ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-06-15442152155 %45 %
2019-06-16464218247 %53 %
2019-06-17366108454 %46 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ايقىن گازەتى ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 16:50 - 2019/04/27

«اۋرۋ – استان» دەمەكشى، بويداعى دەرتتىڭ كوبى دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان بولاتىنىنا ءمان بەرمەيمىز. ۇلكەندەردى ايتپاعاندا، سوڭعى كەزدە بالالار اراسىندا استان اۋرۋ تابۋ بەلەڭ الدى. اس قورىتۋ جۇيەسى اۋرۋلارى، سەمىزدىك، قانت ديابەتى، قان ازدىق سىندى سىرقاتتار ماماندار دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان بولاتىنىن ايتىپ، دابىل قاعىپ جاتىر.  

تاماقتانۋ تۋرالى 2018 جىلعى جاھاندىق ەسەپكە نازار اۋدارساق، بالالار اراسىندا تاماقتانۋعا باي­لانىستى ەكى اۋىرتپالىق باي­قال­عان. ونىڭ ءبىرى – قۇنارلى تاماق جەتىسپەۋ سالدارىنان بالا­لار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ 10 پايىزدان استامىنىڭ بويى الە­ۋەت­تى ءوسۋ دەڭ­گەيى­نە جەتپە­گەن. ال ەكىنشىسى – سەمىز­دىك. بالالار مەن جاس­وسپىرىمدەر ارا­سىن­داعى سەمىز­دىك كورسەت­كىشى – 80 پايىز. ورتا­لىق ازيا – بالالار سەمىز­دى­گى­نىڭ تارا­لۋىنان الەم­دە ەكىنشى ورىن­دا.
دۇنيەجۇزىلىك بۇۇ-نىڭ ازىق-تۇلىك جانە اۋىل شارۋا­شىلىعى ۇيىمى، دەن­ساۋ­­لىق ساق­تاۋ مي­نيستر­لىگى، قو­عام­­دىق دەنساۋ­لىق ساق­تاۋ ۇلتتىق ورتا­لىعى جانە بۇۇ بالالار قو­رىنىڭ (يۋنيسەف) ۇيىم­داستىرۋىمەن ەلور­دا­مىزدا وتكەن سيم­پو­زيۋم تاماق­تانۋ سالاسىندا الە­ۋەت پەن ارىپتەس­تىكتى دامى­تۋدىڭ وڭىر­لىك پلات­فور­ماسىنا مۇشە مەملە­كەت­تەردىڭ وكىلدە­رىن – ارمەنيا، ءازىر­باي­جان، گرۋزيا، قازاقستان، قىرعىز­ستان، تاجىكستان، تۇركىمەنستان جانە وزبەك­ستان، سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدەرى، عالىمدار مەن ساراپ­شىلاردى جينادى. سيم­پوزيۋم­عا قاتىسۋ­شى­لار تاماقتانۋ ماسەلە­سى­مەن اينا­لىساتىن نەگىزگى تۇلعالار مەن قاتىسۋشىلاردىڭ مۇمكىن­دىكتەرىن كەڭەيتۋدىڭ وڭىرلىك تە­تىكتەرىن ازىر­لەمەك. وسى ورايدا قازاقستان بالالاردىڭ تاماق­تا­نۋى­ بويىنشا سيمپوزيۋم وتكىزىپ وتىرعان الەم­دە­گى ءبىرىنشى ەل ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
تاماقتانۋ ادەتى بالا كەزدەن قالىپتاسادى. سوندىقتان بۇل ماسە­لەگە اتا-انالار دا باسا نازار اۋ­دارۋى كەرەك. 2018 جىلدان وقۋ­شى­لاردىڭ تاماقتانۋ راتسيونى بويىنشا ەلىمىزدەگى مەكتەپتەردىڭ 53 پايىزىنا ءبىرىڭعاي ستاندارت ازىرلەنگەن. مۇنىمەن قوسا، بيزنەس پەن مەكتەپتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمى­لىن، قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزۋدى كوزدەيتىن مەكتەپ اسحانالارىن جاڭ­عىرتۋ جونىندەگى جوبا ىسكە اسى­رىلىپ جاتىر. جالپى ءبىلىم بەرە­تىن مەكتەپتەردە ءتاتتى جانە گاز­دالعان سۋسىنداردى ساتۋعا تىيىم سالىندى جانە اس تۇزىن يودتاۋ، ۇن جانە باسقا دا ءبىرقاتار ازىق-تۇلىكتەردى مينەرالدى-دارۋ­مەندىك كەشەنمەن بايىتۋ بويىنشا ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
– قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىمبات تۇراتىن ستاتسيونارلىق ەمدەۋدەن گورى اۋرۋ­دىڭ الدىن الۋعا، قوعامدىق دەنساۋلىقتى باسقارۋدى كۇشەيتۋ باعىتىنا دەن قويىپ وتىر.


دامدى، پايدالى تاعام بالاعا كۇش-قۋات بەرىپ، اقىل-ويىن ارتتى­رادى. بالانىڭ دۇرىس تاماق­تانۋى­نا ءسابي كەزىنەن كوڭىل ءبولۋ كەرەك. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا تۋعان نارەستە التى ايعا دەيىن تەك انا سۇتىمەن قورەكتەنۋ كەرەك.


2018 جىل­عى مەديتسينالىق-ساني­تا­ريا­­لىق العاشقى كومەك بويىن­شا استانا دەكلاراتسياسى دەنساۋ­لىق­تى پروفيلاكتيكا ارقىلى ساقتاۋدى جانە نىعايتۋدى باسىم­دىق رەتىندە جاريا ەتتى. بۇل – قو­عام­دىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى­نىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارىنىڭ ءبىرى.
2019 جىلدىڭ اقپانىندا ەلباسى قازاقستاندا قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە مەديتسينا­لىق-سانيتاريالىق العاشقى كو­مەك قىزمەتىنە كەتەتىن شى­عىس­تاردى جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ كولەمىنەن 40-تان 60 پايىزعا دەيىن ۇلعايتۋدى تاپسىردى. زاڭناما جەتىلدىرىلىپ جاتىر. ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا دۇرىس تاماقتانۋ ساياساتىن قالىپتاستىرۋ شارالارى قاراستىرىلعان «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسى ەنگىزىلەدى، – دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترى قامالجان نادىروۆ.
ۆيتسە-مينيستردىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدەگى ازىق-تۇلىك ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىنە تۇراقتى باقىلاۋ جۇرگىزۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن­داعى بيزنەستى جەتىلدىرىپ، قوعامدىق دەنساۋلىقتى بەكەمدەۋ ماقساتىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى بىرىك­تىرۋ قولعا الىنعان. مىسالى، دەنساۋ­لىقتى، تاعامنىڭ جەتكى­زى­لۋىن، سپورتتىق نىسانداردى، ساۋىق­­تىرۋ جانە فيتنەس-ورتا­لىق­تارىن باقىلايتىن موبيلدىك قوسىم­شالار قىزمەت ەتەدى. دۇرىس تاماقتانۋدى ىنتالاندىراتىن جاعداي قۇرۋ ءۇشىن ءىرى سۋپەر­مار­كەتتەردە «دۇرىس تاماقتانۋعا ارنالعان ازىق-تۇلىك» سورەلەرى ۇيىم­داستىرىلىپ جاتىر.
– دۇرىس تاماقتانباۋدىڭ قوس اۋىرتپالىعىنىڭ فەنومەنى ميل­ليون­داعان كىشكەنتاي بالا­لار­دىڭ امان-ساۋلىعىنا جاعىمسىز اسەر ەتىپ، ولاردىڭ وسۋىنە جانە كوگ­نيتيۆ دامۋىنا كەدەرگى بولادى، سونداي-اق جۇقپالى ەمەس اۋرۋ­لار­دىڭ، مۇگەدەكتىكتىڭ جانە ەرتە قاي­تىس بولۋدىڭ قاتەرىن تۋعى­زا­دى. بۇل نەگىزىنەن قازىرگى بالالار­ ديەتا­سى­نىڭ قۇرامى وعان قا­جەت­تى تاعامدىق راتسيون سانى، جيى­لىگى، ساپاسى جاعىنان دا قانا­عات­تاندىرا الما­عانى­نان، – دەدى يۋنيسەف-تىڭ قازاقستانداعى وكىلى يۋري وكساميتنىي.
قولجەتىمدى باعامەن، كەڭ اۋقىم­دا تۇرعىندارعا تەحنولو­گيالىق قايتا وڭدەۋدەن وتكەن جانە تاعامدىق قۇندىلىعى تومەن ازىق-تۇلىك ونىمدەرى ۇسىنىلادى، ال ءسىڭىم­دى تاعامدار كوبىنە قىمبات جان­ە بارلىق جەردەن تابىلا بەر­مەيدى. جەرگىلىكتى، ۇلتتىق جانە دۇنيەجۇزى­لىك ازىق-تۇلىك جۇيەلەرى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى بۇگىن جانە كەلەشەكتە ءنارلى، قولجەتىمدى جانە تۇراقتى راتسيونمەن قامتا­ما­سىز ەتۋ ءۇشىن جاۋاپتى بولۋى قاجەت.
– ءبىز سەكتورلار اراسىندا – پار­لا­مەنتپەن، دەنساۋلىق ساق­تاۋ، قارجى، اۋىل شارۋاشى­لى­عى، ءبىلىم، الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيستر­­لىكتەرىمەن، ازىق-تۇلىك جانە تاماقتانۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سەكتورلارىنىڭ باسشىلارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا بولۋى­مىز كەرەك. كوپ جەتكىزىلىم جۇيەسىن پايدالاناتىن ۇكىمەتتەردىڭ تەك جۇيەلىك جانە بىرلەسكەن سەكتورارا­لىق كوزقاراسى قازىرگى تاماقتانۋ­دىڭ قوسارلى اۋىرتپالىق جاعدا­يىن جاقسارتادى. جوعارىدا كەلتى­رىل­­گەن جەتكىزۋ جۇيەلەرى اراسىن­دا­عى ازىق-تۇلىك جۇيەلەرىنىڭ مار­شرۋ­تى بارلىق سەكتور تاراپىنان تۇراقتى جانە وڭ وزگەرىستەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرەگەي موبيلي­زا­تسيالىق ءرول اتقارادى، ياعني تاماق ونىم­دەرىن وندىرۋدەن باستاپ، تاماق­تىڭ بالانىڭ تاباعىنا كەلىپ تۇسكەنىنە دەيىن، – دەيدى يۋنيسەف-تىڭ ەۋروپا مەن ورتا­لىق ازيا ەلدەرى بويىنشا وڭىرلىك بولىمشەسىنىڭ دەنساۋلىق جانە تاماقتانۋ سالاسىنىڭ مامانى اميرحوسەين يارپارۆار.
قازىرگى كۇنى نان-توقاش ونىم­دە­رىن­دەگى تۇز مولشەرىن ازايتۋعا كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر، ياعني وندىرۋ­شى­لەر شىعاراتىن ونىمدەرىندەگى تۇز كولەمىن كەمىتۋ پروتسەسىنە كىرىستى. ءبىرىڭعاي شەشىم بويىنشا، 1 كەلى ۇننان جاسالعان نانداعى تۇز مولشەرىن 5 گرامنان 2 گرامعا ازايتۋ تۋرالى مامىلە جاسالدى. ەندى ءسۇت ونىمدەرىندەگى قانت مول­شە­رىن ازايتۋ ماسەلەسى الداعى جوسپاردا بار.
– بالالار دەنساۋلىعىن ساقتاۋ، ولاردىڭ دۇرىس تاماقتانۋى – وزەكتى ماسەلە. ونىمەن كوپ جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلە جاتىرمىز. سوڭعى 5-6 جىلدا ۇكىمەت وسى ماسە­لە­گە باسا نازار اۋدارىپ جاتىر. ءقازىر ءبىراز ماسەلەنى كوتەرىپ كەلە­مىز. بالالار دۇرىس تاماقتانۋ ءۇشىن، تاعامتانۋ كومبيناتتارىن قۇرۋى­مىز كەرەك. ونى عىلىمي، قۇقىق­­تىق، الەۋمەتتىك نەگىزدە جا­ساۋ قاجەت. عىلىمي نەگىزى قالاندى.
ەلىمىزدە وتكەن جىلى عانا قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىمەن بىرلەسىپ ءبىرىڭعاي ستاندارت جاسا­عان­بىز. بالالار قالاي تاماقتانۋ كەرەك؟ تاعامنىڭ قۇرامىندا قانداي پايدالى زاتتار بولۋى ءتيىس؟ وسى بويىنشا ءتورت اپتالىق ستان­دارت جاسالىپ، بىلتىر پارلا­مەنت­تە بەكىتىپ، قازاقستانعا تاراتتىق. ويتكەنى بىزدەگى بارلىق مەكتەپتەگى بالالاردىڭ تاماقتانۋ ساپاسى جوعارى دەپ ايتا المايمىز. مىسا­لى، مەكتەپتەردە بالالاردىڭ 60-80 پايىزى دايىن تۇرعان تاماقتى ىشپەي قالدىرىپ كەتەدى. بۇل نە دەگەن ءسوز؟ ساپاسى جوق. تاعام دايىن­دايتىن كومپانيالار مەن مەكتەپ ديرەكتورى ءوزارا بايلانىس ورناتادى. تومەن باعامەن تەندەر ساتىپ الادى. وعان جاقسى تاماق دايىنداۋعا بولا ما؟ وسى ماسەلەنى كوتەردىك. ءبىزدىڭ جاساعان ستان­دارتى­مىز بويىنشا اس ءمازىرى جاسالا­دى، تاعام كونتەينەرمەن جەتكىزى­لە­تىن بولادى. ءقازىر بالالار ارا­سىن­دا اسىرەسە، سەمىزدىك بەلەڭ الىپ بارادى. اسقازان، ىشەك اۋرۋلارى دا 1،5 ەسەگە، كوز اۋرۋلارى 2،5 ەسەگە، جۇي­كە اۋرۋلارى شامامەن 1،5 ەسەگە ءوستى. وكپە، جۇرەك اۋرلارى كوز اۋرۋى­نان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. ا، ۆ دارۋمەندەرى، يود جەتىسپەيدى. بۇل ولاردىڭ ويلاۋ قابىلەتىن تومەن­دەتەدى. بۇل – ساپالى تاماق ىشىل­مەگەننەن. ۇيدەگى جانە مەك­تەپ­تەگى تاماقتىڭ اراسىندا ساباق­تاس­تىق جوق. مىسالى، مەكتەپتە گازدالعان سۋسىنداردى ساتۋعا تىيىم سالدىق. ۇيگە بارىپ ءىشىپ قويۋى مۇمكىن، – دەيدى قازاقستان تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ تاعام­تانۋ پروبلەمالارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، مەديتسينا عىلىم­دارى­نىڭ دوكتورى، پروفەسسور ەربولات دالەنوۆ.
ءدامدى، پايدالى تاعام بالاعا كۇش-قۋات بەرىپ، اقىل-ويىن ارتتى­رادى. بالانىڭ دۇرىس تاماق­تانۋى­نا ءسابي كەزىنەن كوڭىل ءبولۋ كەرەك. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا تۋعان نارەستە التى ايعا دەيىن تەك انا سۇتىمەن قورەكتەنۋى كەرەك. سۋ بەرۋگە دە بولمايدى. التى اي­دان كەيىن قوسىمشا تاماقتار بەرسە­ڭىز بولادى. ۇلتتىق ەكونو­ميكا مي­نيستر­­لىگىنىڭ ستاتيستيكا كومي­تە­تى جۇرگىزگەن ەسەپكە سايكەس، ەلى­مىز­­دە انالاردىڭ 35 پايىزى عانا ءسابيىن ەمىزەدى ەكەن.
– بالام ءقازىر ءبىر جاس التى اي استى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىمەن، التى ايعا دەيىن ءوزىم ەمىزدىم. تاتتىگە، سۇتكە اللەرگياسى بار. سوندىقتان ءقازىر بوتقانى سۋعا قايناتىپ بەرىپ ءجۇرمىن. قىشقىل ءسۇتتى قوسپا ىشەدى. باسقا دا تاعامدار بەرەمىن. ءبارىن قاداعالاپ وتىرا­مىن، – دەيدى الماتىلىق جاس انا ۇلحانىم ءۋاليحانوۆا.
ال ءسىز بالاڭىزدىڭ تاماقتانۋ تارتىبىنە قانشالىقتى كوڭىل بولەسىز؟

ەلميرا جاقسىبايقىزى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=5&id=987837

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


نۇر-سۇلتاندا 42 قاباتتى 1 مينوت
ابزال نۇكەنوۆ: ۇلتتىق 3 مينوت
اقتوتى رايىمقۇلوۆا مادە 6 مينوت
بوكەي ورداسىنداعى يسلام 6 مينوت
2021-2022 وقۋ جىلى: قاز 6 مينوت
مەكتەپ اۋلاسى «دوۋيىن» 6 مينوت
ارىستانبەك مۇحامەديۇلى 15 مينوت
«تاجىكستان مەن جۇڭگونىڭ 16 مينوت
بيىل 100 ميلليوننان است 16 مينوت
ەردوعان: تۇركياعا رەسەي 16 مينوت
كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ س 16 مينوت
17.06.2019 - اقپارات - 17 مينوت
دەسترۋكتيۆتى اعىمداردان 21 مينوت
اقتوتى رايىمقۇلوۆا مادە 21 مينوت
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سا 26 مينوت
شاريعات جانە ءپاتۋ ءبول 26 مينوت
باقىت سۇلتانوۆ جاڭا قىز 26 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 27 مينوت
زەينەتاقى قورىندا قانشا 1 ساعات
ءدىن مەن ءداستۇردى بايل 1 ساعات
مالشىلارعا كومەكتەسىپ ء 1 ساعات
جەزقازعاندا ەر ادامنىڭ 1 ساعات
قازاقستاندا جاڭا سپورت 1 ساعات
فرانتسيادا كولەمى تەنني 1 ساعات
جاڭا جۇڭگو كالەندارى: ە 1 ساعات
قادەن كابەن ۇلى التاي ق 1 ساعات
گۇلنارا كاريموۆانىڭ قىز 1 ساعات
ۇلتتىق ارحيۆتە «زامانا 1 ساعات
استانا افيشاسى: اپتا ىش 1 ساعات
قىتايدىڭ فانچەنگان اۋما 1 ساعات