلىك بولعاننان كەيىن دە پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بەس-التى جىلداي بالا-شاعاسىمەن جالعىز قالا بەردى. ەگەر پايعامبارىمىز الگىلەر ايتقانداي ايەل قۇمار بولسا، وسىنشاما جىل قالاي عانا ەشبىر ۇياتتى ءىستىڭ كولەڭكەسىنە دە ماڭايلاماستان بويداق جۇرە الدى؟ پايعامبارىمىزدىڭ بۇدان كەيىنگى  بارلىق نەكەلەسۋلەرى  ايەلگە دەگەن قۇمارلىق سەزىمنىڭ ازاياتىن شاعىندا باستالدى. ياعني، 53-54 جاسىندا. بۇعان قوسا،  ايشا انامىزدان وزگە نەكەلەسكەن جارلارىنىڭ بارلىعى دا ۇلبىرەگەن جاس قىزدار ەمەس، جاستارى اجەپتەۋىر ۇلعايعان جەسىر ايەلدەر ەدى. ءتىپتى، كوبىنىڭ بۇرىنعى كۇيەلەرىنەن بىرنەشە بالاسى دا وزدەرىمەن ەرە كەلگەن بولاتىن. ال ەندى پايعامبارىمىزدىڭ بارلىق نەكەلەسۋلەرى ايەل-قۇمارلىقتان، ءناپسىقۇمارلىقتان  تۋىنداعان بولسا، پايعامبارىمىز قالىڭدىققا جاسى ۇلعايعان جەسىر ايەلدەردى ەمەس، ون ەكى دە ءبىر گۇلى اشىلماعان ۇلبىرگەن جاس قىزداردى تاڭدار ەدى عوي.

كۇن­نەن-كۇن­گە ورىستەپ كەڭ ەتەك الىپ با­را جات­قان جا­ڭا ءدىن­دى توقتاتۋ ءۇشىن  نە ىس­تەر­لە­رىن بىل­مەي اب­دى­را­عان قۇ­راي­ىش­تىقتار پاي­عام­با­رى­مىز­دىڭ نە­مە­رە اعا­سى ءابۋ تا­لىپ­كە كە­لىپ: ء«بىز وعان قا­لا­عان باي­لى­عىن بە­رە­لىك، قا­لا­سا، مەك­كە­نىڭ بار بي­لى­گىن قو­لى­نا ۇس­تا­تاي­ىق، ايەل قا­لا­سا، ەڭ ادە­مى قى­زى­مىز­عا ۇي­لەن­دى­رەيىك، اۋرۋعا شالدىقسا، دۇ­نيەنىڭ ەڭ اتاق­تى دا­رى­گە­رىن شا­قىر­تىپ ەم­دە­تەيىك. تەك اتا-با­با­مىز­دىڭ دى­نىنە قارسى شىقپاسىن. مى­نا جا­ڭا ءدى­نىن تاس­تا­سىن»، – دەپ ۇسى­نىس تاس­تا­عان ەدى. ءابۋ ءتا­لىپ قۇ­راي­ىش­تىقتار­دىڭ بۇل ۇسى­نىس­ىن اللا ەل­شى­سى­نە جەت­كىز­دى. پاي­عام­با­رى­مىز ۇسى­نىس­تا­رىن ەس­تىر-ەس­تى­مەس: «اللا تاعالاعا انت ەتەيىن، ەگەر مە­نىڭ وڭ قو­لى­ما كۇن­دى، سول قو­لى­ما اي­دى ۇس­تات­سا دا مەن بۇل ءدى­نىم­دى ۋا­عىزداۋ­دان باس تارت­پاي­مىن»، – دەپ جاۋاپ بەر­دى. ەگەر ءناپسىسىن توياتتاتۋ ءۇشىن ۇيلەنەر بولسا، مەككە مۇشرىكتەرىنىڭ بۇل ۇسىنىستارىنا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) بەرەر جاۋابى جوعارىداعىداي بولار ما ەدى؟!

دەمەك، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) كوپ ايەلمەن نەكەلەسۋىنىڭ استارىندا ءناپسىقۇمارلىق ەمەس، باسقا بيىك ماقساتتار مەن ۇلى حيكمەتتەردىڭ جاتقانى ەستى ادامعا ايدان انىق. بۇل حيكمەتتەردى قىسقاشا تۇسىندىرەر بولساق:

1. تالىم-تاربيە جانە ۇيرەتۋگە بايلانىستى. 

يسلام ءدىنى – ەڭ اقىرعى ءدىن. سوندىقتان بۇل ءدىن كۇللى ادامزاتتىڭ قاجەتتىلىگىن وتەيتىندەي ەرەكشەلىككە يە بولۋى ءلازىم. مىنە، سوندىقتان تىرشىلىكتىڭ قاي قىرىن  بولسا دا قامتيتىنداي ەرەجە-قاعيدا، زاڭدار اكەلۋگە ءتيىستى. ادامزات كوكەيىندەگى كەز-كەلگەن سۇراقتارىنا جاۋاپ تابا الۋى ءۇشىن پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) ءۇي تىرشىلىگى، جانۇيا ءومىرى، تۇنگى ءومىرى، ءۇي ىشىندەگى قارىم-قاتىناستارى ت.ب. بوگدە ەشكىم حاباردار بولا بەرمەيتىن ىس-ارەكەتتەرىنىڭ ءبارى ناقتى تۇردە بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ءتۇسىندىرىلۋى كەرەك. ولاي بولماعان جاعدايدا قيامەتكە دەيىن جالعاساتىن اقىرعى بۇل ءدىن تۇسىنىكسىز، جابىق كۇيىندە قالماق. ال ونداي ءدىننىڭ الەمدىك ءدىن بولۋى استە مۇمكىن ەمەس.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) كوپ ادامعا بەيمالىم جانۇيا تىنىسىنىڭ تولىق ءبىلىنىپ، ادامزاتقا جەتكىزىلۋى ءۇشىن ونىڭ وتباسىندا بىرنەشە جاننىڭ بولۋى ءلازىم. مىنە، وسىنداي ۇلى ماقساتتىڭ جۇزەگە اسۋى ءۇشىن پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بىرنەشە ايەلمەن نەكەلەسكەن بولاتىن.

پايعامبارىمىزدىڭ ءاربىر ءسوزى عانا ەمەس، ءاربىر ىس-ارەكەتى – ۇمبەتىنە تەمىرقازىق ىسپەتتى جول كورسەتەر ەرەجە-قاعيدا. ونىڭ تۇندە تۇرىپ وقىعان نامازىن، ءمىناجات، عيباداتتارىن بىزگە وسى پاك جۇبايلارى جەتكىزبەگەندە، پايعامبارىمىزدىڭ بۇل تۇستارى ۇمبەتىنە مۇلدە بەيمالىم كۇيدە قالار ەدى. بارلىق حاديس كىتاپتارىنا نازار اۋدارار بولساق، حاق ەلشىسىنىڭ (س.ا.ۋ.) تۇنگى نامازى، ۇيدەگى قارىم-قاتىناسى، باسقا دا بوگدە ادامدار كورە بەرمەيتىن ىس-ارەكەتتەرىنىڭ ءبارىن ايشا انامىز سياقتى پاك جۇبايلارى ريۋايات ەتكەنىنە كۋا بولامىز. ءتىپتى، ايشا انامىز حاديستەردى جەتكىزىپ قانا قويماي، قاي ءحاديستىڭ قانداي جاعدايدا ايتىلعانىن دا جاقسى ءبىلۋشى ەدى. ءابۋ مۋسا ءال-اشعاري (ر.ا.): «بىزگە (ساحابالارعا) ءبىر حاديس تۇسىنىكسىز بولسا، ونى ايشادان سۇراپ بىلەتىن ەدىك»[4] -دەپ، پايعامبارىمىزدىڭ پاك جۇبايلارىنىڭ يسلامدى تۇسىندىرۋدەگى ەرەكشە ورنىن بىلدىرگەن.

ايەل بالاسىنا قاتىستى سان الۋان ۇكىمدەردى ۇيرەتۋدە پايعامبارىمىزدىڭ اق نەكەلىلەرى مۇسىلمان ايەلدەر مەن پايعامبارىمىزدىڭ اراسىندا دانەكەرلىك قىزمەتىن اتقاردى. پايعامبارىمىزدىڭ ايەلدەرىنىڭ بىرنەشەۋ بولۋىنىڭ ارقاسىندا ايەل زاتى وزدەرىنە قاتىستى يسلام ۇكىمدەرىمەن وڭايىراق تانىسۋ مۇمكىندىگى تۋدى. يسلام دىنىندەگى ايەلدەرگە بايلانىستى حايىز، نيفاس سەكىلدى كەيبىر ۇياتتى ماسەلەلەردى پايعامبارىمىزدىڭ ايەلدەرگە تىكەلەي ءتۇسىندىرۋى دۇرىس ەمەس-تى. مىنە، سوندىقتان پايعامبارىمىزدىڭ اق نەكەلىلەرىنىڭ ءارقايسىسى  ايەلدەرگە وسى ماسەلەلەردى ەمىن-ەركىن تۇسىندىرەتىن. 

اللا ەلشىسىنىڭ جۇبايلارىنىڭ اراسىندا جاس، ورتا جاستاعى جانە جاسى ەگدە تارتقان ايەلدەر بار ەدى. سەبەبى،  ءار جاس مولشەرىنىڭ وزىنە ءتان جەكە ماسەلەلەرىنىڭ بولاتىنى دا ءسوزسىز.  مىنە، وسى ماسەلەلەر پايعامبارىمىزدىڭ وشاعىندا ءىس جۇزىندە، اللا ەلشىسىنىڭ كوز الدىندا بولعاندىقتان، جاۋابى مەن شەشىمدەرى دە دەر كەزىندە بەرىلىپ وتىردى. پايعامبارىمىزدىڭ ءار جاس ەرەكشەلىگىنە ءتان ماسەلەلەرگە بەرگەن جاۋاپتارى مەن شەشىمدەرىن ۇمبەتىنە جەتكىزۋى وسى پاك جۇبايلارىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى.

پايعامبارىمىزدىڭ شاڭىراق كوتەرگەن اق نەكەلىلەرى ارابتىڭ ءتۇرلى رۋلارىنان بولاتىن. ءتىپتى، ولاردىڭ اراسىندا سول ايماقتاعى ەۆرەي سياقتى باسقا دا ۇلت وكىلدەرى دە بار ەدى. ولار پايعامبارىمىزدىڭ كوزى تىرىسىندە ءارى باقيلىق بولعاننان كەيىن دە ءوز رۋلارى مەن قاۋىمدارىنا يسلام ءدىنىن ۇيرەتۋگە اتسالىستى. پايعامبارىمىزدىڭ ءار جۇبايى ءوز رۋلارىنىڭ ورتاسىندا ۇستازدىق قىزمەتىن اتقاردى. ءتاپسىر، حاديس سەكىلدى ءبىلىم سالالارىنىڭ تاراۋىندا ۇلكەن ۇلەس قوستى.

2. قوعامعا قاتىستى حيكمەتتەرى:

ا) پايعامبارىمىزدىڭ ايەلدەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى پانا تۇتار ەشكىمى جوق ءارى جەتىم بالالارىمەن جالعىز قالعان جەسىر ايەلدەر بولاتىن. پايعامبارىمىز جاڭا ءدىندى ۋاعىزداي باستاعاندا مۇسىلماندار مۇشرىكتەردەن قاتتى ءجابىر كوردى. ولاردى سان الۋان ازاپتارعا دۋشار ەتتى. يسلام ءدىنى جاڭا تاراي باستاعاندىقتان ءبىر وتباسىندا كەيبىرەۋلەردىڭ ايەلدەرى مۇسىلماندىقتى قابىلداعانىمەن كۇيەۋلەرى قارسى بولاتىن، ەندى بىرەۋلەرىنىڭ قىزدارى مۇسىلمان بولىپ، اكەلەرى يسلامنان باس تارتتى. مۇسىلمان بولعان ايەلدەرگە ەڭ الدىمەن كۇيەۋلەرى، سوسىن اكەلەرى قارسى شىعىپ، جاڭا دىننەن قايتۋى ءۇشىن ولاردى اياۋسىز تاياقتىڭ استىنا الىپ، شىرقىراتىپ جان شىداتپاس ازاپتارعا سالاتىن. ءبىر جولىن تاۋىپ كۇيەۋلەرىنەن قاشقان قورعانسىز مۇسىلمان ايەلدەردى پايعامبارىمىز كەيدە ساحابالارىنا كەي تۇستاردا  اللانىڭ امىرىمەن، وزىنە نەكەلەپ، ولاردى مۇشرىكتەردىڭ ازابىنان قۇتقارىپ، ولارعا پانا بولا ءبىلدى.

ء

بىر جانۇيادا كەيدە ايەلى دە، كۇيەۋى دە مۇسىلماندىقتى بىردەي قابىلداپ جاتتى. ەرلەرى ءتۇرلى سەبەپتەرمەن و دۇنيەلىك بولعان مۇسىلمان ايەلدەر اكە-شەشەسىنىڭ، اعايىن-تۋىسىنىڭ جانىنا بارعان جاعدايدا ونى دەرەۋ ولتىرەتىنى ياكي جان شىداتپاس ازاپقا دۋشار ەتەتىندەرى ءسوزسىز ەدى. وسىنداي قورعانسىز قالعان جەسىر ايەلدەردى مۇشرىكتەرگە قورلاتپاي امان الىپ قالۋ ءۇشىن پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) ولاردى ءوز ۇسىنىستارى بويىنشا ساحابالارعا ياكي اللا تاعالانىڭ امىرىمەن وزىنە نەكەلەيتىن. مىنە، وسىنداي قيىن جاعدايعا تاپ بولعان مۇسىلمان ايەلدەردىڭ جارالى كوڭىلدەرىنە مەدەۋ بولىپ، جەتىمدەرىنىڭ باسىن سيپاۋ ءۇشىن پايعامبارىمىز ۇيلەنۋ سياقتى قيىن ءىستى كەيدە ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە دە الاتىن.

پايعامبارىمىزدىڭ حا­زى­رە­تى ءساۋدا، حاف­سا، ءماي­مۋ­نا انا­لا­رى­مىز­بەن ۇي­لە­نۋىنىڭ اس­تا­رىن­دا وسىن­داي ماقساتتار جاتىر.

ب) اللا ەلشىسىنىڭ كوپ ايەلمەن نەكەلەسۋىندە سول كەزدەگى قوعامعا ءتان كەيبىر ەرەكشەلىكتەر نازارعا الىنعان. مىسالى، ساحابا ءابۋ باكىر، وماردىڭ قىزدارىمەن ۇيلەنۋى ارقىلى قۇرايىش رۋىمەن تۋىسقاندىق  بايلانىس قۇردى. ارابتاردا تۋىستىق قاتىناستار وتە قۋاتتى ەدى. مىنە، وسى تۋىستىق سەزىم، بايلانىس ارقىلى قۇرايىش رۋىنىڭ جاڭا دىنگە جاقىنداي تۇسۋلەرىنە سەبەپ بولدى.

3. ساياسي ماقساتتار:

اللا ەلشىسى مۇحاممەدتىڭ (س.ا.ۋ.) نەكەلەسۋىنىڭ ءبىر قىرى ساياسي ماقساتقا دا سۇيەندى. بۇل ارقىلى پايعامبارىمىز كوپتەگەن رۋلاردىڭ يسلام دىنىمەن تانىسۋىنا سەبەپ بولدى. ءبىر ادام بەلگىلى ءبىر رۋدان ياكي ۇلتتان قىز الىسىپ-بەرىسكەندە ول رۋ ياكي ۇلتپەن تابيعي تۇردە جاقىندىق بايلانىسى كۇشەيە تۇسەتىندىگى بەلگىلى. ياعني، قۇدالىق-قۇداندالىق بايلانىس ارقىلى ارالارىنداعى ىزا-كەك، دۇشپاندىق جويىلىپ، سىيلاستىق بوي كوتەرەدى. مىنە، ادام تابيعاتىنىڭ وسى ءبىر قىرىن جاقسى بىلگەن پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) مۇنى يسلام ءدىنىن جۇرتقا جەتكىزۋدە شەبەر  قولدانا ءبىلدى. مىسالى،  حاريس قىزى ءجۋبايرا، حۋياي قىزى سافيا جانە ءابۋ سۋفيان قىزى راملالارمەن نەكەلەسۋىندە وسىنداي استار بار.  اتالمىش ءۇش انامىز دا سول قوعامدا اجەپتەۋىر ىقپالى بار كىسىلەردىڭ قىزدارى ەدى. ءجۋبايرا مەن سافيانىڭ اكەلەرى ەۆرەيلەردىڭ باسشىلارىنىڭ ساناتىندا بولاتىن. بۇلارمەن نەكەلەسكەننەن كەيىن ەۆرەيلەرمەن تۋىسقاندىق قارىم-قاتىناس ورناپ، كوپتەگەن ادامداردىڭ يسلاممەن تانىسىپ، مۇسىلمان بولۋىنا مۇمكىنشىلىك تۋدى. ال، ءراملا انامىزدىڭ اكەسى ءابۋ سۋفيان مەككە باسشىلارىنىڭ ءبىرى بولۋمەن قاتار مۇسىلمانداردىڭ ازۋلى دۇشپانى ەدى. مۇسىلماندارعا كورسەتپەگەنى قالماعان ءابۋ سۋفيان قىزى ءراملانىڭ پايعامبارىمىزبەن ۇيلەنۋىنەن كەيىن اجەپتەۋىر جۇمسارىپ، كەيىننەن يسلام دىنىنە ءوز ەركىمەن كىردى. [5]

قۇدالاسۋ ارقىلى ارا-قاتىناس، بايلانىستى جاقسارتۋ ءتاسىلى كەيىنگى عاسىرلاردا دا كوپ قولدانىلدى. مىسالى، قازاق حاندارى قالماقتار سەكىلدى كورشىلەس ەلدەرمەن دە قىز الىسقان. ماقسات – قارىم-قاتىناستى كۇشەيتۋ، ولاردىڭ ىشكى ساياساتىنان حاباردار بولۋ، ەلگە تونەر ءقاۋىپتىڭ الدىن الۋ بولعان. ءبىر وكىنىشتىسى، بۇل ءتاسىل كەيىننەن مۇسىلماندارعا قارسى دا قولدانىلعان. تاريحتا كەيبىر ۇلكەن مانساپقا قول جەتكىزگەن مۇسىلمان باسشىلاردىڭ جۇبايلارىن زەرتتەگەن ۋاقىتىمىزدا ولاردىڭ دا اعىلشىن، فرانتسۋز، نەمىس، ەۆرەي سياقتى وزگە ۇلتتاردان بولعاندىعىن كورەمىز.

الايدا پايعامبارىمىز بۇل ءتاسىلدى يگى ماقساتتا قولدانعان. ادامزاتتىڭ يسلاممەن تانىسىپ، ەكى دۇنيەدە  دە باقىتتى بولۋىن كوزدەگەن.

ء

يا، پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) جاساعان، تاريحتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءارى ەسكىرمەيتىن، توزبايتىن رۋحاني، عىلىمي، ساياسي، مادەني توڭكەرىستەرىنىڭ ەشبىرىن ەلەمەي، اللانىڭ بۇيرىعىمەن جوعارىدا ايتىلعان ۇلى ماقساتتار مەن اسىل حيكمەتتەر ءۇشىن ونىڭ (س.ا.ۋ.) كوپ ايەلمەن نەكەلەسۋىن جاماندىققا بالاپ، جارىقتان قاشقان جارقانات ءتارىزدى ءيلاھي نۇردان، يسلامنان قاشقان جاندار ءۇشىن اللا تاعالادان تەك قانا تۋرا جول تىلەپ، جۇرەكتەرىنىڭ يمان نۇرىمەن نۇرلانۋىن قالايمىز!

[1] يسرا سۇرەسى، 84-ايات.
[2] مۋحيددين اكگۇل، پەيگامبەريميزين حانىملارى ۆە ەۆليليكلەريندەكي حيكمەتلەر – 1. يەني ءۇمىت جۋرنالى، №12، 31-بەت. 1999 ج.
[3] ماحمۋد حامدي زاقزۋق، حاقايقۋل-يسلام في مۋاجاھاتي شۋبۋھااتيل-مۋشاككيكين، 354-بەت. كاير قالاسى، ماجليسۋل-اعلا لي شۋنيل-يسلاميا. 2004 ج.
[4] ءحاديستى يمام تيرميزي جەتكىزدى.
[5] مۋحيددين اكگۇل، پەيگامبەريميزين حانىملارى ۆە ەۆليليكلەريندەكي حيكمەتلەر–1. يەني ءۇمىت جۋرنالى، №12، 31-بەت. 1999 ج.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=52&id=1057436

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


س كاكيم يز مۋجەي جەنششي 4 مينوت
قر پرەزيدەنتى سۋديالارع 4 مينوت
باس يمام اقساقالدارعا ج 4 مينوت
تيانشان تورى 4 مينوت
اعاجاي التاي تورى 4 مينوت
中国哈萨克语广播网 4 مينوت
اتىراۋداعى پەريناتالدى 4 مينوت
ەلباسىنان كەشىرىم سۇراع 4 مينوت
جاقىپ اسانوۆ پرەزيدەنتك 10 مينوت
قر بعم باسشىلىعىن سىناع 15 مينوت
قازاقستاندىقتارعا كورەي 22 مينوت
تيانشان تورى 24 مينوت
اعاجاي التاي تورى 25 مينوت
جەڭىس قاسىمبەك جول ۇستى 25 مينوت
تۇڭعىش كەزەكتى ەل ارالى 25 مينوت
«زامان اقىر جاستارى» 25 مينوت
ەندى استانادان ماسكەۋگە 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
ەلوردادا SIM-كارتا ساتا 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
بالاباقشادان اعىلشىن ءت 1 ساعات
ماسكەۋدە تمد ۇكىمەت باس 1 ساعات
اتىراۋداعى پەريناتالدى 1 ساعات
وگەي اكەسى جاراقاتتاعان 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
نۇرسۇلتان نازارباەۆ توك 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
ەلوردادا SIM-كارتالاردى 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات